Он қыз туралы астарлы әңгіменің Миллериттер тарихында орындалуы екінші періштенің хабары кезінде жүзеге асты. Екінші періштенің хабары өз қамтитын уақыт кезеңі жағынан да, сондай-ақ хабардың көзделген аудиториясы тұрғысынан да екі айқын бөлек хабарды білдіреді. Екінші періштенің хабары Римге енді ғана қайта оралып, Бабылдың қыздарына айналған протестанттық шіркеулерге бағытталды. Түн ортасындағы айқай ұйқыдағы Миллериттерге бағытталды. Бірінші хабар Миллериттердің сыртындағы адамдарға бағытталды, екіншісі ішіне бағытталды. Бұл біздің күнімізде сөзбе-сөз орындалады.

Біздің заманымыздағы қайталауда атап өтілуі тиіс айырмашылық мынада: Адвентизмнің бастапқы кезеңінде екінші періштенің хабары әуелі миллериттерден тысқары шықты, содан кейін хабардың екінші бөлігі миллериттердің ішіне енді. Адвентизмнің соңында, астарлы әңгіме қайтадан қайталанғанда, екінші періштенің хабары да солайша қайталанады. Бізге бұл тікелей, бір уыс реттен де көп айтылған. Бірақ хабардың екі қырлы сипаты соңында керісінше болады. Бірінші хабар Адвентизмге барады, ал екіншісі Адвентизмнен тысқары тұрғандарға барады. Бізге Аян он сегіздегі періште бейнелейтін іс пен хабар екінші періштенің хабарының қайталануы екені айтылған.

«Пайғамбар былай дейді: “Мен көктен түсіп келе жатқан, зор билікке ие басқа бір періштені көрдім; жер оның ұлылығымен нұрланды. Ол қатты дауыспен құдіретті түрде былай деп айқайлады: Ұлы Бабыл құлады, құлады, әрі жындардың мекені болды” (Аян 18:1, 2). Бұл — екінші періште жеткізген сол бір хабардың өзі. Бабыл құлады, “өйткені ол барлық халықтарға өзінің азғындық қаһарының шарабынан ішкізді” (Аян 14:8). Ол қандай шарап? — Оның жалған ілімдері. Ол дүниеге төртінші өсиеттегі Сенбі күнінің орнына жалған демалыс күнін берді, әрі Шайтанның әуелде Едемде Хауаға айтқан өтірігін — жанның табиғи өлмейтіндігі туралы жалғандықты — қайталады. Ол осы тектес көптеген қателіктерді кеңінен таратты, “адамдардың өсиеттерін ілім ретінде үйретіп” (Матай 15:9).

«Иса Өзінің көпшілік алдындағы қызметін бастағанда, Ғибадатхананы оның қорлаушы, қасиеттілікті аяққа таптайтын арамдалуынан тазартты. Ал Оның қызметінің соңғы істерінің бірі — Ғибадатхананы екінші рет тазарту болды. Сол сияқты, дүниеге ескерту жарияланатын соңғы істе шіркеулерге екі бөлек үндеу жасалады. Екінші періштенің хабары: “Құлады, құлады ұлы Бабыл, өйткені ол барлық халықтарға өзінің азғындық қаһарының шарабын ішкізді” (Аян 14:8). Ал үшінші періштенің хабарының зор айқайында көктен шыққан бір дауыс былай дейді: “Одан шығыңдар, халқым, оның күнәларына ортақтасып кетпеңдер және оның пәлелерін қабылдап алмаңдар. Өйткені оның күнәлары көкке дейін жетті, және Құдай оның заңсыздықтарын есіне алды” (Аян 18:4, 5).» Selected Messages, 2-кітап, 118.

Адвентизмнің бастауындағы екінші періштенің хабары Аян кітабының он сегізінші тарауындағы періште бейнелейтін хабармен бірдей, әрі сол ескертуде хабарды жариялайтын екі дауыс бар. Бірінші дауыс жер оның даңқымен нұрланған кезде жарияланады, ал төртінші аятта Жохан: «Оның ішінен шығыңдар»,— деп айтқан басқа бір дауысты естіді.

Миллериттер тарихында Бабылдан шығу туралы шақыру әуелі келді, ал миллериттерге арналған хабар содан кейін келді. Аян кітабының он сегізінші тарауында адвентизмнен тысқары тұрғандарға үн қататын нәрсе — екінші дауыс, немесе екінші хабар. «Шіркеулерге жасалған екі бөлек шақыру бар» деген мәлімдемемен бірге біз Мәсіхтің ғибадатхананы екі рет тазартқаны да (Өз қызметінің басында және соңында) адвентизмнің басталуы мен аяқталуының да көрінісі екенін көреміз.

Адвентизмнің басталуы Уильям Миллерді орнатуға пайдаланған іргетасты қалауға көмектескен қызметкерлердің тазаруын бейнеледі. Іргетас екінші періштенің хабарының соңында аяқталды, өйткені 1844 жылғы 22 қазанда үшінші періштенің келуімен Адвентизмнің іргетасын құрайтын ақиқаттар, тыңдауға ықыласты болғандар үшін, түсінуге қолжетімді болды.

Негізді қалау ісі екінші періштенің тарихының шарықтау шегінде, «шіркеулерге екі айқын үндеу жасалған» кезде аяқталды. Бірінші үндеу миллериттерден тысқары болғандарға арналды, екіншісі миллериттер үшін болды. Алайда Адвентизмнің басталуымен үйлесетін тағы бір бастама — Мәсіхтің Өз ғибадатханасын алғаш рет тазартқан кездегі қызметі. Ғибадатхананың тазартылуы туралы пайғамбарлық бейнелеу Оның қызметінің басында да, соңында да тазартылуды белгілейді; бұл, өз кезегінде, Адвентизмнің басталуында және аяқталуында болатын тазартылудың бейнесі болып табылады. Мәсіхтің ғибадатхананы екі рет тазартуы Адвентизмнің басталуы мен аяқталуымен сәйкес келеді, бірақ Оның хабары Құдайдан өздерін мәңгілікке ажыратып бара жатқан Оның келісім халқына ғана арналды.

Адвентизмнің басталуы соттың ашылуын жариялаған хабарды ұсынды, ал Адвентизмнің соңы соттың аяқталуын жариялап отыр. Иса ғибадатхананы алғаш рет тазартқанда, яһудилерді Оның үйін қарақшылар апанына айналдырғандары үшін әшкереледі; бірақ ғибадатхананың екінші рет тазартылуы «Оның қызметінің соңғы істерінің қатарында» болды. Қызметінің соңында Ол енді яһудилерге Әкесінің үйін қарақшылар апанына айналдырғандарын айтқан жоқ, қайта оларға өз үйлерінің «қаңырап, өздеріне қалдырылғанын» айтты.

«Сол уақытта әр ұлттан келген ғибадат етушілер Құдайға құлшылық етуге бағышталған ғибадатхананы іздеп келетін. Алтын мен асыл тастарға малынған ол сұлулық пен салтанаттың көрінісі еді. Бірақ Ехоба енді сол көркем сарайдан табылмайтын болды. Исраил ұлт ретінде өзін Құдайдан ажыратқан еді. Мәсіх жердегі қызметінің аяқталуына таяу, ғибадатхананың ішкі бөлігіне соңғы рет қараған кезде: “Міне, үйіңіз қаңырап, өздеріңізге тасталды”,— деді. Matthew 23:38. Осы уақытқа дейін Ол ғибадатхананы Әкесінің үйі деп атап келген; бірақ Құдайдың Ұлы сол қабырғалардан шығып кеткенде, Өзінің даңқы үшін салынған ғибадатханадан Құдайдың қатысуы мәңгілікке алынып тасталды.» Acts of the Apostles, 145.

Ол басында тазартқан ғибадатхана соңында тазартқан ғибадатханадан өзге еді. Алғашқы ғибадатхана Оның Әкесінің үйі болды, ал екінші ғибадатхана яһудилердің үйі болды. Иеміз басында Адвентизммен келісім жасады, және адвентистер Оның ғибадатханасында діни қызметкерлерге айналды. Адвентизмнің соңында олар енді діни қызметкерлер болмайды, әрі олардың үйі қаңырап бос қалады.

Екінші періште екі хабарды білдіреді. Хабардың Бабылдың екі рет құлауы ретінде бейнеленуінің бір себебі осы. Бұл — Бабылдың құлағаны туралы хабардың екі рет қайталанып жариялануының басты себебі емес, бірақ себептердің бірі. Бұл қалайша екі хабар болады?

Екінші періште бірінші періштенің хабарының қабылданбай тасталуына жауап ретінде келді. 1843 жылды 2300 жылдық пайғамбарлықтың аяқталуы деп айқындаған сәтсіз болжам орын алғанда, протестанттық шіркеулер сол қате хабарды Миллердің хабарын қабылдамай тастау үшін қолданды. Миллердің хабары — бірінші періштенің хабары еді. Ол қабылданбай тасталған кезде, 1260 жылдан астам уақыт бойы иен далада Құдайдың шіркеуі болып келген протестанттық шіркеулер өздері де қабылданбай тасталып, Бабылдың қызына айналды. Сол сәтте екінші періште өз хабарымен келді.

Біз қарастырып отырған осы тарихтың түрлі қырларына қатысты аса маңызды бірнеше жайт бар. Кем дегенде бір жайт бар, оны біртіндеп дамыту қажет, өйткені ол қазір мөрі ашылып жатқан Иса Мәсіхтің Аяны туралы хабарды түсінуге айқын түрде үлес қосады. Осы себепті мен сол тарихқа қатысты өте маңызды бір үзіндіні келтіріп отырмын. Мен нұсқап отырғаны — екі тарау, бірақ сол екі тараудың арасында үшінші бір маңызды тарау да бар. Қарастыру аясын шектеу үшін, оны әзірге қоспай отырмын.

Оқып шыққан сайын қай періштеге сөз арналып тұрғанына назар аударыңыздар, біртіндеп өрбитін сыналу үдерісін байқаңыздар, әрі бірінші абзацта Аян кітабының он сегізінші тарауындағы періштенің пайғамбарлық сипаттары бірінші періштенің де сипаттары екенін ескеріңіздер. Хабарлардың бірін айқышқа шегелеу — Мәсіхті айқышқа шегелеу екенін де, сондай-ақ үш періштенің бәрі де жеке бір періште ретінде берілгенін, ал Түн ортасындағы айқай хабары көптеген періштелер ретінде ұсынылғанын да байқаңыздар.

«Маған көктеғілердің бәрі жер бетінде жүріп жатқан іске қандай зор ықылас танытқандығы көрсетілді. Иса күшті де құдіретті бір періштеге жерге түсіп, жер тұрғындарын Оның екінші рет келуіне дайындалуға ескерту беруді тапсырды. Мен сол құдіретті періштенің көкте Исаның алдынан шығып кеткенін көрдім. Оның алдында аса жарық әрі салтанатты нұр жүріп отырды. Маған оның міндеті жерді өз даңқымен нұрландыру және адамзатты Құдайдың келе жатқан қаһары туралы ескерту екені айтылды. Көпшілік бұл нұрды қабылдады. Кейбіреулер өте салмақты көрінді, ал өзгелері қуанып, шаттыққа бөленді. Нұр барлығына төгілді, бірақ кейбіреулер тек сол нұрдың ықпалына ғана түсті де, оны шын жүректен қабылдамады. Ал оны қабылдағандардың бәрі жүздерін жоғары, көкке қаратты да, Құдайды мадақтады. Көпшіліктің іші зор қаһарға толды. Қызметшілер мен халық арамдармен бірігіп, құдіретті періште төккен нұрға табанды түрде қарсы тұрды. Бірақ оны қабылдағандардың бәрі дүниеден бөлініп шығып, өзара тығыз біріккен еді. »

«Шайтан мен оның періштелері барлық мүмкін болғандардың санасын нұрдан теріс бұруға бар ынтасымен әрекет етіп жатты. Оны қабылдамаған топ қараңғылықта қалдырылды. Мен көктен шыққан хабар оларға жеткізілген кезде, олардың қалыптастырған мінез-құлқын тіркеу үшін періштенің Құдай халқы деп танылғандарды аса терең ықыласпен бақылап тұрғанын көрдім. Ал Исаға сүйіспеншілік білдіретіндерін айтқан өте көп адамдар көктегі хабардан мысқылмен, келемеждеумен және өшпенділікпен теріс айналғанда, қолында шиыршық қағазы бар бір періште сол масқара жазбаны түсірді. Исаны Өзінің ізбасарымыз деп мойындағандар менсінбей қарағаны үшін, бүкіл көк ашу-ызаға толды.»

«Мен сенушілердің түңілгенін көрдім. Олар өздерінің Иесін күткен уақытта көрмеді. Болашақты жасырып, Өз халқын шешім қабылдайтын бір межеге жеткізу — Құдайдың ниеті еді. Осы уақыт межесінсіз Құдай белгілеген іс жүзеге аспас еді. Шайтан өте көп адамның ойларын болашаққа тым алысқа қарай жетелеп бара жатты. Мәсіхтің көрінуіне белгіленіп жарияланған бір уақыт кезеңі сананы қазіргі даярлықты шын ықыласпен іздеуге бұруға тиіс еді. Уақыт өтіп кеткенде, періштенің нұрын толық қабылдамағандар көктен келген хабарды менсінбегендермен бірігіп, түңілгендерді келемеждеп, соларға қарсы шықты. Мен көктегі періштелердің Исамен кеңесіп жатқанын көрдім. Олар Мәсіхтің өзін Оның ізбасарымыз деп жариялағандарының жағдайын белгілеп қойған еді. Белгілі уақыттың өтіп кетуі оларды сынап, әшкереледі, әрі өте көбі таразыға тартылып, кем табылды. Олардың бәрі де өздерін дауыстап мәсіхшіміз деп жариялады, бірақ Мәсіхке еруде дерлік барлық жағынан сәтсіздікке ұшырады. Шайтан Мәсіхтің атын ғана ұстанушылардың күйіне масаттанды. Ол оларды өз тұзағында ұстады. Ол көпшілікті тура жолдан тайдырып жіберді, және олар көкке басқа бір жолмен көтерілмек болды. Періштелер Сиондағы күнәкарлармен және дүниені сүйетін екіжүзділермен араласып кеткен пәк, таза және қасиетті жандарды көрді. Олар Исаны шын сүйетіндерді қорғап тұрған еді; бірақ бүлінгендер қасиеттілерге ықпал етіп жатты.»

Жүректерін Исаны көруге деген сағыныш, жалынды ынта кернегендерге өздерін бауырластарымыз деп атағандар Оның келуі туралы айтуға тыйым салды. Періштелер бұл көріністің бәрін бақылап тұрды да, Исаның көрінуін сүйген қалдықпен жанашырлық танытты. Тағы бір құдіретті періштеге жерге түсу тапсырылды. Иса оның қолына бір жазба ұстатты, ал ол жерге келгенде: «Бабыл құлады! Құлады!» — деп жар салды. Сонда мен түңілгендердің қайтадан көңілденіп, көздерін көкке көтеріп, Иелерінің көрінуін сеніммен және үмітпен күтіп тұрғандарын көрдім. Бірақ көпшілігі ұйқыдағыдай мең-зең күйде қалғандай көрінді; дегенмен мен олардың жүздерінен терең қайғының ізін байқадым. Түңілгендер Киелі кітаптан өздерінің кідіру уақытында тұрғандарын және аянның орындалуын сабырмен күтуге тиіс екендерін көрді. Оларды 1843 жылы Иелерін күтуге жетелеген сол дәлелдер 1844 жылы да Оны күтуге бастады. Мен көпшіліктің 1843 жылы олардың сенімін айқындаған сол жігерге ие емес екенін көрдім. Түңілу олардың сенімін бәсеңдеткен еді. Бірақ түңілгендер екінші періштенің жаршы даусына қосылған кезде, көктегі әскерлер аса терең ықыласпен қарап, сол хабардың әсерін белгіледі. Олар өздерін мәсіхшілер деп атағандардың түңілгендерге мысқылмен және келекемен қарағанын көрді. «Сендер әлі көтерілген жоқсыңдар ғой!» деген сөздер келемеждеушінің аузынан түскенде, бір періште оны жазып алды. Періште: «Олар Құдайды келемеждеп отыр», — деді.

«Менің назарым Ілиястың көкке алынуына қайта аударылды. Оның жамылғысы Елішаның үстіне түсті, ал зұлым балалар (немесе жас адамдар) оған еріп, мазақтап: “Шық, тазбас! Шық, тазбас!” — деп айқайлады. Олар Құдайды келемеждеді де, сол жерде өз жазаларына ұшырады. Олар мұны өз ата-аналарынан үйренген еді. Ал әулиелердің жоғары көтерілуі туралы ойды келемеждеп, мазақ еткендерге Құдайдың пәлелері жіберіледі, сонда олар Онымен ойнаудың болмашы нәрсе емес екенін ұғынады.

«Иса Өз халқының солғындап кеткен сенімін жандандырып, нығайтуға және оларды екінші періштенің хабарын, сондай-ақ көкте жуық арада жүзеге асырылуға тиісті маңызды қозғалысты түсінуге даярлауға басқа періштелерге тез ұшып баруды бұйырды. Мен бұл періштелердің Исадан зор күш пен нұр алып, екінші періштеге оның қызметінде жәрдем ету жөніндегі тапсырмаларын орындау үшін жерге асығыс ұшып барғанын көрдім. Періштелер: «Міне, Күйеу жігіт келе жатыр, Оны қарсы алуға шығыңдар»,— деп жар салғанда, Құдай халқының үстіне ұлы нұр төгілді. Сонда мен түңілгендердің орнынан тұрып, екінші періштемен үйлесімде: «Міне, Күйеу жігіт келе жатыр, Оны қарсы алуға шығыңдар»,— деп жариялағанын көрдім. Періштелерден шыққан нұр барлық жерде қараңғылықты жарып өтті. Шайтан мен оның періштелері бұл нұрдың таралуына және өзінің белгіленген әсерін беруіне бөгет жасауға тырысты. Олар Құдайдың періштелерімен таласып, Құдай халықты алдады, әрі өздерінің барлық нұры мен күшімен де олар халықты Исаның келе жатқанына сендіре алмайды, деді. Құдайдың періштелері, Шайтан жолды қоршап бөгеп, халықтың санасын нұрдан бұрып әкетуге тырысқанына қарамастан, өз істерін жалғастыра берді. Оны қабылдағандар өте қуанышты көрінді. Олар көздерін көкке тігіп, Исаның көрінуін аңсады. Кейбіреулері қатты қасірет шегіп, жылап, мінажат етіп жүрді. Олардың көздері өздеріне қадаулы сияқты көрінді, әрі олар жоғары қарауға батылы жетпеді.»

Көктен түскен қымбат нұр қараңғылықты олардан ажыратып жіберді, ал үмітсіздікпен өздеріне қадалған көздері жоғарыға бұрылды; олардың жүздерінің әрбір белгісінен ризашылық пен қасиетті қуаныш көрінді. Иса және бүкіл періштелер жасағы адал, күтіп тұрған жандарға ризашылықпен қарады.

«Бірінші періштенің хабарының нұрын қабылдамай, оған қарсы шыққандар екінші хабардың нұрынан айырылды және: “Міне, Күйеу жігіт келеді!” деген хабармен бірге жүрген құдірет пен ұлылықтан пайда ала алмады. Иса олардан қабағын түйіп теріс айналды. Олар Оны менсінбей, қабылдамай тастаған еді. Ал хабарды қабылдағандар ұлылық бұлтына оранды. Олар Құдайдың еркін білу үшін күтіп, қырағылықпен қарап, дұға етті. Олар Оны ренжітіп алудан қатты қорықты. Мен Шайтан мен оның періштелерінің Құдай халқын осы көктен келген нұрдан айыруға тырысқанын көрдім; бірақ күтіп жүргендер сол нұрды қадірлеп, көздерін жерден Исаға көтеріп тұрған шақта, Шайтанның оларды осы қымбат нұрдан айыруға ешқандай күші болмады. Көктен берілген хабар Шайтан мен оның періштелерін қаһарландырды, ал Исаны сүйеміз деп мойындағанымен, Оның келуін менсінбегендер адал, сенім артқан жандарды келемеждеп, мазақ етті. Бірақ бір періште олардың өздерін бауырларымыз деп атағандардан көрген әрбір қорлығын, әрбір менсінбеушілігін, әрбір жәбірін белгілеп отырды. Өте көп адам дауыстарын көтеріп: “Міне, Күйеу жігіт келеді!” — деп жар салды да, Исаның көрінуін сүймеген және Оның екінші рет келуі туралы ой толғауға оларға жол бермеген бауырларын тастап шықты. Мен Исаның Өзінің келуін қабылдамай, менсінбегендерден жүзін теріс бұрғанын көрдім; содан кейін Ол періштелеріне Өз халқын арамдардың арасынан алып шығуды бұйырды, олар былғанып қалмасын деді. Хабарларға мойынсұнғандар еркін де бірлікте тұрды. Олардың үстіне киелі де тамаша нұр төгілді. Олар дүниеден бас тартып, оған байланған сүйіспеншіліктерін үзді және жердегі мүдделерін құрбан етті. Олар жердегі қазыналарын тастап, алаңдаулы жанарларын көкке тігіп, сүйікті Құтқарушыларын көреміз деп үміттенді. Олардың жүздерінен қасиетті, киелі қуаныш нұры шашылып тұрды, бұл олардың іштерінде билік еткен тыныштық пен қуанышты паш етті. Иса періштелеріне барып, оларды нығайтуды бұйырды, өйткені олардың сыналатын сағаты таяп қалған еді. Мен осы күтіп жүргендердің әлі де өздері тиісінше сыналмағанын көрдім. Олар қателіктерден әлі де азат емес еді. Сондай-ақ мен Құдайдың жер бетіндегі халыққа ескерту жіберудегі және оларды белгілі бір уақыт межесіне жеткізу үшін, өздерін мұқият зерттеуге жетелеу үшін қайта-қайта хабарлар берудегі рақымы мен ізгілігін көрдім; осының бәрі олардың өздерін пұтқа табынушылар мен папашылдардан мирас болып қалған қателіктерден арылтуы үшін еді. Осы хабарлар арқылы Құдай Өз халқын Өзі олар үшін анағұрлым зор құдіретпен әрекет ете алатын және олар Оның барлық өсиеттерін сақтай алатын орынға шығарып келеді....»

«Иса Киелі жерде қызметін аяқтап, Ең Қасиетті орынға өткенде және Құдай заңы сақталған сандықтың алдында тұрған кезде, Ол үшінші хабармен бірге жерге тағы бір құдіретті періштені жіберді. Ол періштенің қолына бір шиыршық берді, ал ол салтанатпен және құдіретпен жерге түскенде, үрейлі ескертуді — адамға қашан да жеткізілген ең қорқынышты қоқан-лоққыны — жариялады. Бұл хабар Құдайдың балаларын сақтандырып, олардың алдында тұрған азғыру мен қасірет сағатын оларға көрсету үшін берілді. Періште былай деді: Олар аңмен және оның мүсінімен бетпе-бет, тығыз шайқасқа түседі. Олардың мәңгілік өмірге деген жалғыз үміті — берік тұру. Өмірлері қауіп-қатерде болса да, олар шындықты нық ұстаулары тиіс. Үшінші періште өз хабарын мына сөздермен аяқтайды: «Міне, әулиелердің сабыры; міне, Құдайдың өсиеттерін және Исаның сенімін сақтайтындар». Ол осы сөздерді қайталағанда, көктегі Киелі орынға нұсқады. Бұл хабарды қабылдайтындардың бәрінің ойы Иса сандықтың алдында тұрып, рақым әлі де созылып тұрғандардың бәрі үшін және Құдай заңын білместіктен бұзғандар үшін соңғы ара ағайындығын жасап тұрған Ең Қасиетті орынға бағытталады. Бұл татуластыру әділ өлгендер үшін де, әділ тірілер үшін де жасалады. Иса Құдайдың өсиеттеріне қатысты нұрды қабылдамай қайтыс болған, білместікпен күнә жасағандар үшін татуластыру жасайды.»

«Иса Ең Қасиетті Орынның есігін ашқаннан кейін сенбі нұры көрінді, әрі Құдайдың халқы сыналып, дәлелденуге тиіс болды, ежелде Құдай Исраил ұлдарын сынағаны сияқты, олар Оның заңын сақтай ма, соны көру үшін. Мен үшінші періштенің жоғарыны нұсқап, түңілгендерге көктегі Киелі үйдің Ең Қасиетті Орынына баратын жолды көрсетіп тұрғанын көрдім. Олар сенім арқылы Исаның соңынан еріп, Ең Қасиетті Орынға кірді. Олар Исаны қайтадан тапты, және қуаныш пен үміт жаңадан бүр жарды. Мен олардың артқа қарап, өткенді қайта шолып жатқанын көрдім: Исаның екінші рет келуі туралы жариядан бастап, 1844 жылғы мерзімнің өтіп кетуіне дейінгі жүріп өткен жолдарын. Олар өз түңілуінің түсіндірілгенін көреді, және қуаныш пен сенімділік оларды қайтадан жандандырады. Үшінші періште өткенді, қазіргіні және болашақты нұрландырды, және олар Құдайдың шын мәнінде оларды Өзінің тылсым қамқорлығымен жетелеп келгенін біледі.»

«Маған қалдықтың Исаны Ең Қасиетті орынға дейін еріп барғаны, әрі сандықты және рақым тағын көріп, олардың салтанатты ұлылығына қайран қалғаны көрсетілді. Иса сандықтың қақпағын көтерді, міне! онда үстіне он өсиет жазылған тас тақталар бар екен. Олар тірі сөздерді біртіндеп қарап шығады; бірақ он қасиетті өсиеттің арасында төртінші өсиеттің тірі тұрғанын көргенде, әрі оның үстіне басқа тоғызына қарағанда анағұрлым жарқын нұр төгіліп, оны айнала даңқ шапағы қоршап тұрғанын байқағанда, дірілдеп кейін шегінеді. Олар онда сенбінің жойылғанын немесе аптаның бірінші күніне өзгертілгенін білдіретін ештеңе таппайды. Ол Құдайдың аузынан тауда найзағай жарқылдап, күн күркіреп тұрған салтанатты да үрейлі ұлылықпен айтылған кездегідей, әрі Оның Өзінің қасиетті саусағымен тас тақталарға жазылған күйіндегідей оқылады: Алты күн еңбек етіп, барлық жұмысыңды істе; ал жетінші күн — Құдайың Жаратқан Иенің сенбісі. Олар он өсиеттің осыншалықты сақтықпен қорғалғанын көріп, қайран қалады. Олардың Жаратқан Иеге жақын қойылып, Оның киелілігімен көлегейленіп, қорғалып тұрғанын көреді. Олар он өсиеттің төртінші өсиетін аяққа таптағандарын және Жаратқан Ие қасиеттеген күннің орнына басқа халықтар мен папашылдардан жеткен бір күнді ұстанып келгендерін көреді. Олар Құдайдың алдында өздерін кішірейтіп, бұрынғы күнәлары үшін қайғырады.

«Мен хош иістің түтін қауыздан көтеріліп жатқанын көрдім, ал Иса олардың мойындаулары мен дұғаларын Өзінің Әкесіне ұсынды. Ал ол жоғары көтерілгенде, жарқын нұр Исаға да, рақым тағының үстіне де қонды; әрі өздерінің Құдай заңының бұзушылары екенін танып, соның салдарынан мазасызданған, шын жүректен дұға етушілер батаға кенелді, ал олардың жүздері үміт пен қуанышқа нұрланды. Олар үшінші періштенің ісіне қосылып, дауыстарын көтеріп, салтанатты ескертуді жариялады. Әуелде бұл хабарды қабылдағандар аз болды, дегенмен олар ескертуді жариялауды жігермен жалғастырды. Содан кейін мен көпшіліктің үшінші періштенің хабарын қабылдап, ескертуді алғаш жариялағандармен дауыстарын біріктіргенін көрдім; әрі олар Құдайдың қасиеттеген Демалыс күнін сақтау арқылы Оны мадақтап, ұлықтады.»

«Үшінші хабарды қабылдағандардың көпшілігі алдыңғы екі хабарда тәжірибе алмаған еді. Шайтан мұны түсінді, әрі оларды құлату үшін өзінің зұлым назарын соларға тікті; бірақ үшінші періште оларды Ең Киелі орынға нұсқап тұрды, ал бұрынғы хабарларда тәжірибесі болғандар оларға көктегі Киелі үйге апарар жолды көрсетіп тұрды. Көптеген адамдар періштелердің хабарларындағы ақиқаттың кемел тізбегін көріп, оны қуана қабылдады. Олар бұл хабарларды өз ретімен қабылдап, Исаға сенім арқылы ілесіп, көктегі Киелі үйге енді. Бұл хабарлар маған қауымды ұстап тұратын зәкір ретінде көрсетілді. Адамдар оларды қабылдап, түсінген сайын, олар Шайтанның көптеген азғыруларынан қорғалады.»

«1844 жылғы ұлы түңілуден кейін, Шайтан мен оның періштелері қауымның сенімін шайқалту үшін тұзақтар құрумен тынымсыз айналысты. Ол осы оқиғаларда жеке тәжірибесі болған адамдардың санасына ықпал етіп жатты. Олар кішіпейілділіктің кейпін танытты. Олар бірінші және екінші хабарларды өзгертіп, олардың орындалуын болашаққа сілтеді, ал өзгелері олардың әлдеқашан өткен заманда орындалғанын жариялап, тым алыстағы өткенге нұсқады. Бұл адамдар тәжірибесіздердің ойын өздеріне бұрып, олардың сенімін шайқалтып жатты. Кейбіреулер қауымнан тәуелсіз, өздерінің жеке сенімін қалыптастыруға тырысып, Киелі кітапты зерттеп жүрді. Шайтан мұның бәріне шаттанды; өйткені ол зәкірден ажырап кеткендерді әртүрлі адасулар арқылы ықпалына түсіріп, ілімнің желдерімен әрі-бері айдап жүре алатынын білді. Бірінші және екінші хабарларда алда жүргендердің көбі солардан бас тартты, сөйтіп бүкіл қауым ішінде бөліну мен бытырау жайылды. Сонда мен У. Миллерді көрдім. Ол абыржып көрінді, әрі өз халқы үшін қайғы мен қасіреттен еңсесі түскен еді. Ол 1844 жылы біріккен әрі өзара сүйіспеншілікте болған топтың бір-біріне деген сүйіспеншілігін жоғалтып, бір-біріне қарсы шығып жатқанын көрді. Ол олардың суынып, кері тайған күйге қайта түскенін көрді. Қайғы оның күшін құртты. Мен жетекші адамдардың У. Миллерді бақылап, оның үшінші періштенің хабарын және Құдайдың өсиеттерін қабылдап қоюынан қауіптенгенін көрдім. Ол көктен түскен нұрға қарай ойыса бастағанда, бұл адамдар оның ойын басқа жаққа бұру үшін әлдебір жоспар құратын. Мен оның санасын қараңғылықта ұстау және олардың арасындағы оның ықпалын сақтап қалу үшін адамдық ықпал жасалғанын көрдім. Ақырында У. Миллер көктен түскен нұрға қарсы дауысын көтерді. Ол өз түңілуін толық түсіндіріп, өткенге нұр мен ұлылық түсірер, титықтаған күш-жігерін жаңғыртып, үмітін жарқыратып, оны Құдайды мадақтауға жетелер хабарды қабылдамағаны арқылы қателесті. Бірақ ол Құдайлық даналықтың орнына адамдық даналыққа сүйенді; әрі Иесінің ісіндегі ауыр еңбектен және жас ұлғаюынан қажып қалғандықтан, оны шындықтан айырғандардай дәрежеде жауапты емес еді. Жауапкершілік солардың мойнында, әрі күнә соларға жүктеледі. Егер У. Миллер үшінші хабардың нұрын көре алған болса, оған қараңғы әрі жұмбақ болып көрінген көп нәрсе түсіндірілер еді. Оның бауырластары өздерінің оған деген сүйіспеншілігі мен қамқорлығын соншалық терең етіп көрсеткендіктен, ол өзін олардан үзіп кете алмаймын деп ойлады. Оның жүрегі шындыққа қарай ауа беретін; бірақ содан кейін ол бауырластарына қарайтын. Олар бұған қарсы тұрды. Иса Мәсіхтің келуін жариялауда өзімен иық тірестіріп, қатар тұрғандардан ол үзіліп кете алар ма еді? Ол олардың өзін, сөзсіз, теріс жолға бастамайтынын ойлады.»

«Құдай оны Шайтанның билігіне түсіп, өлімнің оның үстінен үстемдік етуіне жол берді. Оны Құдайдан үнемі алыстатып жүргендерден аулақ, қабірге жасырды. Мұса да уәде етілген жерге енудің дәл алдында қателесті. Сол сияқты, мен Ум. Миллердің де көктегі Қанаханға жуықтап қалған кезінде, өз ықпалының ақиқатқа қарсы бағытталуына жол беріп, қателескенін көрдім. Оны бұған басқалар итермеледі. Ол үшін басқалар жауап береді. Бірақ періштелер Құдайдың осы қызметшісінің қымбат тозаңын күзетіп тұр, және ол соңғы кернейдің үні естілгенде қайта шығады.»

«Мен жақсы қорғалған, берік тұрған, әрі қауымның орныққан сенімін шайқалтқысы келетіндерге ешбір қолдау көрсетпейтін бір топты көрдім. Құдай оларға ризашылықпен қарады. Маған үш саты көрсетілді — бір, екі және үш, яғни бірінші, екінші және үшінші періштелердің хабарлары. Періште былай деді: Осы хабарларда бір кесекті орнынан қозғайтынға немесе бір түйреуішті қимылдататынға қасірет! Бұл хабарларды дұрыс түсінудің өмірлік маңызы бар. Жандардың тағдыры олардың қалай қабылданатынына байланысты. Мен қайтадан осы хабарлар арқылы төменге жүргізіліп, Құдай халқының өз тәжірибесін қандай қымбат бағамен сатып алғанын көрдім. Ол көп азап пен ауыр күрес арқылы иеленілген еді. Құдай оларды қадамнан қадамға бастап келіп, ақырында берік, қозғалмас тұғырға орнатты. Содан кейін мен кейбір адамдардың тұғырға жақындап келіп, оған аяқ басардан бұрын іргетасын тексергенін көрдім. Кейбіреулер қуанышпен бірден оның үстіне шықты. Басқалары болса, тұғыр іргетасының қалануынан мін іздей бастады. Олар оны жетілдіру қажет деді, сонда тұғыр анағұрлым кемелдірек, ал халық әлдеқайда бақыттырақ болар еді. Кейбіреулер тұғырдан түсіп, оны қарап шықты да, оның дұрыс қаланбағанын айтып, мін тақты. Мен тұғырдың үстінде тұрғандардың дерлік бәрі берік тұрғанын және одан түсіп кеткен басқаларды шағымдарын доғаруға шақырғанын көрдім, өйткені шебер-құрылысшы Құдайдың Өзі еді, ал олар Оған қарсы күресіп жатқан болатын. Олар өздерін осы берік тұғырға алып келген Құдайдың ғажайып ісін қайтадан еске алды, әрі бірлікте олардың дерлік бәрі көздерін көкке көтеріп, қатты дауыспен Құдайды мадақтады. Бұл шағымданып, тұғырдан кетіп қалғандардың кейбіріне әсер етті, сөйтіп олар қайтадан кішіпейіл кейіппен тұғырға шықты.»

«Маған Мәсіхтің бірінші келуінің жариялануына қайтадан назар аударту көрсетілді. Жохан Илиястың рухы мен күшімен Исаның келу жолын дайындау үшін жіберілді. Жоханның куәлігін қабылдамағандар Иса ілімдерінен пайда көрмеді. Оның бірінші келуі туралы жариялауға қарсы тұрғандықтары оларды Оның Мәсіх екендігінің ең күшті дәлелдерін оңай қабылдай алмайтын күйге түсірді. Шайтан Жоханның хабарын қабылдамағандарды одан әрі жетелеп, Исаны да қабылдамай, Оны айқышқа шегелеуге алып барды. Осыны істеу арқылы олар өздерін Елуінші күн мейрамындағы игілікті қабылдай алмайтын орынға қойды; ал ол игілік оларға көктегі Киелі орынға баратын жолды үйретер еді. Ғибадатхана шымылдығының жыртылуы яһудилердің құрбандықтары мен рәсімдерінің енді қабылданбайтынын көрсетті. Ұлы Құрбандық ұсынылып, қабылданды, ал Елуінші күн мейрамында түскен Киелі Рух шәкірттердің ойларын жердегі киелі орыннан көктегі Киелі орынға аударды; Иса сол жерге Өз қаны арқылы кіріп, Өзінің татуластыруының игіліктерін шәкірттеріне төкті. Яһудилер толық алдануда және тұтас қараңғылықта қалдырылды. Олар құтқарылу жоспары жөнінде иелене алатын барлық нұрдан айырылып, әлі де өздерінің пайдасыз құрбандықтары мен тартуларına сенді. Олар Қасиетті орын ішіндегі Мәсіхтің делдалдығынан пайда көре алмады. Көктегі Киелі орын жердегінің орнын басты, бірақ олар көктегіге баратын жолды білмеді.»

Көптеген адамдар яһудилердің Исаны қабылдамай, Оны айқышқа шегелеуге дейін барған іс-әрекетіне үреймен қарайды. Оның масқара қорлық көргені туралы тарихты оқығанда, олар өздерін Мәсіхті сүйеміз, әрі Петір сияқты Одан бас тартпас едік, яһудилер сияқты Оны айқышқа шегелемес едік деп ойлайды. Бірақ Өз Ұлына деген олардың сырттай білдірген ілтипатын көрген Құдай оларды сынап, Исаға деген өздері мойындаған сол сүйіспеншілікті сыннан өткізді.

«Бүкіл аспан бұл хабардың қабылдануын аса зор ықыласпен бақылап тұрды. Бірақ Исаны сүйеміз деп мойындайтындардың және айқыш туралы хикаяны оқығанда көз жасын төгетіндердің көбі бұл хабарды қуанышпен қабылдаудың орнына, ашуға булығып, Исаның келуі туралы ізгі хабарды келемеждеді де, оны алдану деп жариялады. Олар Оның көрінуін сүйгендермен араласқысы келмеді, қайта оларды жек көріп, шіркеулерден аластатты. Бірінші хабарды қабылдамағандар екіншісінен пайда ала алмады; сондай-ақ оларды сенім арқылы Исамен бірге көктегі Киелі орындағы Ең Қасиетті орынға кіруге дайындауға тиіс болған түн ортасындағы айқайдан да пайда көрмеді. Алдыңғы екі хабарды қабылдамай тастағандықтан, олар Ең Қасиетті орынға апаратын жолды көрсететін үшінші періштенің хабарынан ешқандай жарық көре алмайды. Мен атақ үшін ғана христиан атанған шіркеулердің, яһудилер Исаны айқышқа шегелегендей, осы хабарларды да айқышқа шегелегенін көрдім; сондықтан олар көкте жасалған қозғалыс туралы да, Ең Қасиетті орынға апаратын жол туралы да ешнәрсе білмейді, әрі ондағы Исаның шапағатынан да пайда ала алмайды. Пайдасыз құрбандықтарын ұсынған яһудилер сияқты, олар да өздерінің пайдасыз дұғаларын Иса тастап кеткен бөлмеге бағыштайды; ал Мәсіхтің ізбасарымыз деп мойындайтындардың алданғанына разы болған шайтан оларды өз тұзағына мықтап түсіреді, діни сипатқа енеді де, өзін христианбыз деп мойындайтын осы адамдардың санасын өзіне бұрып, өз күш-қуатымен, белгілерімен және жалған кереметтерімен әрекет етеді. Ол кейбіреулерін бір жолмен, ал кейбіреулерін басқа жолмен алдайды. Оның әртүрлі ақыл-ойларға әсер ету үшін әртүрлі адасулары дайын тұр. Кейбіреулер бір алдауға үреймен қарайды, бірақ басқасын оп-оңай қабылдайды. Шайтан кейбіреулерді спиритизм арқылы алдайды. Ол сондай-ақ жарық періштесі кейпінде келіп, бүкіл елге өз ықпалын таратады. Мен барлық жерде жалған реформаларды көрдім. Шіркеулер масаттанып, Құдай біз үшін ғажайып түрде әрекет етіп жатыр деп санады, ал шын мәнінде бұл өзге бір рух еді. Ол басылып қалады да, дүниені де, шіркеуді де бұрынғыдан бетер нашар халде қалдырады.»

«Құдайдың атақ қана үшін Адвентистердің арасында да, сондай-ақ құлаған шіркеулерде де адал балалары бар екенін көрдім; және індеттер төгілердің алдында қызметкерлер мен халық әлі де осы шіркеулерден шақырылып шығарылады, әрі олар шындықты қуана қабылдайды. Шайтан мұны біледі, сондықтан үшінші періштенің қатты дауысы естілерден бұрын осы діни қауымдарда бір қозу туғызады, сонда шындықты қабылдамай тастағандар Құдай олармен бірге деп ойлауы мүмкін. Ол адал жандарды алдап, Құдай әлі де шіркеулер үшін әрекет етіп жатыр деп ойлауға жетелеуге үміттенеді. Бірақ нұр жарқырайды, және адалдардың әрқайсысы құлаған шіркеулерден шығып, қалдықпен бірге өз орнын алады». Spiritual Gifts, volume 1, 151–172.

Бұл үзіндіде аса көп маңызды ақиқаттар бар, бірақ мен осы үзіндіні Миллершілдік тарихындағы хабарлардың кейбір сипаттарын даралап көрсету үшін қолданып отырмын, сол арқылы олардың біздің тарихымызды қалай бейнелейтінін түсіну үшін. Аянның он төртінші тарауындағы үш періштенің де қолында бір хабар бар. Екінші және үшінші періштелер өз хабарымен төмен түскен кезде, өздерімен бірге «жазылған орам» алып жүргендері ретінде сипатталады. Әрбір періште бір хабарды бейнелейді, әрі әрбір хабардың келуі белгілі бір әсер туғызады.

Бұл тақырыпты келесі мақалада жалғастырамыз.