Tuvikengwe Jeremia sura ya hamsini katika makala iliyotangulia, na katika kifungu hicho hukumu juu ya Babeli huanza katika sheria ya Jumapili inayokuja upesi nchini Marekani na kuishia katika ghadhabu ya Mungu. Hukumu ya utekelezaji ni siku ya kisasi cha Bwana, ambayo iliwakilishwa na kuangamizwa kwa Yerusalemu katika mwaka wa 70 BK. Kuangamizwa kwa Yerusalemu kulikotekelezwa na Rumi mwaka wa 70 BK kulikuwa kumefananishwa na kuangamizwa kwa Yerusalemu kulikofanywa na Nebukadneza. Kwa pamoja, hayo yalitoa mashahidi wawili wa Hukumu ya Utekelezaji ya kahaba wa Tiro, ambaye pia ndiye kahaba wa Ufunuo sura ya kumi na saba.
Yeremia atutendereza nti bwe okuwalana kwa Mukama kulituukirizibwa ku Babulooni ey’omulembe guno, nga kutandikira ku tteeka lya Ssande erigenda okujja mangu, nti, “Mu nnaku ezo, ne mu biro ebyo, bw’ayogera Mukama, obutali butuukirivu bwa Isiraeri bulinoonyezebwa, so tebulibaawo; n’ebibi bya Yuda, nabyo tebirirabika: kubanga ndibasonyiwa be nkuma.” Mu nnaku ezo, okuteekebwako akabonero kw’abo emitwalo kikumi mu obunaana mu enkumi nnya kunaabanga kumaze dda okutuukirizibwa.
“Ndzi endla yini, vamakwerhu, entirhweni lowukulu wa ku lunghekela? Lava va hlanganaka ni misava va amukela xivumbeko xa misava, naswona va tilunghiselela mfungho wa xivandzana. Lava va nga titshembiki, lava va titsongahataka emahlweni ka Xikwembu naswona va basisa mimoya ya vona hi ku yingisa ntiyiso, vona va amukela xivumbeko xa le tilweni naswona va tilunghiselela xikombiso xa Xikwembu emimombeni ya vona. Loko xileriso xi huma naswona mfungho wu kandziyisiwa, vumunhu bya vona byi ta tshama byi basile, byi nga ri na xivati hilaha ku nga heriki.” Testimonies, volume 5, 216.
Ijulungi lya kutwala butongole libandila ku lwiigi lwa kubili olwa Okusukululwa essuula ya kkumi n’omunaana, oluyita abasajja n’abakazi okudduka okuva e Babulooni, era Yeremiya agamba nti, “olunaku lwabwe lutuuse, ekiseera eky’okubalambula. Eddoboozi ly’abo abadduka ne bawona okuva mu nsi ya Babulooni, okulangirira mu Sayuuni okuwalana eggwanga kwa Mukama Katonda waffe, okuwalana eggwanga okw’Yeekaalu ye. Muyite abalasi b’emitego okulumba Babulooni: mmwe mwenna abakunya omutego, musuulewo enkambi okugyetooloola; waleme kubaawo n’omu awona: musasule ng’ebikolwa bye bwe biri; nga byonna by’akoze, bwe mutyo mumukolere.” Omusango gwe gutuukirizibwa “abalasi b’emitego.” Okusooka okwogerwako omusiimi w’omutego mu Byawandiikibwa kwe kuli ku Isimaeri.
Nkulunkulu walizwa izwi lomfana; ingelosi kaNkulunkulu yabiza kuHagari isezulwini, yathi kuye: “Yini ekukhathazayo, Hagari? Ungesabi, ngokuba uNkulunkulu ulizwile izwi lomfana lapho ekhona. Sukuma, uphakamise umfana, umbambe ngesandla sakho; ngokuba ngiyakumenza isizwe esikhulu.” UNkulunkulu wase evula amehlo akhe, wabona umthombo wamanzi; wahamba wagcwalisa isikhwama ngamanzi, wamuphuzisa umfana. UNkulunkulu waba kanye nomfana; wakhula, wahlala ehlane, waba ngumcibisheli. Genesise 21:17–20.
“Isaa ya tetemeko kuu la nchi” katika Ufunuo kumi na moja hutambulisha mwanzo wa hukumu ya utekelezaji juu ya kahaba wa Rumi, ambayo huanza katika sheria ya Jumapili inayokaribia kuja upesi nchini Marekani. Katika “saa” hiyo, “ole wa tatu waja upesi. Kisha malaika wa saba akapiga tarumbeta.” Ole wa tatu ni tarumbeta ya saba. Ni wapiga mishale wa Uislamu wanaotumiwa kuleta hukumu Yake juu ya wale wanaotekeleza alama ya mamlaka ya upapa (ibada ya Jumapili), na kuwatesa wale wanaoshikilia alama ya mamlaka ya Mungu (ibada ya Sabato).
لوکای بەشی بیست و یەکدا، عیسا لە وەڵامدانەوەی پرسیارەکانی قوتابییەکان سەبارەت بە وێرانبوونی ئۆرشەلیم و پەرستگاکە، گێڕانەوەیەکی مێژوویی پێشکەش دەکات کە هەروەها مێژووی ڕۆژانی دواخریش نیشان دەدات. ئەو ئاماژە بە «ڕۆژانی تۆڵەستاندن» دەکات، کە تایبەتمەندییەکی پێغەمبەرانەی بنەڕەتیی خزمەتگوزاریی ئەو وەک مەسیح بوو، ئەوەی کە لە ڕاگەیاندنی سەرەتایی خزمەتگوزاریی خۆیدا ناساندی، کاتێک لە پێغەمبەر ئیشعیا بۆ کڵێسای نازارەت خوێندەوە. ئەو ڕاگەیاندنەی نازارەت، و ئەو پارچەیە لە ئیشعیا، تەنها خزمەتگوزاریی ئەویان پێشاندەدا نەبوو، بەڵکو پەیامی قوتابییەکانی، و بە شێوەیەکی تایبەتتر کار و خزمەتگوزاریی بزووتنەوەی سەد و چل و چوار هەزارەکەش پێشاندەدا.
روحِ خداوندِ قادر بر من است، زیرا خداوند مرا مسح کرده است تا به حلیمان بشارت دهم؛ او مرا فرستاده است تا دلشکستگان را التیام بخشم، و آزادی را برای اسیران، و گشایشِ زندان را برای بندیان اعلام کنم؛ تا سالِ مقبولِ خداوند و روزِ انتقامِ خدای ما را ندا دهم؛ تا همهٔ ماتمیان را تسلی بخشم؛ تا برای ماتمیانِ صهیون مقرر سازم که به ایشان بهجای خاکستر، زیبایی، و بهجای ماتم، روغنِ شادی، و بهجای روحِ افسردگی، ردای ستایش عطا شود؛ تا ایشان درختانِ عدالت، غرسِ خداوند، خوانده شوند، تا او جلال یابد. و ایشان ویرانههای کهن را بنا خواهند کرد، و خرابههای پیشین را برپا خواهند ساخت، و شهرهای ویران، یعنی خرابیهای نسلهای بسیار را مرمت خواهند نمود. و بیگانگان خواهند ایستاد و رمههای شما را خواهند چرانید، و پسرانِ اجنبی شخمزنندگان و باغبانانِ تاکستانهای شما خواهند بود. اما شما کاهنانِ خداوند نامیده خواهید شد؛ مردم شما را خادمانِ خدای ما خواهند خواند؛ دولتِ امتها را خواهید خورد، و در جلالِ ایشان فخر خواهید نمود. بهعوضِ شرمساریِ شما، نصیبِ مضاعف خواهد بود؛ و بهعوضِ رسوایی، از بهرهٔ خویش شادی خواهند کرد؛ ازاینرو در سرزمینِ خود دو چندان را به میراث خواهند برد؛ شادیِ جاودانه از آنِ ایشان خواهد بود. زیرا من، خداوند، عدالت را دوست میدارم، و غارت را در قربانیِ سوختنی مکروه میشمارم؛ و کارِ ایشان را در راستی استوار خواهم ساخت، و با ایشان عهدی جاودانه خواهم بست. و نسلِ ایشان در میانِ امتها معروف خواهد شد، و ذریّتِ ایشان در میانِ قومها؛ هر که ایشان را ببیند، ایشان را خواهد شناخت که همان نسلی هستند که خداوند برکت داده است. من در خداوند بسیار شادمان خواهم شد، جانِ من در خدایم وجد خواهد نمود؛ زیرا او مرا به جامههای نجات ملبّس ساخته، و ردای عدالت را بر من پوشانیده است، همچون دامادی که خویشتن را به زیور میآراید، و همچون عروسی که خویشتن را به جواهراتِ خویش میآراید. زیرا چنانکه زمین غنچهٔ خود را میرویاند، و باغ آنچه را در آن کاشته شده است میشکوفاند، همچنین خداوندِ قادر عدالت و ستایش را در برابرِ همهٔ امتها خواهد رویانید. اشعیا ۶۱:۱–۱۱.
Ezekieli mlango wa tisa wale mia moja na arobaini na nne elfu waliotiwa muhuri ni wale wanaoomboleza kwa sababu ya dhambi zilizo kanisani na ulimwenguni. “Mwaka wa Bwana uliokubaliwa, na siku ya kisasi cha Mungu wetu,” ndiyo wakati wale wanaoomboleza katika Sayuni wanapofarijiwa, nao huwa “miti ya haki” ili “wamtukuze Bwana.” Wamtukuza Bwana, kwa maana “katika siku zile, na wakati ule, asema Bwana, uovu wa Israeli utatafutwa, wala hautakuwapo.” Wanaoomboleza ndio wale waliotiwa muhuri, nao ndio wale “watakaojenga mahali palipoharibika pa kale,” “watakaoinua maangamizo ya zamani, na” “watakaotengeneza miji iliyoharibika, maangamizo ya vizazi vingi.” Wao “watatajwa kuwa Makuhani wa Bwana,” na watu watawaita “Watumishi wa Mungu wetu.”
Vakaliliwa ni vulaqaqa ni le dua na drau ka vasagavulu ka va na udolu me “tubutubu mai e matadra na veimatanitu kecega,” ni ra sa laveti cake me kedra ivakatakilakila ena gauna ni uneune levu. Na nodra yalododonu sa vakavuna tiko vakamalua, ni sa kaya, “me vaka sa vakatubura mai na nona kuro na vuravura, ka me vaka sa vakatubura mai na were na ka sa kaburaki kina; ena vakakina sa na vakatubura mai o Jiova na Kalou na yalododonu kei na vakavinavinaka.” Na vakadeitaki ni le dua na drau ka vasagavulu ka va na udolu a tekivu ena nona yaco mai na uca ni muri ena ika 1 ni Seviteba, 2001. Oqo na gauna a vakatuburi mai kina na kuro ni vuravura. Sa vakatakila o Aisea na gauna era sa tubu mai kina na kuro.
بە پیمانە، کاتێک دەردەچێت، لەگەڵیدا مشتومڕ دەکەیت؛ ئەو لە ڕۆژی بای ڕۆژهەڵاتدا بای توندی خۆی دەوەستێنێت. بۆیە بەەمە تاوانی یاقوب پاک دەکرێتەوە؛ و هەموو بەرهەمی لابردنی گوناهی ئەویش ئەمەیە: کاتێک هەموو بەردەکانی قوربانگاکە وەک بەردی گچ هەڵدەشکێنرێن و دابەش دەکرێن، دارستانە پیرۆزەکان و وێنەکان ڕاناوەستن. یەشعیا 27:8، 9.
“Hela ya mumu wa esti” yina kele “mpeve na Yandi ya ngolo” yina “Yandi ke kangaka,” “kubasika” ya makonko ya bintuntu ta banda ntangu mvula “me telama na kiteso.” “Ke kangaka” zola kutuba kukangama to kukangulama. Ntangu bampeve iya me kangama na baanzelu iya ya Kusonga kapu sambwadi, kutulama ya kidimbu na zulu ya bankama mosi na makumi iya na iya ya mafunda ta banda. Na ntangu yina mvula ya nsuka ta banda “kumwangisa” malembe-malembe na kiteso, sambu mpova “kiteso” na verse yina zola kutuba malembe to kukeba na kiteso. Na ebandeli ya ntangu ya kutulama ya kidimbu na zulu ya bankama mosi na makumi iya na iya ya mafunda, mvula ya nsuka ke telama na kiteso, mpe na nsuka ya ntangu yina yo ke vanda diaka ve na kiteso.
“Xwedêkirina mezin a Ruhê Xwedê, ya ku bi rûmeta wî tevahiya erdê ronî dike, heta ku em ne xelkekî ronakbûyî bibin, ku bi ezmûnê dizanin hevkarên Xwedê bûn tê çi maneyê, nayê. Dema ku em bi tevahî û bi dilê tam xwe ji bo xizmeta Mesîhê terxan bikin, Xwedê wê vê rastiyê bi xwedêkirina Ruhê xwe bê pîvan nas bike; lê ev wê nebe dema ku beşa herî mezin a dêrê ne hevkarên Xwedê bin. Xwedê nikare Ruhê xwe bişîne dema ku xweperestî û xweşbazî ew qas aşkera ne; dema ku ruhêk serdest dibe ku, heke bi gotinan were îfade kirin, wê bersiva Qayînê bide—‘Ma ez parêzvanê birayê xwe me?’ Heke rastiya ji bo vê demê, heke nîşanên ku li her alî zêde dibin û şahidî didin ku dawiya hemû tiştan nêzîk e, ne bes bin ku hêza razayî ya wan kesên ku îddîa dikin rastiyê nas dikin hişyar bikin, wê hingê tariya li gorî ronahiya ku dibiriqî bûye dê van canan bigire. Ji bo bêferqiya wan tu şiklêk ji behaneyê tune ye ku ewê di roja mezin a hesabdayîna dawî de bikaribin li ber Xwedê pêşkêş bikin. Tu sedem tune ye ku ew pêşkêş bikin ka çima ew di ronahiya rastiya pîroz a peyva Xwedê de ne jiyan, ne meşiyan û ne xebitîn, û bi vî awayî, bi reftar, hemdardiya xwe û bi qeyreta xwe, ji bo cîhanek ku bi guneh tarî bûye eşkere nekirin ku hêz û rastiya Încîlê nayê red kirin.” Review and Herald, July 21, 1896.
ឱកាសនៃការសាកល្បងក្នុងពេលភ្លៀងក្រោយ និងការបោះត្រារបស់មួយសែនសែសិបបួនពាន់នាក់ ចាប់ផ្តើមដោយការវាស់វែងនៃការចាក់បង្ហូរព្រះវិញ្ញាណបរិសុទ្ធ ពីព្រោះស្រូវសាលី និងស្មៅអាក្រក់ បានឈានដល់ពេលប្រមូលផលហើយ។ ភ្លៀងនោះនាំឲ្យទាំងពីរក្រុមឈានដល់ភាពពេញវ័យ បន្ទាប់មក នៅចុងបញ្ចប់នៃរយៈពេលសាកល្បង ស្រូវសាលី និងស្មៅអាក្រក់ត្រូវបានបំបែកចេញពីគ្នា ហើយស្រូវសាលីនឹង «ដឹងតាមរយៈបទពិសោធន៍ថា ការជាកម្មកររួមជាមួយព្រះ មានន័យដូចម្តេច»។ បន្ទាប់មក ពួកគេនឹង «មានការឧទ្ទិសខ្លួនទាំងស្រុង ដោយអស់ពីចិត្ត ដល់ការបម្រើព្រះគ្រីស្ទ ហើយព្រះនឹងទទួលស្គាល់សេចក្តីពិតនោះ ដោយការចាក់បង្ហូរព្រះវិញ្ញាណរបស់ទ្រង់ ដោយឥតកំណត់»។
“उग्र पूर्वी पवन का दिन” 11 सितंबर, 2001 को आ पहुँचा, और हबक्कूक का विवाद—अंतिम वर्षा के संदेश के उस जाली “शांति और सुरक्षा” संदेश के विषय में, जो परमेश्वर के प्रतिशोध के दिन की पहचान कराने वाले संदेश के विपरीत था—आरम्भ हुआ। उसी समय पौधे, अर्थात् गेहूँ और जंगली जई दोनों, कली निकालने और उस फल को उत्पन्न करने लगे जिसे वे शीघ्र आने वाले रविवार के विधान के न्याय में प्रकट करेंगे।
“ម្តងទៀត ពាក្យប្រៀបប្រដូចទាំងនេះបង្រៀនថា នឹងមិនមានពេលសាកល្បងណាមួយទៀត បន្ទាប់ពីការជំនុំជម្រះឡើយ។ នៅពេលកិច្ចការនៃដំណឹងល្អត្រូវបានបញ្ចប់ នោះការញែកចេញរវាងមនុស្សល្អ និងមនុស្សអាក្រក់នឹងកើតមានឡើងភ្លាមៗ ហើយវាសនារបស់មនុស្សក្នុងក្រុមនីមួយៗ ត្រូវបានកំណត់ជាស្ថាពរជារៀងរហូត។” Christ’s Object Lessons, 123.
Di Ezequiel beşa heye yek pol ku ji bo rojê çok datîne, û di Ezequiel nehan de yê din mohra Xwedê distîne. Di Lûqa bîst û yekan de, Mesîh sed û çil û çar hezar nas dike, û ew nîşanek pêşkêş dike ku nifşa dawî ya dîroka erdê nîşan dide. Wî ew nîşan nas kir ku pêdivî ye Mesîhîyan wê bibînin da ku ji wêrankirina Orşelîmê birevin.
Û gava hûn bibînin ku Orşelîm bi artêşan hatî dorpêçkirin, hingê bizanin ku wêraniya wê nêzîk bûye. Hîngê bila yên ku li Cihûdeyê ne birevin çiyan; û bila yên ku di nav wê de ne derkevin derve; û bila yên ku li gund û deveran in neçin nav wê. Çimkî ev in rojên tolhildanê, da ku hemû tiştên ku hatine nivîsîn bi cih bên. Lûqa 21:20–22.
Yesu yavuze “umurongo ku wundi murongo” andi mimerere myinshi y’ubuhanuzi iranga ikimenyetso, kuko amagambo ye yanditswe atari na Luka wenyine, ahubwo no na Matayo na Mariko.
Na hii Injili ya ufalme itahubiriwa katika ulimwengu wote kuwa ushuhuda kwa mataifa yote; ndipo mwisho utakapokuja. Basi hapo mtakapoona chukizo la uharibifu, lililonenwa na nabii Danieli, limesimama katika mahali patakatifu, (asomaye na afahamu:) ndipo walio katika Uyahudi na wakimbilie milimani. Mathayo 24:14–16.
Ataata eri ndaetela mepuk kuzawa go tú yo tibutibu bi kumba. Diki adi bioyo bamulongolanga, ne bamubanzanga, kana mubukenge katú wêna wambu waamba; katú kana mubukenge waamba munda ya myoyo yenu: diki kyoso kyamubapeshibu mu sâ yoyo, kyona waamba; diki keenu bo baamba ko, kanshi Mpeve Mutakatifu. Diki nwetu wa mukulumpe ukabanzha nwetu wa mucheche ku lufú, ne tata mwana; ne bana bakatelama ku balela babo, ne bakabenzhesha babuadibwe. Ne bamukabenga na bantu bonso bu ku dina dyami; kanshi udi wakukolesha too ne ku mpelo, yoyo wakusungibua. Diki padi binoona kyabwa kya bubutukidi, kyakamba Danieli muprofeta, kyemana padi kadi kechi padi kiene ko, (udi ubala ashiingulule,) dipo aba badi mu Yudaya batijile ku myunda. Mako 13:10–14.
Maloi ga kavaika mabasa e fitu ni mate ni otioti, ka sai koya na vakayacori taucoko ka uasivi ni “gauna ni veisausaumi,” me vakayacori vei mataqali tamata e rua, e dodonu me vunautaki ka tabaki yani na kosipeli ni matanitu ena veimatanitu kecega. Na itukutuku ni kosipeli e soli vei ira na veimatanitu ena lawa ni Sigatabu sa voleka ni lako mai e Amerika, ni ra sa vakacerecerei cake na lewe dua na drau ka vasagavulu ka va me ivakatakilakila. Na “gauna ni veisausaumi” e vakaraitaka na gauna ni Lewa Vakacurumi ni dautagane ni Papiloni, ka tekivu ena lawa ni Sigatabu e Amerika ka tini ni sa tucake ko Maikeli ka sa sogo na gauna ni vakatovolei ni tamata, ka sa sovaraki na cudru ni Kalou ena maliwa ni vitu na mate ni otioti.
Inguva y’e kipindi ni “saa” arico Marku agaragaza, kandi “saa” y’“omusisi mukuru,” kandi “saa” ari yo abami ikumi bemeranya guha obukama bwabo obw’omurindwi obwa papa. Omwoyo gwanyuma kuheza kwikiriza Injili etangazibwa mu mahanga goona, igihe ky’okugabirwa embabazi kirahera, kandi ekiniga kya Ruhanga kisukwa kitagira mbabazi. Eico gihe kitandikira ku Injili kutangazwa mu mahanga goona nk’akabonero kahanikwa, kandi kikahera omuntu wanyuma kuheza kwitaba obutumwa bw’Injili obutangaziibwe kandi obabiriirwe kandi obapapuriirwe n’akabonero. Eico gihe ni “ebiro by’okwihora.”
Mu Luka, kapu ya makumi yabili na moja, Yesu ari kuthondelera historia iyo, kwa mana iye ari kumanyiska m’badwo waumaliro uwo uzamufwa chara pambere pa kwiza kwake kwa chiŵiri. Wakumanyiska chimanyikwiro, icho chikuyimiririka nga ntchinthu yakunyasa yakupasula, iyo yikayowoyeka na Danieli ntchimi. Chimanyikwiro ichi nchiwemi para ntchinthu yakunyasa yakupasula yikwimilira mu “malo ghatuŵa,” ndipo para “yikwimilira apo yikweneranga chara,” icho nchakuyana na nyengo apo Yerusalemu “wazingilizgika na mawumba gha nkhondo.”
Mwongo wa mwaka wa 66, Yerusalemu ilipozingirwa na majeshi chini ya Cestius, Wakristo waliokuwa Yerusalemu waliukimbia mji huo, naye Dada White anatambulisha kwamba hakuna hata Mkristo mmoja aliyekufa wakati wa ule uharibifu ambao hatimaye ulihitimika katika mwaka wa 70. Cestius alianza mazingiro, kisha akaondoka kwa sababu ambazo kwa dhahiri hazikujulikana, nao Wakristo waliokuwa mjini wakakimbia kwa kupatana na onyo lililohusiana na ile ishara. Katika mwaka wa 70 Tito alikamilisha uharibifu huo kwa kuweka tena mazingiro. Mazingiro ya Cestius yalikuwa mwanzo wa kile kiitwacho Vita ya Kwanza ya Wayahudi na Warumi, nayo mazingiro na uharibifu uliotekelezwa na Tito yalikuwa mwisho wa Vita ya Kwanza ya Wayahudi na Warumi.
តាមប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងមូល នោះបានបន្តរយៈពេលបីឆ្នាំកន្លះ បានចាប់ផ្តើម និងបញ្ចប់ដោយការឡោមព័ទ្ធ ហើយនៅដើមដំបូងមានទីសម្គាល់មួយសម្រាប់រាស្ត្ររបស់ព្រះ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រនោះ ត្រូវបានព្រះគ្រីស្ទកំណត់ថា ជាថ្ងៃនៃការសងសឹករបស់ព្រះ ដែលជាធាតុជាក់លាក់មួយដែលទ្រង់ត្រូវកំណត់សម្គាល់នៅក្នុងព្រះរាជកិច្ចរបស់ទ្រង់។ ថ្ងៃទាំងនោះតំណាងឲ្យការជំនុំជម្រះអនុវត្តលើស្រីពេស្យានៃក្រុងរ៉ូម ដែលចាប់ផ្តើមនៅពេលច្បាប់ថ្ងៃអាទិត្យដែលនឹងមកដល់ឆាប់ៗនេះ ហើយបញ្ចប់នៅពេលដែលកាលសាកល្បងរបស់មនុស្សត្រូវបិទបញ្ចប់។ នៅដើមនៃការជំនុំជម្រះអនុវត្តលើស្រីពេស្យានៃបាប៊ីឡូន មនុស្សមួយសែនសែសិបបួនពាន់នាក់ ត្រូវបានលើកឡើងជាទង់សញ្ញា ដែលជាទីសម្គាល់មួយ។ នៅពេលហ្វូងចៀមឯទៀតរបស់ព្រះឃើញទីសម្គាល់នោះ ពួកគេត្រូវតែរត់ចេញពីបាប៊ីឡូន ដែលការបំផ្លាញរបស់វាត្រូវបានតំណាងជាមុនដោយការបំផ្លាញក្រុងយេរូសាឡឹម។
Mu kiganiro gikurikira, tuzakomeza gusuzuma Luka igice cya makumyabiri na rimwe.