Ku Danieli wa maono ya mwisho tunaianza kuizingatia kwa kutumia kanuni inayowakilishwa na Alfa na Omega, inayotambulisha kwamba Yeye daima huitambulisha mwisho pamoja na mwanzo. Kwa hiyo Belteshaza, ambaye ni Danieli katika aya ya kwanza kabisa ya maono ya mwisho ya Danieli, angewakilishwa pia katika sehemu ya mwisho ya maono hayo hayo. Tumetambua kwamba Belteshaza anawakilisha watu wa agano la Mungu wa siku za mwisho, ambao wanaielewa “chazon,” yaani maono ya historia ya unabii, kama inavyowakilishwa na neno “jambo,” katika aya ya kwanza. Maono hayo ya historia ya unabii ndiyo “nyakati saba” za Mambo ya Walawi ishirini na sita, zinazoleta hesabu ya miaka elfu mbili mia tano na ishirini. Belteshaza pia anaelewa “maono” katika aya ya kwanza, ambayo ni maono ya “mareh” ya miaka elfu mbili na mia tatu, yanayowakilisha kutokea kwa ghafla kwa Kristo.

Mutwe wa ikumi na ibiri, Danielu ahagararira urugendo rw’umumalayika wa mbere kandi n’urw’umumalayika wa gatatu, kuko ayo ngendo yombi asohoza umugani w’abakobwa cumi b’inkumi. Mu mutwe wa ikumi na ibiri harimo nibura ukuri gutanu kwari mu rugendo rw’Abamillerite, kugereranya ukuri urugendo rw’umumalayika wa gatatu na rwo rugomba kunyuramo no gusobanukirwa. Ayo ngendo yombi asohoza umugani w’abakobwa cumi b’inkumi, kandi abakobwa b’abanyabwenge b’ayo ngendo yombi basabwa gusobanukirwa uwo mwuka w’ubuhanuzi. Ayo ngendo yombi agomba gusobanukirwa ukuri kwa mbere k’ubuhanuzi Miller yayobowe kumenya, nk’uko kugereranywa n’“ibihe birindwi” byo mu Balewi makumyabiri na gatandatu. Izindi mpande eshatu z’izo ngero zihwanye z’imibereho n’imyumvire ziboneka mu mirongo ya nyuma y’uwo mutwe.

Kandi tangu wakati ule ambapo sadaka ya kila siku itaondolewa, na chukizo lile lifanyalo ukiwa kusimamishwa, zitakuwapo siku elfu moja mia mbili na tisini. Heri yeye angojaye, na kufika kwenye siku elfu moja mia tatu na thelathini na tano. Bali enenda zako hata mwisho utakapokuwa; kwa maana utastarehe, nawe utasimama katika sehemu yako mwishoni mwa zile siku. Danieli 12:11–13.

VaKuKriste va Xikwembu va masalela lava boxiwaka ebukwini ya Nhlavutelo va ni swihlawulekisi swinharhu leswikulu swa vuprofeta. Va hlayisa milawu ya Xikwembu, va ni ripfumelo ra Yesu, naswona va tiyisekisa Moya wa Vuprofeta.

Na akwĩra mũciĩre atĩrĩ, Andika: Heri arĩa metwo mũgambo wa irio cia ũtugi wa Mwana wa Ngʼondu. Ningĩ akwĩra atĩrĩ, Icio nĩ ciugo cia ma wa Ngai. Nĩndĩaguire magũrũ-inĩ make nĩguo ndĩmũhooye. Na akĩĩra atĩrĩ, Tiga gwĩka ũguo: niĩ ndĩ ndungata hamwe nawe, na hamwe na ariũ a nyoko arĩa marĩ na ũira wa Jesũ: hooya Ngai: nĩgũkorwo ũira wa Jesũ nĩwe roho wa ũrathi. Kũguũrũrio 19:9, 10.

Abakuriki ba Miller basobanukiwe neza ko “icya buri munsi,” mu gitabo cya Daniyeli, cyagereranyaga ubupagani, kandi ko “igihe icya buri munsi” “cyakuweho,” cyari umwaka wa 508. Kwanga uko kuri ni ukwanga ubutware bwa “ubuhamya bwa Yesu,” ari bwo “Mwuka w’Ubuhanuzi,” kuko Mwuka w’Ubuhanuzi agaragaza mu buryo busobanutse ko abakurikiye Miller bari bafite ukuri mu busobanuro bwabo bw’“icya buri munsi.”

“Basi niliona kuhusiana na ‘ya Kila Siku,’ ya kwamba neno ‘dhabihu’ liliongezwa kwa hekima ya wanadamu, wala si sehemu ya maandiko; na ya kwamba Bwana aliwapa uelewa sahihi wake wale waliotoa kilio cha saa ya hukumu. Umoja ulipokuwapo, kabla ya mwaka 1844, karibu wote walikuwa na umoja juu ya uelewa sahihi wa ‘ya Kila Siku;’ lakini tangu mwaka 1844, katika machafuko, maoni mengine yamekubaliwa, nayo giza na machafuko yamefuata.” Review and Herald, Novemba 1, 1850.

AmaMillerite aqonda ukuthi ukumelana kobuhedeni nokuvuka kobupapa buye embusweni ngo-538, kwasuswa ngonyaka ka-508. AmaMillerite ayenembile, kodwa ukuqonda kwawo kwakulinganiselwe. Abantu bakaNkulunkulu bezinsuku zokugcina, abamelwe nguBelteshazzar evesini lokuqala, bazobona ukuthi kusukela ngonyaka ka-508 kuya ku-538 kumelela inkathi yesiprofetho eyafaniswa yiminyaka engamashumi amathathu yokulungiselela emlandweni kaKristu eyandulela ukugcotshwa kwaKhe ngamandla ekubhapathizweni kwaKhe. Bazobona ukuthi le nkathi yesiprofetho imelela futhi inkathi yesiprofetho esukela ku-1776 kuya ku-1798, nokuthi zonke lezo zinkathi ezintathu zimelela isikhathi sokubekwa uphawu kwabangukhulu namashumi amane nane ezinkulungwane esaqala ngoSepthemba 11, 2001, futhi siphetha ngomthetho weSonto osuzofika maduze.

चैप्टर बारहमा, डेनियलले मिलेराइटहरूलाई, र बेल्तशस्सरद्वारा प्रतिनिधित्व गरिएकाहरूमा पुनः दोहोरिनुपर्ने पाँच महत्त्वपूर्ण सत्यहरू र अनुभवहरूलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। मिलेराइटहरूको तेस्रो सत्य र अनुभव “ ‘डेली’ को सही दृष्टिकोण, … प्रभुले … न्यायको घण्टाको पुकार दिनेहरूलाई दिनुभयो” भन्ने हो। त्यस सत्यलाई अस्वीकार गर्नु भनेको एलेन ह्वाइटका लेखनहरूलाई अस्वीकार गर्नु हो, जुन अगमवाणीको आत्मा हो। मिलेराइटहरूको चौथो सत्य र अनुभव, तथा तेस्रो स्वर्गदूतका सन्देशवाहकहरूको सत्य र अनुभव, तेह्र सय पैंतीस वर्षको अगमवाणी हो, जुन ५०८ मा, “डेली” हटाइएका वर्षमा, आरम्भ भयो।

لە ساڵی 508 دەستپێدەکات، هەزار و سێسەد و سی و پێنج ساڵ تۆ دەگەیەنێت بە 1843، بەڵام نە تەنها 1843، چونکە پێشبینییەکە بە ڕاستی ئاماژە بە دوا ڕۆژی 1843 دەکات، چونکە دەڵێت: «خۆزگە بەوەی چاوەڕێ دەکات، و دەگات بە هەزار و سێسەد و پێنج و سی ڕۆژ.» وشەی عیبری وەرگێڕدراو وەک «دەگات» بریتییە لە «naga»، و واتای «دەست لێدان»، یان «دەست خستن لەسەر» دەگەیەنێت. بۆیە پێشبینییەکە واتا دەدات: «خۆزگە بەوەی چاوەڕێ دەکات، و» دەست لێدەدات یان دەستی دەخاتە سەر 1843.

Baraka ya kungojea katika historia ya Wamileriti ilikuwa kwa wale wanawali wenye hekima walioipitia fadhaa ya kwanza, lakini wakaingoja njozi iliyokawia. Wamileriti walipoingojea “njozi iliyokawia” katika utimilifu wa mfano wa wanawali kumi, na wa Habakuki sura ya pili, walibarikiwa. Katika wakati huo wa kukawia ndipo walipoona kwamba walikuwa wakiutimiza mfano huo, na kwamba mwisho wake njozi “ingesema”. Wakati wao wa kukawia na fadhaa yao vilitegemea utambuzi usio sahihi kwamba miaka elfu mbili na mia tatu ingekoma mwaka 1843, lakini kwa kweli njozi ilikuwa kwa ajili ya 1844. Fadhaa yao ilitegemea uzoefu wao uliotokezwa wakati mwaka 1843 ulipoisha pasipo kurudi kwa Kristo. Fadhaa yao, na baraka iliyotamkwa juu ya wale ambao baada ya hayo walichagua kungojea, vyote vilitegemea siku ya mwisho kabisa ya mwaka 1843, ambayo “hugusa” au “huwadia” 1844.

Ushuhuda wa kukatishwa tamaa kwa kwanza, kama utimilifu wa mfano wa wanawali kumi, unaeleweka na kurudiwa katika wale wanaowakilishwa na Belteshaza. Ukweli na uzoefu wa tano utakaotambuliwa na wale wanaowakilishwa na Belteshaza ni kwamba katika “mwisho wa siku”, Danieli “atasimama katika sehemu yake”.

“Danyeri ave ahagaze mu mugabane we kuva igihe ikimenyetso cyakurwagaho kandi umucyo w’ukuri ukaba waramurikiye ku byo yeretswe. Ahagaze mu mugabane we, yitwaje ubuhamya bwagombaga gusobanuka ku mperuka y’iminsi.” Sermons and Talks, volume 1, 225, 226.

Abamillerite banyuze mu nzira yo kwezwa yakozwe n’ukwiyongera kw’ubumenyi kwavuye mu gitabo cya Daniyeli igihe cyafungurwaga mu 1798. Abo bahagarariwe na Beluteshazari bazanyura mu nzira yo kwezwa yakozwe n’ukwiyongera kw’ubumenyi kwavuye mu gitabo cya Daniyeli igihe cyafungurwaga mu 1989. Kandi bazasobanukirwa ko igitabo cya Daniyeli gifite umugambi wihariye mu gushyirwaho ikimenyetso kw’abari ibihumbi ijana na mirongo ine na bine.

“Wakati Mungu anapompa mtu kazi maalumu ya kufanya, anapaswa kusimama katika fungu na mahali pake kama alivyofanya Danieli, akiwa tayari kuitikia mwito wa Mungu, tayari kutimiza kusudi Lake.” Manuscript Releases, juzuu ya 6, 108.

لەوەکەی پێشتر لاودیکیایین بوون، ئەوانەی کە بە بێلتەشەزەر نوێنەرایەتی دەکرێن دەزانن کە بەهۆی کتێبی دانیال و ئاشکراکردنەوە، کە هەمان کتێبن، ئەو ژیانەوەی کۆتایییە تەواو دەبێت.

“Buukhaani Daani’elii fi Mul’ataa yeroo caalaatti sirriitti hubataman, warri amanan muuxannoo amantii guutumaan guutuutti adda ta’e ni qabaatu... Wanti tokko qo’annoo Mul’ataa keessaa dhugumaan hubatamu ni jira—walii galteen Waaqayyoo fi saba Isaa gidduu jiru dhihoo fi murtaa’aa dha.” The Faith I Live By, 345.

Sibadilika nga ma-Laodicea, bakatambirila embeera yaabwe ey’Obulaodicea, ne bakatambirila nti mu by’omwoyo baali bafu ng’ekiwonvu eky’amagumba amakalu; era olw’okwanukula obujulirwa obugolokofu obukwata ku mbeera yaabwe ey’okufa n’okubula, bakatambirila obwetaavu bwabwe obw’okuba abalamu ng’ekintu ekisooka ennyo.

“Pakati ketu kufufuliwa kwa utauwa wa kweli ndilo hitaji letu kuu na la dharura zaidi kuliko yote. Kulitafuta hili yapasa kuwa kazi yetu ya kwanza.” Selected Messages, kitabu cha 1, 121.

Êzîza Pîroz a Kitêbê ew e ku her kesê ku digere, dê bibîne; û Ruhê Pîroz wê hingê wan bê ser rêya têgihiştinê ku ev pirtûkên Danyêl û Vahyê ne ku vê vejîna pêdivî çêdikin.

“Fwe bene bantu, apo twakutemwa bwino ico ici cebo cikalumbula kuli ifwe, pakamoneka pakati kesu ukupepuka ukukalamba.” Testimonies to Ministers, 113.

Ecipwe ca kulekela kwa ciloto ca kulekelesha ca kwa Daniele, nge cilelangwa mu cipandwa ca twelufu, cipela kumanyikwa ubupyani ubwaba bwapitamo ubwapela abantu ba cipangano cakwa Lesa ba mu nshiku sha kulekelesha, nge cilelangwa kuli Belteshazara, mu vesi ya kutendekela, iya ciloto ca kulekelesha. Apo Daniele, nge cilelangwa ngo Belteshazara, ailuka fye bwino ciloto ca mukati ica myaka amakana yabili na myanda itatu pamo ne ciloto ca panse ica myaka amakana yabili na myanda isano na makumi yabili. Ailuka “icintu,” na “ciloto.” Ailuka ciloto ca chazon na ciloto ca mareh. Ailuka ukunyanta panshi kwa ncende yakwe yashila ne cilwilo, kabili no kubwekeshiwa kwa ncende yakwe yashila ne cilwilo. Ailuka fyonse fibili ifiloto fya mumanzi ya mfula ya Ulai na Hiddekel.

Tukakendeleza somo hili katika makala inayofuata.

“Okwa ni no mukhaye muno kokhusoma okwitsulitsa Liita lya Nyasaye; muno-muno, Daniel nende Okhubisulirwa birio khukhonyalwanga obulosi tawe engaa yosi mu mikhwaalo chifwe. Khandi shing’ang’ana khuli nende ebindi bikebe khwokhuboola mu miryango chindi, nibikanga ku bukalasi bwa Rooma nende upapa; halali khukwete okhukalusia amaaso ku ako abaroti nende abatume bakhandiika nende obulunjifu bwa Roho Omutifu wa Nyasaye. Roho Omutifu yakhupa ebintu khwo mulembe guno, khubili mu kuhewa khw’oburori nende mu makholo kaboniswa, kho okhwechesia mbu omundu omukoosi asaanira okhulesibwa enyuma, afisibwe muli Kristo, ne mbu Omwami Nyasaye we likulu nende Amalako kae basaanira okhuyingisibwa hekulu. Soma ekitabu kya Danieli. Leta ahabwoko ahabwoko, ebyafaayo by’obukama obubonisibwa omwo. Lolela abanyasiasa, emikutano, amamili g’amasirikali amakhongo, kandi obone shinga Nyasaye yakhola okhutsindamika amalala k’abantu, nende okhulasa olukhuwa lw’obuntu mu lufu.”

“Ũtheri ũrĩa Danieli aheirwo nĩ Ngai nĩwaheanirwo mũno nĩ ũndũ wa mĩthenya ĩno ya mũth mwisho. Kũhoya kũrĩa aonire arĩ mĩtwe-inĩ ya Ulai na Hiddekel, njiũra nene cia Shinar, rĩu nĩgũtwaranĩrwo na ũhoro wa gũhingũrĩka kwacio, na meciiria mothe marĩa meheretwo nĩmakũhũthira narua.”

“Li hember şert û mercên neteweya Cihûyan dema ku pêxemberiyên Daniyê hatin dayîn.

“Nitwike umwanya munini kurushaho wo kwiga Bibiliya. Ntidusobanukiwe Ijambo uko dukwiriye. Igitabo cy’Ibyahishuwe gitangirana n’itegeko riduhamagarira gusobanukirwa inyigisho gikubiyemo. Imana iravuga iti: ‘Hahirwa usoma, hahirwa n’abumva amagambo y’ubu buhanuzi, bakitondera ibyanditswemo: kuko igihe kiri bugufi.’ Nitumara twebwe nk’ubwoko gusobanukirwa icyo iki gitabo kitubwiye, hazaboneka muri twe ububyutse bukomeye. Ntidusobanukiwe byuzuye amasomo kitwigisha, nubwo twarahawe itegeko ryo kugishakashaka no kukiga.”

“ku mɛŋan niŋa, xarankat yi ye Daniel ani Liiwri nɛ Revelation la fɔ ko olu ye libri dannenw ye, ani mɔgɔw ye olu la bɔ. Fɛn-sira min na a bɔra ko a ye gundo ye, ka mɔgɔ caman dɔɔnin i ma se ka a yɛrɛ bɔ, Ala yɛrɛ bolo de y’o bɔra A Kuma nin yɔrɔw la. Tɔgɔ bɛɛrɛ ‘Revelation’ yɛrɛ y’a jira ko kuma min bɛ fɔ ko a ye libri dannen ye, o tɛ se ka tiɲɛ ye. ‘Revelation’ kɔrɔ ye ko fɛnna min ka bon, o bɛ jira. Libri nin la tiɲɛw bɛ fɔ mɔgɔw ye minnu bɛ kɛli nin labanw waatiw la. An bɛ se ka tiɲɛ ko an bɛ se ka tiɲɛgundo fɛn-sira bɔlen kɔnɔ sanfɛnw sɛnɛkɛnɛ yɔrɔ la. A tɛ ka kɛ ko an bɛ se ka tiɲɛ ka tsaya kɛnɛma. An ka don, nka a tɛ ni hakilitigiya-bali ani danayabaliya miiriw ye, wa fo ni senkan-juguya ye, nka ni bonya ani Ala siraba ye. An bɛ sigida waati ma min na Revelation libri la annabawliyaw bɛ dafa…. ”

“Ku na kumikumbi kwa Nzambi mpe lufiminu lwa Yezu Klisto, yina kele mpeve ya profesi. Mabanga ya ntalu ya kuluta mfunu ke monanaka na Ndinga ya Nzambi. Bantu yina ke sosa Ndinga yayi fwete bumba mayele mawu pwelele. Ata fioti ve, bo fwete kukipesa na nzala ya kupotoka na kudia to na kunwa.

“ئەگەر ئەمانە بکەن، مێشکیان تێکدەچێت؛ ناتوانن بارگرانیی ئەو هەوڵەی قوڵبوونەوە و هەڵکۆڵینی قووڵ بگرن بۆ دۆزینەوەی مانای ئەو شتانەی پەیوەندییان هەیە بە دیمەنە کۆتاییەکانی مێژووی ئەم زەوییە.

“Buku bya Danieli na Okusuururwa bwe biritegeererwa bulungi okusingawo, abakkiriza baliba n’okumanyira kw’eddiini okw’enjawulo ddala. Baliwa ebifaananyi ebyo eby’emiryango egyaggule egy’omu ggulu, omutima n’amagezi ne bikwatibwe empisa eyo bonna gye balina okukulaakulanya basobole okutegeera omukisa ogwo ogulina okuba empeera y’abalongoofu mu mutima.

“Bwana atawabariki wote watakaotafuta kwa unyenyekevu na upole kuelewa yale yaliyofunuliwa katika Ufunuo. Kitabu hiki kina mengi sana yaliyojaa uzima wa milele na utukufu tele, hata wote wakisomao na kukichunguza kwa bidii hupokea baraka iliyowekwa kwa ajili ya wale ‘wasiyaosikia maneno ya unabii huu, na kuyashika yaliyoandikwa humo.’”

“Kimunga kimwe kikamenyekana rwose mu kwiga Ibyahishuwe—uko isano iri hagati y’Imana n’ubwoko bwayo ikomeye kandi isobanutse neza.

ئەو پەیوەندییەیەکی سەرسوڕهێنەر لەنێوان گەردوونی ئاسمان و ئەم جیهانەدا دەبینرێت. ئەو شتانەی بۆ دانیال ئاشکرا کران، دواتر بە وەحییەکەی بۆ یۆحەننا لە دوورگەی پاتمۆس درا، تەواوکران. ئەم دوو پەرتووکە دەبێت بە وریاییەوە بخوێندرێن. دانیال دوو جار پرسیی، تا چەند دەخایەنێت هەتا کۆتایی کات؟

“‘Ndzi twe, kambe a ndzi twisisanga; kutani ndzi ku, O Hosi yanga, makumu ya swilo leswi ma ta va yini? Kutani A ku, Famba ndlela ya wena, Daniele; hikuva marito lawa ma pfariwile, ma tlhela ma fungheriwa ku fikela enkarhini wa makumu. Vo tala va ta basisiwa, va endliwa vo basa, va tlhela va ringiwa; kambe lavo homboloka va ta endla hi ku homboloka; naswona a ku na ni un’we exikarhi ka lavo homboloka la nga ta twisisa; kambe lavo tlhariha va ta twisisa. Ku sukela enkarhini lowu gandzelo ra masiku hinkwawo ri nga ta susiwa, ni manyala lama endlaka ku onhaka ma nga ta vekiwa, ku ta va ni masiku ya gidi rin’we na madzana mambirhi ni makume nkaye. Ku katekile loyi a rindzaka, a fika eka masiku ya gidi rin’we na madzana manharhu ni makume nhlanhu. Kambe wena, famba ndlela ya wena ku fikela makumu ma fika; hikuva u ta wisa, kutani u ta yima exiyavweni xa wena emakumu ya masiku.’”

“Bu ku kitabu, ne ku Mwana wa Simba wa kabila ya Yuda, ye alifungua mihuri yake na kumpa Yohana ufunuo wa mambo yatakayokuwapo katika siku hizi za mwisho.

“Danyeli alisimama katika sehemu yake ili kutoa ushuhuda wake, ambao ulikuwa umetiwa muhuri hata wakati wa mwisho, hapo ujumbe wa malaika wa kwanza ulipopaswa kutangazwa kwa ulimwengu wetu. Mambo haya yana umuhimu usio na kikomo katika siku hizi za mwisho; lakini ingawa ‘wengi watatakaswa, na kufanywa weupe, na kujaribiwa,’ ‘waovu watatenda maovu: wala hakuna hata mmoja wa waovu atakayeelewa.’ Jinsi jambo hili lilivyo kweli! Dhambi ni uasi wa sheria ya Mungu; na wale ambao hawatakubali nuru kuhusu sheria ya Mungu hawataelewa kutangazwa kwa ujumbe wa malaika wa kwanza, wa pili, na wa tatu. Kitabu cha Danieli kimefunguliwa katika ufunuo aliopewa Yohana, nacho hutusogeza mbele hadi matukio ya mwisho kabisa katika historia ya dunia hii.

“Je, ndugu zetu watakumbuka kwamba tunaishi katikati ya hatari za siku za mwisho? Soma Ufunuo kwa uhusiano na Danieli. Fundisheni mambo haya.” Testimonies to Ministers, 112–115.