ތިންވަނަ ޕްރޮކްސީ ވޯރާ ބެހޭ މި ބަޔާން، އެއީ ތޭރަވަނަ އާޔަތުން ފަނަރަވަނަ އާޔަތަށް ދައްކާފައިވާ ޙާލަތުގެ ރަމްޒުގެ ގޮތުން، މި އާޔަތްތަކަށް ކުރިން ކަންކަން ގެނެސް އައި ގޮތް އަޅުގަނޑުމެން ދެންނެވޭނެއެވެ. ދިހަވަނަ ބާބުގައި، ދާނިޔާލު އެނާގެ ފަހު ރުޔާ ލިބިގަނެއެވެ، އަދި އެގޮތުން އޭނާ ބޭރުންނާއި ތެރެއިންނާ ދެ ވެސް ނަބީވެރި ރުޔާތައް ދަންނަ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ހިޔާލުކުރެވެއެވެ. “ދަބަރ” މި ހިބްރޫ ލަފުޒު، އޭގެ މާނައަކީ “ބަސް” ކަމަށް ވާއިރު، އެތަރުޖަމާ ކުރެވިފައިވަނީ “ކަމެއް” އެވެ. ނުވަވަނަ ބާބުގައި، ގެބްރިއޭލު ދާނިޔާލުއަށް ދެ ހާސް ތިން ސަތޭކަ ދުވަހުގެ ރުޔާ ދެނެގަނެދޭން އައި އިރު، “ދަބަރ” މި ހިބްރޫ ލަފުޒު ތަރުޖަމާ ކުރެވިފައިވަނީ “މައުޟޫޢު” އެވެ.

Eyo, nggi vaa nogh te som piris, ghila yishi Gabriel, nggo maa hani te hanit no mbiir ken kwagh u dedoo, a yô a lu sha inyam i vaan vaa, a kôôr me mbakaa i hangev i u taver aor. A de me ior, a yila mngu u me, a nyor, Daniel, m va mlu yô tsôon sha u hen kwagh fan doo ga kpishi ve ga eren. Sha mtondo m ngu a lu ve yila, igbêr a hemba; kesi m va mlu yô takaa ngo u hen kwagh; sha ka iyo u lu a lu doo ga; kpishi ve ga, hen kwagh fan, kera dedoo ken kwagh u hanit. Daniel 9:21–23.

Nkɛlɛ Gabrieli ayɛɛ Daniele nkyerɛ sɛ “ɔnte asɛm no ase, na onsusuw anisoadehunu no ho no yiye,” Hebri asɛmfua “biyn” no na wɔkyerɛɛ ase sɛ “te ase,” na bio sɛ “susuw ho yiye.” Asɛmfua no kyerɛ adwene mu nsonsonoe a wɔyɛ. Gabrieli kyerɛɛ Daniele sɛ ɔnyɛ adwene mu nsonsonoe wɔ “dabar” a wɔkyerɛɛ ase sɛ “asɛm” ne “mareh” a wɔkyerɛɛ ase sɛ “anisoadehunu” no ntam. Sɛnea ɛbɛyɛ a Daniel betumi ate nkyerɛase a Gabrieli de maa no fa mfirihyia apem ahanu ne aduasa no nkɔmhyɛ ho no ase no, na ɛsɛ sɛ Daniel hu nsonsonoe a ɛda nkɔmhyɛ mu anisoadehunu a wɔda no adi sɛ “asɛm” ne nkɔmhyɛ mu “mareh” anisoadehunu no ntam. “Asɛm” no, a ɛyɛ “dabar,” a ɛkyerɛ asɛm anaa ɔsɛm no, gyina hɔ ma nkɔmhyɛ no mu abɔnten kwan, na “mareh” anisoadehunu no gyina hɔ ma nkɔmhyɛ no mu mfimfini kwan.

Di kitabê Daniel beşa dehem de, rastiya yekem ku ji xwendekarê pêxemberiyê re tê eşkerekirin ev e ku Daniel gelê Xwedê di rojên dawî de temsîl dike, yên ku hem rêzikên hundirîn û hem jî rêzikên derve yên pêxemberiyê fam dikin.

Na mwakah wa tatu wa Koreshi mfalme wa Uajemi, jambo moja lilifunuliwa kwa Danieli, ambaye jina lake liliitwa Belteshaza; nalo jambo hilo lilikuwa la kweli, lakini wakati uliowekwa ulikuwa mrefu; naye akalifahamu jambo hilo, akawa na ufahamu wa maono. Danieli 10:1.

“ꯑꯗꯨꯗꯤ” ꯍꯦꯕ꯭ꯔꯨ ꯋꯥꯍꯩ “dabar” ꯑꯣꯏ, ꯑꯃꯁꯨꯡ “ꯃꯔꯦꯡ” ꯍꯥꯏꯕꯗꯤ “mareh” ꯃ꯭ꯔꯤꯡꯂꯣꯟꯗꯤꯡ ꯑꯣꯏ꯫ ꯄ꯭ꯔꯣꯐꯦꯠ ꯑꯃ ꯑꯣꯏꯅ, ꯗꯥꯅꯤꯌꯦꯜꯅ ꯂꯩꯔꯤꯕ ꯃꯍꯥꯛꯂꯤꯗꯤ ꯂꯥꯏꯔꯦꯝꯕꯒꯤ ꯑꯔꯣꯏꯕ ꯅꯨꯃꯤꯠꯇꯥꯒꯤ ꯃꯤꯁꯤꯡꯕꯨ ꯃꯊꯛꯁꯤꯜꯂꯤ, ꯃꯗꯨꯒꯤ ꯃꯄꯨꯡ ꯐꯥꯕ ꯃꯄꯨꯡ ꯑꯣꯏꯕꯗꯤ ꯑꯃꯥ ꯆꯥꯔꯤꯁꯨꯡ ꯃꯔꯤ ꯍꯖꯥꯔ ꯑꯗꯨꯅꯤ꯫ ꯁꯥꯏꯔꯁꯀꯤ ꯆꯥꯍꯤ ꯑꯍꯨꯝꯁꯨꯕꯅ ꯗꯥꯅꯤꯌꯦꯜꯕꯨ 1989ꯗꯥ, ꯑꯣꯏꯅ ꯑꯔꯣꯏꯕ ꯃꯇꯝꯗꯥ ꯍꯧꯔꯛꯄ ꯔꯤꯐꯣꯔꯝ ꯂꯥꯏꯅꯗꯥ ꯊꯝꯍꯜꯂꯤ꯫ “ꯃꯍꯥꯛ ꯅꯨꯃꯤꯠꯁꯤꯡ ꯑꯗꯨꯗꯥ,” 1989ꯒꯤ ꯍꯤꯁꯇꯣꯔꯤꯗꯒꯤ ꯌꯨꯅꯥꯏꯇꯦꯠ ꯁ꯭ꯇꯦꯠꯁꯇꯥ ꯂꯥꯛꯀꯗꯧꯔꯤꯕ ꯁꯟꯗꯦ ꯂꯣꯗꯥ ꯐꯥꯎꯕ ꯍꯤꯁꯇꯣꯔꯤꯕꯨ ꯃꯊꯛꯁꯤꯜꯂꯤ, ꯗꯥꯅꯤꯌꯦꯜ ꯆꯥꯕꯛ ꯑꯍꯨꯝ ꯄꯥꯟ ꯉꯝꯃꯤ꯫ ꯑꯃꯥ ꯆꯥꯔꯤꯁꯨꯡ ꯃꯔꯤ ꯍꯖꯥꯔꯒꯤ ꯔꯤꯐꯣꯔꯝ ꯂꯥꯏꯅꯗꯥ, ꯉꯝꯃꯤꯕꯒꯤ ꯃꯇꯝ ꯑꯁꯤ ꯔꯤꯚꯦꯂꯦꯁꯟ ꯆꯦꯞꯇꯔ ꯱꯱ꯒꯤ ꯑꯁꯤꯕ ꯁꯥꯈꯤ ꯑꯅꯤ ꯂꯝꯁꯤꯡꯗꯥ ꯁꯤꯕꯁꯨ ꯂꯩꯔꯤꯕ ꯑꯍꯨꯝ ꯅꯤꯁꯤꯡ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯑꯍꯥꯜ ꯑꯃꯒꯤ ꯃꯇꯝꯕꯨ ꯃꯥꯔꯛ ꯇꯧꯏ꯫ ꯁꯣꯗꯣꯝ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯏꯖꯤꯞꯠꯀꯤ ꯑꯆꯧꯕ ꯁꯍꯔ ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯂꯝꯁꯤꯡ, ꯃꯐꯝ ꯑꯗꯨꯗꯤ ꯏꯈꯣꯏꯒꯤ ꯄ꯭ꯔꯚꯨ ꯁ꯭ꯔꯥꯁꯤꯐꯥꯏ ꯇꯧꯈꯤꯕ ꯃꯐꯝ ꯑꯣꯏꯕ ꯑꯗꯨ, ꯑꯗꯨꯁꯨ ꯏꯖꯦꯀꯤꯌꯦꯜꯒꯤ ꯁꯤꯕ ꯁꯨꯡꯍꯣꯡ ꯌꯥꯝꯅ ꯍꯦꯛꯀꯩꯕ ꯔꯨꯁꯤꯡꯒꯤ ꯇꯝꯄꯥꯛ ꯑꯗꯨꯅꯤ꯫

Mu sura ya cumi, Daniyeli ahindurwa asa n’ishusho ya Kristo, kandi akorwaho incuro eshatu mbere y’uko Gaburiyeli asobanura iyerekwa Daniyeli yabonye. Iryo yerekwa ryateje itandukaniro ry’amatsinda abiri y’abaramya. Ubutumwa bwiza bw’iteka ryose buri gihe butera kubaho kw’amatsinda abiri y’abaramya. Daniyeli yari ahagarariye itsinda ry’abaramya rigereranywa n’ibihumbi ijana na mirongo ine na bine, bitandukanye n’itsinda ryahunganye ubwoba ryatewe n’iryo yerekwa.

Kapitulua hamar baino lehen, Gabriel hiru aldiz etorri zitzaion Danieli ikuskari bat interpretatzera. Zazpi eta zortzi kapituluetako ikuskarien interpretazioa eman zuen; haiek Bibliako profeziako erreinuak erakusten zituzten, bai haien agerpen politikoan (zazpigarren kapitulua), bai haien agerpen erlijiosoan (zortzigarren kapitulua). Ondoren, bederatzigarren kapituluan, Gabrielek bi mila eta hirurehun urteko profezia interpretatu zuen. Gabriel hamargarren kapituluan iristen da, bederatzigarren kapituluan osatu gabe utzi zen interpretazioa amaitzeko, eta bi gurtzaile motak sortu zituen ikuskarien interpretazioa Danieli emateko. Gero, hamalaugarren bertsoan, Gabrielek ikuskariaren ikuspegi orokor bat eskaintzen dio lehenik Danieli.

Ndzi te sweswi ku ta ku tivisa leswi nga ta wela vanhu va wena emasikwini ya makumu; hikuva xivono xa ha ri xa masiku yo tala. Daniel 10:14.

Kristo ayele nu, akauuma vatu va kuabudu mu mavoko avali, valombola cina cikaya ku vantu va Nzambi mu bilumbu bia nsuka. Ulongoso wa bikapitu bia sambwadi ne bia nana, wa kala ulongoso wa mambu ma historia malombolwa mu kusanguka ne mu kuwila kwa bimfumu bia biprofeta bia Biblia, bu biafwanikiswa ne nyama ya kulya ne banyama ba nzo ya busantu, buli cimwe mu nzila yaso. Ulongoso wa kapitu ya uvwa, wa kala kukabula kwa malembe ne kwa mbote kwa bitumba bitiyana bia biprofeta bilombolwa mu kati ka biprofeta bia myaka nkama zivali ne nkama tatu. Mu nzila yeka, ayele ya Kristo wakuminyina mu kapitu ya dikumi yalombola cina cikaya ku vantu va Nzambi mu bilumbu bia nsuka. Kameso kwa Gabrieli kubanga ne lukanu lwa malembe lwa historia, luye lulinga ulongoso wa ayele ya Kristo wakuminyina, uvuluka Daniele nde mosi amuambila kale Daniele cina ulongoso uyo ulombola.

Basi akamwambia, Je, wajua sababu ya kuja kwangu kwako? na sasa nitarudi kupigana na mkuu wa Uajemi; nami nitakapoondoka, tazama, mkuu wa Uyunani atakuja. Danieli 10:20.

Gabrieli anamkumbusha Danieli kwamba alikuwa amemwambia Danieli katika aya ya kumi na nne kwamba amekuja kumfahamisha Danieli yatakayowapata watu wa Mungu katika siku za mwisho, naye alitarajia Danieli aiweke taarifa ifuatayo ya historia ya unabii katika muktadha huo. Tangu siku ya kwanza alipoanza kuomboleza, Danieli alikuwa akitafuta ufahamu mahsusi.

Ane aaliñi i taa jiꞌinɨ, “Kusikya, Daniel; vaa jiinɨ ñaꞌa xinaꞌan i setuꞌun ndee aꞌan nuu kivi, jiinɨ ñaꞌa xinaꞌan i saꞌa ndee maa o nuu Dios o, ni jiniꞌi tɨnɨ maa ñaꞌa nduu o, te yuhu vaa nde jiinɨ ñaꞌa nduu o. Kuaan, iya toꞌo nuu reino Persia kundaꞌaꞌa tɨnɨ yuhu uni xiko uvi kii; te koto vaa, Miguel, in iya yivi siki ndukuiya, kixi chindee yuhu; te yuhu kendoo yukan jiinɨ iya rey Persia.” Daniel 10:12, 13.

Piştî sê hefteyên şîn û matema Danyêl, wî dîtina Mesîh dît; ku bi awayekî pêxemberî bi dîtina Mesîh a ku Yûhenna li Patmosê şahidî kiribû re hevaheng bû.

“Ngweng ula wa Bulelu ke ene a bonala go Daniele. Tlhaloso eno e tshwana le e Johane a neng a e newa fa Keresete a ne a senolwa mo go ene kwa Setlhaketlhakeng sa Patemose. Morena wa rona jaanong o tla mmogo le morongwa yo mongwe wa legodimo go ruta Daniele se se tla diragalang mo metlheng ya bofelo. Kitso eno e ne ya newa Daniele mme ya kwalwa ka tlhotlheletso ya semowa ka ntlha ya rona ba dikhutlo tsa lefatshe di re gorogetseng.”

“जगतक उद्धारकर्त्ता द्वारा प्रकाशित कएल गेल महान सत्य सभ ओहि सभक लेल छथि जे सत्यक खोज एहन करैत छथि जेना गुप्त धनक खोज कएल जाइत अछि। दानियेल वृद्ध पुरुष छलाह। हुनकर जीवनक समय एकटा अन्यजातीय राजदरबारक मोहिनी सभक बीच व्यतीत भेल छल, हुनकर मन एकटा महान साम्राज्यक कार्यसभ सँ बोझिल छल; तथापि ओ ई सभ छोड़ि क’ परमेश्वरक समक्ष अपन प्राणक्लेश करबाक लेल आ सर्वोच्चक अभिप्रायसभक ज्ञान प्राप्त करबाक लेल मुड़ैत छथि। आ हुनकर विनतीसभक उत्तरमे स्वर्गीय दरबारसभ सँ ओहि सभक लेल ज्योति संप्रेषित कएल गेल जे अंतिम दिनसभमे जीवित रहत। तखन हमसभ केतेक गम्भीरतापूर्वक परमेश्वरक खोज करबाक चाही, जाहिसँ ओ स्वर्ग सँ हमरा लग आनल गेल सत्यसभक बोध करबाक लेल हमर समझि खोलि दिअन।”

“‘Nake Daniele liki mona nzozi yango; pamba te bato oyo bazalaki elongo na ngai bamonaki nzozi yango te; kasi kolenga monene ekweyelaki bango, boye bakimaki mpo na komibomba… Mpe makasi etikalaki lisusu kati na ngai te; pamba te kitoko na ngai ebongwanaki kati na ngai ekóma kobeba, mpe nabatelaki makasi te.’ Boye nde ekozala makambo oyo moto nyonso oyo asantisami solo akoleka. Soki botali na bango ya bonene, nkembo, mpe bobongi be ya Klisto ekómi polele koleka, bongo bakomona na polele mingi bolɛmbu mpe kozanga kobonga ya bango moko. Bakkozala na mposa ata moke te ya komilobela ete bazali na ezaleli ezangi lisumu; oyo emonanaki malamu mpe kitoko kati na bango moko ekomonana, na bokeseni na bopeto mpe nkembo ya Klisto, lokola kaka eloko ebongi te mpe oyo ekoki kobeba. Ezali tango bato bakabwani na Nzambe, tango bazali na botali oyo ezali polele moke mingi mpo na Klisto, nde balobaka ete, ‘Nazangi lisumu; nasantisami.’”

“Gabrieli kisha akamtokea nabii, akamwambia hivi: ‘Ee Danieli, mtu mpendwa sana, yafahamu maneno ninayokuambia, usimame wima; kwa maana sasa nimetumwa kwako.’ Naye alipokwisha kunena neno hilo kwangu, nikasimama nikitetemeka. Kisha akaniambia, ‘Usiogope, Danieli; kwa maana tangu siku ya kwanza ulipotia moyo wako ufahamu, na kujinyenyekeza mbele za Mungu wako, maneno yako yalisikiwa, nami nimekuja kwa ajili ya maneno yako.’”

“Lubaka lunene nki lwamoneshwa Daniele na Bukulu bwa Mazulu! Umo afwilishishe mushilo wakwe uwatantamuka, no kumulumbulula ukuti ipepo lyakwe lyumfwikile mu Mazulu, kabili ukuti, mu kusuka kuli ilyo pempelo ilyaipelesha, malaika Gabriele atuminwe ukuti akonkamishe umutima wa mfumu ya ku Persia. Uyo mutekanya alwishe ifyakukwata ifya Mupashi wa kwa Lesa mu nshita ya ma wiki yatatu ilyo Daniele alefunga no kupepa; lelo Umwana-mfumu wa mu Mazulu, malaika mukuru Mikaele, atuminwe ukuti apilibule umutima wa iyo mfumu iya mitwe ikalamba, ukuti atengepo icitapo icisuma kandi icakutemwa mu kusuka ipepo lya kwa Daniele.

“‘Û gava wî wan gotinên wi ji min re kirin, min rûyê xwe ber bi erdê ve kir, û ez lal bûm. Û va ye, yekî wek şiklê kurên mirovan lêvên min dest pê kir…. Û got, Ey mirovê gelek hezkirî, netirse: aşitî ji te re be; bihêz be, belê bihêz be. Û gava ku wi ji min re axivî, ez bihêz bûm, û gotim, Bila axayê min biaxive; çimkî te ez bihêz kirim.’ Ew rûmeta îlahî ya ku ji Danîêl re hat eşkerekirin ew qas mezin bû ku ew nikarî dîtina wê bibe. Paşê peyamnêrê Ezman ronahiya hebûna xwe veşart û ji pêxember re wek ‘yekî wek şiklê kurên mirovan’ xuya bû. Bi hêza xwe ya îlahî wî ev mirovê rastkarî û baweriyê bihêz kir, da ku peyama ku ji Xwedê ji wî re hatibû şandin bibihîze.”

“Danyeli alikuwa mtumishi mwaminifu wa Aliye Juu Zaidi. Maisha yake marefu yalijazwa na matendo mema ya utumishi kwa Bwana wake. Usafi wa tabia yake, na uaminifu wake usiotetereka, unalinganishwa tu na unyenyekevu wa moyo wake na toba yake mbele za Mungu. Tunarudia kusema, Maisha ya Danyeli ni kielelezo kilichovuviwa cha utakaso wa kweli.” Review and Herald, February 8, 1881.

Nguva ya Danieli katika sura ya kumi inawakilisha watu wa Mungu katika siku za mwisho, ambao, kama Danieli na Yohana, wanaelewa Ufunuo wa Yesu Kristo. Ufunguo wa kumweka Danieli katika historia ya kinabii ambamo uzoefu wake umo unategemea ukweli kwamba alikuwa katika maombolezo, na kwamba Mikaeli alitumwa mwishoni mwa zile siku ishirini na moja. Katika aya ya kwanza, Danieli anaandika kwamba alikuwa na ufahamu wa maono ya ndani na ya nje ya unabii. Kabla ya zile siku ishirini na moja Danieli alikuwa na ufahamu usiokamilika wa yale maono mawili, lakini kwa tafsiri ya Gabrieli, Danieli analifahamu kikamilifu “jambo” na “ono” kama mafunuo tofauti.

“Wakati ulipokaribia mwisho wa ule utekwa wa miaka sabini, akili ya Danieli ilishughulishwa sana na unabii wa Yeremia. Akaona ya kuwa wakati ulikuwa umekaribia ambapo Mungu angewapa watu wake wateule jaribio lingine; naye kwa kufunga, kujinyenyekeza, na kuomba, akamsihi Mungu wa Mbinguni kwa niaba ya Israeli, kwa maneno haya: ‘Ee Bwana, Mungu mkuu na wa kuogofya, ushikaye agano na rehema kwao wakupendao, na kwao wazishikao amri zako’; tumefanya dhambi, na kutenda uovu, na kutenda maovu, na kuasi, naam, kwa kuyaacha maagizo yako na hukumu zako; wala hatukuwasikiliza watumishi wako manabii, waliosema kwa jina lako kwa wafalme wetu, na wakuu wetu, na baba zetu, na kwa watu wote wa nchi.’”

“Taláka maloba aya. Danyele kazali kosakola te bosembo na ye moko liboso ya Nkolo. Na esika ya koloba ete azali peto mpe mosantu, amimonisi elongo na bato ya Yisraele oyo bazali solo basumuki. Hikima oyo Nzambe apesaki ye elekaki mosika mingi hikima ya bato ya mayele ya mokili, ndenge pole ya moi oyo ezali kongenga na likoló na midi eleki kongenga ya monzoto ya bolembu koleka nyonso. Nzokande, kanisá libondeli oyo ebimi na bibebu ya moto oyo Likoló epambolaki mingi boye. Na komikitisa monene, na mpisoli, mpe na kobukana ya motema, abondeli mpo na ye moko mpe mpo na bato na ye. Afungoli molimo na ye liboso ya Nzambe, azali koyambola bosɔtɔ na ye moko, mpe koyeba bonene mpe nkembo ya Nkolo.”

“Ubikabire n’ubushyuhe bungana iki ni vyo biranga ugusenga kwiwe! Araza ariyegereza Imana kurushiriza no kurushiriza. Ukuboko kw’ukwizera kuradugwa kugira ngo gufate amasezerano adahera y’Isumbavyose. Ubugingo bwiwe buriko burarwana mu mubabaro mwinshi. Kandi afise ikimenyamenya c’uko ugusenga kwiwe kwumviswe. Yumva yuko intsinzi ari iye. Iyaba twe nk’ubwoko twosenga nk’uko Daniyeli yasenze, kandi tukarwana nk’uko yarwanye, twicisha bugufi imbere y’Imana mu bugingo bwacu, twobona inyishu zigaragara ku vyo twasabye nk’izahawe Daniyeli. Nimwumve ingene ashikiriza urubanza rwiwe mu rukiko rwo mw’Ijuru:”

“‘Ewi Mungu wangu, tega sikio lako, usikie; fumbua macho yako, uone ukiwa wetu, na mji uitwao kwa jina lako; kwa maana hatuletei mbele zako dua zetu kwa sababu ya haki zetu, bali kwa sababu ya rehema zako kuu. Ee Bwana, sikia; Ee Bwana, samehe; Ee Bwana, sikiliza na kutenda; usikawie, kwa ajili yako mwenyewe, Ee Mungu wangu; kwa maana mji wako na watu wako huitwa kwa jina lako. Nami nilipokuwa nikisema na kuomba, na kuungama dhambi yangu na dhambi ya watu wangu, … yule mtu Gabrieli, niliyemwona katika maono hapo mwanzo, akirushwa kwa kasi ya upesi, aliniguza karibu na wakati wa sadaka ya jioni.’

“Danyeli ya kusoka iri kùfúma, mwanjelo Gabuliele eíza na mbílo ukufuma mu matololo a mu igulu, pakumweba ukuti mapepo yakwe nayomfwa no kwasuka. Uyu mwanjelo wa maka atumine ukumupeela ubwingi no kwishiba,—ukumusokolela ifisungu fya imyaka iileisa. Efyo, ilyo Danyeli alefwaya n’ukukoselesha ukwishiba no kumvwisisa icine, aletwalilwe mu bulunda na mutumwa wa mu Igulu watuminwe.”

“Munthu wa Mulungu wakaŵa kuromba, kuti chara waka kuti wapoke makhumbiro gha chimwemwe, kweni kuti wamanye khumbo la Chiuta. Ndipo wakakhumbanga kumanya uku, chara waka chifukwa cha iye yekha, kweni chifukwa cha ŵanthu ŵake. Mthwalo wake ukuru ukaŵa pa Israyeli, awo, mu ng’anamuro lakufikapo chomene, ŵakaŵavya kusunga dango la Chiuta. Wakuzomera kuti masuzgo ghawo ghose ghawira pa iwo chifukwa cha kwananga kwawo dango lituŵa ilo. Wakuti, ‘Tananga, tachita uheni kwambiri…. Chifukwa cha kwananga kwithu na chifukwa cha maubudi gha ŵadada ŵithu, Yerusalemu na ŵanthu ŵinu ŵazgoka chinthu chakusekerereka kwa wose awo ŵali kutizingilizga.’ Ŵakaluza chikhalidwe chawo chapadera, chituŵa, nga mbanthu ŵakusankhika ŵa Chiuta. ‘Sono ntheura, A Chiuta ŵithu, pulikani lurombo lwa muteŵeti winu, na maŵeyelero ghake, ndipo pangiskani maso ghinu ghaŵalire pa malo ghinu ghakupatulika agho ghazgoka ghachisokero.’ Mtima wa Danieli ukuzgokera, na chilakolako chikuru, ku malo ghakupatulika gha Chiuta agho ghazgoka ghachisokero. Wakumanya kuti vinthu vyake vingaweleraso ku makora pera para Israyeli wazamkung’anamuka pa kwananga kwake dango la Chiuta, na kuŵa wakujiyuyura, wakugomezgeka, na wakupulikira.

“Ku-jibu dua yake, Daniel hakupokea tu nuru na kweli ambayo yeye na watu wake waliihitaji zaidi sana, bali pia maono ya matukio makuu ya wakati ujao, hata kufikia kuja kwa Mkombozi wa ulimwengu. Wale wanaodai kwamba wametakaswa, ilhali hawana shauku ya kuyachunguza Maandiko, wala kung’ang’ana na Mungu katika sala ili wapate ufahamu ulio wazi zaidi wa kweli ya Biblia, hawajui utakaso wa kweli ni nini.

“Bose abemera n’omutima Ekigambo kya Ruhanga baryehurira enjara n’inyota y’okumanya okukunda kwe. Ruhanga niwe muremyi w’amazima. Ashemeza okutegeera okwiragiremu ekicucu, kandi aha omuntu amaani g’obwenge kugira ngu akwate kandi ategeere amazima agu ayorekere.”

“Danyeli akavovokela na Kalunga. Eulu davamukukuluka kumeso kovosi. Kaha kuzunduka chaunene chavamupile chahashile kulovoka mu kuhetekela pamo na kulonda chikumbechila chivene. Ikiye kavulukileko, nge omu navavavulu valinga lelo, nge kacheshi na mulonga kana twafwelela yami, etu tuli vene vaka-kwoloka, kaha tunangula Yesu. Zangi ya vene ya Yesu nayitwaminyina ku kulihula chachinene kaha chakukwata ngolo, mwomwo ya yina vene mbutu yitwitawa nge muchano. Kilishitu akalombelele nge vavanangula vendi vavalongesemo mu muchano. Ou ali na unene wa kuhwima mwomwo ya kutonda kulinga kulonda muchano na kuviza cha muchima pamo na kulomba, mwiza kusalila kupwa nakuhokoka yize nayikakumisa mwono wendi.”

“Nakom ne ai khitna Gabriel ni lenglek khan, profet Daniel in thuhilhna belam a laan thei non; ahin kum tawmkhat nungah, a bukimlohna lamte thu belam hriatbe duh tawhin, Pathian hnengah eng leh finna zawngin amah a inpe leh ta. ‘Chumi hun lai chuan kei Daniel ka tapin ka lungngai a, kar thum chhung vek. Changnuam ka ei lo va, sa leh uain ka ka-ah a lut hek lo, ka thihnuai pawh ka hnih lo bawk…. Chutah ka mit ka han chhuah a, ka en a, ngaihtuah rawh u, puan varin inthuam mi pakhat, a kawngkhak chu Uphaz rangkachak tha takin vawihin a awm a. A taksa chu beril anga langin, a hmel chu kawlphei anga langin, a mit chu mei vam anga ni a, a ban leh a ke chu dâr tihfai ber anga langin, a thute aw chu mipuite aw anga a ni.’

“Ọ bụghị onye dị ala karịa Ọkpara Chineke ka pụtara ìhè n’ihu Daniel. Nkọwa a yiri nke Jọn nyere mgbe e kpughere Kraịst nye ya n’Agwaetiti Patmos. Onye-nwe-ayi ugbu a na-abịa ya na ozi ọzọ nke eluigwe iji kuziere Daniel ihe ndị ga-eme n’ụbọchị ikpeazụ. E nyere Daniel ihe ọmụma a, a dekwara ya site n’mmụọ nsọ n’ihi anyị ndị nsọtụ ụwa bịakwasịrị.” Review and Herald, February 8, 1881.

Ebisirizibwa nti Gabulyeri, “omubaka wa mu ggulu eyatumikiddwa,” kye yali aleetera Danyeri, kyali kumaliriza okw’okunnyonnyola kwe yali atandise okuwa Danyeri mu ssuula ey’omwenda. Enkola ey’“olunyiriri ku lunyiriri,” yeetaaga nti tugatte awamu okw’okunnyonnyola n’embeera ezikwatagana n’essuula ey’omwenda n’ey’ekkumi, tusobole okugabanya obulungi ekifaananyi eky’obunnabbi. Mu kunnyonnyola kuno mwe bigambo ebyolesebwa eby’emigga Ulai ne Hidekeri byegattira.

Danyeli aelewa kutokana na vitabu vya Yeremia na vya Musa kwamba ukombozi wa watu wa Mungu ulikuwa umekaribia. Kwa kufanya hivyo, Danyeli anawawakilisha watu wa Mungu wa siku za mwisho wanaofahamu kwamba ukombozi wa mwisho wa watu wa Mungu umekaribia. Watu hao wa siku za mwisho watatambua kwamba wametawanywa kiroho, kama anavyowakilisha Danyeli, yeye ambaye alikuwa ametawanywa katika utumwa wa kifungo cha miaka sabini huko Babeli. Kisha wataelewa kwamba wao, kama Danyeli, lazima waonyeshe mwitikio kwa hali yao ya kutawanyika unaopatana na tiba inayowakilishwa na “nyakati saba” za Mambo ya Walawi sura ya ishirini na sita.

Khilengandelo kya kwiyomba, kyene kimelekanisha ni Daniele, kyoso kiyanzekela ni mputu yatongolwe mu Balebitika makumi avali na mutanda, kyo kika mona mu mazuba akusongo, bantu ba Nzambi ba mazuba akusongo bakadi beno mu didilu di mambu mu ntangu ya kuswaswana. Ntangu yoyo isuka pana Mikayele, mwanjelo munene, akulumuka.

Twesiya kuenderera mberi nechidzidzo ichi muchinyorwa chinotevera.

Û hûn ê di nav netewan de winda bibin, û welatê dijminên we dê we bixwe. Û yên ku ji we mayin, dê di nav welatên dijminên we de ji ber neheqiya xwe hêsir bibin; û her weha bi neheqiyên bav û kalên xwe re dê bi wan hêsir bibin. Ger ew neheqiya xwe û neheqiya bav û kalên xwe, bi xiyaneta ku li dijî min kirine, îtiraf bikin, û jî ku li dijî min bi dijberî re meşiyane; Û ez jî li hember wan bi dijberî re meşiyam, û wan anîme welatê dijminên wan; ger wê demê dilên wan ên netehsînkirî were xwar kirin, û ew wê demê cezayê neheqiya xwe qebûl bikin: Hingê ez ê peymana xwe bi Aqûb re bîr bînim, û peymana xwe bi Îshaq re jî, û peymana xwe bi Îbrahîm re jî ez ê bîr bînim; û ez ê welatê wan bîr bînim. Welat jî dê ji wan vala bimîne, û dê şemîyên xwe bibîne, dema ku bê wan xerab û vala dikeve; û ew ê cezayê neheqiya xwe qebûl bikin: ji ber ku, belê ji ber ku, wan dadweriyên min heqîr şopandine, û canê wan ji qanûnên min nefret kiriye. Lêbelê bi tevahî vê yekê re, gava ku ew li welatê dijminên xwe bin, ez ê wan netavêjim û ez ê ji wan nefret nekim, da ku wan bi tevahî tune bikim û peymana xwe bi wan re bişkînim: çimkî ez Xudanê Xwedayê wan im. Lê ez ê ji bo wan peymana bav û kalên wan bîr bînim, yên ku min li ber çavên netewan ji welatê Misrê derxistibûn, da ku ez bibim Xwedayê wan: ez Xudan im. Lewiyan 26:38–45.