Malaman ya ndoto ya William Miller yang’ara mara kumi zaidi kuliko yalivyong’aa katika historia ya Wamillerite. Ufahamu wa Wamillerite kuhusu maarifa yaliyoongezwa katika kipindi cha historia yao ulikuwa sahihi, lakini haukukamilika. Ufahamu wao unapowekwa ndani ya muktadha wa kihistoria ulio sahihi zaidi, huonyesha masharti mazito zaidi, kwa maana haupanui tu kweli za kinabii zinazowakilishwa na yale malamani, bali pia huzaa jaribio kwa wanawali kumi wa siku za mwisho. Ufahamu wa Wamillerite unaonyeshwa juu ya chati mbili za waanzilishi (1843 na 1850). Chati zote mbili zilikuwa utimilifu wa meza zilizotabiriwa katika sura ya pili ya Habakuki, na ukweli kwamba chati hizo zilikuwa utimilifu wa Habakuki, na pia kwamba hizo kweli zenyewe ndizo zilizokuwa kweli za msingi za Waadventista, ulitambuliwa hivyo na Roho ya Unabii.
Baandalala bumu mu bitalu bya msingi byakomeje kwingana mu ikuzo igihe abaMillerite bayobowe mu gusobanukirwa n’Ubuturo Bwera bwo mu ijuru n’ukuri kujyanye n’Ubuturo Bwera, nyuma y’ugutenguhwa gukomeye kwo ku wa 22 Ukwakira 1844. Ariko kwinjira kw’Abadiventisime mu mimerere ya Lawodikiya mu 1856, no kwanga kwabo kwa nyuma “ibihe birindwi” mu 1863, byabajyanye mu butayu bwa Lawodikiya. Nta kuri gufite uburemere kwigeze kuzanwa binyuze mu Badiventisime kuva mu myaka ya 1850. Niba ushidikanya kuri iyo mvugo, noneho garagaza impamvu itari yo.
Abamilerite bari bafite ukuri mu gusobanukirwa kwa Daniyeli kabiri, ariko uko gusobanukirwa kwabo kwari kugizwe n’imbibi. Ubu-Adiventisiti ntibwigeze burenga ku gusobanukirwa kw’Abamilerite. Uyu munsi ubwami bwose umunani bwerekanwa muri Daniyeli igice cya kabiri bushobora kubonwa, nk’uko n’ikimenyetso cya Daniyeli asenga kugira ngo asobanukirwe ibanga ry’inzozi za Nebukadinezari gishobora kubonwa. Iryo banga rihagarariye ibanga rya nyuma ry’ubuhanuzi, (abahanuzi bose bagaragaza iminsi y’imperuka), kandi ibanga rya nyuma ry’ubuhanuzi ni ryo Yohana agaragaza nk’Ibyahishuwe bya Yesu Kristo. Iryo banga rikurwaho ikimenyetso iyo “igihe kiri bugufi,” mbere gato y’uko igihe cy’igeragezwa gifungwa, kandi iryo banga ubu ririmo gukurwaho ikimenyetso, ku bahitamo kureba.
Muundo wa Kimumlait wa “sadaka ya daima” katika kitabu cha Danieli ulitambuliwa na uvuvio kuwa sahihi; lakini kufikia mwaka wa 1901, Uadventista ulianza mchakato wa kuikataa kweli hiyo ya msingi, na kufikia miaka ya 1930 Uadventista ulikuwa umerudia mtazamo wa kale wa Kiprotestanti, unaodai kwamba “sadaka ya daima” huwakilisha sehemu fulani ya huduma ya Kristo katika patakatifu. Roho ya Unabii yasema kwamba mtazamo huo wa kishetani ulitoka kwa “malaika waliokuwa wamefukuzwa kutoka mbinguni.” Leo, mtazamo sahihi wa Kimumlait kuhusu “sadaka ya daima” unaweza kuonekana kuwa si tu ishara ya upagani, bali pia ishara ya uasi wa Uadventista, unaoleta upotevu huo mkuu juu ya wale wasioipenda kweli.
Ba-Millerite batwamine ku itariki nyayo y’iherezo ry’iyo myaka ibihumbi bibiri na magana atatu, kandi Ubwadiventisiti bukimara ako Gucika Intege Gukomeye bumenya umucyo wongerewe ufitanye isano n’ubwo buhanuzi; ariko kubera ko banze “ibihe birindwi,” uhereye mu 1856 ukageza mu 1863, ndetse no kugeza kuri uyu munsi nyir’izina, ntibigeze babona umucyo ukomeza gutera imbere uva muri iyo nyigisho bavuga ko ari yo nkingi yabo y’ingenzi n’ifatizo. Uyu munsi “ibihe birindwi” bishobora kubonwa, (n’abashaka kubona), ko bifitanye isano itaziguye na buri gihe cyose kiri mu buhanuzi bw’imyaka ibihumbi bibiri na magana atatu.
Ku myaka mirongo ine n’icyenda ya mbere hagereranya uruziga rw’ukuruhuka kw’igihugu buri mwaka wa karindwi, rusubirwamo incuro zirindwi. Ku myaka magana ane na mirongo cyenda ntihagaragaza gusa igihe cy’igeragezwa cya Isirayeli ya kera, ahubwo hanerekana imyaka uko ingana y’ubwigomeke ku itegeko ryo kureka igihugu kikaruhuka yari kuzabaho kugira ngo hakusanywe imyaka mirongo irindwi yose igihugu cyabujijwe kuruhuka (ari na cyo gihe cy’ubunyage bwatewe n’ubwo bwigomeke nyirizina). Icyumweru Kristo yemeje isezerano giteguwe n’imyaka itatu n’igice igana ku musaraba, n’imyaka itatu n’igice ikurikira umusaraba. Muri icyo cyumweru Kristo yari ari gukoranya abantu bose, kuko yavuze ko niyaramuka amanitswe hejuru, azikururira abantu bose.
Nĩ ũguo gũciarwo kĩhooto kĩa thĩ ĩno: nĩ ũguo mũthamaki wa thĩ ĩno akaingĩrwo nja. Na niĩ, angĩkorwo ndanyitwo nginya igũrũ kuuma thĩinĩ wa thĩ, ndĩgũcia andũ othe kũrĩ niĩ. Johana 12:31, 32.
Kristo ahe syia ndonde i hia a niilinyi iili ni emasa iili syene Syasya, no amemenyesi atũ kwa weene, syikilisiisya myaka iili ni emasa iili syene Ngai asaasanie andũ ake a uthiũ, ni ũndũ wa ngwatanano wa kĩranĩro kya ngwatanano yake. “Mĩaka mũonza” syatethiw’e kũrĩ ũthamaki wa kaskazini wa Isiraeli, syakilisiisya usaanio wa myaka iili ni emasa iili syatandikie mwaka wa 723 BC na syamala mwaka wa 1798. Mwaka wa 538 ukĩlulanĩsya ibindi bibĩli biu na wĩkĩa ibindi bibĩli bia kũlondana bia myaka ngili imwe na magana matandatũ. Kĩindi kya mbere kĩkĩlĩsya kũnyatwo kwa hekalũ na ikundi nĩ ũpaani, na kya keerĩ kĩlĩsya kũnyatwo kwatethiw’e nĩ ũpapaa.
“ibihe birindwi” by’imyaka ibihumbi bibiri magana atanu na makumyabiri byerekeye ubwami bwo mu majyepfo, byatangiye mu mwaka wa 677 mbere ya Kristo, bikarangira mu wa 1844, byarangiye ku wa 22 Ukwakira 1844. Ni ikimenyetso cy’umuvumo w’isezerano, kandi byasojwe no kuvuza impanda ya yubile yagombaga kuvuza ku Munsi w’Impongano. Umunsi w’Impongano wa gishushanyo wasohoye ukuri watangiye ku wa 22 Ukwakira 1844 ugereranya igihe runaka. Icyo ni igihe cy’Urubanza rw’Iperereza, kandi muri icyo gihe impanda ya yubile ijyana n’umuzenguruko wera wa karindwi yagombaga kuvuza.
Nguni misi ya liywi lya malaika wa saba, papo atakapuanza kupiga tarumbeta, siri ya Mungu itakamilishwa, kama alivyowatangazia watumishi wake manabii. Ufunuo 10:7.
Ukulila kwa Tarumbeta ya saba, kulikuanza Oktoba 22, 1844, kunawakilisha Tarumbeta ya Yubile ya mzunguko mtakatifu wa saba, kama ilivyowekwa katika Mambo ya Walawi ishirini na tano. Wamileriti hatimaye walikuwa sahihi kuhusu tarehe ya unabii wa miaka elfu mbili na mia tatu, na Uadventista ukaja kufahamu zaidi juu yake mara tu baada ya Kukatishwa Tamaa Kukuu, lakini “kito” cha Miller cha kipindi cha miaka elfu mbili na mia tatu leo kinang’aa mara kumi zaidi. Kila sifa ya kinabii ya vipindi saba vinavyowakilishwa ndani ya kipindi cha miaka elfu mbili na mia tatu, ina uhusiano wa moja kwa moja wa kinabii na miaka elfu mbili mia tano na ishirini (“nyakati saba”), ya Mambo ya Walawi sura ishirini na tano na ishirini na sita.
AbaMillerite baalekezye ekibanja ky’Obuprotestanti obwava ku mazima n’Obukatuliki nti “abanyazi b’abantu bo,” aba “beegulumiza,” ne “bagwa,” kyali kabonero ka Antiyokko Epifaneesi, era baali batuufu. Baamanya ne bawolereza amazima nti Rooma ye eri mu kigambo kya Katonda eky’obunnabbi eragiddwa ng’“abanyazi b’abantu bo abanyweza okwolesebwa,” so si kabaka Omusiriya atamanyiddwa era atalina mugaso mu byafaayo eyanyweza okwolesebwa.
لە ئەمڕۆدا لاهوتییەکانی ئەدفێنتیست فێر دەکەن کە «تاڵانکەرانی گەلەکەت» ئەنتیۆخۆس ئەپیفانێسە. لە ئەمڕۆدا ئەو بەڵگەیەی کە لە مێژووی میلێرایتی دا نوێنەرایەتی ئەوەی دەکرد کە گەلی پەیمانی پێشوو، کە دەگوێزرایەوە و تێپەڕێندرابوو، بینینەکەیان نەدەفەهمی و نەتوانیبوویان بیفەهمن (کە بە تێگەیشتنی ڕاستی «تاڵانکەرانی گەلەکەت» جێگیر دەبێت)، دووبارە لەلایەن هەمان گەلی پەیمانی پێشووەوە، کە جارێکی تر دەگوێزرێنەوە و تێپەڕێندرێن، دووبارە دەکرێتەوە.
Nnka te ke ninyio, baò tóru; òrù te e bìe ke atû, ùse se. Nte Nsi 29:18.
VaMillerite va kavafundisa va pashile ha myaka ya 2520 (“zikhathi eziyisikhombisa”) ya Levitikusi 26 yiwo umprofethi wesikhathi omude kunayo yonke futhi wokugcina eBhayibhileni, kodwa ubu-Adventisti baseLawodikeya bayala lelo “gugu” ngo-1863, njalo lamuhla kuyabonakala, (kulabo abafisa ukubona), ukuthi akusibona kuphela amaMillerite ayelungile ekuboneni “izikhathi eziyisikhombisa” njengomprofethi wesikhathi omude kunayo yonke eBhayibhileni, kodwa njalo lokuthi “isiqalekiso”, esiyikuthukuthela kukaNkulunkulu, sagcwaliswa phezu kwemibuso yomibili, owangasenyakatho lowangaseningizimu, ka-Israyeli.
ꯍꯧꯖꯤꯛꯇ ꯗꯥꯅꯤꯌꯦꯜꯒꯤ ꯂꯥꯏꯔꯤꯛꯅ ꯋꯥ ꯍꯥꯡꯕ ꯑꯣꯏꯅ (ꯑꯇꯣꯞꯄ ꯃꯥꯏꯑꯣꯛꯄ ꯃꯤꯡꯍꯧꯕꯁꯨ ꯑꯗꯨꯝ ꯑꯣꯏꯅ) ꯃꯍꯥꯛꯇꯥꯅ ꯅꯤꯡꯊꯧꯔꯤꯕ ꯑꯦꯣꯢꯕ ꯑꯅꯤꯁꯤꯡꯒꯤ ꯃꯊꯥꯢ ꯃꯇꯝ ꯑꯗꯨꯗ ꯆꯥꯂꯤꯁꯤ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯇꯔꯨꯛ ꯆꯍꯤꯒꯤ ꯃꯇꯝ ꯑꯃꯒꯤ ꯑꯍꯥꯟꯕ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯑꯔꯣꯏꯕ ꯂꯥꯢꯔꯦꯜ ꯑꯅꯤꯒꯨꯝꯅ ꯎꯔꯒꯦ; ꯃꯁꯤ ꯈ꯭ꯔꯥꯏꯁꯇꯅ ꯃꯤꯂꯔꯥꯏꯠ ꯂꯥꯏꯁꯪ ꯁꯥꯡꯕ ꯃꯇꯝꯗ ꯑꯣꯏ, ꯃꯣꯏꯁꯦ ꯆꯤꯡ ꯑꯗꯨꯒ ꯃꯇꯨꯡꯗ ꯅꯨꯃꯤꯠ ꯆꯥꯂꯤꯁꯤ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯇꯔꯨꯛ ꯂꯩꯔꯝꯃꯤ, ꯂꯥꯝꯁꯥꯔ ꯇꯥꯕꯔꯅꯦꯛꯜ ꯑꯗꯨ ꯁꯥꯡꯅꯕꯒꯤ ꯃꯥꯏꯁꯤꯡ ꯐꯪꯕ ꯃꯁꯛ ꯇꯥꯛꯄ ꯑꯣꯏꯅ; ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯍꯦꯔꯣꯗꯅ ꯂꯥꯏꯁꯪ ꯑꯗꯨ ꯑꯅꯧꯕ ꯃꯣꯠꯄꯒꯤ ꯆꯍꯤ ꯆꯥꯂꯤꯁꯤ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯇꯔꯨꯛ ꯑꯗꯨꯁꯨ ꯃꯁꯤꯒꯤ ꯃꯥꯏꯁꯤꯡ ꯇꯥꯛꯄ ꯑꯣꯏ; ꯃꯁꯤꯒꯤ ꯃꯑꯣꯡꯗ ꯐꯔꯤꯁꯤꯁꯤꯡꯅ ꯈ꯭ꯔꯥꯏꯁꯇꯁꯤꯡꯒ ꯋꯥ ꯁꯟꯊꯔꯛꯄ ꯃꯇꯝꯗ, ꯈꯨꯠꯁꯟꯕ ꯃꯤꯁꯤꯡ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯁꯦꯜ ꯍꯣꯡꯕ ꯃꯤꯁꯤꯡꯅ “ꯃꯥꯡꯍꯟꯈꯤꯕ” ꯂꯥꯏꯁꯪ ꯑꯃꯥ ꯁꯦꯡꯗꯣꯛꯄꯗꯒꯤ ꯃꯍꯥꯛꯅ “ꯑꯍꯣꯡꯕ ꯐꯪꯒꯅꯤ” ꯍꯥꯏꯕ ꯋꯥ ꯑꯗꯨꯒ ꯃꯔꯝꯗ ꯋꯥ ꯍꯥꯡꯂꯝꯃꯤ; ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯃꯤ ꯑꯣꯏꯕ ꯃꯍꯥꯛꯀꯤ ꯂꯥꯏꯁꯪ, ꯃꯔꯨꯝꯗ ꯆ꯭ꯔꯣꯃꯣꯁꯣꯝ ꯆꯥꯂꯤꯁꯤ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯇꯔꯨꯛꯅ ꯁꯦꯝꯈꯤꯕ ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯑꯍꯣꯡꯕꯁꯨ ꯑꯣꯏꯔꯦ। ꯍꯧꯖꯤꯛꯇ, ꯃꯤꯂꯔꯥꯏꯠꯀꯤ ꯌꯨꯝꯐꯝ ꯆꯥꯎꯔꯤꯕ ꯑꯁꯤꯡ ꯃꯈꯣꯏ ꯃꯇꯝ ꯄꯨꯝꯅꯃꯛꯇ ꯑꯣꯏꯕꯒꯨꯝꯅ ꯑꯍꯣꯡꯕ ꯑꯣꯏꯔꯦ, ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯍꯧꯖꯤꯛꯇ ꯃꯁꯤꯡ ꯔꯥꯊꯣꯛꯄ ꯑꯣꯏꯅ ꯇꯃꯀ ꯈꯨꯗꯤꯡꯃꯛ ꯁꯪꯅꯥ ꯑꯆꯧꯕ ꯑꯣꯏꯔꯦ।
Umunsi biraboneka (ku bemera kubona), yuko igihe Kristo yiyerekanaga nka Palmoni (Umubari w’Ibitangaza, canke Umubari w’Amabanga) mu murongo ugira cumi na gatatu wo muri Daniyeli igice ca munani, yariko arerekana isano riri hagati y’iyerekwa ryagereranya ikiringo c’imyaka ibihumbi bibiri n’amajana atatu n’irindi yerekwa ryagereranya imyaka ibihumbi bibiri n’amajana atanu na mirongo ibiri. Iyo isano ry’ibi bihe bibiri vy’ubuhanuzi rimenyekanye, birashoboka kubona yuko bifitaniye isano itaziguye n’igihe c’imyaka igihumbi na magana abiri na mirongo itandatu c’ingoma y’ubupapa, na co kikaba gifitaniye isano n’imyaka igihumbi na magana abiri na mirongo icenda yo muri Daniyeli 12 hamwe kandi n’imyaka igihumbi na magana atatu na mirongo itatu n’itanu yo muri uwo murongo nyene.
Danieri sura ya munane, mafungu ya kumi na tatu na kumi na nne, yana miungano mingine mingi iliyo ya moja kwa moja ya vipindi vya kinabii vinavyohusishwa na maono yale mawili; lakini hutambuliwa tu na wale watakao kuona. Lakini leo, zaidi ya miungano ya vipindi vyote vya nyakati vinavyoletwa pamoja na yale maono mawili, ipo ufunuo wa jina la Palmoni (Mhesabu wa Ajabu, au Mhesabu wa Siri). Wamilleri walikuwa sahihi kuhusu mafungu yale mawili, lakini walikuwa na mipaka; na leo, Uadventista umo tu katika giza kamili kabisa.
Mukomeze muhagarare, maze mutangare; mutabaze kandi mutakambire: basinze, ariko si vine; baradandabirana, ariko si ku bwo kunywa ibisindisha bikomeye. Kuko Uwiteka yabasutseho umwuka w’itiro rikomeye, kandi yahumye amaso yanyu: abahanuzi n’abatware banyu, ari bo bareba ibyerekwa, yarababundikiye. Kandi ibyerekwa bya byose byababereye nk’amagambo y’igitabo gifatanijwe ikimenyetso, abantu baha umuntu wize, bavuga bati: Ndakwinginze, soma iki; na we akavuga ati: Sinabishobora; kuko gifatanijwe ikimenyetso. Maze igitabo bagiha utize, bavuga bati: Ndakwinginze, soma iki; na we akavuga ati: Sindi uwize. Yesaya 29:9–12.
Musadakazi White utondota ukuti William Miller apelelwe “ulubuuto ulukulu” pa buku lya Ukusokolola, lelo ukumvwisisa kwakwe kwa milandu ya chaputala ikumi na fibili, ikumi na fitatu, ikumi na cinelubali, no ikumi na cine konsekonse mu Ukusokolola, mu bufupi fye, takwali ukwalungama. Ifyo fintu atamfwikishe bwino tafyapashaniwa pa mashati yabili ayera, lelo ifyo fintu fyapashaniwa ukufuma mu buku lya Ukusokolola, chaputala ya bucine, ni “ibuwe ilyakulisha” ilyo lyalangisha ukuti Uislamu aleimininwa na Amabwebo yatatu.
“Abahubiri na watu kwa ujumla wamekiangalia kitabu cha Ufunuo kuwa ni cha siri na chenye umuhimu mdogo kuliko sehemu nyingine za Maandiko Matakatifu. Lakini naliona ya kuwa kitabu hiki kwa hakika ni ufunuo uliotolewa kwa faida ya pekee ya wale watakaoishi katika siku za mwisho, ili kuwaongoza katika kutambua msimamo wao wa kweli na wajibu wao. Mungu aliuelekeza moyo wa William Miller kwenye unabii na akampa nuru kuu juu ya kitabu cha Ufunuo.” Early Writings, 231.
Sister White-ngai thohsawnah “great light” tih ṭawngkam hman hi thil hriatthiamna nasa tak a pe. Miller chuan Revelation-a kohhran te, seal te, leh trumpet te chu a hria a; heng thilah hian vântirhkoh thianghlimten “a rilru an hruai” avângin. Miller hnena “great light” pek chu dawhkan thianghlim pahnihah entîr a ni a, zirtîrna thutak, “great light” ni chu, a mangangah “jewels” tihin hriatfiah a ni. Adventism hnenah chuan chu “great light” chu pek a ni a, 1863 atangin thawk tânin jewels dik lo hmanga a khuh zo ta a ni. “Light” tih thupui chu, “light” hi Krista’n mi pakhat emaw, mipui pakhat emaw rorêlsaknaah a hman chu a ni.
“Ũtheri” ti nduũgagira andũ no mũno, no rĩa “ũtheri” ũrĩa mangĩakorwo nao angĩkorwo matiagiriire kũũgana nawo (ta ũrĩa maagĩte mwaka-inĩ wa 1856, o ta mũhiano ũmwe gũkũrũka mĩhiano mĩingĩ). Ũndũ ũngĩ ũrĩa ũhũgĩrĩirio na “ũtheri” nĩ ũyũ atĩ, “ũtheri” ũrĩa wĩtĩkĩrĩrwo ũciaraga gĩthima kĩa nduma kĩrĩa gĩringanĩte naguo. Uadiventi nĩwanyiitire na nĩwafiithire “ũtheri mũnene” ũrĩa Ngai aheire Miller, ũrĩa ũhũthĩrĩra mĩthingo ya Uadiventi.
“Û yê ku di bin rûxê de dibîne, ku dilê hemû mirovan dixwîne, di derbarê wan de yên ku “ronahiya mezin” standine, dibêje: ‘Ew ji bo rewşa xwe ya exlaqî û ruhânî ne di êş û hayretê de ne.’ Erê, wan rêyên xwe hilbijartine, û canê wan bi qirêjiyên xwe kêfxweş dibe. Ez jî dê şaşitiyên wan hilbijêrim, û ez ê tirsên wan bînim ser wan; çimkî dema ku min bang kir, kesî bersiv neda; dema ku min axivî, wan guhdarî nekir: lê wan li ber çavên Min xirabî kirin, û ew tişt hilbijart ku Ez jê kêfxweş nebûm.’ ‘Xwedê dê wan bikeve şaşitiyeke bihêz, da ku ew derewekê bawer bikin,’ ji ber ku wan ‘evîna rastiyê qebûl nekir, da ku xilas bibin,’ ‘lê bi nerastiyê kêfxweş bûn.’ Îşaya 66:3, 4; 2 Tesalonîkî 2:11, 10, 12.
“အာကာသဆိုင်ရာ ဆရာတော်က မေးမြန်းတော်မူသည်မှာ၊ ‘သင်သည် မှန်ကန်သော အုတ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်နေသည်ဟုလည်းကောင်း၊ ဘုရားသခင်သည် သင်၏ အကျင့်များကို လက်ခံတော်မူသည်ဟုလည်းကောင်း ဟန်ဆောင်ထင်မြင်ခြင်းထက် စိတ်ကို လှည့်ဖြားနိုင်သော ပိုမိုပြင်းထန်သည့် လှည့်ဖြားမှု အဘယ်ရှိနိုင်မည်နည်း။ အမှန်တကယ်တွင်မူ သင်သည် အရာများစွာကို လောကီမူဝါဒအတိုင်း ဆောင်ရွက်နေ၍ ယေဟောဝါကို ပြစ်မှားလျက်ရှိ၏။ အို၊ ဤသည်မှာ “တစ်ကြိမ်တည်း သမ္မာတရားကို သိကျွမ်းခဲ့ကြသော” လူတို့သည် ဘုရားတရားကို ကိုင်ဆောင်သည့် ပုံသဏ္ဍာန်ကိုသာ ထိုတရား၏ ဝိညာဉ်နှင့် တန်ခိုးအဖြစ် မှားယွင်းယူမှတ်ကြသောအခါ၊ မိမိတို့သည် ဥစ္စာကြွယ်ဝ၍ ပစ္စည်းစုံလင်ကာ ဘာမျှ မလိုအပ်ကြဟု ယူဆကြသော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် အရာရာအားလုံးကို လိုအပ်လျက်ရှိကြသောအခါ၊ စိတ်များကို အုပ်စိုးသိမ်းပိုက်သွားသော ကြီးမားသည့် လှည့်ဖြားမှု၊ စွဲမက်ဖွယ် လှည့်စားခြင်းတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်၏။’” Testimonies, volume 8, 249, 250.
Laodicea, ambacho Uadventista ulikuwa katika mwaka wa 1856, huwakilisha wale ambao hapo awali walipewa “nuru kuu,” lakini wamekusudiwa kuipokea “upotovu wenye nguvu” wa Wathesalonike wa Pili, huku wakati wote wakiamini kwamba msingi wa uongo walioujenga kwa kuanzisha sarafu bandia na vito bandia umeamriwa na Mungu, lakini kwa hakika ni msingi uliojengwa juu ya mchanga. Uadventista ni “kanisa ambalo limekuwa na nuru kuu, ushahidi mkuu”, lakini ni “kanisa” ambalo limetupilia mbali “ujumbe ambao Bwana” “ametuma”, na tangu wakati huo limepokea “madai yasiyo na mantiki kabisa na dhana za uongo na nadharia za uongo”.
“kuhani wasiotakaswa wanajipanga dhidi ya Mungu. Wanamsifu Kristo na mungu wa ulimwengu huu kwa pumzi iyo hiyo. Ingawa kwa madai wanampokea Kristo, wanamkumbatia Baraba, na kwa matendo yao wanasema, ‘Si Huyu, bali Baraba.’ Wote wanaosoma mistari hii na waangalie. Shetani amejisifu kwa yale awezayo kufanya. Anadhani atavunja umoja ambao Kristo aliuombea upate kuwapo katika kanisa Lake. Asema, ‘Nitatoka, nami nitakuwa roho ya uongo ili kuwadanganya wale niwezao, wakosoe, na kuhukumu, na kupotosha.’ Mwana wa udanganyifu na wa ushuhuda wa uongo akikaribishwa na “kanisa ambalo limekuwa na nuru kuu,” ushahidi mkuu, kanisa hilo litaikataa ujumbe ambao Bwana ametuma, na kupokea madai yasiyo na msingi kabisa na dhana za uongo na nadharia za uongo. Shetani anaucheka upumbavu wao, kwa maana anajua kweli ni nini.”
“گەلەک کەس لە سەر مێزەکانی مەوعیزەی ئێمەدا دەوەستن، لە دەستیاندا مەشخەڵی پێشبینیی درۆیان هەیە، کە لە مەشخەڵی دۆزەخیی شەیتانەوە داگیرساوە. ئەگەر گومان و بێباوەڕی بە دڵخۆشی پارێزرا بن، خزمەتکارانی دڵسۆز لەو گەلەوە لادەبرێن کە وا دەزانن زۆر شت دەزانن. مەسیح فەرمووی: ‘ئەگەر تۆش بناسایە، لانیکەم لەم ڕۆژی خۆتدا، ئەو شتانەی بۆ ئاشتیت دەگەڕێن! بەڵام ئێستا لە چاوەکانت شاردراون.’”
“Ku nanshishitilano, ntendekelo ya Lesa yeminina yakweba. Shikulu alishiba abo abali Bakwe. Kabomba wa mushilo akafwile ukuba ne bufi nangu ubutumpulushe mukanwa yakwe. Akafwile ukuba wa buswelelo nga kasuba, uwaisule ku meso ya bantu, uwabula akasosa konse aka bubi. Ubutumishi bwa mushilo ne cipapilo ca mushilo bikaba amaka mu kumyansa ulubuto lwa cishinka kuli uno mutundu wakupomboka. Ulubuto, ba munyina, ulubuto ulwingi e twafwaikwa. Lizeni icilimba mu Zioni; toleni insoko pa lupili lwa mushilo. Kokololeni impanga ya kwa Shikulu, ne mitima ya mushilo, ukuti bumfwe ico Shikulu akasosa ku bantu Bakwe; pantu Aliongezepo ulubuto ku bonse abekumfwa. Bapekanishe, balyangwe ne fyakulwila, no kuya ku nkondo—ku kwaafwilisha kwa Shikulu ukulwa naba maka. Lesa Umwine akabombela Israeli. Ulimi lonse lwa bufi lukkashimishiwa. Amaboko ya ba malaika yakaponaula amano ya bucenjeshi ayalepangwa. Inshindamo sha kwa Satana tashakacimfye. Ukucimfya kukalondela imbila ya malaika wa citatu. Nga filya Kapiteni wa mpanga ya kwa Shikulu akonawile amapango ya Yeriko, efyo na bantu ba kwa Shikulu abasunga amafunde Yakwe bakacimfya, kabili ifintu fyonse ifyalebakana nabo fikapondwa. Pabule no mweo nangu umo ukulalamika pa babomfi ba kwa Lesa abalishile kuli bo ne mbila yatumilwe ukufuma ku mulu. Muleke ukufwaya amafunde pali bo, ukutila, ‘Balicindamika sana; basosa nankwe amaka sana.’ Benga sosa nankwe amaka; lelo bushe te cawama ukuti babe fyo? Lesa akalenga amatwi ya baumfwa ukutila ashibe, nga tabomfwile ishiwi Lyakwe nangu imbila Yakwe. Akashinina abo abalekana ne cebo ca kwa Lesa.”
“Setane a liamisa zwithu zwoṱhe zwi konadzeaho uri hu si vhe na tshithu tshine tsha ḓa vhukati hashu sa lushaka u ri kaidza na u ri kaidzela, na u ri ṱuṱuwedza uri ri laṱe vhukhakhi hashu. Fhedzi hu na vhathu vhane vha ḓo hwala gungwa la Mudzimu. Vhaṅwe vha ḓo bva vhukati hashu vhane vha sa tsha ḓo hwala gungwa. Fhedzi avha vha nga si kone u fhaṱa makumba a u thivhela ngoho; ngauri i ḓo ya phanḓa na nṱha u swika magumoni. Kale Mudzimu o vusulula vhanna, nahone u kha ḓi vha na vhanna vha tshifhinga tsha tshibuli vho lindelaho, vho lugiselelwaho u ita zwe A laedza—vhanna vhane vha ḓo fhira kha dzithivheli dzine dza nga makumba o dodzwaho nga seretse si songo kuvhanganaho zwavhuḓi. Musi Mudzimu a tshi vhea Muya Wawe kha vhanna, vha ḓo shuma. Vha ḓo ḓivhadza ipfi ḽa Murena; vha ḓo takusa ipfi ḽavho sa phalaphala. Ngoho a i nga fhungudziwe kana u xela maanḓa ayo zwaṋoni zwavho. Vha ḓo sumbedza vhathu vhuphambuki havho, na nṋu ya Yakobo zwivhi zwayo.” Testimonies to Ministers, 409–411.
“Ejo ly’amasitaane erya ‘buli lunaku’ okulitegeera ng’akabonero ka Kristo kwe kutendereza ‘Kristo ne katonda w’ensi eno mu mukka gumu. Newaakubadde nga mu kwatula kwabwe bakkiriza Kristo, baweereza Baraba, era mu bikolwa byabwe bagamba nti, ‘Si Musajja Ono, wabula Baraba.’” Amazima agaakiikirizibwa mu kirooto kya Miller ng’“amayinja ag’omuwendo”, era nate ne galagibwa mu kifaananyi ku bipande ebibiri ebitukuvu, ge “musana omunene,” gwe Miller yaweebwa, era gwe Obwadiventi bwagaana.
Bavayitonda kuba bariko bahimbaza Kristo bakoresheje ikimenyetso ca Satani, kandi bavuga ko bahagaze ku rufatiro rw’Imana, kandi ari urufatiro rw’ikinyoma ruzana ukuzimizwa gukomeye ku bose baruhagararako kuri iyo nyubakwa y’inyigisho irimwo amakosa. Nta gishasha kiri munsi y’izuba, kandi Isirayeli y’iki gihe iriko igendera gusa mu ntambuko z’ubuhanuzi za Isirayeli ya kera.
“Eky’ensonga kimu kinyigiriza emmeeme yange: Obutabaawo obungi obw’okwagala kwa Katonda, okwabula olw’okweyongera okuziyiza omusana n’amazima, n’olw’okukwata kw’abo abaali beenyigira mu mulimu ogw’amaanyi, abo, mu maaso g’obujulizi obwegattikibwako obulala ku bulala, abaakozesa okukwata okw’okuwakanya omulimu gw’obubaka Katonda bwe yatuma. Mbaloŋŋosa eri eggwanga ly’Abayudaaya ne mbuuza nti, Kinaatwetaagisa okuleka baganda baffe okuyita mu kkubo lye limu ery’obuzibe mu kuziyiza, okutuusa ku nkomerero yennyini ey’ekiseera eky’okugezesebwa? Bwe kiba nga waliwo abantu abaali beetaaga abalabirizi ab’amazima era abeesigwa, abataasirika, abalikaaba emisana n’ekiro, nga bawuliriza okulabula Katonda kw’awa, abo be B’adiventiisiti b’olunaku olw’omusanvu. Abo abaafuna omusana mungi, emikisa emirungi, abo, nga Kaperunawumu, abaagulumizibwa okutuuka mu ggulu olw’enfuna y’enjawulo, banaalekkebwa mu kizikiza ekikwatagana n’obunene bw’omusana gwe baaweebwa olw’obutagukozesa?”
“Ndzi navela ku khongotela vamakwerhu va hina lava nga ta hlengeletana eka Nhlengeletano Leyikulu leswaku va yingisa rungula leri nyikiweke eLaodikiya. I xiyimo xa njhani xa vubofu lexi va nga eka xona! Mhaka leyi yi tisiwe emahlweni ka n’wina hi ku phindha-phindha, kambe ku nga eneriseki ka n’wina hi xiyimo xa n’wina xa moya a ku si va ku dzika ni ku vava hi laha ku ringaneke ku humesa ku hundzuka. ‘U ri, Ndzi fumile, ndzi andzisiwile hi swilo, naswona a ndzi pfumali nchumu; kambe a wu swi tivi leswaku u xanisekile, ni wa khombo, ni xisiwana, ni bofu, ni hlangi.’ Nandzu wa ku tikanganyisa wu le henhla ka tikereke ta hina. Vutomi bya vukhongeri bya vo tala i vunwa.” Manuscript Releases, volume 16, 106, 107.
“Kapernaumu” kalikuwa ndilo jiji ambalo Yesu alilichagua kuwa jiji lake mwenyewe.
“Kafernaume, Yesu akabayo mu bihe by’akaruhuko hagati y’ingendo ze zo kujya no kugaruka, maze haza kumenyekana ko ari ‘umudugudu we bwite.’ Wari ku nkombe z’Inyanja ya Galilaya, kandi hafi y’imipaka y’ikibaya cyiza cya Genezareti, niba atari uko wari koko ukiriho.” _Uwifuzwa mu Bihe Byose_, 252.
Kristo akahita Kapernaumu kama vile alivyokuwa ameichagua Yerusalemu zamani.
Û kurê wî dê ez yek eşîr bidim, da ku Dawid, xizmetkarê min, li pêşiya min herdem ronahiyek hebe li Orşelîmê, wê bajarê ku min ji bo xwe hilbijartiye da ku navê xwe tê de bikim. 1 Padîşahan 11:36.
Kristo alichagua Adventism kuwa mji wake mwaka wa 1844, na kufikia 1863, Adventism ilikuwa imeujenga upya mji wa “Jericho”, ishara ya faraja na ukwasi wa Laodikia. Kama ilivyokuwa kwa Israeli ya kale, ndivyo ilivyo pia kwa Israeli ya kisasa. Adventism huamini kwamba wao ni raia wa mji maalumu wa Mungu, lakini wameikataa “nuru kuu” ambayo hutoa uthibitisho wa uraia. Kama Shilo, katika siku za Eli, Hofni na Finehasi, Adventism itahukumiwa kulingana na “nuru kuu” waliyopewa fursa ya kuipokea.
«Mebêjin ku ji nav zarokên ku xwe wekî zarokên Xwedê didin nasîn, çiqas kêm sebr hatiye nîşandan, çiqas zimanên telh hatine gotin, çiqas şermezarkirin li dijî wan ku ji baweriya me nînin hatiye derbirîn. Gelek kesan li wan ku aîdî dêrên din in wekî gunehkarên mezin nihêrîne, lê Xudan wan bi vî awayî nahesibîne. Yên ku bi vî awayî li endamên dêrên din dinêrin, hewce ne ku xwe li bin destê hêzdar ê Xwedê biçûk bikin. Yên ku ew wan şermezar dikin dibe ku tenê ronahiyek hindik, derfet û îmtiyazên kêm hebûbin. Ger ew ronahiya ku gelek ji endamên dêrên me hebûye hebûya wan jî, dibe ku bi rêjeyek pir mezintir pêşve biçûna, û baweriya xwe ji bo cîhanê baştir nîşan bida. Li ser yên ku bi ronahiya xwe dibin qewim, lê dîsa tê de nagerin, Mesîh dibêje: ‘Lê ez ji we re dibêjim, roja dadweriyê ji bo Sûr û Sayda ji bo we bêtir qebûlkirî dê be. Û tu, Kapernahûm [Adventîstên Rojê Heftemîn, yên ku ronahiyek mezin wergirtine], ku heta ezmanê [ji aliyê îmtiyazê ve] bilind bûyî, dê were xistin dojehê; çimkî ger karên mezin, yên ku di te de hatine kirin, di Sodomê de hatibûna kirin, ew heta îro mayî bûya. Lê ez ji te re dibêjim ku roja dadweriyê ji bo welatê Sodomê ji bo te bêtir qebûlkirî dê be.’ Di wê demê de Îsa bersiv da û got: ‘Ez ji te re spas dikim, ey Bav, Xudanê ezman û erdê, ji ber ku te van tiştan ji aqilmend û hişyar [li gorî texmînê xwe] veşartine, û wan ji bo zarokan eşkere kirine.’»
“‘Na sasa, kwa sababu mmefanya matendo haya yote, asema Bwana, nami nalisema nanyi, nikiamka mapema na kunena, lakini ninyi hamkusikia; nami niliwaita, lakini hamkuitika; kwa hiyo nitatenda kwa nyumba hii, iitwayo kwa jina langu, ambayo mnaitegemea, na kwa mahali hapa nilipowapa ninyi na baba zenu, kama nilivyotenda kwa Shilo. Nami nitawatupa mtoke machoni pangu, kama nilivyowatupa ndugu zenu wote, yaani, uzao wote wa Efraimu.’”
“Bwana ameanzisha miongoni mwetu taasisi zenye umuhimu mkuu, nazo zapasa kuendeshwa, si kama taasisi za ulimwengu zinavyoendeshwa, bali kwa kufuata utaratibu wa Mungu. Zapasa kuendeshwa kwa jicho lililoelekezwa kwa utukufu wake peke yake, ili kwa njia zote roho zinazoangamia zipate kuokolewa. Kwa watu wa Mungu ushuhuda wa Roho umewajia, lakini wengi hawakuyatilia maanani makemeo, maonyo, na mashauri.
“‘Mũiguai ũyũ rĩu, inyuĩ andũ a upũũzi, na mutarĩ na ũmenyo; arĩa marĩ na maitho, no matĩonaga; arĩa marĩ na matũ, no matĩiguaga: githĩ mutĩnjogaga niĩ? ũguo nĩguo Jehova ekuuga; githĩ mutĩriũraga mbere ya ũhoti wakwa, niĩ ndĩkĩire mũtĩĩri wa thĩinĩ wa iria na rũkũngũ rwa tene na tene, nĩguo itangĩhota kurũtiga; na o na inga ciayo ciungũrũkage, no itingĩhota kũrĩhuta; o na ciaragia, no itingĩhota kũmĩra? No andũ aya marĩ na ngoro ya kũgarũruka na ya mũtĩe; nĩmagarũkĩte, magĩthiĩ. O nao matikũuga ngoroini ciao atĩrĩ, Reke tũtigĩre Jehova Ngai witũ, ũrĩa ũheaga mbura ya mbere na ya mũthia rĩrĩa rĩayo rwagĩrĩire; nake nĩatũigagĩra mĩthenya iria yathondekĩtwo ya gũgetha. Ũũru wanyu nĩwo ũgarũrĩirie maũndũ macio, na mehia manyu nĩmo maigiire wega kũrĩ inyuĩ.... Matĩcookeraga mũhĩrĩga, mũhĩrĩga wa gĩtune, no maingĩhaga; na kĩhooto gĩa arĩa marĩ na thaayũ matĩgĩcookeraga. Githĩ ndingĩmarora nĩ ũndũ wa maũndũ macio? ũguo nĩguo Jehova ekuuga; githĩ ngoro yakwa ndĩngĩhoorera kĩrĩa gĩkũyũ kĩa ũhoro ta ũyũ?’”
“Bwana atalazimika kusema, ‘Usiwaombee watu hawa, wala usipaze kilio wala sala kwa ajili yao, wala usinisihi: kwa maana sitakusikia’? ‘Kwa hiyo manyunyu yamezuiliwa, wala hapajakuwa na mvua ya mwisho wa masika.... Je, tangu wakati huu hutaniita, Baba yangu, wewe ndiwe kiongozi wa ujana wangu?’” Review and Herald, August 1, 1893.
Em bài agá kwa, ukyébá ison-adaha anyin “ọkpọsọn̄ ukeme” emi ekenyeneke William Miller ke akwụkwọ N̄wed Mmọ N̄wed Esio Ikwọ.
“Kristo alipokuja ulimwenguni ili kudhihirisha dini ya kweli, na kuinua kanuni zipasazo kutawala mioyo na matendo ya wanadamu, uongo ulikuwa umeshika mizizi kwa kina sana miongoni mwa wale waliokuwa wamepata nuru kubwa kiasi hicho, hata hawakuielewa tena nuru, wala hawakuwa na mwelekeo wa kuacha mapokeo kwa ajili ya kweli. Walimkataa Mwalimu wa mbinguni, wakamsulubisha Bwana wa utukufu, ili wapate kudumisha desturi zao wenyewe na uvumbuzi wao. Roho iyo hiyo hasa inadhihirika ulimwenguni leo. Wanadamu huchukia kuchunguza kweli, wasije mapokeo yao yakatikiswa, na utaratibu mpya wa mambo ukaingizwa. Ndani ya ubinadamu mna uwezekano wa kudumu wa kukosea, na kwa asili wanadamu huelekea kuyaadhimisha sana mawazo na maarifa ya kibinadamu, ilhali yaliyo ya Mungu na ya milele hayatambuliwi wala kuthaminiwa.” Counsels on Sabbath School Work, 47.