جویەکێن حەبقوق 3 ژ 95
Муқаддима: Асоси Ду Лавҳаи Ҳабаққуқ
Omutendera guno guyitibwa Emmeeza Bbiri eza Kaabakuuku. Okutuusa kaakano, tubadde tuggyayo amazima agamu okuva ku Bipande bya 1843 ne 1850, si lwa kugategeereza mu Byawandiikibwa mu kiseera kino, wabula okunyweza nti Ellen White awa obujulizi bwe eri amazima gano. Ensonga yaffe eri nti bw’ogaana amazima gano agasookerwako, mu kiseera kye kimu oba weegaana Omwoyo ogw’Obunnabbi. Twagala ekyo kisooke kuteekebwa mu kuwandiika.
Uhakiki wa Historia ya Wamilleri na Kilio cha Usiku wa Manane
Katika wasilisho letu la kwanza, tulieleza historia ya Wamileri, alama za nyakati kutoka 1798 hadi 1844. Katika wasilisho letu la mwisho, tuliitazama kwa ukaribu zaidi historia kutoka wakati wa kukawia hadi kufungwa kwa mlango mnamo Oktoba 22, 1844, tukitambua wakati huo kuwa ni Kilio cha Usiku wa Manane. Kilio cha Usiku wa Manane kiliingia katika historia kwenye Mkutano wa Kambi wa Exeter, Agosti 12–17, 1844, na kikaendelea hadi Oktoba 22, 1844. Wakati wa kukawia, ulioanza Machi 1844, ni sehemu ya Kilio cha Usiku wa Manane na ya mchakato wa utakaso uliowaandaa watu kuutangaza ujumbe wake.
Tukingile kusimika jambo hili moyoni na akilini mwenu jana. Mifano yote katika Neno la Mungu kuhusu nyakati za kukawia hunena juu ya mwisho wa dunia. Ellen White, akitoa maoni juu ya 1 Wakorintho 10:11, asema, “Kila mmoja wa manabii wa kale alinena zaidi kwa ajili ya siku yetu kuliko siku walizoishi ndani yake.” 1 Wakorintho 10:11 yasema, “Basi mambo hayo yote yaliwapata wao kuwa vielelezo; tena yakaandikwa ili kutuonya sisi, tuliofikiliwa na miisho ya dunia.” Historia ya Wamilleri ni historia ya yale yatakayofanyika mwisho wa dunia. Historia hizi zote za kibiblia kuhusu wakati wa kukawia na yale yanayofuata huonyesha kwa mifano yale ambayo yangetukia katika wakati wa kukawia wa Wamilleri na katika Kilio cha Usiku wa Manane. Yatupasa kuyafahamu mambo haya, kwa maana historia itarudiwa.
2520: Ellen White Alikubali
Kuri twari tumaze igihe dukorana n’ingingo ya mbere kuri izi mbonerahamwe, nubwo tutayivuzeho cyane. Inyigisho ya mbere dushaka kwerekana ko Ellen White yemeza neza ni iya 2520. Ibyigisho bibiri bya mbere byari byateguwe kugira ngo bituyobore kugeza hano. Ejo mu gitondo, tuzatangira gusuzuma ibyo ku Daily kuri iyi mbonerahamwe.
Kukumbuka Uongozi na Mafundisho ya Bwana
Tuvange na *Life Sketches*, peji 196: “Katweshi ne kyaku‑tya pa bupya bwa mu ntangu izo zili kuza, kano fela nga twakebwa kwibukisha inshila iyo Mwami atutwaminyemo, ne myikishilo Yandi mu lukusa lwa kale lwa mupashi wesu.” Icintu fye ceka Umunakristu ekwete icakutina pa bya m’kale ibili kuza kwekupatuka pa nshila no kulubula. Icintu icakutinengepo te kuleka ukupepa ubumi bwa muyayaya. Pano, Nkashi White alanda ati tatwakwata nangu cimo ico twalingile ukutina pa bya ku ntanshi kano fye ifintu fibili. Iyi ni ndima ishilwa mu *Spirit of Prophecy* mu Adventism, lelo ubushiku ubwingi tekuti uumfwe umuntu alelondolola pa kutungululwa kwa mushilo kuleta nshi ne pa myikishilo shani iyo alecita atileko.
Tukererekana ko okuwebembera kw’oyo ashingiraho nikyo amateka g’Okuteraaka okw’Ekiro Hagati agarukaho. Mu mateka g’Okuteraaka okw’Ekiro Hagati, Kristo ni we yaabembereire mu biro by’okulindiraho, mu kuhika n’okulangirira kw’Okuteraaka okw’Ekiro Hagati, hamwe n’okuheza kw’olwigi nga 22 Okutooba 1844. Yatebeekateeka ago mateka kugira ngu gabyare abantu abarikubaasa kutaha na we omu Kwera Kw’obusingye bwona-bwona omu buryo bw’okwikiriza. Tushemereire kugira entiisa kutebeerwa ago mateka agarikukirayo, hamwe n’enyegyesa ze.
Tukahonyesha kwamba kulikuwa na fundisho maalumu lililoizaa Kilio cha Usiku wa Manane. Fundisho hilo halikuwa kuanguka kwa Milki ya Ottoman mnamo Agosti 11, 1840, wala hali ya wafu, iliyokuja katika historia ya Ujumbe wa Malaika wa Pili katika Historia ya Wamillerite. Lilikuwa fundisho maalumu katika Historia ya Wamillerite lililoizaa Kilio cha Usiku wa Manane, ambamo Bwana aliongoza, nasi hatuna jambo la kuogopa kwa ajili ya wakati ujao isipokuwa tusahau uongozi Wake na fundisho Lake.
Tukalumba nti akabonero k’obufuzi Bwe ne okwegesa Kwe byombi kwe Kukoowoola okw’Ekiro wakati. Ka tusome nate ekitundu kino okuva mu kwolesebwa kwa Ellen White okwasooka:
Munjira guno, abantu b’Okugaruka kwa Mukama bakaba nibagenda omu rubuga orwari aha muheru gw’omuhanda. Bakaba baine omushana ogurinkumurika munonga ogwateirwe enyuma yabo aha ntandikwa y’omuhanda, kandi maraika yangambira ngu ogwo ni gwaaka ya misanagati. Ogwo mushana gukajwa kimwe aha muhanda gwona, kandi gwaha obushana ahari ebigyere byabo, ngu batagwa. Kandi ku bakagumizaga amaisho gaabo barihareire kuri Yesu, orwariho omu maisho gaabo kakye, nabebembera omu rubuga, bakaba bari omu bukuumi. Kwonka bito haza bamwe bakarwaire, kandi bavuga ngu orubuga rukaba rukiri hare munonga, kandi bakaba bateekateeka ngu bakashemereire kuba bamaze kurwinjiramu kare. Reero Yesu akabahumuriza ng’ayimutsya omukono Gwe ogwa buryo ogw’ekitiinisa, kandi omu mukono Gwe hakarugamu omushana ogukayeehaya aha kivuro ky’ab’Okugaruka kwa Mukama, kandi bo bakakoowooza bati, “Alleluia!” Abandi bo, n’obugwagye, bakahakana omushana ogwari enyuma yabo, kandi bavuga ngu ti Ruhanga owabebembeire kubahingya hare harya.
Ba kanongonoze Kelele ya Usiku wa Kati, na kwa uhusiano na Kelele ya Usiku wa Kati, ba ku pinga kwamba Bwana hakuwa akibaongoza katika Kelele ya Usiku wa Kati. Ba kanongonoze uongozi wa Mungu katika Kelele ya Usiku wa Kati.
Uluni olwalevali lwapwa, lusigila amavu gavo mu mfifi iipwililike, kabili balepunta no kulufya ukumona icishilwa pamo na Yesu, no kuwa ukufuma mu nshila ukuya mwisonde lyamfifi kandi ilyabipa ilili panshi.
Orta Gece Feryadı’nın Bağlamı
Tukeka lisusu mbiri ya Kelele ya Usiku wa Kati mpo na kotia yango na contexte na yango liboso ete tósolola likambo ya 2520.
Ekitabo *The Great Controversy*, empapura 391–395: “Bwe waayitireho obwire Mukama bwe yabanza kusuubirwamu okuija kwe, omu kyanda kya 1844,”—obu ni bwo obwire bw’okulinda, okweshalira okw’okubanza—“abo abaali bamurindirire n’okwikiriza okuboneka kwe, okumara akaseera baabuurwa amabenga n’obutamanya. N’obu ensi yabarebaga nk’abasingirweho kimwe kandi nga kyolekirwe ngu baali bagumizeho obuzimbe, ekyabahumurizaga kyakiri Kigambo kya Ruhanga. Baingi baagumizamu kushwijuma Ebyahandiikirwe, nibagaruka kushwijuma obujurizi bw’okwikiriza kwabo kandi nibegyesa n’obwegyendesereza oburagura kugira ngu bafune omushana ogurukukiraho.”
Kama wengi walifanya hivyo, hilo lamaanisha kwamba walikuwapo baadhi ambao hawakufanya hivyo. Haisemi “wao”; inasema “wengi”—hapa kuna makundi mawili.
شەهادەتی پەڕتووکی پیرۆز لە پاڵپشتی هەڵوێستیاندا وا دیار بوو کە ڕوون و بڕیاردەرە. نیشانەی ئەوەی هەڵە تێدا نەدەکرا ئاماژەیان دەدا کە هاتنی مەسیح نزیکە. بەڕەکەتی تایبەتی یەزدان، هەم لە گۆڕانی دڵی گوناهباران و هەم لە ژیانەوەی ژیانی ڕۆحی لەنێو مەسیحییەکاندا، شەهادەتی ئەوەی دابوو کە ئەو پەیامە لە ئاسمانەوە بوو. هەرچەندە باوەڕداران نەیانتوانی سەرشۆڕبوونی خۆیان ڕوون بکەنەوە، بەڵام دڵنیابوون کە خودا لە ئەزموونی ڕابردوویاندا ڕێبەری کردبوون.
Neyî ku di nav wan pêşbîniyên ku wan ew wekî ku bo dema hatina duyemîn têne sepandin dîtibûn de hatiye tevlihevkirin, hîndekarîyek hebû ku bi taybetî bi rewşa wan a nediyarbûn û li bendemayînê re guncav bû, û ku wan teşwîq dikir ku bi bawerî û bi sebir li bendê bimînin ku ew tiştê ku niha ji têgihiştina wan re tarî ye, di dema xwe de dê eşkere bibe.
Mundhírina lishuvi lila, kwati, “Kumisikana na maunabii ambayo wao walikuwa wameyafikiri kuwa yahusu wakati wa Kuja kwa pili . . . .” Ni maunabii gani ambayo wao waliamini kuwa yahusu Kuja kwa Pili? 2520, 2300, na 1335. Waliamini kwamba unabii wote watatu wa nyakati uliishia mwaka 1843, na huo ndio uliokuwa Kuja kwa Pili.
I roto i ēnei poropititanga ko tēnā o Habakuku 2:1–4: “Ka tū ahau ki runga i taku pourewa kaitiaki, ka whakatū i a au anō ki runga i te pā tūwatawata, ā, ka mataara kia kite ai ahau i tāna e kōrero mai ai ki ahau, me tāku hoki e whakahoki ai i te wā e riria ai ahau. Nā ka whakahoki mai a Ihowā ki ahau, ka mea mai, Tuhia te kite, ā, whakamāramatia ki runga ki ngā papa, kia oma ai te kaipānui. Nō te mea, mō te wā i whakaritea tonu taua kite; engari ā tōna mutunga ka kōrero mai, e kore hoki e teka: ahakoa roa te tatari, tataria; nō te mea ka tino tae mai, e kore e whakaroa. Nana, ko tōna wairua e whakakake ana, kāore i te tika i roto i a ia: ko te tangata tika ia ka ora i runga i tōna whakapono.”
Mwaka wa 1842 bwe gwali gukyali gutuuse kare, obulagirizi obwaweebwa mu bunnabbi buno obwokuti, “Wandiika okwolesebwa, okuteeke mu bulungi ku bipande, asobole okudduka oyo akusoma,” bwaleetera Charles Fitch okuteekateeka ekipande eky’obunnabbi okulaga okwolesebwa kwa Danyeri n’Okubikkulirwa. Okufulumya ekipande kino kwatwalibwa ng’okutuukirizibwa kw’ekiragiro ekyali kiweereddwa Kaabakuuku. Naye wabula, mu kiseera ekyo tewali eyalowooza nti mu bunnabbi bwe bumu mulimu okulabika ng’okulwawo mu kutuukirira kw’okwolesebwa—ekiseera eky’okulindiriramu. Oluvannyuma lw’okunyiiga essuubi, ekyawandiikibwa kino ne kirabika nga kya makulu nnyo nti: “Kubanga okwolesebwa kukyali kwa kiseera ekiragiddwa, naye ku nkomerero kuliyogera so tekulimba: newakubadde nga kulwawo, kukirindirire; kubanga tekujja kulemwa kujja, tekulirwa. . . . Omutuukirivu aliba mulamu olw’okukkiriza kwe.”
1843-ю Схема а бӗлгертӳ ҫӗнӗшӗн Чун
Ku vaí móm bì ni nyà kùnú kù ni nyà kùnú kaŋ—bìnyà bí Ellen White à nyìí mu, ku kàkà kuónsélì ní kù kàkà yì mù bìkòlì bíyì bì sùúmù dɛ́. Kà nù yíì ku mìnístírì bíyì bì sùúmù dɛ́ bì tɔ́ɔ̀ bì ku Adventism, kà nù yíì ku General Conference kà ku Biblical Research Institute, ní nù bátì bɔ́ŋ bɛ́ ku 1843 Chart, bá mà bɔ́ŋ nɛ́, “Màsìyà máŋ bìtúmà bì bɛ́ ku Chart yì.” Bá kàŋ Ellen White, u wà bɔ́ŋ nɛ́ Nkúùlù à kálà kɛ́y kɛ́ ku “túmà tìmòtí” ku bìlángà bìmòtí bì ku Chart yì.
Ariko na bo ubwabo bishyira mu kurwanya Ijambo ry’Imana. Muri Habakuki, havuga ko iri yerekwa “riz . . . ritabesha.” Iryo yerekwa Abapayoniye bagombaga gushyira ku Mbonerahamwe ya 1843, kandi koko bararishyizeho, ni ugusohora kwa Habakuki 2. Iri ni ryo yerekwa bagombaga gushyira kuri iyi Mbonerahamwe, kandi Habakuki 2 havuga ko iri yerekwa “riz . . . ritabesha.” Nuko rero, iyo uvuze ko iyi Mbonerahamwe “yuzuye amakosa,” uba urwanya Umwuka w’Ubuhanuzi na Bibiliya byombi.
Ezekieliʼn uvumbuzi bwa kinabii igice kimwe na cyo cyabaye isoko yʼimbaraga nʼihumure ku bizera: “Ijambo ryʼUwiteka riza kuri jye, rivuga riti: Mwana wʼumuntu, uwo mugani mufite mu gihugu cya Isirayeli ni uwuhe, uvuga uti: Iminsi irarambirwa, kandi iyerekwa ryose rirapfa ubusa? Nuko ubabwire uti: Uku ni ko Umwami Uwiteka avuga. . . . Iminsi iri bugufi, kandi nʼisohozwa rya buri yerekwa. . . . Nzavuga, kandi ijambo nzavuga rizasohora; ntirizongera gutinda.” “Abo mu nzu ya Isirayeli baravuga bati: Iryo yerekwa abona ni iryʼiminsi myinshi izaza, kandi ahanura ibyʼibihe biri kure. Nuko ubabwire uti: Uku ni ko Umwami Uwiteka avuga; nta jambo na rimwe ryanjye rizongera gutinda ukundi, ahubwo ijambo navuze rizasohozwa.” Ezekieli 12:21–25, 27, 28.
Abasɔmfo Kuw Abien
Lemona ete ete zaakusi kaatambwila bya bakulekelesha babili. Wamba ukuti abanji, pa kwisa kwa ukupondoka uku, baendeleele ukusambilila ubusesemo, ukulangisha ukuti kwaliko ikundi ilyashalile ukutwalilila. Twalapokelela ulubuto ulukalamba pa kusiyana kwa ayo makundi yabili.
Habakuki 2:1–4 kwikura kwayo ni Ikarita ya 1843 n’Ikarita ya 1850. No muri Habakuki ubwayo, umurongo wa 4 uvuga ko umukiranutsi azabeshwaho no kwizera kwe, kandi ko hari n’ufite umutima wikakaza. Harasobanurwa amatsinda abiri y’abaramya. Amateka y’Induru yo mu Gicuku atanga amatsinda abiri y’abaramya, kandi ayo matsinda yombi ni yo avugwa muri Habakuki.
Mu paragrafo ikurikiraho, amaze kuvuga kuri Habakkuk 2 na Ezekieli, agaragaza rimwe mu matsinda ati: “abategereje.” Ni bande bategereje? Ni abasohoza Daniyeli 12 ngo: “Hahirwa utegereza, akagera ku 1335.” Iri tsinda ni ryo bategereje.
Balindilanga mbote, wana bandimaki ete Ye oyo ayebi nsuka banda ebandeli, atalaki na nse koleka bileko nyonso mpe, lokola amonaki liboso kozanga elikya na bango, apesaki bango maloba ya mpiko mpe ya elikya.
Twali na mwanyenga wa kike aliepiga simu, ambaye alikuwa akifanya kazi katika moja ya nchi za Ulaya ya Mashariki kwa miaka michache. Alitoka huko, akahamia Marekani, na alipoelewa ujumbe huu, akarudi tena. Amekabili upinzani, huku familia yake ya kanisa ya zamani ikiwafikia viongozi katika nchi yake ili “kumfungia mlango.” Hivi karibuni, Bwana alifungua mlango kwa ajili yake kushiriki ujumbe huu na vikundi.
Wavya mangi mafuku va lela, watwajile ngwavo cimunyimino cimo cāli citambukilo. Bālikene motoka wa kuya no kusambisha uyu mubiji, lelo bākīngilwe ndalama. Pene pa kufika aba pa ncende iyi, balunda bafuma ku United States, pakukwatywa na Mwata mu myeo yābo, batumine ndalama isenweko ku kupota motoka.
Ani cyo cyari uburambe bwabaga ku bacitse intege. Bari bacitse intege, ariko Umwami yabayoboye ku Byanditswe kugira ngo abahumurize, ababwira ati: “Uku gucika intege kwabaye ku buyobozi bwanjye. Mukomeze gusa mujye mbere.”
“Peved ku pêşî beşên wisa yên Nivîsarê pîroz neban, ku wan şîret dikirin ku bi sebrê li bendê bimînin û baweriya xwe bi peyva Xwedê re pevçûnê bidin, di wê saetê ya ezmûndar de baweriya wan ê têk biçe.”
Linganisho lya Binta Bankumi ne Nthawi ya Kulindila
Talai ma Sister White tatanganikina ti pangngarig dagiti Sangapulo a Birhen iti Habacuc 2, agsipud ta agsarsarita a dua maipapan iti panagbayag ken iti dua a kita dagiti managdaydayaw.
Matayo 25’daki on kız benzetmesi de Adventçı halkın tecrübesini tasvir eder. Matayo 24’te Mesih, öğrencilerinin O’nun gelişinin ve dünyanın sonunun alameti hakkındaki sorusuna cevap olarak, ilk gelişinden ikinci gelişine kadar dünyanın ve kilisenin tarihindeki en önemli olaylardan bazılarını belirtmişti; yani, Yeruşalim’in yıkılışı, kilisenin putperest ve papalık zulümleri altındaki büyük sıkıntısı, güneş ile ayın kararması ve yıldızların düşmesi. Bundan sonra krallığında gelişinden söz etti ve O’nun görünmesini bekleyen iki sınıf hizmetkârı tasvir eden benzetmeyi anlattı. 25. bölüm şu sözlerle başlar: “O zaman göklerin egemenliği on kıza benzetilecektir.” Burada son günlerde yaşayan kilise göz önüne getirilmektedir,
ئێستا ئەمە بۆ مێژووی میلەرییەکان بەکاردەهێنێت، بەڵام سەرنج بدە کە چی دەڵێت—«لەێرە کڵێسای ژیانی لە ڕۆژانی دواهەمدا دەخرێتە بەرچاو»—کێیە «ئەو کڵێسایەی لە ڕۆژانی دواهەمدا دەژی»؟ ئەوە ئێمەین.
Nangá nu naĩsame nĩ kũonũrĩrwo kũrĩ mũthia wa gĩcunjĩrĩria 24. Kũrĩ mũhiano ũyũ ũtugi wao nĩ ũheanĩrwo mĩhianano-inĩ ya ũhiki wa kĩrĩra wa irĩma rĩa irathimo. “Nĩho ũthamaki wa igũrũ ũgĩfananĩrwo na airĩtu ikũmi, arĩa maambire mataa mao, magĩthiĩ kũrĩmũkĩra mũhiki. Na atano ao maatari aũgĩ, na atano maatari mapumbavu. Nĩgũkorwo arĩa mapumbavu maambire mataa mao, no matiaambanĩte maguta hamwe nao; no arĩa aũgĩ maambire maguta mĩtungĩ-inĩ yao hamwe na mataa mao. Na mũhiki akĩeherera, othe makĩoroka wĩtũ na makĩhĩa. Na gatagatĩ ka ũtukũ hakĩgĩa na mũranga, Ta thĩinĩ, mũhiki nĩarooka; umei nja mũthiĩ kũrĩmũkĩra.”
Kujya kwa Kristo, nk’uko byatangajwe n’ubutumwa bw’umumarayika wa mbere, kwasobanuwe ko gushushanywa no kuza k’umukwe. Ivugururwa ryakwirakwiye hose ryatewe n’itangazwa ry’uko aza vuba ryahuriranaga no gusohoka kw’abakobwa b’inkumi. Muri uwo mugani, nk’uko no muri Matayo 24, hagaragaramo ibyiciro bibiri. Bose bari barafashe amatara yabo, ari yo Bibiliya, kandi ku mucyo wayo bari barasohotse bajya guhura n’Umukwe. Ariko mu gihe abapfapfa bafatanye amatara yabo batagira amavuta, abanyabwenge bo bafatanye amavuta mu nzabya zabo. Abanyabwenge bari barahawe ubuntu bw’Imana, imbaraga z’Umwuka Wera zivugurura kandi zimurikira, zagize ijambo ryayo itara ry’ibirenge byabo. Bigaga Ibyanditswe kugira ngo bamenye ukuri kandi bagashaka babikuye ku mutima ubutungane bw’umutima n’ubw’imibereho. Abo bari bafite ibyababayeho ku giti cyabo n’ukwizera Imana n’ijambo ryayo, bitashoboraga gusenywa no gutenguha cyangwa no gutinda. Abandi bo bayoborwaga n’amarangamutima y’ako kanya, bishingikirije ku kwizera kwa bagenzi babo, banyuzwe n’ibyiyumvo byiza ariko badafite gusobanukirwa kuzuye k’ukuri cyangwa umurimo nyakuri w’ubuntu. Ntabwo bari biteguye gutinda no gutenguha. Igihe ibigeragezo byazaga, ukwizera kwabo kwarahabaga, kandi amatara yabo yaka agacya.
“Nevî têkûz ma,” Kengê Nevî têkûz ma? 22ê Adara 1844an. Ew têkûz dimîne. Niha çi dê bibe? Ev herdu çîn dê werin eşkere kirin.
Ha tuvu vwa Chimvumo cha Pakatikati ka Usiku no lekela ndlela hiwa ya misava yo biha leyi nga ehansi, hi komba leswaku a hi yi twisisi Evhangeli. Evhangeli leyi nga Heriki i ntirho wa Kriste eku humeseni ka mintlawa yimbirhi ya vagandzeri, wu sekeriwe eka rungula ra vuprofeta ro ringa. Ku sukela enkarhini wa ku hlwela ku fika eku pfariweni ka nyangwa, lexi hi xona nhlohlorhi ya Evhangeli leyi nga Heriki. Laha, Hosi yi teka mintlawa yimbirhi enkarhini wa ku hlwela, yi lava ku yi rhangela yi nghena eKatilweni na Yena N’wini, kutani yi yi hundzisa eka maendlelo yo ringa leswaku swi tiyisiwa loko va ri ni mafurha hakunene kumbe e-e. Leswi hi swona nhlohlorhi ya ntirho wa Kriste wo hambanisa nsuku ni manyala, koroni ni mfava, lavo tlhariha ni swiphukuphuku.
“Mkàchi ukwu ọbịa alá nwayọ, ha niile tụrọ ụra ma hie ụra.” N’ịla nwayọ nke ukwu ọbịa ahụ ka a na-anọchi anya ịgafe oge ahụ a tụrụ anya na Onyenwe anyị ga-abịa, ndakpọ olileanya ahụ, na ihe yiri ka ọ bụ igbu oge. N’oge a nke enweghị nkenke, mmasị nke ndị elu-elu na ndị obi ha adịghị n’ime ya nke ọma malitere ịma jijiji ngwa ngwa, mgbalị ha amalitekwa ịdaba mba; ma ndị okwukwe ha dabeere n’amamihe onwe onye banyere Akwụkwọ Nsọ nwere nkume n’okpuru ụkwụ ha, nke ebili mmiri ndakpọ olileanya enweghị ike ịsachapụ. “Ha niile tụrọ ụra ma hie ụra;” otu òtù nọ n’ileghara anya na n’ịhapụ okwukwe ha, ebe òtù nke ọzọ ji ndidi na-eche ruo mgbe a ga-enye ìhè doro anya karị. Ma n’abalị nke ọnwụnwa, ndị nke ikpeazụ ahụ yiri ka ha tufuru, n’ókè ụfọdụ, ọkụ ha na nraranye ha. Ndị obi ha na-adịghị n’ime ya nke ọma na ndị elu-elu apụghịzi ịdabere n’okwukwe nke ụmụnna ha. Onye ọ bụla aghaghị iguzo ma ọ bụ daa n’onwe ya.
Maaka gotchizo lukwika, maphata ghaŵiri ghakamba kugona mwakupambana; kweni nanga mbasungwana ŵavinjeru nawo ŵakataya chigaŵa chinyake cha nyongo yawo. Fumu yikawalongozganga mu ichi, mwakuti apo uthenga wa Kulira kwa Pakatikati pa Usiku ukiza pa Msonkhano wa Msasa wa ku Exeter, Iyo wafiske ntchito pakati pawo.
Mukando wa Kwezhiwa: Nzhita ya Kutalalila ne Lijwi lya Pakachi ka Bushiku
Uivu wa Unabii, juzuu ya 4, ukurasa wa 228: Kumbukeni kwamba mchakato huu—Kilio cha Usiku wa Manane, tangu Wakati wa Kukawia hata kufungwa kwa mlango—ndio Bwana anayowajaribu watu Wake. Kilio cha Usiku wa Manane katika Mkutano wa Kambi wa Exeter, katika kutangazwa kwake hadi Oktoba 22, 1844, ni sehemu moja tu ya historia hiyo. Hakiwezi kutenganishwa na wakati wa kukawia, ambao huandaa kwa matokeo ya Kilio cha Usiku wa Manane miongoni mwa yale makundi mawili ya waabuduo. Ni lazima mwelewe Kilio cha Usiku wa Manane, kwa maana msipokielewa, mtaanguka kutoka njiani.
Nkulunkulu wahlela ukuvivinya abantu bakhe. Isandla sakhe sasimboze iphutha ekubalweni kwezikhathi zesiprofetho. Isandla sakhe, isandla seNkosi, sasimboze iphutha eliyingqayizivele ekubalweni kwezikhathi zesiprofetho, “izikhathi” ngobuningi. “Ama-Adventisti awazange athole leli phutha, futhi alizange litholakale yizazi ezifundileyo kakhulu phakathi kwabaphikisi bawo. Laba bokugcina bathi, ‘Ukubalwa kwenu kwezikhathi zesiprofetho kuqondile. Sekuzokwenzeka isenzakalo esikhulu; kodwa akusikho lokho uMnu. Miller akubikezelayo; kungukuphenduka kwezwe, hhayi ukuza kwesibili kukaKristu.’”
Nthanda ya kulolela yikajumphapo, ndipo Khristu wakawonekera yayi kuti wafwatulire ŵanthu Ŵake. Awo ŵakakhala ŵakulindilira Muponoski wawo na chipulikano chaunenesko ndiposo chitemwa ŵakakumana na kukhuŵara kukuru. Kweni Fumu yikafiska chilato Chake: yikayera mitima ya awo ŵakayowoya kuti ŵakulindilira kuwonekera Kwake. Pakati pawo pakaŵa ŵanandi awo ŵakachiskikanga na wofi m'malo mwa kutemwa unenesko. Apo chakuchitika icho ŵakalindiliranga chikachitika yayi, ŵanthu aŵa ŵakayowoya kuti ŵandakhuŵara chara; iwo ŵakagomezganga yayi kuti Khristu wizenge. Iwo ŵakaŵa pakati pa ŵakwamba kuseka chitima cha ŵakugomezga ŵaunenesko.
Agu ni ngamungamwa Sha utupile. Katweshi na kintu kya kutina pa mbu wa kulutwe, kano fye nga twalabako ukulabala ifyo Shikulu atutungulwile mu bwikashi bwesu bwa kale, kabili takwaba na cimbi ico twafwile ukutina kano fye nga twalabako ifyo Shikulu atusambilishe mu bwikashi bwesu bwa kale. Tulelanda ukuti tamwingafwilanya ukuipatula uku kutungululwa ku kusambilisha Kwakwe.
James White na Ellen G. White, *Life Sketches*, 1888, makasa 186–187: “Kalunga wakameta no kusinina bantu bende mu kupita kwa ntangu mu 1843. Diphutha—diphutha dimwe dia pajila—dia basalaki mu kubala bipindi bia bupolofeta, kadi kadia kumanyikwa lekese-lekese to nansha kudi bantu balongeshanganyi badi bakananga mivwilu ya badi bindila kwiza kwa Kilisto. Bafundishi aba bakole bamba ne M. Miller uvwa mu bulelela mu kubala kuende kua ntangu, nansha badi bamutandisha pa bidi biumvwila ne dibanza dia nsuka dia kupweka pa ntangu ayi. Kadi bo, ne bantu ba Kalunga badi bindila, bavwa mu diphutha dimwe pa dibanza dia ntangu.”
“Kuamini kwetu ni kamili kwamba Mungu, katika hekima Yake, alikusudia watu Wake wakutane na kukatishwa tamaa, jambo lililopimwa vyema kufunua mioyo na kukuza tabia za kweli—si tu kufunua mioyo yao bali kukuza tabia zao, akilifikisha kwenye hatua ambayo ingeonyeshwa wazi katika shida inayokuja wakati wa Kilio cha Usiku wa Manane. Wale walioikubali ujumbe wa malaika wa kwanza kwa hofu ya hukumu za Mungu, wala si kwa sababu waliipenda kweli na kutamani urithi katika ufalme wa mbinguni, sasa walionekana katika nuru yao ya kweli. Walikuwa miongoni mwa wa kwanza kuwadhihaki wale waliokatishwa tamaa ambao kwa unyofu walitamani sana na kuupenda ufunuo wa Yesu. Jaribio hili lenye kuchunguza kwa undani sana kutoka kwa Mungu lilifunua tabia za kweli za wale ambao wangekwepa wajibu na fedheha kwa kuikana imani yao katika saa ya majaribu.”
Abaab baháyáka kaashááná ti ihééndá mu mwííto ta; kulonda mpálázi sha buprofeti ne bipáání byamúmitima yonse, kipóso kyamanyíkwa—kipóso kimo kya páíngí—ne kutúngulula múshíngá wa buprofeti kupita mu nshita ya kulinda. Mu bulangalalu bwa kulolela kwísa kwa Kilisitu, ukuiboneka kwa kukééna kwa kimwesu ta kwáli kwaibikilwáko, ne kwamba kwáli kyakwipukisha ne kyabubí, kyatáli kulolelwápo. Lelo uku kutépwa kwine kwáli kwakukankamisha sana pakusolola no kukomesha abaabombelanga mu bwine ne busembe. Inshita ya kulinda yáli ya kukankamisha sana. Ta yáli fye ya kusolwela amikalasé yábili no kutandikisha kusolola mibele yaabo iyo yáli no kusolwelwa mu lyashi lya Kuboobola kwa Pakati ka Bwire ukufika pa kuikala kwa mulyango, lelo yáli ya kukankamisha pakukomesha abo bakesa fuma ku lubali lwalungama lwa cintu ici. Tamingafwana kupatula inshita ya kulinda ku Kuboobola kwa Pakati ka Bwire nangu ku kuikala kwa mulyango.
“Eka okwegaana Eddoboozi ery’Ekiro wakati, obeera ogeenyeza ddala ebyafaayo ebyo. Eddoboozi ery’Ekiro wakati si bubaka bwa Samuel Snow bwokka ku lukuŋŋaana olw’Olusiisira e Exeter; wabula bwe bumanyirivu obw’ekiseera eky’okulindirira. Wano Mukama gye yali atambuza. Tetulina kya kutya ku biseera eby’omu maaso, okuggyako nga tweerabira obukulembeze bwa Mukama mu byafaayo byaffe eby’emabega—ebyafaayo bino eby’ekiseera eky’okulindirira n’Eddoboozi ery’Ekiro wakati, gye atuusa Enjiri ey’Emirembe n’Emirembe ku ntikko mu Byafaayo bya ba-Millerite, n’aleeta ebibinja bibiri eby’abasinza.”
馬اند案，頁74：「われは、1843年の図表が主の御手によって導かれたものであり、これを改変すべきでないことを見た。また、その数値は主が望まれたとおりのものであったこと、そして主の御手がその上にあって、その数値の一部における誤りを覆い隠されたため、主の御手が取り去られるまでは、だれもそれを見ることができなかったことを見た。」
អាថ៌កំបាំងនៃអំពើទុច្ចរិត និងដំណើរការនៃការសាកល្បង
Tukaba n’obwanya, tukasoborora ekyama ky’obutali butuukirivu. Ekyama ky’obutali butuukirivu kiyinza kugira amakulu agasinga ku limu agatuufu, naye aha kano nikireetera omurimo gwa Sitaane ogw’okutabura ekibi n’ekirungi, amazima n’obuhabuzi, omu byafaayo ebitukuvu ahu Mukama agezesa abantu Be. Omu byafaayo ebitukuvu eby’Ebyahandiikirwe ahu Mukama aleeta abantu Be omu nkora ey’okugezibwa, obutoosha noija kureeba ekyama ky’obutali butuukirivu—emirimo ya Sitaane egy’okutabura amazima n’obuhabuzi. Abantu ku batuuka aha kifo eki eky’okugezibwa, ekyama ky’obutali butuukirivu kiba kyahumisa ensonga.
Igihe igihe cyo kugeragezwa kwa Nowa cyageraga, Bibiliya itubwira ko urubyaro rwa Satani rwari rwaravanze n’urubyaro rw’Imana mbere y’icyo gihe. Ibyo ni byo byatumye ubwiru bw’ubugome busohora mu gihe cya Nowa, nk’uko byavuzwe mu Itangiriro ko abahungu b’Imana barongoye abakobwa b’abantu—ukuvangana kw’izo mbuto zombi, ubwiru bw’ubugome bubanziriza ikigeragezo cya Nowa.
Pa muyeso wa Musa ne Bahari Nyekundu, Maandiko yanaeleza jinsi Israeli, ambaye angejaribiwa katika Bahari Nyekundu na katika Sinai, alikuwa ameharibiwa kwa mafundisho ya Misri baada ya kukaa huko kwa muda mrefu sana. Huo ulikuwa ni siri ya uovu—kuathiriwa na mafundisho ya kishetani.
لە سەردەمی جولەکەکاندا، ئەوە فێرکارییەکانی یۆنانی بوون کە ڕێگایان خۆشکرد بۆ ئەوەی سانهدڕین پڕۆسەی تاقیکردنەوەکەیان ڕەت بکات.
Mu mivugire y’Abamilerite, Abamilerite bo mu matorero y’Abaprotestanti bari bamaze kuva mu myaka 1260 y’ingaruka z’Ubupapa, zagize ico zisambura urubuto rutunganye mu kuruvanga n’urudatunganye, bituma havuka ibanga ry’ubugabitanya ryabanjirije ikigeragezo c’amateka y’Abamilerite.
Yê ew nepeniya sûcdariyê ye ku her dem heye.
Kusoma namna siri ya uovu inavyotenda kazi, nenda katika *Patriarchs and Prophets*, sura ya kwanza. Dada White anatuambia jinsi Shetani alivyotimiza siri ya uovu Mbinguni. Kulikuwapo mtihani Mbinguni kuhusu ni malaika gani wangebaki na ni malaika gani wangeondolewa, naye Shetani alikuwa akitimiza siri ya uovu humo Mbinguni kabla ya mchakato huo wa kupimwa.
Shetani alifanya jambo hili kwa kupandikiza shaka, kwa kuliinua neno lake juu ya Neno la Mungu, na, lililo la maana zaidi, kwa kuwaongoza wengine kuyatangaza mafundisho yake ya uongo—tendo ovu la kisiri. Angeweka shaka katika nia yako, kisha wewe ungeondoka na kuitangaza shaka hiyo mbele ya kundi. Ikiwa mtu yeyote angelalamikia shaka hiyo, angelalamika juu yako, si juu yake.
Vanuvanuva, e dua na talatala mai Spokane, Washington, e vakamacalataka na *Early Writings*, tabana e 74, ka kaya: “Au a gole ki na dikisenari ni gauna kei na yabaki i Ellen White, na *Webster’s Dictionary*, ka na *figures* e sega ni kenai balebale e dua na ka me baleta na arithmetic.” E vuqa na tamata era rogoca oya era na sega ni vakadikeva, ka ra na vakabauti koya. Ni laurai vakalailai duadua, na talatala oya sa kaburaka tiko na lomalomarua me baleta na ka era matataka na *figures* ena tikina oqo; ia ena dina dina, sa lasu tiko. E kaya na *Webster’s 1828 Dictionary*: *FIGURE, n.* Ena arithmetic, e dua na ivakatakilakila e vakaraitaka e dua na naba, me vaka na 2, 7, 9.
ꯃꯍꯥꯛꯅꯥ ꯑꯉꯥꯡꯕ ꯄꯤꯔꯛꯄꯗꯅꯥ, “ꯃꯔꯟ-ꯐꯥꯎꯕꯒꯤ ꯂꯥꯏꯔꯤꯛ” ꯍꯥꯏꯅ ꯈꯨꯗꯣꯡꯆꯥꯕ ꯊꯕꯛꯑꯁꯤ ꯇꯧꯔꯛꯂꯤ꯫ ꯃꯍꯥꯛꯅꯥ ꯑꯦꯗꯕꯦꯟꯇꯤꯁꯇꯁꯤꯡꯗ ꯑꯗꯨꯒꯥ, ꯃꯈꯣꯏꯅꯥ ꯎꯕꯥ ꯄꯥꯝꯂꯦ ꯍꯥꯏꯔꯕꯗꯤ, ꯃꯥꯂꯦꯝꯒꯤ ꯄꯨꯋꯥꯔꯤ ꯑꯁꯤꯒꯤ ꯃꯇꯝ ꯑꯁꯤꯗ, ꯑꯗꯣꯝꯅꯥ ꯑꯆꯨꯝꯕ ꯑꯗꯨ ꯅꯍꯥꯛꯅ ꯃꯁꯛ ꯈꯛꯇꯅ ꯈꯪꯕ ꯇꯥꯕꯅꯤ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯃꯤꯑꯣꯏꯕꯁꯤꯡꯒꯤ ꯋꯥ ꯇꯥꯕ ꯉꯝꯗꯕꯅꯤ; ꯃꯔꯝꯗꯤ, “. . . ꯃꯔꯟ-ꯐꯥꯎꯕꯒꯤ ꯂꯥꯏꯔꯤꯛꯑꯁꯤ ꯍꯥꯟꯅ ꯊꯕꯛ ꯇꯧꯔꯤ: . . . .”
Nhangulu ya Kale, peji 74: “. . . ya kwamba tarakimu zile zilikuwa kama alivyotaka Yeye, ya kwamba mkono Wake ulikuwa juu yake na ulificha kosa katika baadhi ya tarakimu, ili mtu ye yote asiweze kuliona, mpaka mkono Wake ulipoondolewa.”
Ku dirira nzila, mpe bateoloji balingaka kosala yango mbala mingi. Soki olingi koyeba ndimbola ya liloba moko na Biblia to na Molimo ya Esakweli, obandaka te na kotala badiksionɛrɛ liboso; otalaka moprofeta. Na ndakisa, Daniele asaleli liloba ya Baebele rum na Daniele 8:11, oyo ebongolami lokola “elongolamaki.” Bato bakanisaka ete elimboli “kolongola,” kasi Daniele asaleli rum mbala mitano mosusu, mpe ata mbala moko te elimboli “kolongola” — elimboli “kotombola mpe kotika na lokumu.” Boye, kokanisa ete rum na Daniele 8:11 elimboli “kolongola” ezali kolanda bonkoko, kasi te lolenge Daniele asalelaki liloba yango.
لە هەمان شێوەدا، لەگەڵ Ellen White: ئەگەر دەتەوێت بانگەشە بکەیت کە لە Early Writings, 74، «figures» واتای وێنە هونەرییەکان یان گرافیکە، لەوانەیە بڵێیت: «فەرهەنگی سەردەمی Ellen White ناڵێت figures واتای ژمێریاری هەیە»، بە پشتبەستن بەوەی زۆربەی خەڵک پشکنین ناکەن. بەڵام ئەگەر پشکنینیان کردبایە، دەدۆزنەوە کە figures بەراستی واتای ژمێریاری دەدات.
Lakini mahali pa kwanza unapokwenda ni kwa Ellen White mwenyewe: anamaanisha nini kwa hesabu? Katika *Early Writings*, ukurasa wa 74, anasema, “Mkono wake ulikuwa juu na ulificha kosa katika baadhi ya hesabu,” na katika ukurasa wa 236 anasema, “Mkono wake ulifunika kosa katika kukokotoa vipindi vya kiunabii.” Nabii mwanamke anatambulisha kwamba istilahi yake, hesabu, inawakilisha vipindi vya kiunabii—hisabati, si mchoro.
Basi, ni kiki Bwana aliweka mkono Wake juu yake? Aliweka mkono Wake juu ya kosa katika kuhesabu vipindi vya kiunabii—hesabu.
Ukushimika kwa Ellen White i 2520
Aha ni co kumanina. Bingi bazali kolakisa nsango moko oyo biso mpe tozali kolakisa, mpe nazali kosunga bango. Kasi soki etali 2520 mpe soki Ellen White andimaki ete ezalaki profesi ya solo, oyo nde ezali likambo ya motuya—oyo nde ezali bilembeteli mpe esika oyo bosengeli kobanda. Ntina mosusu nyonso ezali ya solo mpe ya sembo, kasi oyo nde esika ya ebandeli.
Mu *Early Writings*, peji 74, apo pakuti Ambuye anaphimba ndi dzanja Lake pa kulakwa kwina m’ziŵerengerozo, iye afotokoza tanthauzo la zimenezo m’buku lomwelo, pa peji 236: “Ndinaona anthu a Mulungu ali osangalala m’chiyembekezo, akuyembekezera Ambuye wawo. Koma Mulungu anafuna kuwayesa.” Akulankhula za Nthaŵi Yodikirira, kukhumudwitsidwa koyamba.
ꯃꯍꯥꯛꯅꯤ 1844 ꯆꯍꯤ ꯇꯥꯟꯊꯥ 22-ꯗꯥ ꯊꯣꯛꯂꯛꯄ ꯑꯗꯨꯃ ꯗꯤꯁꯑꯄꯣꯏꯟꯇꯃꯦꯟꯇ ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯃꯔꯝꯗꯥ ꯋꯥ ꯍꯥꯏꯔꯤꯕ ꯅꯠꯇꯦ, ꯃꯔꯝꯗꯥ ꯃꯈꯣꯏꯕꯨ ꯃꯗꯨꯗꯥꯁꯨ ꯄ꯭ꯔꯨꯞ ꯇꯧꯒꯅꯤ; ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯃꯐꯝ ꯑꯁꯤꯗꯥ ꯃꯍꯥꯛꯅꯤ ꯇꯥꯔꯤꯡ ꯇꯥꯏꯝ ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯃꯔꯝꯗꯥ ꯋꯥ ꯍꯥꯏꯔꯤ: “ꯑꯇꯩꯕꯥ ꯍꯪꯑꯣꯛꯄꯅꯥ ꯃꯈꯣꯏꯕꯨ ꯄ꯭ꯔꯨꯞ ꯇꯧꯅꯕꯒꯤ ꯄꯥꯝꯂꯤ।” “ꯃꯍꯥꯛꯀꯤ ꯈꯨꯠꯅꯥ ꯄ꯭ꯔꯣꯐꯦꯇꯤꯛ ꯄꯤꯔꯤꯑꯗꯁꯤꯡ ꯃꯁꯤꯟ ꯂꯩꯕ ꯀꯥꯎꯟꯇꯤꯡ ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯑꯁꯣꯏꯕ ꯑꯃ ꯃꯥꯡꯍꯜꯂꯤ।” ꯃꯍꯥꯛꯅꯥ ꯇꯥꯔꯤꯡ ꯇꯥꯏꯝ ꯑꯗꯨꯅꯥ ꯀꯔꯝꯅꯥ ꯃꯈꯣꯏꯕꯨ ꯄ꯭ꯔꯨꯞ ꯇꯧꯒꯅꯤ? ꯄ꯭ꯔꯣꯐꯦꯇꯤꯛ ꯄꯤꯔꯤꯑꯗꯁꯤꯡꯒꯤ ꯃꯔꯝꯗꯥ ꯃꯈꯣꯏꯒꯤ ꯋꯥꯈꯜ ꯊꯤꯕꯥ ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯃꯊꯛꯇꯥ ꯃꯍꯥꯛꯀꯤ ꯈꯨꯠ ꯊꯝꯕꯗꯒꯤꯅꯤ। ꯑꯩꯈꯣꯏꯅꯥ ꯍꯧꯖꯤꯛ ꯂꯥꯛꯀꯗꯕ ꯃꯇꯝ ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯃꯔꯝꯗꯥ ꯑꯉꯥꯡꯕ ꯑꯃꯠꯇ ꯂꯩꯇꯦ, ꯑꯗꯨꯕꯨ ꯑꯩꯈꯣꯏꯅꯥ ꯑꯇꯩꯕꯥ ꯍꯪꯑꯣꯛꯄꯅꯥ ꯄꯥꯁꯇꯇꯥ ꯀꯔꯝꯅꯥ ꯑꯩꯈꯣꯏꯕꯨ ꯆꯤꯡꯂꯛꯈꯤꯕ ꯑꯗꯨ ꯃꯣꯏꯔꯛꯂꯕ ꯃꯇꯝꯗꯥ, ꯑꯗꯨꯒꯤ ꯃꯤꯂꯂꯦꯔꯥꯏꯠꯁꯤꯡꯒꯤ ꯍꯤꯁꯇꯔꯤ ꯑꯗꯨꯗꯥ ꯑꯃꯁꯨꯡ ꯃꯍꯥꯛꯀꯤ ꯄꯥꯎꯇꯛꯁꯤꯡ ꯑꯗꯨ ꯃꯣꯏꯔꯛꯂꯕ ꯃꯇꯝꯒꯤ ꯃꯔꯝꯈꯛꯇꯅꯤ।
Prophetic periode izi ni mafundisho yale yaliyotokeza wakati wa kukawia. “Mkono wake ulifunika kosa katika kuhesabu vipindi vya kinabii. Wale waliokuwa wakimngojea Bwana wao hawakuligundua kosa hili,”—kosa moja—“na hata watu wenye elimu zaidi walioupinga wakati huo nao hawakuona kosa hilo. Mungu alikusudia kwamba watu Wake wakutane na hali ya kukatishwa tamaa. Wakati ukapita, na wale waliokuwa wamemtazamia Mwokozi wao kwa taraja la furaha wakawa wenye huzuni na waliovunjika moyo, ilhali wale ambao hawakuupenda kuonekana kwa Yesu, bali waliikubali jumbe kwa hofu, walifurahi kwamba hakuja katika wakati uliotarajiwa. Kukiri kwao hakukuwa kumeuigusa moyo na kuusafisha maisha. Kupita kwa wakati kulikadiriwa vyema ili kufunua mioyo ya namna hiyo. Hao walikuwa wa kwanza kugeuka na kuwadhihaki wale wenye huzuni, waliokatishwa tamaa, ambao kwa kweli waliupenda kuonekana kwa Mwokozi wao. Nikaona hekima ya Mungu katika kuwajaribu watu Wake na kuwapa mtihani unaochunguza kwa undani ili kuwagundua wale ambao wangekwepa na kurudi nyuma katika saa ya kujaribiwa.
Yesu hamwe n’ingabo zose zo mu ijuru barebaga bafise impuhwe n’urukundo abari bamwiteze igihe kirekire n’ivyizigiro biryoshe, bifuza kubona uwo imitima yabo yakundaga. Abamarayika bari babagurutseko, kugira ngo babashigikire mu gihe c’ikigeragezo cabo. Abari barirengagije kwakira ubutumwa bwo mu ijuru basigaye mu mwiza, kandi ishavu ry’Imana riraburira kuri bo, kuko batashatse kwakira umuco yari yarabatumye avuye mw’ijuru. Abo bizerwa, n’aho bari bihebeye, batashobora gutahura igituma Umwami wabo ataje, ntibasizwe mu mwiza. Basubiye kandi kurongorwa kuri Bibiliya zabo kugira ngo barondere ibihe vy’ubuhanuzi. Ukuboko kw’Umwami kwakuwe ku mibare, kandi ikosa—iryo rimwe gusa—rirasigurwa.
Apo wehewehe ʻo ia i ka hewa i loko o nā helu ma ka Papa Kii 1843, a ua ho‘ākāka mua nō hoʻi ʻo ia he hōʻailona nā helu i nā wā wanana. “Ua ʻike lākou ua hiki nā wā wanana i 1844, a ʻo ia nō nā hō‘ike like a lākou i hōʻike ai e hō‘ike ana ua pau nā wā wanana i 1843, ua hō‘ike pū nō hoʻi e pau ana lākou i 1844.” Pau ka kūkākūkā ʻana! Ua kau ʻo Ellen White i kona sila ʻae ma luna o ka 2520.
Chaati ya 1843 par vipindi vya kinabii walivyoelewa kuwa vilimalizika mwaka 1843 ni vitatu tu: 1335, 2520, na 2300. Mungu alishikilia mkono Wake juu ya kosa katika baadhi ya hesabu—vipindi vya kinabii vilivyo kwenye Chati hii—hata mkono Wake ulipoondolewa. Alipoondoa mkono Wake, wale waaminifu waliokuwa wakingoja wakaongozwa kujifunza tena vipindi vya kinabii, nao wakagundua kwamba ushahidi uleule uliowaongoza hapo awali kuwasilisha kwamba vipindi vya kinabii vilifungwa mwaka 1843 ndipo ulipotambuliwa kuwa unathibitisha kwamba viwili vilimalizika mwaka 1844.
၁၃၃၅ သည် ၅၀၈ ခုနှစ်တွင် စတင်၍ ၁၈၄၃ ခုနှစ်တွင် အဆုံးသတ်သည်။ ၂၅၂၀ သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၆၇၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြီး၊ တစ်နှစ်၏ ပြည့်စုံမှုကြောင့် သက်ရောက်မှုခံရသည်။ ရှေ့ဆောင်များသည် ၎င်းသည် ၁၈၄၃ ခုနှစ်တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု ထင်မြင်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် ၁၈၄၃ ခုနှစ်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းစေခဲ့သော တူညီသည့် အထောက်အထားကပင် ၂၅၂၀ ပရောဖက်ပြုချက်သည် ၁၈၄၄ ခုနှစ်တွင် အဆုံးသတ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်ကို နားလည်လာကြသည်။ ၂၃၀၀ ပရောဖက်ပြုချက်သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၄၅၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြီး၊ ၎င်းသည် ၁၈၄၃ ခုနှစ်တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု သူတို့ ထင်မြင်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ စိတ်ပျက်ဖွယ် အဖြစ်အပျက်နောက်တွင် ပရောဖက်ပြုကာလများကို လေ့လာသည့်အားဖြင့် ၎င်းသည် ၁၈၄၄ ခုနှစ်တွင် အဆုံးသတ်ကြောင်း သူတို့ သိမြင်လာကြသည်။
Wek tenê sê pêxemberî hebûn ku wan pêşbînî kiribû ku di 1843-an de bi dawî bibin, û yek ji wan jî wisa dibe: 1335. Ev pêxemberî ne ew e ku Xudan destê xwe li ser wê girtibû. Ew dîroka Milleriyan ji Demê Derengmayînê, bi Midnîght Cry re, heta 22-ê Cotmeha 1844-an nas dike.
Nellum matota wa lekcala lya vamatwalele, twamwene ni kwiina wa kuumbulula oku kuuma kuli Ellen White: “Vaalike va meso aamweene vyuma vyo vamwene mu 1843 na mu 1844.” Eci cino, “Aalike eyaiza ku 1843.” Mu ndima ilonda, ati, “Ubutumwa bwapelwa. Kabili tekufwile ukuba ukulindila mu kubwekesha ubutumwa, pantu ifishibilo fya nshita filefikilishiwa; umulimo wa kulekelesha ufwile ukucitwa. Umulimo mukalamba ukacitwa mu nshita inono. Ubbutumwa bukapelwa limo line ku kusalulula kwa Leza, ubukakula ukufika ku kulila kwa maka. Elyo Daniele akaiminina mu cifulo cakwe, ku kupela ubunte bwakwe.” Manuscript Releases, volume 21, 437.
Danîêl ku di para xwe de radiweste, ew aya 13-an a Danîêl 12 e. “Xwezî li wan çavan e ku ew tiştên ku di 1843 û 1844-an de hatin dîtin dîtin” aya 12-an e. Ellen White li ser Danîêl 12:12–13 şîroveya Îlahî dide û dibêje ku ev ayet ne derbarê pêxemberiya demê de ne, lê derbarê ezmûnekê ne ku 1843 û 1844 dihewîne, ku ji têgihiştineke şaş a 1843-an derdikeve û demeke derengmayînê çêdike. Gava ku dema derengmayînê tê, “Xwezî bi wî ye ku li bendê dimîne.” Her çend dîtin dereng bike, li benda wê bimîne. Xwezî bi wî kesî ye ku bi dilsoziyê ji Demê Derengmayînê heta ku derî were girtin li bendê dimîne. Ew tişt ku dilsoz di 1843 û 1844-an de dibîne, bereketek e ku wî dibe Navenda herî Pîroz.
Unabii wa 1335 uliisha mwaka wa 1843, ukionyesha kuwasili kwa Kilio cha Usiku wa Manane. Vipindi vya kiunabii vya 2520 na 2300 vinafika mwisho mwaka wa 1844. Ellen White asema kwamba ushahidi uleule uliowaongoza kutangaza ya kwamba 2520, 2300, na 1335 ziliisha mwaka wa 1843 ndipo ulipotambuliwa kuthibitisha kwamba vingekoma mwaka wa 1844.
Tala kutoka katika Neno la Mungu liliangaza juu ya msimamo wao, nao wakagundua wakati wa kukawia—“Ijapochelewa [maono], yangoje.” Katika upendo wao kwa kuja kwa Kristo mara hiyo, walikuwa wamepuuza kukawia kwa maono, kulikokusudiwa kuwadhihirisha wale wa kweli wanaongoja. Tena walikuwa na wakati uliowekwa. Hata hivyo, naliona kwamba wengi wao hawakuweza kuinuka juu ya masikitiko yao makali ili kuwa na kile kiwango cha bidii na nguvu kilichokuwa kimetia alama imani yao mwaka 1843.
Shetani na malaika zake wakawashinda, na wale ambao hawakupokea ujumbe huo wakajipongeza kwa hukumu yao ya kuona mbali na hekima yao kwa kutokupokea upotovu huo, kama walivyouita. Hawakutambua kwamba walikuwa wakikataa shauri la Mungu dhidi ya nafsi zao wenyewe, na walikuwa wakitenda kwa umoja na Shetani na malaika zake ili kuwachanganya watu wa Mungu, waliokuwa wakiishi kulidhihirisha ujumbe huo uliotumwa kutoka mbinguni.
Mu makuru aya, hari amatsinda abiri y’abaramyi. Itsinda ritizerwa riraseka abategereje, ariko abategereje basubizwa ku bihe by’ubuhanuzi maze bakaza gusobanukirwa yuko ibihamya bimwe byabagejeje ku kumenya iherezo rya 2520 na 2300 mu 1843 ari byo byagaragaje ko byarangiye mu 1844.
Nangela ahã atùlêngela avale omunu, kavalikile ko kuendela ko ku Mufùmù ne ndalu ya mwîshi nge mu ntwadijilu wa kupandama kwà kumpàla. Kadi, bàvwa ne kushinduludiibwa cyà kabidi ku mulumbe wa Mbila wa Kati ka Butùkù. Avale bàlondela bàkavwàle bamanye kale 1844, ndekeelu wa biprofeta, kumpàla kwa Mbila wa Kati ka Butùkù.
Ujumbe wa Kilio cha Usiku wa Manane uliwawezesha wale waliokuwa wakingoja kuitambua tarehe 22 Oktoba 1844. Kwa taarifa hiyo, haikuwa tena tu mahali fulani katika mwaka 1844; ilikuwa katika siku hii yenyewe, na jambo hilo liliupa ujumbe huo nguvu.
Ewe ubone omukalo? Ebisomeso ebireeta okunywera kuno ni obunnabbi busatu: 1335, 2300, na 2520.
Ekiamanyire eki, baatandika kurangirira bati, “Murugye omuri Babulooni.” Obu nibwo Butumwa bw’Malayika wa Kabiri.
Tukweke wazi: Ni nini kinachokoma wakati wa kukawia? Matumizi ya Chati ya 1843. Waliweka Chati hii kando kwa sababu sasa walielewa kwamba Bwana alikuwa anakuja mwaka 1844, ilhali Chati ilisema 1843. Kwa hiyo, waliiweka Chati kando kuhusiana na historia ya Ujumbe wa Malaika wa Pili.
Ni kîna ji wê peyama wan di dîroka Melekê Duyemîn de derdikeve? Paragrafa dawî vê yekê rave dike.
باوهڕداران لە ناو ئەم پەیامەدا لە کڵێساکاندا چەوسێنران. بۆ ماوەیەک، ئەوانەی کە نەیان دەویست پەیامەکە وەربگرن، بەهۆی ترسەوە لە دەربڕینی ئەو هەستوسۆزانەی دڵیاندا هەبوو ڕاگیرا بوون؛ بەڵام تێپەڕبوونی کات هەستە ڕاستەقینەکانیان ئاشکرا کرد. ئەوان دەیانویست ئەو شایەتییە بێدەنگ بکەن کە ئەوانی چاوەڕوان پێویستیان پێی هەست دەکرد بیگەیەنن، کە ماوە پێغەمبەرییەکان تا ساڵی 1844 درێژ دەبوون.
Ni vipindi gani vya unabii? Miaka 2520 na 2300. Huo ndio ujumbe wao katika historia hii. Sasa wanasema, “Tunaelewa! Unabii huu unaendelea hadi mwaka 1844.” Ujumbe wao katika historia ya Kilio cha Usiku wa Manane ni unabii wa miaka 2520 na 2300.
𐓎𐓍𐓂 𐓎𐓄𐓈, 𐓆𐓌𐓍 𐓆𐓊𐓉 𐓅𐓂𐓏𐓂 𐓇𐓂 𐓋𐓂𐓍𐓂 𐓅𐓄𐓎𐓎𐓂𐓎 𐓆𐓍 𐓆𐓉𐓎𐓍𐓂 𐓅𐓂 𐓇𐓄𐓋𐓎𐓂 𐓆𐓂𐓍 𐓎𐓄 𐓄𐓎𐓄𐓆𐓂 𐓄𐓍 𐓅𐓂 𐓎𐓂𐓏𐓄𐓆𐓂𐓍𐓎 𐓅𐓂 𐓅𐓂𐓇 𐓁𐓂𐓄𐓍𐓅𐓎; 𐓇𐓂𐓏𐓂𐓇 𐓅𐓄𐓅𐓂 𐓆𐓄𐓎𐓎𐓇𐓂 𐓄𐓍 𐓅𐓂 𐓅𐓂𐓏𐓂 𐓎𐓅𐓄𐓅 𐓎𐓂𐓏𐓂𐓄𐓋𐓂𐓇 𐓅𐓂𐓇 𐓅𐓏𐓌𐓂 𐓍𐓂𐓂𐓋𐓂𐓍𐓎. 𐓅𐓂𐓎 𐓓𐓂𐓎𐓂𐓂𐓇 𐓅𐓄 𐓎𐓈𐓂𐓋𐓂𐓍𐓎𐓂 𐓅𐓂 𐓅𐓂𐓎𐓅𐓃𐓄𐓍𐓏, 𐓆𐓌𐓍 𐓅𐓂 𐓄𐓍𐓂𐓎 𐓆𐓂𐓋𐓂𐓇 𐓆𐓄𐓋𐓎𐓂𐓋𐓂𐓇 𐓅𐓄 𐓁𐓂𐓄𐓇, 𐓅𐓁𐓄𐓅 𐓅𐓂 𐓃𐓏𐓄𐓆𐓁𐓂𐓅𐓇 𐓃𐓂𐓏𐓇𐓄𐓇𐓎 𐓂𐓄𐓅𐓂𐓍𐓇𐓂𐓇 𐓅𐓄 1844. 𐓃𐓂𐓅𐓁 𐓆𐓋𐓂𐓄𐓏𐓍𐓂𐓎𐓎 𐓅𐓂 𐓁𐓂𐓋𐓂𐓂𐓍𐓂𐓏𐓎 𐓂𐓄𐓃𐓋𐓂𐓄𐓍𐓂𐓇 𐓅𐓂𐓇 𐓃𐓂𐓎𐓅𐓄𐓆𐓂—𐓎𐓂𐓍𐓁𐓌𐓋𐓄𐓇 𐓃𐓂𐓎𐓅𐓄𐓆𐓂—𐓄𐓍𐓂 𐓇𐓂𐓏𐓂 𐓅𐓂 𐓏𐓂𐓄𐓎𐓄𐓍𐓎 𐓁𐓏 𐓅𐓁𐓂𐓄𐓇 𐓅𐓁𐓂𐓄 𐓂𐓄𐓈𐓃𐓂𐓆𐓅𐓂𐓇 𐓅𐓁𐓂𐓇 𐓋𐓄𐓇𐓇 𐓂𐓍 1844. 𐓅𐓁𐓂𐓇 𐓄𐓃𐓃𐓄𐓎𐓂𐓇𐓎 𐓆𐓄𐓌𐓋𐓇 𐓁𐓏𐓂𐓍𐓀 𐓍𐓄 𐓄𐓏𐓎𐓌𐓃𐓂𐓍𐓅𐓎 𐓂𐓍𐓄𐓎𐓅 𐓅𐓂 𐓃𐓄𐓈𐓂𐓏𐓃𐓌𐓋 𐓏𐓂𐓄𐓎𐓄𐓍𐓎 𐓄𐓍𐓂𐓋𐓂𐓇. 𐓄𐓏 𐓅𐓁𐓂 𐓄𐓍𐓇𐓂𐓏 𐓄𐓍 𐓅𐓂 𐓆𐓁𐓌𐓏𐓆𐓁𐓂𐓎 𐓓𐓄𐓎 𐓂𐓍𐓇𐓂𐓋𐓂𐓇; 𐓅𐓁𐓂𐓄 𐓓𐓂𐓏𐓂 𐓇𐓂𐓅𐓂𐓏𐓃𐓂𐓍𐓂𐓇 𐓍𐓄𐓅 𐓅𐓄 𐓋𐓂𐓎𐓅𐓂𐓍 𐓅𐓄 𐓂𐓋𐓂𐓇𐓂𐓍𐓆𐓂, 𐓄𐓍𐓂 𐓅𐓄 𐓎𐓁𐓌𐓅 𐓅𐓂 𐓅𐓂𐓎𐓅𐓃𐓄𐓍𐓏 𐓄𐓌𐓅 𐓄𐓍 𐓅𐓁𐓂 𐓆𐓁𐓌𐓏𐓆𐓁𐓂𐓎, 𐓎𐓄 𐓅𐓁𐓂 𐓄𐓅𐓁𐓂𐓏𐓎 𐓆𐓄𐓌𐓋𐓇 𐓍𐓄𐓅 𐓁𐓂𐓄𐓏 𐓂𐓅.
ئەگەر 2520 ـەکە لە پەیوەندییەکدا لەگەڵ 2300 ڕۆژەکە پێشکەش بکەیت، چی ڕوودەدات؟ لە مێژووی میلەریتدا، لە کڵێساکان دەرخراو دەبیت، و هەوڵێک هەیە بۆ ئەوەی ئەو پەیامە بێدەنگ بکرێت.
Aba katafuna koongera abandi ku musana ogwo Ruhanga yari abahaye, baabingwa mu makanisa; kwonka Yesu akaba ari hamwe na bo, kandi baajura essanyu mu musana gw’amaisho ge. Baatekanisiibwe okwakira obutumwa bw’omumalayika ow’okubiri.” Early Writings, 235–237.
Bila kuingia katika uchunguzi wa 2520, kile tunachojaribu kuonyesha ni kwamba Ellen White anaweka muhuri wake wa kuthibitisha juu ya 2520. Ikiwa huwezi kuona hili, unahitaji kuomba ili Yesu aondoe magamba kutoka machoni pako. Ellen White alisema kwamba ushahidi uleule uliowaongoza kutabiri mwaka 1843 ndipo ulipoonekana kuthibitisha kwamba vipindi hivi vya kiunabii vilimalizika mwaka 1844. Yeye daima hutambulisha vipindi vya kiunabii, au tarakimu hizo, katika wingi. Kuna vipindi vitatu tu vya kiunabii kwenye Chati ya 1843 vilivyoishia mwaka 1843.
ئەوەی کە لە ساڵی 1843 کۆتایی دێت، واتە 1335، بۆ ڕاستیی ڕێزمانی، پێویستی بە لانیکەم دوو ماوەی پێشبینی هەیە تاکو ئەو بتوانێت بڵێت «ژمارەکان» و «ماوە پێشبینییەکان». ئەگەر سێ دانە هەبن و تۆ یەکێکیان لاببەیت، ئەوا ئەو دووانەی کە ئەو پەسەندیان دەکات 2520 و 2300ن، بەبێ گوێدان بەوەی هەر کەسێکی دیکە چی دەڵێت.
Katika historia hii, ikiwamo Fadhaiko Kuu ya Waadventista ya tarehe 22 Oktoba 1844, Bwana alikuwa akizalisha uzoefu ambao ndani yake walikuwa wakifungiwa nje ya makanisa ili waweze kusimama si juu ya ushawishi wa wanadamu, bali juu ya Neno la Mungu. Walihitaji uzoefu huo ili wawe na imani ya kusonga kuingia Patakatifu pa Patakatifu pamoja na Yesu Kristo. Alikuwa akiwakamilisha ili kuifikisha kwenye hitimisho Injili ya Milele.
Ushuhuda wa Waanzilishi: James White na Uriah Smith
Hini, tuna Waanzilishi wawili, James White na Uriah Smith. Hawa ndio watu wakuu ambao wanatheolojia wa kisasa huwataja ili kudai kwamba James White aliikataa 2520 mwaka 1863, na kwamba Uriah Smith aliikataa katika maandishi yake ya miaka ya 1870 na 1880.
Em ê vegerin bo sala 1844-an û piştî wê demek kurt dikin da ku bibînin ka James White û Uriah Smith çawa vê dîroka heman, ya ku Ellen White nûha şirove kir, diyar dikin. Ew li ser demên pêxemberî diaxive û ku Xudan destê xwe rakir û xeletî hate dîtin; û van herdu Pêşeng jî wisa dikin.
Ellen White tiak e sa “2520” maw “seven times,” idik Uriah Smith leh James White in an sa. Ani nih cun, hi thuanthu ah hriatpui mi hrilh lawngte cu 2520 le 2300 an si ti fiang zetin an langter.
James White, Review and Herald, volume 1, July 9, 1851: “Omundu omu ow’okuwakana agamba nti, ‘Sikkiriza nti okukaaba okw’ekiro wakati kuzze kuwaayo.’ Naffe tetukkiriza nti okukaaba okw’ekiro wakati kwawulirwa ffe, oba nti kulibaawo okukuwulirwa. Okukaaba okwo okuli mu Matayo 25:6, nti, ‘Laba, omugole ajja,’ kuli mu byafaayo by’embaga y’obugole ey’e Buvanjuba. Naye nti waaliwo okukaaba okwaweebwa, era ne kukkirizibwa mu bujjuvu omubiri gwonna ogw’Abadiventi mu mwaka gwa 1844 mu kiseera ky’omutogole, okwagerageranyizibwa obulungi n’okukaaba okw’ekiro wakati okw’olugero, tekulina kugaannyibwa abo abaafuna obumanyirivu mu kyo.”
James White ari kubuga ku mateka abantu bariko baranka wa Mugondo wo mu gicugu kandi bakava mu nzira. Ariko arishura ivyo, kandi azobivugako muri ayo mateka.
Ize yakiiza mu gihe gikwiye. Umutwamo wo mu mugani wahise ukurikiraho ako kanya nyuma yo gutinda, no gusinzira no kuryama. Ibyo byakurikiyeho nyuma yo gutinda kwacu, tumaze gucika intege, kandi uwo mutwamo utugeraho amatwi turi mu mimerere y’ubutame. Uwo mutwamo wakanguye ba bakobwa cumi b’isugi, ubayobora gutunganya amatabaza yabo. Ibi, biherekejwe n’imbaraga z’Umwuka, byakanguriye abantu b’Abadivantisiti, bibayobora gushakashaka Bibiliya kurusha uko byari byarigeze kubaho mbere hose, no kwiyegurira Uwiteka byimazeyo bo ubwabo n’ibyo batunze by’isi. Abatanze uwo mutwamo yuko Umwami azaza mu kwezi kwa karindwi, mu mwaka wa 1844, babonye neza ko ibihe by’ubuhanuzi byageraga kuri icyo gihe; bityo rero, ibihamya byari byaratanzwe bivanywe kuri ibyo bihe kugira ngo byerekane ko Ukuza kwari kuba mu wa 1843, byagaragazaga ko kwari kuba mu wa 1844. Nuko tubona ikosa muri ubwo buryo bwo kubara bwashyiraga iherezo ry’iminsi 2300 mu wa 1843. Nta n’umwe muri ba banditse barwanya Ukuza wabibonye. Ukuboko kw’Iyoboramana—inyuguti nkuru “I”—kwatwikiriye iryo kosa—ririmo imwe—kugeza igihe kigeze ngo ribonwe. Ikosa ryari mu gufata imyaka 457 yuzuye ukayikura kuri 2300, bigasigaza 1843, batabariye na gato igice cy’umwaka wa 457 Mbere ya Kristo cyari cyaramaze gushira, igihe itegeko ryatangwaga, ari na ho ibyumweru 70 bibarirwa.
“Biçûna me ber bi wê xala demê ve hate arastekirin, [1843,] ji ber ku, dema ku heyamên cihêreng ên pêxemberî ji wan salan têne destnîşankirin ku kronologên herî baş pêkanîna wan bûyeran ku diviyabû destpêka wan nîşan bidin lê ve têne dayîn, hemûyên wan xuya dikirin ku di wê salê de bi dawî dibin.”
Ati lelo uatulombola ifipindi ifya buprofeti ifyo batontonkenye ukuti fyapwile mu 1843.
“Na, nanshih, vyake tu kwa kuonekana.” Ni kwa kuonekana tu kwamba viliishia mwaka 1843. Wangegundua kwamba viliishia mwaka 1844.
“Twadiiti ‘ebihe eby’emirundi musanvu,’ oba emyaka 2520, okuva ku busibe bwa Manase, obuteekebwa, n’okukkiriziganya okunene ennyo, abawandiisi b’ebirowoozo by’emyaka mu mwaka 677 BC.” Ebyo bye biro eby’obunnabbi bye baali bakolagana nabyo. “Ennaku eno y’emu yokka gye twali tubaliddeko okuva ku ntandikwa y’ekiseera kino; era bwe twaggya 677 BC ku myaka 2520, ne wasigalawo AD1843. Naye ffe, tetwategeera nti kubanga kyandyetagisizza emyaka 677 egyajjula egya BC n’emyaka 1843 egyajjula egya AD okutuukiriza emyaka 2520, kyandituwalirizza era okugaziyiza ekiseera kino okutuuka munda mu 1844, nga bwe kyandiba nga kyatandika oluvannyuma lw’entandikwa ya 677 BC.”
Imiheto y’ubuhanuzi aho “ukuboko kw’Ubushobozi bw’Imana kwashyize ukuboko kwako ku ikosa,” yarimo na 2520.
Uriah Smith: “Wakati ulipoendelea kupita mwaka wa 1843, wengi walianza kuulizia sababu za kukatishwa tamaa kwao kuhusu mwaka wa ukombozi wao walioutazamia. Ndipo ilipoonekana kwamba, kwa kuanzisha vipindi vyote vya kiunabii katika miaka ya KK, ambamo sisi siku zote tulikuwa tumeweka mwanzo wake, havingekamilika kila kimoja kwa wakati wake, hata kwa kudhania kwamba kronolojia yetu na tarehe ya mwanzo wake vilikuwa sahihi, mpaka wakati fulani ndani ya mwaka wa 1844. Hivyo, kuhusu zile nyakati saba, yaani, miaka 2520, zilizoanza katika KK677—jubilei kuu, yaani, miaka 2450 [isiyowakilishwa katika chati ya 1843 wala ya 1850.], iliyoanza katika KK607—na miaka 2300 ya Danieli, iliyoanza katika KK457—kwa kuwa sehemu ya kila mmoja wa miaka hiyo, ambayo kutokana nayo vipindi vya kiunabii vilihesabiwa kwa mtiririko wake, ilikuwa imekwisha kabla ya kutokea kwa matukio mbalimbali yaliyoashiria mwanzo wake, ilikuwa lazima vipanuke hadi ndani ya mwaka wa 1844 kwa kiasi kilekile ambacho kila kimoja kilianza baada ya mwanzo wa miaka ya KK ambayo kutokana nayo kila kimoja kinahesabiwa, ili ama kukamilisha hesabu ya miaka katika kila kimoja, au kujaribu usahihi wa kronolojia yetu. Lakini hakukuwa na dokezo la wakati, katika miaka husika ya KK, ambapo vipindi hivyo mbalimbali vilianza; na kwa hiyo wakati ndani ya mwaka wa mwisho wake usingeweza kubainishwa kwa usahihi.”
Uriah Smith nele James White vile vile hushuhudia kwamba vipindi vya kiunabii vilivyotambuliwa kuwa vinamalizika katika mwaka 1844 vilikuwa ni miaka 2520 na miaka 2300, wakitumia maelezo yale yale kama Ellen White katika Early Writings, ukurasa wa 236 na kuendelea.
ꯑꯁꯥ ꯃꯇꯝꯗꯤ ꯋꯤꯜꯂꯤꯌꯝ ꯃꯤꯂꯂꯔꯒꯤ ꯍꯧꯖꯤꯛ ꯄꯣꯏꯟꯠꯁ্
Ebitabo Ebya Kera, omuko 230: “Katonda yatuma malayika We” — malayika Gabiryeri — “okukwatako omutima gw’omulimi” — William Miller — “ataali akkiriza Bayibuli, amulagirire okunoonya obunnabbi. Bamalayika ba Katonda baamukyaliranga enfunda n’enfunda oyo eyalondebwa, okulungamya ebirowoozo bye n’okuggulawo mu kutegeera kwe obunnabbi obwali buliira ddala mu kizikiza eri abantu ba Katonda. Entandikwa y’olujegere olw’amazima yaaweebwa ye, era n’alungamizibwa okugenda ng’anoonya olukomyo ku lukomyo, okutuusa lwe yatunuulira Ekigambo kya Katonda n’ekyewuunyo n’okukyagala. Yalabayo olujegere olw’amazima olutuukiridde. Ekigambo ekyo kye yali atwala nga ekitali kya kuwemebwa Katonda, kati ne kimuggulirwako mu kulaba kwe mu bulungi bwakyo ne mu kitiibwa kyakyo. Yalaba ng’ekitundu ekimu eky’Ekyawandiikibwa kinnyonnyola ekirala,”
Gabriel amwoleshe umulandu untu twita ukushinina nembuto sha Malembo, umutwe pa mutwe, pano panono na palya panono.
Gabriele amupa ubwatilo bwa ntendekelo ya luseke lwa bucine ne nshila ya kutwalamo amafundisho ku malembo.
William Miller, Advent Review and Sabbath Herald, 18 Abril, 1854: “Mula sa higit pang pag-aaral ng mga Kasulatan, ipinasiya kong ang pitong panahon ng pangingibabaw ng mga Gentil ay dapat magsimula nang ang mga Judio ay tumigil na maging isang malayang bansa sa pagkabihag kay Manases, na itinakda ng pinakamahuhusay na kronolohista sa 677 B.C.; na ang 2300 araw ay nagsimula kasabay ng pitumpung sanlinggo, na ipinatala ng pinakamahuhusay na kronolohista mula sa 457 B.C.; at na ang 1335 araw, na nagsimula sa pag-aalis ng palagian, at sa pagkakatatag ng karumal-dumal na nakapagdudulot ng pagkawasak, [Daniel 12:11] ay dapat bilangin mula sa pagkakatatag ng pangingibabaw ng Papado, pagkatapos maalis ang mga paganong karumal-dumal, at na, ayon sa pinakamahuhusay na historyador na aking nasangguni, ay dapat itakda mula sa humigit-kumulang 508.”
ئێلەن وایت دەڵێت گەبریێل دەستپێکی زنجیرەی ڕاستییەکەی بە ویلیام میڵەر دا، و ویلیام میڵەر شایەتی دەدات کە سێ خاڵی دەستپێکەکەی پێ دراون ئەمانەن: 508، 677 پێش زایین، و 457 پێش زایین. خاڵەکانی دەستپێکی ئەو پێشبینییانەی پێ درا کە مێژووی هاواری نیوەشەو درووست کرد، لەلایەن فریشتە گەبریێلەوە.
Upotoshaji wa Mwisho: Kukataa Roho ya Unabii
Mila Yasilwe, kitabu cha 1, ukrasa wa 48: “Shetani ni . . . daima akisonga mbele na kile cha bandia—ili awaondoe watu kutoka katika kweli. Udanganyifu wa mwisho kabisa wa Shetani utakuwa kuifanya bure ushuhuda wa Roho wa Mungu.” Udanganyifu wa mwisho wa Shetani ni kuiangamiza Roho ya Unabii.
Heke hûn van rastiyên bingehîn red bikin, di heman demê de hûn Ruhê Pêxemberiyê jî red dikin. Ellen White piştgirîya xwe dide 2520-an. 2520-ê red bikin, û hûn hem zarok û hem jî ava şûştinê derdixin.
“Setane ari . . . guhora ahatira iby’impimbano—kugira ngo ayobye abantu abakuye ku kuri. Ubuyobe bwa nyuma cyane bwa Satani buzaba ugutesha agaciro burundu ubuhamya bwa Mwuka w’Imana. ‘Aho kutagira iyerekwa, abantu bararimbuka’ (Imigani 29:18).” Aravuga ibyerekeye kwanga Umwuka w’Ubuhanuzi, kandi, abihuje na byo, akavuga ko iyo wanze Umwuka w’Ubuhanuzi, aho kutagira iyerekwa abantu bararimbuka. Iryo yerekwa ni irihe? Niba wanze Umwuka w’Ubuhanuzi, ni irihe yerekwa uba ubuze?
“Lemba maono hayo, na uyaandike wazi juu ya vibao, ili aisomaye apate kukimbia.” Habakuki 2:2 (KJV).
Kana wa ka Lemesia la Utabiri, u ta ka Chati ya 1843; mpe, kana wa ka Chati oyo, u ke ka Lemesio la Utabiri.
Satani akakora n’ubuhanga bwinshi, mu buryo butandukanye kandi akoresheje inzego zitandukanye, kugira ngo ahungabanye icyizere cy’abasigaye b’Imana mu buhamya bw’ukuri. Hazacanwa urwango rurwanya Ubutumwa bwo Guhamya, kandi urwo rwango ruzaba urwa satani. Rimwe na rimwe dutekereza ko “ibya satani” ari ibikorwa by’icuraburindi, ariko mu gitabo cyitwa *Patriarchs and Prophets* tubwirwa yuko Satani akora atera gushidikanya mu buryo bw’amayeri. Icyo ni cyo gitero cya satani kirwanya Umwuka w’Ubuhanuzi n’aya mahame shingiro. Kandi bikorwa n’abantu twagombye kuba twiringira, ari bo baduteramo uko gushidikanya.
Kutakuwa na chuki itakayowashwa dhidi ya Shuhuda iliyo ya kishetani. Kazi za Shetani zitakuwa ni kutikisa imani ya makanisa katika hizo, kwa sababu hii: Shetani hawezi kuwa na njia iliyo wazi hivyo kuleta madanganyo yake na kuzifunga nafsi katika upotovu wake ikiwa maonyo na makaripio na mashauri ya Roho wa Mungu yatatiwa maanani. Selected Messages, kitabu cha 1, 48.
بۆ کۆتایی هێنانی ئەم باسە، کاتێک خوشک وایت دەڵێت بۆ داهاتوو هیچ شتێکمان نییە لێی بترسین، جگە لەوەی ڕێبەریی یەزدان لەبیر بکەین، من دەڵێم ئەو ڕێبەرییەی کە ئەو باسی دەکات مێژوویەکەیە لە کاتی چاوەڕوانییەوە هەتا دەرگای داخراو—ئەو مێژوویەی کە بە ئەم زاراوەیە نیشان دەدرێت: هاواری نیوەشەو. بۆ داهاتوو هیچ شتێکمان نییە لێی بترسین، جگە لەوەی لەبیر بکەین چۆن یەزدان لە ئەزموونی هاواری نیوەشەودا ڕێبەریی کردین، هەروەها ئەو فێرکارییانەش کە پەیوەستن بەو ڕێبەرییەوە. ئەو فێرکارییانەی کە ئەم ئەزموونەیان بەرهەم هێنا، سێ پێشبینیی کاتین، کە بە مێژووەکانێک دەست پێ دەکەن کە فریشتەی جبرائیل دایان بە ویلیام میلەر. بۆ داهاتوو هیچ شتێکمان نییە لێی بترسین، جگە لەوەی ئەم فێرکارییانە لەبیر بکەین، بە 2520 ـەوە، کە ئەزموونی هاواری نیوەشەویان بەرهەم هێنا، وەک یەزدان میلەریتەکانی لە ڕێگەی لوتکەی ئینجیلی هەتاهەتاییدا ڕێبەریی کردن.
یک شتێک دڵنیایە: ئەو ئادڤێنتیستەکانی ڕۆژی حەوتەم کە لەژێر ئاڵای شەیتان وەستاوەن، پێش هەموو شتێک باوەڕیان بە ئاگادارکردنەوەکان و سەرزەنشتانەی ناو شایەتیکانی ڕۆحی خودا هەیە، واز لێ دەهێنن.
Upaleka Mafungilo, upaleka Mhepo ya Chiprofita. Nga upaleka Mhepo ya Chiprofita, upaleka Mafungilo. Viya vyendela pamoza. Apo palije Mhepo ya Chiprofita, palije mboniwono.
Banganga ya kwikunda cane no gukorera kwera kuruta iriko iratangwa, kandi izokwama itangwa. Bamwe muri abo ubu bariko baravuga ivyiyumviro vya Satani bazogaruka ku bwenge bwabo. Hariho bamwe bari mu bibanza bihambaye vy’ukwizigirwa batatahura ukuri kw’iki gihe. Kuri bo ubutumwa bategerezwa kubuhabwa. Nibabwakira, Kristo azobemera, kandi azobagira abakozi bakorana na we. Ariko niyanse kwumva ubwo butumwa, bazofata ikibanza cabo munsi y’ibendera ry’umukara ry’Umwami w’Umwijima.
Ez fêrkirî me ku bibêjim ku rastiya biha ya ji bo vê demê ji bo hişên mirovî herî zêdetir û herî zelal tê vekirin. Bi awayekî taybet, jin û mêr divê ji goştê Mesîh bixwin û xwîna wî vexwin. Têgihiştin dê pêşvebikeve, ji ber ku rastî xwedî şiyana firehbûna domdar e. Afirînerê ilahî yê rastiyê dê bikeve nav civîna nêziktir û hîn nêziktir bi wan re yên ku dişopînin da ku wî nas bikin. Gava ku gelê Xwedê peyva wî wek nanê ezmanî werdigirin, ew ê bizanin ku derketinên wî wek sibehê amadekirî ne. Ew ê hêza ruhânî werdigirin, wek ku laş hêza bedenî werdigire dema ku xwarin tê xwarin.
“Twete tetukwata bulungi na hafu enteekateeka ya Mukama mu kutoola abaana ba Isiraeri mu buddu obw’e Misiri, n’okubakulembera okuyita mu ddungu okutuuka mu Kanani.
“Tukakusanya miale ya kimungu iangazayo kutoka katika injili, tutapata ufahamu ulio wazi zaidi wa utaratibu wa Kiyahudi, na uthamini wa ndani zaidi wa kweli zake za maana. Utafiti wetu wa kweli ungali haujakamilika. Tumekusanya miale michache tu ya nuru. Wale wasio wanafunzi wa kila siku wa Neno hawatatatua matatizo ya utaratibu wa Kiyahudi. Hawatazielewa kweli zilizofundishwa na huduma ya hekaluni. Kazi ya Mungu huzuiwa na uelewa wa kidunia wa mpango wake mkuu. Uzima ujao utafunua maana ya sheria ambazo Kristo, akiwa amefunikwa katika nguzo ya wingu, aliwapa watu wake.” Spalding and Magan, 305, 306.
Avaadiventiisfip aqqunaq nannun nalliussutaa tigusussaat, Saatanip erfalasua ataanniillutik, siullermik pruffiitip anersaavata ilitsersuineranik itigartitsissapput.
Muli mu kino kitundu muli ebibiina bibiri: abo abagoberera okumanya Mukama, abeeyongera okulya omubiri gwe n’okunywa omusaayi gwe, era abeeyongera okwekenneenya Ekigambo kya Katonda, n’abo abatabikola. Okukulaakulana kw’amazima tekunnamalirizibwa; baliba n’ebyo bye banaayogera ku mulimu gw’Ekifo Ekitukuvu ebitaabangawo byogeddwako. Banaateeka essira ku nkyukakyuka y’obufuzi bw’ebiro mu kiseera kya Kristo, nga kyali kiraga edda enkyukakyuka eyaliwo mu kiseera ky’Aba-Millerite, nga kiraga mu maaso obufuzi bw’ebiro bwe Kristo akyuka okuva ku Musango gw’Abafu okudda ku Musango gw’Abalamu. Baliba n’ebyo bye banaayogera ku Kifo Ekitukuvu n’engeri Mukama gy’ateekaako akabonero ku ntambula ze mu nkyukakyuka zino ez’obufuzi bw’ebiro olw’okufuka kw’Omwoyo gwe.
Bikokola bya bingi kandi, mpe tokómi pene na kosilisa.
Abasá bhéli ya Waadiventiista ya Siku ya Sabáato abó bakana Kilio cha Usiku wa Manane huanguka kutoka katika njia, wakikataa uongozi wa Bwana na mafundisho ya kweli yanayozaa historia ya Kilio cha Usiku wa Manane. Hicho ndicho tunachopaswa kukiogopea—kuyakataa mafundisho hayo na kutokuelewa uzoefu huo. Kwa kufanya hivyo, tunaikataa Roho ya Unabii.
Sister White 2520-ին կը դնէ իր հաստատութեան կնիքը։ Մենք պիտի ցուցնենք, թէ ինչպէս ան իր հաստատութեան կնիքը կը դնէ 1843-ի Chart-ին վրայ գտնուող ուրիշ ճշմարտութիւններու վրայ։
Emali ly’esi yona, ebyo byonna bwe birituuka ku ntikko y’Enjiri ey’Emirembe n’Emirembe mu byafaayo byaffe, Obwadiventi bulisanga nga bwolekagana n’omukutu gw’okugezesebwa ogw’emitendera esatu ogwategekebwa dda ng’ekiragiro eky’olubereberye, nga bwe kirabikira mu bulamu bwa William Miller.
William Miller akakora amakosa atatu: (1) Yanze rya Jwi ryo mu Gicuku maze avana ku nzira agwa mu isi mbi iri hasi. (2) Nyuma y’ibyo, yiringira ububasha bw’umuntu, Joshua Himes. (3) Yanze Isabato.
Ikibazo cyavutseho ni iki: “Yaba yarahakanye Isabato cyangwa Ahera?” Inyigisho yahindutse iva ku buturo bwera bwo ku isi ijya ku Buturo Bwera bwo mu Ijuru muri icyo gihe ishobora kuba itarasobanukiwe neza na Miller. Igihe Ellen White yayoborwaga akinjizwa Ahera Cyane, yabonye Amategeko Cumi ari mu Isanduku y’Isezerano, kandi itegeko ry’Isabato ryari rikikijwe n’umucyo wera.
Ekyo Miller yasiimaala gwali Mateeka ga Katonda—Ssabbiiti. Kale, Miller yagaana Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati, n’alyoka yeesigama ku mubiri, era n’afuna akabonero k’ensolo. Ekyo kiddamu ku nkomerero y’ensi.
Ushuhuda, juzuu ya 5, ukurasa wa 211: “Hapa tunaona kwamba kanisa—patakatifu pa Bwana—ndilo lililokuwa la kwanza kuupokea pigo la ghadhabu ya Mungu. Wazee, wale ambao Mungu alikuwa amewapa nuru kubwa na ambao walikuwa wamesimama kama walinzi wa masilahi ya kiroho ya watu, walikuwa wameisaliti amana yao.”
Akati ahahen’a ku Ezekieli 8 na 9, ikimanyiso. Mweneetu White avuga ko ikimanyiso kivugwa muri Ezekieli 9 ari co kimwe n’ikimanyiso co mu Vyahishuwe 7. Ariko avuga ku gihe c’ikimanyiso c’abo 144.000. Avuga ko abari bategerezwa kuba abarinzi bari bagambaniye ico bari barashinzwe.
“Bô ti gêh ngmà mù tsï ma, hă nà cià kyà mìrākùlù nì, kà lò lôh kpàràkpàrà kù Nùnù Ŋwùnù ghò, dā kà nà nyì mù dōn dōn nà.” “Tsìnā zā kàsà.” Kùsùmù kpá wà yī nà tsòŋ Mídnait Krai, bô ti cì, “Màkà kà yī nà kùsìnà yì nà Mídnait Krai, nà gè nyì àrèpít nì.”
Bari kugwa bava mu nzira.
“Amang'wika aya akomya kukoroshya kuteyija kwabo, kandi bakavuga bati: Omukama talikukora kirungi, kandi talikukora kibi. Agira embabazi nyingi munonga okukyebera abantu be omu rubanja. Nikwo ‘Obusingye n’oburinzi’ kiba kiriyo kigambwa n’abantu abatairogye na rimwe iraka ryabo nk’enzamba, okworeka abantu ba Ruhanga ebicumuro byabo n’ennyumba ya Yakobo ebibi byayo. Embwa ezi ezitarikubuga ni zo ezirihurira okuhorerwa okw’oburinganiza okw’aine orushangashango rwa Ruhanga. Abashaija, abashiki, n’abaana bato boona bahwere hamwe.” Testimonies, volume 5, 211.
Yeremia, akirejelea kushindwa kwa pili kwa William Miller, alisema, “Bwana asema hivi; Amelaaniwa mtu yule amwaminiye mwanadamu, na kuufanya mwili kuwa mkono wake, na ambaye moyo wake humwacha Bwana.” Yeremia 17:5. Ukimtumaini mwanadamu, moyo wako humwacha Bwana.
Qetina pêşîn a di dawiyê de Qîrîna Nîvê Şevê ye, dubarekirina xuyabûna hêza Xwedê. Ya duyemîn piştgirîkirina li ser beden e. Ya sêyemîn Yasaya Yekşemê ye.
Һакәыхыкуа ҩ-гәыԥк ракәзар ада ԥсыхәа ыҟам. Иадырбанзаалак агәыԥ хазы-хазы ианыҧшуеит: ма ирымоуп Анцәа Жәуабжьҩы иӡыӡара, ма аԥстәә иҭаӡы, ма исахьа иҭаӡы. Адам иԥа-иԥҳа зегьы рхазы иалырхуеит: Христос ма Бараввас — рнапы зхьыркуа хадас. Аиашара иазымгәыӷуа рган ахь зхы ықәызҵо зегьы игылоуп Шәиҭан ибаҟьа хьшьыц даҵагылазартә, иаздырхәуеит Христос мап ицәыркуеи, дгәышьҭыхны дхырҟәҟәаауеи. Урҭ ахара рыдуп гәҭакыла Аҧсҭазаараи Ахьӡ-аԥша Гәыдкылаҩи рырқьыршьразы. Review and Herald, January 30, 1900.
یک شتێک بە دڵنیاییەوە دیارە: ئەو ئەدوێنتیستەکانی ڕۆژی حەوتەم کە لە ژێر ئاڵای شەیتاندا هەڵوێست وەردەگرن، یەکەم جار متمانەی خۆیان بە ڕۆحی پێشبینی لەدەست دەدەن.
Uadiventi hurejelea tena mchakato wa hatua tatu wa kujaribiwa ambao William Miller alishindwa. Lakini malaika wanangoja kumwinua Miller na kumchukua nyumbani kwa Mwokozi wake. Kwa Waadventista watakaoupokea alama ya mnyama, hao si malaika wanaowangoja wao.
Kangimu kangimu ningamenyeshejwe yuko ibyabaye kera mu mibereho y’ubwoko bw’Imana bitagomba kubarwa nk’ukuri kwapfuye. Ntidukwiriye gufata inyandiko y’ayo byabaye nk’uko twafata alimanaki y’umwaka ushize. Iyo nyandiko igomba kuguma mu bitekerezo, kuko amateka azisubiramo. Publishing Ministry, 175.
Kîtu kyekyetaaga okwibukira Enduulu ey’Ekitalaagano ekiro wakati? Kubanga ebyafaayo bigenda kuddibwamu nate. Mu byafaayo bino, obubaka obulireeta okukankana bwe 2520 ne 2300; era buno buligoba abantu okubaggya mu makanisa olw’ensonga eno.
Lakini je, historia hii, Kilio cha Usiku wa Manane, kwa kweli itarudiwa tena, au ni historia tu? Angalia nukuu hii inayofuata:
Kuli ni chi hewa mu bubi, mu bufi ne mu bulembi, mu kifita nyine kya lufu,—balele, balele. Ni bani bene bumfwa buyanda bwa mutima bwa kubalamusha? Ni jwi ka diakafika kudi bo? Lungenyi lwandi lwatwalwa ku matuku a kumpala, panafwa kupeshibwa chishibilo. “Talenu, Mukalenge wa masongola udi ulwa; patukayi numonange.” Kadi bamwe nebikale batangile kupeta mafuta a kujalulaku myenge yabu, ne kashidi kakadi kelela nebamone ne kuchedi ne cimilo, cidi cileejibwe ku mafuta, kîna kushintulwibwa ku muntu umbi. Review and Herald, February 11, 1896.
Tariha Bangê Nîvşevê bi hemû tîpên xwe ve dîsa tê dubarekirin.
ئێلن وایت تێگەیشتبوو کە 2520 پێشبینییەکی دروستی کاتە و خووداوەند بەکاریهێنا بۆ دروستکردنی ماوەی دواکەوتن، ئەو هیواکۆڵییەی کە ئەزموونێکی دروست کرد کە پیاوان و ژنانی ئامادە کرد تا بە باوەڕ لەگەڵ مەسیح بچنە ناو شوێنی هەرە پیرۆز.
Asi kechizami kukwatiliza 2520 kufuma mu Bibilia na. Mu kusambira uku kwa Matebulo Yobili a Habakkuk, twafwaya intanshi ukuba abengalengalenga bwino ukuti Ellen White asuminisha aya amasambilisho ayaleekanishiwa lelo no Bwadiventi; elyo twalabukila mu kusambira kwa mu Bibilia.