“Hubadilwe tikudiminu twikalukila fwe bene ifyo Ubukristu buli, ifyo cishinka cili, ifyo bukapepa ubwa twapokelela buli, ifyo amafunde ya muli Baibo yali—amafunde ayo twapelwa ukufuma ku bukateka ubwacilapo ukucila bonse.” The 1888 Materials, 403.
Kwa miaka kadhaa Future for America imeonyesha kwamba makanisa saba ya Ufunuo si tu yanawakilisha historia ya Israeli wa kisasa tangu wakati wa mitume hadi mwisho wa ulimwengu, bali pia kwamba makanisa hayo saba yanawakilisha Israeli wa kale tangu wakati wa Musa hadi kupigwa mawe kwa Stefano. Waanzilishi wa Uadventista hawakufundisha ukweli huu, lakini walielewa na kutumia kanuni zinazothibitisha ukweli huu. Yesu hutangaza mwisho tangu mwanzo, na Israeli wa kale humwakilisha Israeli wa kisasa. Kwa hiyo, ukweli wowote ulio sehemu ya tabia za kinabii za Israeli wa kisasa ulikuwapo pia katika Israeli wa kale.
Mbele ya historia ya Kimilleri, mtazamo wa jadi wa Kikristo kuhusu yale makanisa saba ulikuwa kwamba yaliwakilisha makanisa halisi katika Asia Ndogo wakati wa Yohana. Mtazamo wa jadi pia ulielewa kwamba shauri kwa kila kanisa moja moja laweza pia kueleweka kuwa linawakilisha mashauri mahususi kwa makanisa mbalimbali katika historia yote ya Ukristo, na pia kwamba mashauri na maonyo yale yale ni kwa Wakristo mmoja mmoja. Pia walielewa kwamba yale makanisa saba yanawakilisha vipindi saba vya historia ya kanisa tangu wakati wa wanafunzi hadi mwisho wa ulimwengu. Mitazamo hii ilitangulia historia ya Kimilleri. Utambuzi huo manne wa yale makanisa saba unaounda mtazamo wa jadi uliokuwapo kabla ya William Miller ulikuwa nao na bado unategemea tafsiri ya Biblia ya “kihistoria.” Ni mbinu hiyo ambayo malaika wa Mungu walimwongoza William Miller kuikubali.
“Ang pitong iglesia sa Asia maoy kasaysayan sa iglesia ni Cristo diha sa iyang pito ka mga porma, sa tanan niyang mga likoliko ug mga pagbaliko, sa tanan niyang kauswagan ug kalisdanan, sukad sa mga adlaw sa mga apostoles hangtod sa katapusan sa kalibutan. Ang pitong mga selyo maoy kasaysayan sa mga lihok sa mga gahum ug mga hari sa yuta batok sa iglesia, ug sa pagpanalipod sa Dios sa iyang katawohan sulod niadtong maong panahon. Ang pitong mga trumpeta maoy kasaysayan sa pito ka pinasahi ug mabug-at nga mga paghukom nga gipadala ibabaw sa yuta, o sa Romanhong gingharian. Ug ang pitong mga panaksan maoy ang pito ka ulahing mga hampak nga gipadala ibabaw sa Papal nga Roma. Sinagolan kini sa daghang uban pang mga hitabo, nga hinabol sulod niini sama sa mga sapa nga mosulod sa usa ka dakong suba, ug nagapuno sa halangdong suba sa tagna, hangtod nga ang kinatibuk-an motapos alang kanato sa kadagatan sa walay katapusan.”
“Eyi, kuri jye, ni wo mugambi w’ubuhanuzi bwa Yohana buri mu gitabo cy’Ibyahishuwe. Kandi umuntu ushaka gusobanukirwa iki gitabo agomba kuba afite ubumenyi bwimbitse bw’ibindi bice by’Ijambo ry’Imana. Ibimenyetso n’imvugoshusho byakoreshejwe muri ubu buhanuzi ntibisobanurwa byose muri bwo ubwabwo, ahubwo bigomba kubonwa mu bandi bahanuzi, kandi bigasobanurwa mu yindi mirongo y’Ibyanditswe Byera. Ni cyo gituma bigaragara neza ko Imana yagennye ko hakwigwa Ijambo ryayo ryose uko ryakabaye, kugira ngo habeho ubumenyi busobanutse neza bw’igice icyo ari cyo cyose.” William Miller, Miller’s Lectures, volume 2, lecture 12, 178.
Mẽkũgũrũ wa White akenania na kũrũgamĩrĩra mũno maonero ma “historicist” marĩa Miller aarutaga, no akongerera gitabo kĩa Kũguũrĩrwo ũmenyo wa kĩroho mũnene gũkĩra ũrĩa Miller oonire; nĩgũkorwo Miller ndaamanyire hekarũ-inĩ ta ũrĩa yĩ kũna. We aanetete hekarũ-inĩ atĩ nĩ thĩ. Mẽkũgũrũ wa White aamanyire atĩ rĩrĩa Jesũ aheanaga ũhoro wa matabari marĩa maheanetwo na cĩmenyithia irĩa irĩ gitaboini kĩa Kũguũrĩrwo, Kristũ nĩekaga ũguo hamwe na wĩra wake ta Mũthamaki wa Athĩnjĩri a Igũrũ.
Gava Yohana ebalukila kandi akamubona Kristo, ari kugendera hagati y’ebitara by’amataba yambaye ebyambalo by’obwakabona; kandi ebitara ebyo biri mu Ahantu Ahera, bityo bikaba byerekana amateka yo nyuma y’ukuzamuka kwe mu ijuru, ariko mbere y’uko yimukira mu Ahera Cyane mu 1844. Miller ntiyashoboraga kuba yarasobanukiwe n’ubusobanuro bw’uku kuri nyakuri. Kandi na Tyndale, Luther, cyangwa John Wycliffe, haba n’abavugurura ba mbere, ntibari kubusobanukirwa. Ukuri kugenda guhishurwa buhoro buhoro, kukarushaho kurabagirana, no kurabagirana kurushaho kugeza ku munsi utunganye.
“Robinson na Roger Williams bari mu by’ukuri batsimbararije ihame rikomeye cyane rivuga yuko ukuri kugenda guhishurwa buhoro buhoro, kandi ko Abakristo bagomba guhora biteguye kwakira umucyo wose ushobora kumurikira uvuye mu ijambo ryera ry’Imana; iryo hame ryaje kwirengagizwa n’ababakomotseho. Amatorero y’Abaporotesitanti yo muri Amerika,—ndetse n’ayo mu Burayi na yo,—yari yarahawe umugisha ukomeye wo kwakira imigisha y’Ubugorozi, ntiyakomeje gutera imbere mu nzira y’ubugorozi. Nubwo, uko ibihe byagiye bisimburana, hagaragaye abagabo bake b’indahemuka kugira ngo batangaze ukuri gushya kandi bahishure ikinyoma cyari kimaze igihe kirekire cyemerwa, benshi, nk’Abayahudi bo mu minsi ya Kristo cyangwa nk’abapapa bo mu gihe cya Luteri, banyuzwe no kwizera nk’uko ba sekuruza babo bari barizeye no kubaho nk’uko bari barabayeho. Ni cyo cyatumye idini ryongera kugwa mu mihango y’inyuma gusa; kandi amakosa n’imiziririzo byari kujugunywa iyo itorero rikomeza kugendera mu mucyo w’ijambo ry’Imana, byarakomeje kubikwa no gukundwa. Bityo umwuka wari warabyutswe n’Ubugorozi ugenda uzima buhoro buhoro, kugeza ubwo mu matorero y’Abaporotesitanti habaye hafi gukenerwa ubugorozi nk’ubwari bukenewe mu Itorero Gatolika ry’Abaroma mu gihe cya Luteri. Hariho ugukunda iby’isi nk’uko byari bimeze mbere n’ubunebwe bwo mu bya Mwuka nk’ubwo, kubaha ibitekerezo by’abantu mu buryo nk’ubwo, no gusimbuza inyigisho z’ijambo ry’Imana inyigisho zishingiye ku nyigisho z’abantu.” Intambara Ikomeye, 297.
ئەگەر ئەو ڕاستییە نەناسردرێت کە ڕاستی لە درێژایی مێژوودا بە شێوەیەکی پێشکەوتوو پەرە دەسەنێت، ئەوا گرنگیی هەر ڕووناکییەکی نوێ لەم نەوەی کۆتایییەدا بە ئاسانی دەکرێت نەناسراو بێت. کاتێک مرۆڤ لە تێگەیشتن بە سروشتی پێشکەوتووی «ڕاستی» وەستێت، بە شێوەیەکی خۆکار دەست دەکات بە پشتبەستن بە نەریتەکان و خووەکان و ڕێنماییی مرۆڤی کەوتوو.
A njira iyo Miller adagwiritsa ntchito ndi chizindikiro cha njira chimene chimayenda m’mzere wonse wa uneneri, umene ukupereka umboni wa kukula kwa choonadi cha m’Baibulo chimene chinayamba ndi atumwi. Komabe, m’chizindikiro cha njira choimiridwa ndi Miller, tikupeza chiyambi chimene chikufuna chofanana nacho pa mapeto. Ambiri sadzamvetsa zenizeni izi, koma osati Satana.
Sitani atiile obwananyinanyina n’okukula kwakwo okuva ku bujeemu bwe mu ggulu. Bwe kyatuuka ku kiseera mu byafaayo ng’abalongoosa enjigiriza batandika okutegeera mu ngeri entegeerekeka engeri y’okuyiga Bayibuli, Sitani n’akola nga bulijjo bw’akola era n’aleeta eby’okugeegeenya. Obujulizi obw’ebyafaayo obulaga omulimu gwe ogw’okugeegeenya amazima bulaga nti Abayezuwiti nga Ribera ne Louis de Alcazar baateeka essira mu nkola yaabwe ey’okugeegeenya mu ngeri ey’enjawulo okulumba ekitabo ky’Okubikkulirwa. Enkola eyonoonese eyitibwa “preterism” yatandika mu kyasa ekyokubiri n’ekyokusatu, ng’erina abakiikirizi ababiri abakulu ab’enkola eyo ey’obulimba. Omu ku bo yali Eusebius ow’e Caesarea (260–339), ne Victorinus ow’e Pettau (afaawo nga mu mwaka gwa 304). Bombi ku bano ab’omu byafaayo eby’edda baakubiriza enkola egamba nti ekitabo ky’Okubikkulirwa kyatuukirizibwa mu biro by’Obwakabaka bwa Rooma, okuyita mu bantu ab’ebyafaayo ng’omufuzi omubi ennyo Nero.
Mu myaka icumi n’icyenda, John Darby (1800–1882) wo mu Bwami bw’Abongereza yazanye ubundi buryo bwa satani, na bwo bwashyizwe no mu bisobanuro byo hasi ku mapaji ya Bibiliya y’ifarasi ya Troya yitwa Scofield Reference Bible, twamaze kuvuga mbere. “Dispensationalism” ni urwego rwa tewolojiya rugabanya amateka n’imikoranire y’Imana n’abantu mu bihe bitandukanye, cyangwa “dispensations,” aho Imana isohoza umugambi wayo mu buryo butandukanye muri buri gihe. Mbyandika aha kuko iki ari kimwe mu binyoma byinjijwe mu murimo wa Future for America n’amajwi yaturutse muri kariya karere kamwe Darby yakwirijemo ibitekerezo bye bya satani. Ibitekerezo bya Darby byagabye igitero kuri Future for America byaherekejwe na filozofiya y’icyitwa urugaga rwa none rwa “woke,” rushyigikira ya kajagari imwe yasembuwe n’Impinduramatwara y’Abafaransa n’ubwiyandarike bumwe bwagereranyijwe na Sodomu na Gomora.
Umunsi abahinga tewolojiya b’Abadivantisiti ba none bakoresha uburyo bwo kubaga ukuri kwa Bibiliya bushingiye ku buryo bubiri bw’isesengura rya Bibiliya bakoresha kugira ngo bahinyure kandi bahakane Bibiliya n’Umwuka w’Ubuhanuzi. Bashyira abantu mu byiciro bibiri: abahanga mu ndimi za Bibiliya cyangwa abahanga mu mateka ya Bibiliya. Bityo, abahanga tewolojiya b’Abadivantisiti b’iki gihe bayobora intekerezo z’Abadivantisiti b’i Lawodikiya haba mu gusobanura Ijambo ry’Imana bishingiye ku gusobanukirwa kw’umuntu wacumuye ku mateka cyangwa ku gusobanukirwa kw’umuntu wacumuye ku rurimi. Izi mbono za none z’ikosa, zakunze gukoreshwa mu kurwanya ubutumwa urimo gusoma ubu, zizarushaho gusuzumwa muri izi nyandiko ubwo tuzaba twita ku kimenyetso cy’Ubwiyunge bw’Abafaransa. Satani ariho, kandi azi ko igihe cye ari kigufi. Itegeko rya nyuma mu mategeko ya Milleri, ari ryo nimero cumi na kane, rirangirana n’iki gika gikurikira.
“Okusoma kwa bũthĩbiũkĩri gĩtũmagĩrwo na ithitũ rĩa kĩgĩkũyũ kĩa ndũmĩrĩri imwe. No gĩkĩrĩa gĩgĩteithia kuoya meciria matarĩ andũ na kũgacokeria na ũndũ ũcio, no rĩrĩa rĩothe gĩgakinyia ũrĩa wa ũhikanio wa ndũmĩrĩri. Meciiria marĩ na ũhuru matigatĩkĩra kuona maonero ma andũ angĩ. Angĩkorwo niĩ ndĩ mũrutani wa anake kana airĩtu ma ũthĩbiũkĩri, ningĩambĩrĩria na kũmenya ũrĩa mehingaga na meciria mao. Angĩkorwo icio nĩ njega, ningĩmatũma maithute Bibilia bo ene, na ngĩmatuma matware ũhuru kũruta wega thĩinĩ wa thĩ yothe. No rĩrĩa matikorwo na meciria, ningĩmahekanagia meciria ma mũndũ ũngĩ, ngĩandĩka mũhikanio wa ndũmĩrĩri matheeni mao, na ngĩmatuma ta ngombo!” William Miller, Miller’s Works, volume 1, 24.
لە ماوەیەکدا کە دوای ژیانی یۆحەنای ئاشکراکار هات، و لە ڕۆژگاری چاکسازیی ئایینی، شەیتان بە چاڵاکی خەریکی بەرهەمهێنانی میتۆدی دڕۆینەی پێشبینی بوو بۆ ئەوەی شیکاریی ڕاستی کتابی پیرۆز تێکبدات و لەناوی ببات. ئەوەی هەندێک جار لەم ڕاستییە مێژووییانەدا لەبیر دەچێت ئەوەیە کە هەموو ئەو میتۆدانەی شەیتانییە بە ڕاستەوخۆ ئامانجیان هیچ پەرتووکی تر نەبوو جگە لە پەرتووکی ئاشکراکردن. بابەتی هەریەک لەو بڵاوکەرەوانەی تێکچوونی شەیتانییە ئەوە بوو. پەرتووکی ئاشکراکردن هەمیشە ئامانجی شەیتان بووە. شەیتان دەزانێت ئەوە پەرتووکی ئاشکراکردنە کە دەبێت دژی شەڕ بکات. کاتێک ئەم ڕاستییە دەناسین، دواتر دەتوانین ڕاستییەکی تر، کە نادیارە، بناسین؛ ئەویش ڕاستییەکەیە کە بەهۆی ڕاستییەکی گرنگی تردا دەپۆشرێت.
Abajesuiti bakoresheje uburyo bw’ibinyoma bwari bugamije kubuza ko abantu basobanukirwa neza ko papa w’Itorero ry’i Roma ari wa antikristo wavuzwe mu buhanuzi bwa Bibiliya. Buri muvugururi w’Umuporotesitanti wese yaje kwemera no kumenya uku kuri. Ni cyo gituma, igihe amateka nyakuri y’abantu nka Ribera na Louis de Alcazar yagiye agaragazwa ku mugaragaro mbere hose binyuze mu ijambo no mu nyandiko, ayo mateka y’abantu nka Ribera na Louis de Alcazar yakoreshwaga mu kugaragaza imihati ya satani yo kuburizamo ugusobanukirwa nyakwo kwa “wa muntu w’icyaha.” Ubuhamya bwanditswe cyangwa bwavuzwe bushyira ahagaragara umugambi wo kwinjiza ubwo buryo bwa satani ni nyabwo uko bungana kose, ariko Satani yari arimo kugerageza guhisha ibirenze ibihamya bya Bibiliya byonyine bigaragaza ko antikristo ari papa w’i Roma.
Mu gitabo cy’Ibyahishuwe harimo ukuri kwatwikiriwe n’urujijo rwatewe n’izo gahunda z’ibinyoma zo gusobanura Bibiliya ziri hanze y’ingingo y’umuntu ufite umubare ari wo gatandatu, gatandatu, gatandatu. Rimwe muri uko kuri ni, nta gushidikanya, ukuri kugaragazwa iyo amatorero arindwi asobanuwe mu ishyirwa ryayo ryuzuye cyane. Mu matorero arindwi harimo ukuri kuvuga mu buryo butaziguye amateka yatangiye ku wa 11 Nzeri 2001 kandi agasozwa n’ikibazo cy’itegeko ryo ku Cyumweru. Satani yagiye ashaka gukomeza guhisha uwo mucyo, kandi yahimbye uburyo bwa kisatani bwo kujijisha amabuye menshi y’agaciro y’ukuri ari mu gitabo cy’Ibyahishuwe, si ukumenya gusa ko papa w’i Roma ari umwanzi wa Kristo.
Mu mbere y’uko “umuntu w’icyaha” ahishurwa mu wa 538, abantu nka Eusebius na Victorinus bagabye ibitero ku gitabo cy’Ibyahishuwe mu mugambi wo gupfukirana kuzamuka kw’ububasha bwa papa. Nyuma mu mateka Kristo yasohoje isezerano rye ryahawe Tiyatira, azana inyenyeri yo mu gitondo y’Ubugorozi (Wycliffe), maze Satani nyuma yaho azana abantu babiri b’ibyamamare mu mateka kugira ngo bahagararire kandi bakomeze umurimo we wa satani. Intambara yamaze igihe kirekire yerekeye gukura k’ukuri, igera ku ndunduro yayo igihe ibanga ry’igitabo cy’Ibyahishuwe rizahishurwa, (hafi mbere cyane y’isozwa ry’igihe cy’imbabazi) ikubiyemo umucyo uva mu matorero arindwi Miller atigeze amenya, kandi na Sister White ntiyawumenye; nyamara birashoboka kugaragaza byoroshye ko haba Miller haba na Mwuka w’Ubuhanuzi bashyigikira uwo mucyo mushya, kuko umucyo mushya udashobora na rimwe kunyuranya n’umucyo wa kera.
“Ni kweli kwamba tunayo kweli, nasi yatupasa kushikamana kwa uthabiti mkuu na misimamo isiyoweza kutikiswa; lakini hatupaswi kutazama kwa mashaka nuru yoyote mpya ambayo Mungu aweza kuituma, na kusema, Kwa kweli, hatuwezi kuona kwamba twahitaji nuru yoyote zaidi kuliko ile kweli ya zamani ambayo tumekuwa tukiipokea hadi sasa, na ambayo ndani yake tumethibitika. Maadamu tunashikilia msimamo huo, ushuhuda wa Shahidi wa Kweli hutia karipio lake katika hali zetu, ‘wala hujui ya kuwa wewe u mnyonge, mwenye mashaka, maskini, kipofu, na uchi.’ Wale wanaojisikia kuwa ni matajiri, na wamejitajirisha kwa mali, wala hawana haja ya kitu chochote, wako katika hali ya upofu kuhusu hali yao ya kweli mbele za Mungu, nao hawajui.” Review and Herald, August 7, 1894.
ਉਜਾਲੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਲਈ ਮੁੱਖ ਪਰੀਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਸਥਾਪਿਤ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਉਹ ਮੂਲਭੂਤ ਸੱਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
“Xote la nguvu ya Mulungu yatoha ushahidi kuhusu kile ambacho ni kweli, hiyo kweli yastahili kusimama milele kuwa kweli. Hakuna mawazo ya baadaye, yenye kupingana na nuru ambayo Mulungu ametupatia, yanayopaswa kukubaliwa. Watu watatokea wakiwa na tafsiri za Maandiko ambazo kwao ni kweli, lakini ambazo si kweli. Kweli kwa wakati huu, Mulungu ametupatia kuwa msingi wa imani yetu. Yeye Mwenyewe ametufundisha kile ambacho ni kweli. Mtu mmoja atatokea, na tena mwingine, akiwa na nuru mpya inayopingana na nuru ambayo Mulungu ametoa chini ya uthibitisho wa Roho Wake Mtakatifu.” Selected Messages, kitabu cha 1, 162.
셰이탄은 요한이 그 안에 담긴 계시들을 기록한 때로부터 줄곧 요한계시록을 공격의 표적으로 삼아 왔다. 예수께서 말씀하셨다:
Lê çavên we xwezî ne, çimkî dibînin; û guhên we jî, çimkî dibihîzin. Ji ber ku bi rastî ez ji we re dibêjim ku gelek pêxember û mirovên rast dixwestin wan tiştan bibînin yên ku hûn dibînin, lê wan nedîtin; û wan tiştan bibihîzin yên ku hûn dibihîzin, lê wan nebihîstin. Matthew 13:16, 17.
Bərəketa ku têkildarî dîtin û bihîstinê re, bərəketa têgihiştina peyama Vahiyê ya Îsa Mesîh e. Gava Yûhenna wan kesan nîşan dide yên di “rojên dawî” de ne ku peyamê dibînin û dibihîzin, ew ket xwarê da ku perestiyê ji ferişteyê Cebrâîl re bike; û Cebrâîl di cih de ji Yûhenna re ragihand ku wisa neke.
Na nze Yoane namonaki makambo yango, mpe nayokaki yango. Mpe tango nayokaki mpe namonaki, nakweyaki na nse mpo na kofukamela liboso ya makolo ya anzelu oyo alakisaki ngai makambo yango. Bongo alobaki na ngai ete: Sala bongo te; mpo nazali mosali moninga na yo, mpe ya bandeko na yo basakoli, mpe ya baoyo babatela maloba ya buku oyo: sambela Nzambe. Emoniseli 22:8, 9.
Gabriel na John mbo badi bitondele byaremesibwe, kandi basemeriire kusinza Omuhangi wenka. Banabi bangi n’abagororoki, harimu n’abamarayika, bakayegomba “kureeba” na “kuhurra” obutumwa bw’Okutaka kw’Omukiro gwa Hagati, obu burigarukwamu ku nkomerero y’ensi.
Kristo alisema, “Heri macho yenu, kwa kuwa yanaona; na masikio yenu, kwa kuwa yanasikia. Kwa maana amin nawaambia, ya kwamba manabii wengi na watu wenye haki walitamani kuona mambo haya mnayoyaona, wasiyaone; na kusikia mambo haya mnayoyasikia, wasiyasikie” [Mathayo 13:16, 17]. Heri macho yale yaliyoona mambo yale yaliyoonekana katika miaka ya 1843 na 1844.
“Mburi yāheanĩrio. Na ndigũkũrĩ na gũkũma kũgĩcooka kuheana mburi ĩyo, tondũ cimanyĩrĩrio cia hinda irĩa tũrĩ nacio irĩ gũkũhĩrĩria; wĩra wa mũthia no nginya wĩkwo. Wĩra mũnene nĩũgĩkwo thĩinĩ wa hinda hụhũ. Mũgambo nĩũgũcoka kuheanwo narua nĩ ũthondeki wa Ngai, nao ũgaakũra ukĩgĩa kĩrĩrĩ kĩnene. Hĩndĩ ĩyo Danieli nĩagathimama handũ haake, nĩguo ahe ũira wake.” Manuscript Releases, volume 21, 437.
Abaantu abalungami (Yohana) n’abakozi banabwe (bamalayika) kye baayagalanga okulaba kyali kutuukirira kwa nkomerero okw’Okukaaba okw’Ekiro mu nkomerero y’Obwadiventi, ensi lwe yali eryoke eyakire n’ekitiibwa kya Katonda. Okwolesebwa okwo okw’enkomerero okw’amaanyi mu nkuba ey’oluvannyuma kuleetebwa okuggulwawo kw’Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo.
Ngwĩrĩrwo ũcio atũmwo nĩ ũhonokia, ũrĩa anabii mahooyireho na makĩũrĩrĩria wega, o arĩa mahanĩtie ũhoro wa wega ũrĩa mwendaga kũĩrĩrwo nĩ inyuĩ; marĩ na gũcaria kumenya ihinda rĩrĩkũ, kana ihinda rĩa mĩtugo ĩrĩkũ, rĩrĩa Roho wa Kristũ ũrĩa warĩ ndani yao warĩ akionania, rĩrĩa warĩ akĩheana mbere ya ihinda ũira wa mĩnyamaro ya Kristũ, na riiri ũrĩa wagĩrĩirwo kũrũmĩrĩra. Nao makĩguũrirwo atĩ ti o bo ene marĩ marutagĩra, no nĩ ithuĩ; nĩguo marutĩte ũhoro ũcio, ũrĩa rĩu mũmenyithĩirio nĩ arĩa maamũhunjĩirie Ngoro-Njega na Roho Mũtheru ũrĩa watũmĩtwo kuuma igũrũ; ũhoro ũcio ni ũrĩa araika meehokete kũũtaamĩra. Nĩ ũndũ ũcio, mwĩohere mĩhĩrĩga ya meciiria manyu, mwĩtigĩre, na mwĩhoke nginya mũthia-ini ũhoro wa wega ũrĩa mũgĩĩrwo rĩrĩa Jesu Kristũ akagũũrirwo. 1 Petero 1:10–13.
Abanabbi, abantu abalungileyo neengelosi banqwenela ukuhlala ngexesha apho “ubabalo,” oko kukuthi amandla kaThixo, athululwa khona ngexesha lokuzaliseka kokugqibela kweMidnight Cry. Olo “babalo,” olungamandla okudala kaThixo, luziswa ebantwini xa iSityhilelo sikaYesu Kristu sivulwa amatywina. USathana uyazi ukuba indlela yokuhambisa amandla okudala kaThixo kubantu baKhe izalisekiswa ngomyalezo ovulwa amatywina okwincwadi yeSityhilelo, yaye ngenxa yoko ibe yeyona nzame yakhe iphambili ukudida, ukucinezela nokugquma ukukhanya okuqulethwe yincwadi yeSityhilelo. Oko kukhanya akusosazisi nje somntu wesono, kuba loo nyaniso yabhalwa yaza yaqinisekiswa ngokupheleleyo ngabo bonke abaHlaziyi bamaProtestanti kwiinkulungwane ezadlulayo.
Ndzi a ndzi ri eMoyeni hi siku ra Hosi, kutani ndzi twa endzhaku ka mina rito lerikulu, onge i ra mhalamhala, ri ku: Ndzi Alpha na Omega, lowo sungula ni wa makumu; naswona leswi u swi vonaka, swi tsale ebukwini, u swi rhumela eka mavandla ya nkombo lama nga eAsia; eka Efesa, ni le Smirna, ni le Pergamo, ni le Tiyatira, ni le Saridisi, ni le Filadelifia, ni le Lawodikiya. Kutani ndzi hundzuka leswaku ndzi vona rito leri vulavulaka na mina. Kuteloko ndzi hundzukile, ndzi vona swikhomela-mboni swa nsuku swa nkombo; naswona exikarhi ka swikhomela-mboni swa nkombo a ku ri ni un’we la fanaka ni N’wana wa munhu, la ambaleke nguvu yo leha ku fika emilengeni, naswona a bohiwe exifuveni hi bhande ra nsuku. Nhloko ya yena ni misisi ya yena a swi tlula hi ku basa, ku fana ni voya bya tihamba, ku basa ku fana ni gamboko; kutani mahlo ya yena a ma fana ni langavi ra ndzilo; naswona milenge ya yena a yi fana ni koporo leyi tengisiweke, onge hiloko yi pfuzeriwa ekheleni; kutani rito ra yena a ri fana ni mpfumawulo wa mati yo tala. Naswona a a khome etlhelweni ra yena ra xinene tinyeleti ta nkombo; naswona enon’wini wa yena a ku huma banga ro kariha leri nga ni swinhena swimbirhi; kutani xikandza xa yena a xi fana ni dyambu loko ri voninga hi matimba ya rona. Kuteloko ndzi n’wi vonile, ndzi wela emilengeni ya yena onge ndzi file. Kutani a veka voko ra yena ra xinene ehenhla ka mina, a ku eka mina: U nga chavi; ndzi lowo sungula ni wa makumu: Hi mina la hanyaka, naswona a ndzi file; kambe waswivo, ndzi hanya hilaha ku nga heriki, Amen; naswona ndzi ni swilo-leswi-swipfulekaka swa hele ni swa rifu. Tsala swilo leswi u swi voneke, ni swilo leswi nga kona, ni swilo leswi nga ta humelela endzhaku ka sweswo. Nhlavutelo 1:10–19.
Adventism ipâka “historicist” pa nih thlarau hman dân chu, Thupuan bung hnih leh thum-a kohhran zawng zawngte chu kohhran hnuhnung berah an lo inchhunzawm leh vek tih an hria. Mahse, kum zabi sawmhnihna tâwp lamah khân Setana chuan Adventism mit a khâr tawh a, an mawhphurhna pawimawh tak, “hriatthiamna ropui takte vawnkhâmtu” an nih anga, hmanraw pawimawh leh thianghlim chu, a humhimna leh a tihdan pawh an hliam thei tûrin a kalpui tawh a ni. Adventism-ah chuan hman dân chu a lo thlahthlamin a lo paih bo mêk lai pawhin, hman dân thianghlim chu hman zui reng mi a la awm tho. Keini chuan Story of the Seer of Patmos tih lehkhabu chu, kohhran zawng zawngte hi Laodikea chanchinah hman thlâkna dik tak a ni tih tichiangtu hriattîrna atan kan hmang a. A hnuaia thu lâkchhuahte hi ka sawi tum ber chu an tichiang thei tûra lehkhabu atanga lâkchhuah an ni.
“Kristus na bakaar kaani mial a khak naknuai dingin, Ephesus, Smyrna, leh Pergamos te thil tawn an lo neih chu a hnuai ber kohhranah pawh a lo thleng leh dawn tih hriat reng a ngai; chutiang bawkin, Thyatira chanchin pawh khawvel tâwp hun khangthar hnuhnung berah a inangin a lo awm ang.” Stephen N. Haskell, Story of the Seer of Patmos, 69.
Haskell ni sawasawa ni pite kwamba uzowefu wa makanisa manne ya kwanza urudiwa, au kama avyo sema, “utakuwa na mwenzake katika kizazi cha mwisho.”
“Akasaba ikizamini, ariko byose byerekezaga imbere ku mwaka wa 1843 nk’igihe isi igomba kwakira Umukiza wayo. Imimerere y’abantu mu kuza kwa mbere kwa Kristo noneho yongeye kwigaragaza.” Stephen N. Haskell, *Story of the Seer of Patmos*, 75.
Haskell alikua akizungumza juu ya William Miller kutambua mwaka wa 1843 kuwa ndio Kuja kwa Kristo mara ya Pili, naye anatambulisha kwamba hali za ujio wa kwanza zilirudiwa katika wakati wa Wamillerite. Haskell alikuwa sahihi, na Sister White anathibitisha kwamba Miller mwenyewe aliwakilishwa na Yohana Mbatizaji.
“جیسا کہ یوحنا بپتسمہ دینے والے نے یسوع کی پہلی آمد کی منادی کی اور اُس کی آمد کے لیے راہ تیار کی، ویسا ہی ولیم ملر اور وہ سب جو اُس کے ساتھ شامل ہوئے، خدا کے بیٹے کی دوسری آمد کی منادی کرتے رہے۔” اوّلین تحریریں، 229۔
Haskel hata anatambua kwamba katika kipindi cha kihistoria cha Pergamo, (kanisa la tatu linalowakilisha maafikiano ya Ukristo na ibada ya sanamu), historia ya Sardi, kanisa la tano, ilirudiwa.
“Pergamo’n akụkọ ihe mere eme, e nwere oge mgbe Ndị Kraịst chere na ikpere arụsị anwụọla; ma n’eziokwu, okpukpe ahụ nke yiri ka e meriri, bụ ya meriri. Ikpere arụsị, mgbe e mezuru ya baptizim, batara n’ime ụka. N’ụbọchị ndị Sardis, akụkọ a mere ọzọ.” Stephen N. Haskell, Story of the Seer of Patmos, 75, 76.
Saridisi rwari kereke yo mu gihe cy’Ivugururamyemerere yakangutse ikigaragambiriza ibinyoma bya Satani byo mu bupapa, ariko umurimo wayo utararangira, yari yamaze gutangira gusubira i Roma. Batekerezaga nk’uko itorero ry’i Perugamo ryatekerezaga ko ubupapa bwari bwarapfuye, nyamara mu by’ukuri bwari bugihumeka. Haskell na we agaragaza ko ku itorero ry’abasigaye harabagiranira “imirasire yakusanyijwe y’ibihe byose byahise.”
“Likán língin weéx̱ʼi yéil yeedát yáx̱ ach x̱ʼéit ḵusteeyí ekáx̱—aadé ich remnant—yáatxʼi at x̱ʼéit yáa atx̱áa yáx̱ x̱ʼéináx̱ áwé toowú chʼa yei x̱ʼéit ḵudzitee has du een.” Stephen N. Haskell, Story of the Seer of Patmos, 69.
Ndzi nga vuli leswaku Haskell u lemukile leswaku matimu ya ku ya emahlweni lama yimeleriwaka hi mavandla ya nkombo, ma tlhela ma hetiseka ematimini ya Israele wa khale, kambe hakunene u seketela ntiyiso wolowo loko a tsala leswaku “mimhandzu leyi hlengeletiweke ya malembe hinkwawo lama hundzeke” yi “voninga” ehenhla ka “vandlha ro hetelela.” Israele wa khale u katsiwa eka “mimhandzu ya” “malembe lama hundzeke.” Naswona hambileswi a seketelaka milawu ya nkoka leyi lavekaka leswaku ku lemukiwa vuyimeri bya mavandla ya nkombo ematimini ya Israele wa khale, a ndzi tiyiseki leswaku u byi lemukile ku fika kwihi ku fanana loku yimeleriwaka eka swikombiso sweswo. Nakambe ndzi tiyisile leswaku a nga xi lemukanga xiphemu xin’wana lexi nga xa nkoka swinene xa matimu lama yimeleriwaka hi mavandla ya nkombo, ku nga xiphemu lexi hi kongomaka eka xona.
Tukakivua ukweli huu katika makala yetu inayofuata.