پێغەمبەر میخا پرسیارێک دەربارەی تێگەیشتن لە دادوەرییەکە دەورووژێنێت.
و من گوتم: تکاتان لێ دەکەم، گوێ بگرن، ئەی سەرانی یاقوب و ئەی فەرمانڕەواکانی بنەماڵەی ئیسرائیل؛ ئایا ئەرکی ئێوە نییە کە دادپەروەری بناسن؟ میخا ٣:١.
وەڵامەکە ئەوەیە کە گەلی خودا دەبێت دادوەری بناسن. ئەوان دەبێت تێبگەن کە کاتێک هەیە کە خودا تێیدا دەست بە دادوەریی خۆی دەکات.
بە دەنگێکی بەرز دەیگوت: لە خودا بترسن و شکۆمەندی بدەنە ئەو؛ چونکە کاتی حوکمدانەکەی هاتووە؛ و ئەوە بپەرستن کە ئاسمان و زەوی و دەریا و سەرچاوەکانی ئاوی بەدی هێناوە. ئاشکراکردن ١٤:٧.
بابەتی حوکمدان لە سەرتاسەری کەلامی خودادا باس کراوە، بەڵام وردەکارییەکانی حوکمدان تا ڕادەیەکی زۆر بە هەڵە لێک دەدرێنەوە و پشتگوێ دەخرێن و لەژێر «داب و نەریت»دا نێژراون، کە یەکێکە لەو ئامرازە سەرەکییانەی شەیتان بۆ پۆشاندنی ڕاستییەکانی خودا بەکاریان دەهێنێت.
بەڵام تۆ بۆچی حوکم بەسەر براکەتدا دەدەیت؟ یان بۆچی براکەت بە هیچ دەزانیت؟ چونکە ئێمە هەموومان لەبەردەم کورسیی دادوەریی مەسیحدا ڕادەوەستین. چونکە نووسراوە: بە گیانی خۆم سوێند دەخۆم، یەزدان دەفەرموێت، هەموو ئەژنۆیەک لەبەردەممدا دادەچەمێت و هەموو زمانێک دان بە خودادا دەنێت. کەواتە هەریەکەمان حیسابی خۆی بە خودا دەدات. ڕۆما ١٤:١٠–١٢.
کاتێک هەیە کە وەک «کاتژمێرێک» دەستنیشان کراوە و هەموومان لەو کاتەدا لەبەردەم دادوەریدا ڕادەوەستین. کڵێسای لاودیکیی ئەدڤێنتیستەکانی ڕۆژی حەوتەم بەباشی ئاگادارە لەوەی کە دادوەری لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٨٤٤دا دەستی پێ کرد، ئەو کاتەی مەسیح کاری خۆی لە شوێنی پیرۆزی پیرۆزگای ئاسمانیدا تەواو کرد، بەڵام ئەوان ڕەتیان کردووەتەوە ئەوە ببینن کە دادوەرییەکە ڕەوتێکی پلەبەپلە و زۆر وردی دادوەری دەنوێنێت. ئەوان تێدەگەن کە کاتێک مەسیح لە ساڵی ١٨٤٤دا چووە ناو شوێنی هەرەپیرۆز و دەستی بە دادوەری کرد، لەوانەوە دەستی پێ کرد کە لەسەر باوەڕ بە مەسیح مردبوون. ئەوان تێدەگەن کە پرۆسەی دادوەری لە ئادەمەوە دەستی پێ کرد و بە تۆماری مێژوویی مرۆڤایەتیدا، لە ئادەمەوە بەرەو پێش، هەنگاو بە هەنگاو پێشچوو. ئەوان دەزانن کە کاتێک هەیە مەسیح کۆتایی بە دادوەریکردنی ئەوانەی مردوون دەهێنێت و پاشان دەست بە کاری خۆی بۆ دادوەریکردنی ئەوانە دەکات کە لەو کاتەدا زیندوون. کەچی بەهۆی «داب و نەریت»ەوە کوێر کراون.
“‘و ژیانی هەتاهەتایی ئەوەیە کە تۆ، کە تەنها خودای ڕاستەقینەیت، و عیسای مەسیح، کە تۆ ناردووتە، بناسن.’ چەندە پێویستە ئەو پیاوان و ژنانەی بانگەشەی لەخواترسی دەکەن، لە نووسراوە پیرۆزەکان تێبگەن. هەر بەم ڕێگەیە لە فێرکاریی دروستدا پەروەردە دەبن، لە ڕاستیدا ڕەگ دادەکوتن و بناغەدار دەبن و لە ناسینی عیسای مەسیحدا جێگیر دەبن. بەڵام نابێت نەریت و دابەکانی مرۆڤەکان لەگەڵ ڕاستییە پیرۆزەکانی وەحی تێکەڵ بکرێن. مەسیح بەوانەی کە ئەمەیان دەکرد، فەرمووی: ‘زۆر باش فەرمانەکانی خودا ڕەت دەکەنەوە، بۆ ئەوەی نەریتەکانی خۆتان بپارێزن.’ ئەمەش ئێستا هەمان ئەوەندە ڕاستە کە ئەو کاتە ڕاست بوو، کاتێک مەسیح لەسەر زەوی بوو و ڕەت کرایەوە و لە خاچ درا.
“‘لە نووسراوە پیرۆزەکان بکۆڵنەوە.’ بە وردی بخوێننەوە، نوێژ بکەن و باوەڕ بهێنن. کتێبی پیرۆز بەبێ پێشداوەری و بە ڕۆحێکی خاکەسار و ئامادە بۆ فێربوون هەڵبگرن، و بە تێگەیشتنێکەوە کە بەڕووی کاریگەرییەکانی ڕۆحی خودادا کراوەیە، ڕێگە بدەن هێزە قەناعەتپێهێنەرەکەی شێوە بە ژیان و ویژدان بدات. ئەمڕۆ ئەو دەنگەی لە کەلڤارییەوە دێت، بە ئاوازێکی پڕ لە بەزەییەوە لەگەڵ هەر ڕۆحێکدا دەدوێت. با هەمووان ئەوە ببینن کە تەنها هیوایان لە بیستن و وەرگرتن و دڵشادبوون بەو ڕاستییەدایە کە هێزی خودایە بۆ ڕزگاریی هەموو ئەوانەی باوەڕ دەهێنن.” دەنگدانەوەی کتێبی پیرۆز، ٢ی ئەیلوولی ١٨٩٥.
ئەدڤێنتیستە لاودیکییەکانی ڕۆژی حەوتەم دەبینن کە “کاتژمێر”ێکی دیاریکراو گەیشت و لە ٢٢ی ئۆکتۆبەری ١٨٤٤دا بوو بە نیشانەی دەستپێکی دادوەریی مردووان، بەڵام ئامادە نین ببینن کە کاتێکیش هەیە کە مەسیح تێیدا دەستی بە دادوەریی زیندووان کردووە. هەروەک دەستپێکی دادوەریی مردووان، دادوەریی زیندووانیش لە کەلامە پێغەمبەرانەکەیدا نیشان دراوە. پەترۆس ئەو کاتە دیاری دەکات، کە بە “کاتەکانی گەڕاندنەوەی هەموو شتێک” دەیناسێنێت.
کەواتە تۆبە بکەن و بگەڕێنەوە، تاکو گوناهەکانتان بسڕدرێنەوە، کاتێک سەردەمەکانی حەسانەوە لە ئامادەبوونی پەروەردگارەوە دێن؛ ئەویش عیسای مەسیح دەنێرێت، کە پێشتر پێتان ڕاگەیەنرابوو. کردار ٣:١٩، ٢٠.
لە دادوەریدا گوناهەکان دەسڕدرێنەوە، بەڵام تەنها ئەگەر ئیعترافمان بەو سەرپێچییانە کردبێت کە ئەنجاممان داون و وازمان لێیان هێنابێت. ئەگەر ئیعترافمان بەو گوناهانە نەکردبێت و وازمان لێیان نەهێنابێت، ناوەکانمان دەسڕدرێنەوە. لە دادوەریدا کتێبێک هەیە کە ناوی ئەو کەسانەی تێدایە کە ڕایانگەیاندووە باوەڕیان بە مەسیح هەیە، و کتێبێکی دیکەش هەیە کە هەر گوناهێک کە ئەنجاممان داوە تێیدا تۆمار کراوە. هەروەها کتێبێکی یادەوەریش هەیە.
سەیرم دەکرد هەتا تەختەکان دانران و کۆنەڕۆژەکە دانیشت؛ پۆشاکەکەی وەک بەفر سپی بوو و قژی سەری وەک خوری پاک بوو؛ تەختەکەی وەک بڵێسەی ئاگر بوو و چەرخەکانی وەک ئاگری گڕگرتوو بوون. ڕووبارێکی ئاگرین لەبەردەمیەوە دەڕژا و دەهاتە دەرەوە؛ هەزار هەزار کەس خزمەتی ئەویان دەکرد و دە هەزار جار دە هەزار کەس لەبەردەمی ڕاوەستابوون؛ دادگا دانیشت و کتێبەکان کرانەوە. دانیال 7:9، 10.
لە کتێبی ئاشکراکردندا، دادوەریی لەناوچووان دوای هاتنەوەی دووەمی مەسیح ڕوودەدات، بەڵام دادوەریی ڕزگارکراوان پێش هاتنەوەی دووەمی مەسیح ئەنجام دەدرێت.
و مردووانم بینی، بچووک و گەورە، کە لەبەردەم خودا ڕاوەستابوون؛ و کتێبەکان کرانەوە؛ و کتێبێکی دیکەش کرایەوە، کە کتێبی ژیانە؛ و مردووان بەگوێرەی کردارەکانیان، لەسەر بنەمای ئەو شتانەی لە کتێبەکاندا نووسرابوون، دادوەرییان لەسەر کرا. ئاشکراکردن ٢٠:١٢.
لە دادوەریدا سێ کتێب هەیە: کتێبی ژیان، کتێبی گوناهەکان و کتێبێکی یادەوەری.
ئینجا ئەوانەی لە یەزدان دەترسان، زۆرجار لەگەڵ یەکتری دەدوان؛ یەزدانیش گوێی ڕاگرت و بیستی، و لەبەردەمیدا کتێبێکی یادەوەری نووسرا بۆ ئەوانەی لە یەزدان دەترسان و بیریان لە ناوی ئەو دەکردەوە. یەزدانی سوپاکان دەفەرموێت: لەو ڕۆژەدا کە گەوهەرەکانم کۆ دەکەمەوە، ئەوان هی من دەبن؛ بەزەییم پێیاندا دێتەوە، هەروەک پیاوێک بەزەیی بە کوڕی خۆیدا دێتەوە کە خزمەتی دەکات. ئەوسا ئێوە دەگەڕێنەوە و جیاوازی لە نێوان ڕاستودروست و بەدکاردا دەناسەنەوە، لە نێوان ئەوەی خزمەتی خودا دەکات و ئەوەی خزمەتی ناکات. مەلاخی ٣:١٦–١٨.
دادوەری، بەپێی ئەوەی سێ پەرتووکی تۆماری ئاسمان دیاریی دەکەن، ڕزگاربووان لە هەلاکبووان جیا دەکاتەوە. مەلاخی ڕزگاربووان بەو کەسانە پێناسە دەکات کە «لە یەزدان دەترسان». پەترۆس کاتێک دەستنیشان دەکات کە مرۆڤەکان تێیدا زیندوون و دەتوانن تۆبە بکەن و بگەڕێنەوە. بۆ ئەوەی گیانێک تۆبە بکات، دەبێت زیندوو بێت. بەپێی پەترۆس، کاتژمێری دادوەریی زیندووان بریتییە لە «کاتەکانی حەسانەوە». لە ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠١دا، ئەو پرۆسەی دادوەرییەی کە لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٨٤٤دا دەستی پێ کردبوو، کۆتایی هات و ئەو دەستی بە کاری خۆی بۆ دادوەریکردنی زیندووان کرد. پرۆسەیەکی قۆناغبەقۆناغی دادوەری لە ساڵی ١٨٤٤دا دەستی پێ کردبوو: پرۆسەیەک کە بەو مردووانە دەستی پێ کرد کە ناوەکانیان لە پەرتووکی ژیاندا تۆمار کرابوون.
لە 9/11دا، مەسیح هەستا بۆ ئەوەی دەست بە قۆناغی دواتری دادوەری بکات. لە دادوەریی زیندوواندا، ئەو هەروەها لەگەڵ خەڵکدا «حوجەتی دەهێنایەوە». مەسیح لەگەڵ مردوواندا حوجەت ناهێنێتەوە، چونکە مردووان هیچ نازانن؛ چونکە وەک عیسا لە ڕووداوی مارتا، مەریەم و لەعازردا ڕوونی کردەوە، مردن خەوە.
چونکە بۆ ئەو کەسەی بە هەموو زیندووانەوە پەیوەستە، هیوایەک هەیە؛ چونکە سەگێکی زیندوو لە شێرێکی مردوو باشترە. چونکە زیندووان دەزانن کە دەمرن؛ بەڵام مردووان هیچ نازانن، ئیتر هیچ پاداشتێکیشیان نییە؛ چونکە یادیان لەبیر کراوە. هەروەها خۆشەویستییان و ڕقیان و حەسودییان ئێستا لەناو چووە؛ ئیتر هەتاهەتایە هیچ بەشێکیشیان نییە لە هیچ شتێکدا کە لەژێر خۆردا دەکرێت. کۆمەڵکار ٩:٤–٦.
بۆ ئەوەی عیسا لە مرۆڤایەتی بپاڕێتەوە، پێویستە مرۆڤایەتی زیندوو بێت.
ئەم قسانەی فەرموو؛ پاشان پێی فەرموون: «لەعازری هاوڕێمان خەوتووە؛ بەڵام من دەچم، تاکو لە خەو بێداری بکەمەوە.» ئینجا قوتابییەکانی گوتیان: «گەورەم، ئەگەر خەوتووە، چاک دەبێتەوە.» بەڵام عیسا باسی مردنی ئەوی دەکرد؛ کەچی ئەوان وایان دەزانی باسی پشوودان لە خەودا دەکات. ئەوسا عیسا بە ڕاشکاوی پێی فەرموون: «لەعازر مردووە.» یۆحەنا 11:11–14.
پەترۆس “کاتەکانی بوژانەوە” بەو “کاتژمێرە” دەناسێنێت کە داوەریکردنی زیندووان تێیدا دەست پێ دەکات، و لەو کاتەدا عیسا دەنێردرێت، و کاتێک ئەو دەگات، “ڕادەوەستێت” و “داکۆکی دەکات”.
یەزدان بۆ دادخوازی هەڵدەستێت، و بۆ دادوەریکردنی گەل ڕادەوەستێت. یەزدان لەگەڵ پیرانی گەلەکەی و میرەکانی دەچێتە دادوەرییەوە: چونکە ئێوە ڕەزەکەتان تەواو خواردووە؛ سامانی تاڵانکراوی هەژاران لە ماڵەکانتاندایە. ئیشایا ٣:١٣، ١٤.
ئێلێن وایت ئەو کاتە دیاری دەکات کە پەروەردگار «هەڵدەستێت»، یان وەک ئیشایا دەڵێت، «پەروەردگار ڕادەوەستێت» بۆ ئەوەی «دادخوازی بکات» و «حوکم بەسەر گەلدا بدات».
“ئێستا ئەو هەواڵە دەگات کە گوایە من ڕامگەیاندووە نیویۆرک بە شەپۆلێکی مەدّی دەریا ڕادەماڵدرێت؟ من هەرگیز ئەمەم نەگوتووە. کاتێک سەیری ئەو بینا مەزنانەم دەکرد کە لەوێ نهۆم لە دوای نهۆم بەرز دەبوونەوە، گوتوومە: ‘کاتێک پەروەردگار هەڵدەستێت تا زەوی بە شێوەیەکی سامناک بلەرزێنێت، چ دیمەنە سامناکێک ڕوو دەدەن! ئەوسا وشەکانی ئاشکراکردن ١٨:١–٣ بەدی دێن.’ تەواوی بەشی هەژدەهەمی ئاشکراکردن هۆشدارییەکە سەبارەت بەوەی بەسەر زەویدا دێت. بەڵام سەبارەت بەوەی بەسەر نیویۆرکدا دێت، هیچ ڕووناکییەکی تایبەتم نییە، تەنها ئەوە دەزانم کە ڕۆژێک بینا مەزنەکانی ئەوێ، بەو ژێروژوورکردن و سەرەوژێرکردنەی کە بە هێزی خودا ڕوو دەدات، دەڕووخێندرێن. لەو ڕووناکییەوە کە پێم دراوە، دەزانم کە وێرانی لە جیهاندایە. یەک وشە لە پەروەردگارەوە، یەک بەرکەوتنی هێزە مەزنەکەی، ئەم بینا زەبەلاحانەش دەڕووخێن. دیمەنگەلێک ڕوو دەدەن کە ناتوانین سامناکییان وێنا بکەین.” ڕیڤیو ئەند هێرەڵد، ٥ی تەممووزی ١٩٠٦.
خوشک وایت هەروەها دەستنیشان دەکات کە ئەو فریشتەیەی لە بەشی دەیەمی کتێبی ئاشکراکردندا دابەزی و کتێبێکی بچووکی کراوەی بەدەستەوە بوو، کەسێکی تر نەبوو جگە لە خودی عیسا مەسیح.
«ئەو فریشتە بەهێزەی کە ڕێنمایی یۆحەننای کرد، کەسێکی تر نەبوو جگە لە خودی عیسا مەسیح. دانانی پێی ڕاستی لەسەر دەریا و پێی چەپی لەسەر وشکانی، ئەو ڕۆڵە پیشان دەدات کە لە دیمەنە کۆتاییەکانی ململانێی گەورە لەگەڵ شەیتاندا دەیگێڕێت. ئەم شێوەیەی وەستان، هێز و دەسەڵاتی باڵای ئەو بەسەر سەرتاسەری زەویدا دەردەخات.» لێکدانەوەی کتێبی پیرۆزی ئەدڤێنتیستەکانی ڕۆژی حەوتەم، بەرگی ٧، ٩٧١.
ئەو ڕۆڵەی کە عیسا “لە دیمەنە کۆتاییەکاندا دەیگێڕێت” نوێنەرایەتیی کارەکەی وەک سەرۆکی کاهینان لە ئاسماندا دەکات.
بۆیە، ئەی برایانی پیرۆز، کە بەشدارن لە بانگەوازی ئاسمانی، سەرنج بدەنە نێردراو و سەرۆکی کاهینانی ئەو باوەڕەی دانی پێدا دەنێین، مەسیح عیسا. عیبرانییەکان ٣:١.
خوشک وایت نەک تەنها فریشتەی بەشی دەیەمی ئاشکراکردن بە مەسیح دەناسێنێت، بەڵکو هەروەها سێ فریشتەکەی بەشی چواردەیەمی ئاشکراکردن بە هێماکانی مەسیح دەناسێنێت؛ چونکە ئاماژە بەوە دەکات کە پرۆتستانتەکان لە مێژووی بزووتنەوەی میلەریدا سێ پەیامەکەیان لە خاچ دا، هەروەک چۆن یەهودییەکان مەسیحیان لە خاچ دا.
“زۆر کەس بە تۆقینەوە سەیری ڕەفتاری جولەکەکان لە ڕەتکردنەوە و لەخاچدانی مەسیحدا دەکەن؛ کاتێکیش مێژووی ئەو خراپ مامەڵەکردنە شەرمەهێنەرە دەخوێننەوە کە لەگەڵیدا کرا، وا دەزانن ئەویان خۆش دەوێت و وەک پەترۆس نکۆڵییان لێ نەدەکرد یان وەک جولەکەکان لە خاچیان نەدەدا. بەڵام خودا، کە دڵی هەمووان دەخوێنێتەوە، ئەو خۆشەویستییەیان بۆ عیسا، کە بانگەشەیان دەکرد هەستی پێ دەکەن، خستووەتە تاقیکردنەوە. هەموو ئاسمان بەوپەڕی بایەخەوە چاودێریی پێشوازیکردن لە پەیامی فریشتەی یەکەمی دەکرد. بەڵام زۆرێک لەوانەی بانگەشەیان دەکرد عیسایان خۆش دەوێت و لە کاتی خوێندنەوەی چیرۆکی خاچدا فرمێسکیان دەڕشت، گاڵتەیان بە مژدەی هاتنەوەی ئەو دەکرد. لەبری ئەوەی بە خۆشییەوە پێشوازی لە پەیامەکە بکەن، ڕایانگەیاند کە وەهمێکە. ڕقیان لەوانە بوو کە دەرکەوتنی ئەویان خۆش دەویست و دەرگای کڵێساکانیان لە ڕوویان داخست. ئەوانەی پەیامی یەکەمیان ڕەتکردەوە، نەیاندەتوانی لە پەیامی دووەم سوودمەند بن؛ هەروەها لە هاواری نیوەشەویش سوودمەند نەبوون، کە دەبوو ئامادەیان بکات تا بە باوەڕ لەگەڵ عیسا بچنە ناو شوێنی هەرەپیرۆزی پیرۆزگای ئاسمانییەوە. بە ڕەتکردنەوەی ئەو دوو پەیامەی پێشوو، تێگەیشتنی خۆیان هێندە تاریک کردووە کە ناتوانن هیچ ڕووناکییەک لە پەیامی فریشتەی سێیەمدا ببینن، کە ڕێگای چوونە ناو شوێنی هەرەپیرۆز پیشان دەدات. بینیم کە وەک چۆن جولەکەکان عیسایان لە خاچ دا، بە هەمان شێوە کڵێسا بەناوەکانیش ئەم پەیامانەیان لە خاچ دابوو؛ بۆیە هیچ زانیارییەکیان دەربارەی ڕێگای چوونە ناو شوێنی هەرەپیرۆز نییە و ناتوانن لە شەفاعەتی عیسا لەوێ سوودمەند بن. وەک جولەکەکان کە قوربانییە بێسوودەکانیان پێشکەش دەکرد، ئەمانیش نزا بێسوودەکانیان بەرەو ئەو بەشە بەرز دەکەنەوە کە عیسا بەجێی هێشتووە؛ شەیتانیش، کە لەم فریودانە خۆشحاڵە، ڕواڵەتێکی ئایینی بە خۆیەوە دەگرێت و بیری ئەم کەسانەی بانگەشەی مەسیحیبوون دەکەن بەرەو خۆی ڕادەکێشێت، و بە هێزی خۆی و نیشانەکانی و پەرجووە درۆیینەکانی کار دەکات تا لە داوەکەیدا توند بیانبەستێتەوە.” نووسینە سەرەتاییەکان، 259–261.
فریشتەکانی کتێبی ئاشکراکردن هێمای خودی عیسای مەسیحن، و فریشتەی بەشی هەژدەی ئاشکراکردن کە لە ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠١، کاتێک بینا مەزنەکانی نیویۆرک بە دەستلێدانێکی خودا ڕووخێنران، دابەزی، مەسیح بوو. پەترۆس دەستنیشانی کرد کە لە کاتی دەستپێکردنی دادوەریی زیندوواندا، کە ئەو بە “کاتەکانی بووژانەوە” دەستنیشانی کرد، خودا عیسا دەنێرێت. “بووژانەوە”ی پەترۆس هەمان بارانی دواوەختە، کە هاتنی لە کاتی دابەزینی فریشتەی بەشی هەژدەی ئاشکراکردندا دەستنیشان کراوە.
“بارانی دوایین بەسەر گەلی خودادا دەبارێت. فریشتەیەکی بەهێز لە ئاسمانەوە دادەبەزێت، و سەرانسەری زەوی بە شکۆی ئەو ڕووناک دەکرێتەوە.” ڕیڤیو ئەند هێرەڵد، ٢١ی نیسانی ١٨٩١.
لە ١١ی ئەیلوولدا، عیسا هەستا تا زەوی بە شێوەیەکی سامناک بلەرزێنێت، دەست بە دادوەریی زیندووان بکات و لەگەڵ گەلەکەیدا «حوججەت بهێنێتەوە». ئەو لە ڕێگەی کەلامە پێغەمبەرانەکەیەوە حوججەت دەهێنێتەوە. بەڵام هەرچەندە کڵێسا لاودیکیاییەکەی ئەدڤێنتیستەکانی ڕۆژی حەوتەم لە سروشتی قۆناغبەقۆناغی پرۆسەی دادوەری ئاگادارە، ئەوان نازانن کە کاتێک بینا گەورەکانی شاری نیویۆرک ڕووخان، دەست بە دادوەریکردنیان کرا.
بەڵێ، لەقلەق لە ئاسماندا کاتە دیاریکراوەکانی خۆی دەزانێت؛ قومری و قوڵنگ و پەڕەسێلکەش ڕەچاوی کاتی هاتنی خۆیان دەکەن؛ بەڵام گەلەکەم حوکمی یەزدان نازانن. چۆن دەڵێن: ئێمە داناین و شەریعەتی یەزدان لەگەڵمانە؟ ئەوەتا، بەڕاستی بەبێ سوود دروستی کردووە؛ قەڵەمی شەریعەتنووسان بێ سوودە. دانایان شەرمەزار بوون، تۆقیون و گیراون: ئەوەتا، کەلامی یەزدانیان ڕەت کردووەتەوە؛ ئیتر چ داناییەک لەواندایە؟ یەرمیا ٨:٧–٩.
کاتێک مەسیح لە 9/11دا بۆ داکۆکیکردن هەستا، بانگی گەلەکەی کرد کە بەدوای «ڕێگا کۆنەکان»ی یەرمیا بگەڕێن.
“دوژمن هەوڵ دەدات بیری برا و خوشکەکانمان لە کاری ئامادەکردنی گەلێک بۆ ڕاوەستان لەم ڕۆژە کۆتاییانەدا لاببات. سەفسەتەکانی بەو مەبەستە داڕێژراون کە بیرەکان لە مەترسییەکان و ئەرکەکانی ئەم کاتە لاببەن. ئەوان ئەو ڕووناکییە بە کەمنرخ دادەنێن کە مەسیح لە ئاسمانەوە هات تا بۆ گەلەکەی بیدات بە یۆحەنا. فێر دەکەن کە ئەو دیمەنانەی هەر لەبەردەمماندان، ئەوەندە گرنگ نین کە سەرنجێکی تایبەتیان پێ بدرێت. ئەو ڕاستییەی سەرچاوەی لە ئاسمانەوەیە بێکاریگەر دەکەن و ئەزموونی ڕابردووی گەلی خودا لێیان دەسەننەوە، و لە جیاتی ئەوەدا زانستێکی ساختەیان پێ دەدەن. ‘یەزدان ئاوا دەفەرموێت: لە ڕێگاکاندا بوەستن و بڕوانن و پرسیاری ڕێچکە کۆنەکان بکەن، کە ڕێگای چاک لە کوێیە، و پێیدا بڕۆن.’ [یەرمیا 6:16.]
“با هیچ کەسێک هەوڵی هەڵکەندنی بناغەکانی باوەڕمان نەدات،—ئەو بناغانەی لە سەرەتای کارەکەماندا، بە لێکۆڵینەوەی نوێژئامێزانە لە کەلام و بە سرووش دانران. زیاتر لە پەنجا ساڵە لەسەر ئەم بناغانە بینا دەکەین. لەوانەیە کەسانێک وا بزانن ڕێگایەکی نوێیان دۆزیوەتەوە و دەتوانن بناغەیەکی بەهێزتر لەوەی دانراوە دابنێن؛ بەڵام ئەمە فریوێکی گەورەیە. ‘هیچ کەسێک ناتوانێت بناغەیەکی تر دابنێت جگە لەوەی دانراوە.’ [١ کۆرنسۆس ٣:١١.] لە ڕابردوودا، زۆر کەس دەستیان داوەتە بنیادنانی باوەڕێکی نوێ و چەسپاندنی بنەمای نوێ؛ بەڵام بیناکەیان چەندێک ڕاوەستا؟ زوو ڕووخا؛ چونکە لەسەر تاشەبەردەکە بنیاد نەنرابوو.” شایەتییەکان، بەرگی ٨، ٢٩٦، ٢٩٧.
ئەوەی کڵێسای لاودیکیی ئەدڤێنتیستی ڕۆژی حەوتەم گەڕانەوە بۆ ئەو ڕاستییانەی لە مێژووی میلەرییەکاندا چەسپێنراون ڕەت کردووەتەوە، ئەوانی لە “ڕێگا”ی خودا دەرخستووە، و ئەوان ڕێگایەکی نوێیان هەڵبژاردووە کە بە بەڵێنە پووچەکانی “نەریتەکان و دابەکان” پاڵپشتی دەکرێت.
بە کۆڵانەکانی ئۆرشەلیمدا بەملا و بەولادا ڕابکەن، ئێستا تەماشا بکەن و بزانن و لە مەیدانە فراوانەکانیدا بگەڕێن؛ ئەگەر بتوانن پیاوێک بدۆزنەوە، ئەگەر کەسێک هەبێت کە داد بەرپا بکات و بەدوای ڕاستیدا بگەڕێت، ئەوا من لەو شارە خۆش دەبم. هەرچەندە دەڵێن: یەزدان زیندووە؛ بەڕاستی سوێندی درۆ دەخۆن. ئەی یەزدان، ئایا چاوەکانت لەسەر ڕاستی نین؟ تۆ لێت داون، بەڵام خەمبار نەبوون؛ تۆ لەناوت بردوون، بەڵام ڕەتیان کردووەتەوە تەمبێ وەربگرن؛ ڕووخساری خۆیان لە بەرد ڕەقتر کردووە؛ ڕەتیان کردووەتەوە بگەڕێنەوە. لەبەر ئەوە گوتم: بەڕاستی ئەمانە هەژارن؛ نەفامن، چونکە نە ڕێگای یەزدان دەزانن و نە حوکمی خودای خۆیان. دەچمە لای پیاوە گەورەکان و لەگەڵیان قسە دەکەم؛ چونکە ئەوان ڕێگای یەزدان و حوکمی خودای خۆیان زانیوە؛ بەڵام ئەمانەش هەموویان نیرەکەیان شکاندووە و بەندەکانیان پچڕاندووە. یەرمیا ٥:١–٥.
ئەدڤێنتیستەکانی ڕۆژی حەوتەم، بەهۆی ڕەتکردنەوەی ناسینەوەی پرۆسەی دادوەری بەو شێوەیەی لە کەلامی پێغەمبەرانەی خودادا دیاری کراوە، لێپرسینەوەیان لەگەڵ دەکرێت. ئەلێن وایت بە ڕوونی دیاری دەکات کە ئەوانەی لە بەشی حەوتەمی ئاشکراکردندا مۆر دەکرێن، هەمان ئەو کەسانەن کە لە بەشی نۆیەمی حەزقیێلدا مۆر دەکرێن.
“ئەم مۆرکردنەی بەندەکانی خودا هەمان ئەو مۆرکردنەیە کە لە بینینێکدا بە حەزقیێل پیشان درا.” شایەتییەکان بۆ خزمەتکارانی ئایینی، ٤٤٥.
لە بەشی نۆی پەڕتووکی حەزقیێلدا، ئۆرشەلیم نوێنەرایەتیی کڵێسای ئەدڤێنتیستی ڕۆژی حەوتەم دەکات.
“لێرەدا دەبینین کە کڵێسا—پیرۆزگای پەروەردگار—یەکەمین بوو کە زەبری تووڕەیی خودای چەشت. پیرەکان، ئەوانەی خودا ڕووناکییەکی مەزنی پێ بەخشیبوون و وەک پارێزەرانی بەرژەوەندییە ڕۆحییەکانی گەل ڕاوەستابوون، خیانەتیان لەو ئەمانەتە کردبوو کە پێیان سپێردرابوو. ئەوان ئەو هەڵوێستەیان گرتبوو کە پێویست ناکات وەک ڕۆژگارانی پێشوو چاوەڕێی پەرجوو و دەرکەوتنی ئاشکرای هێزی خودا بین. ڕۆژگار گۆڕاوە. ئەم وشانە بێباوەڕییان بەهێز دەکەن، و دەڵێن: پەروەردگار نە چاکە دەکات و نە خراپە. ئەو هێندە بەبەزەییە کە نایەت گەلەکەی دادگایی بکات. بەم شێوەیە، ‘ئاشتی و ئاسایش’ هاواری ئەو پیاوانەیە کە هەرگیز جارێکی تر دەنگیان وەک کەڕەنا بەرز ناکەنەوە بۆ ئەوەی بە گەلی خودا سەرپێچییەکانیان و بە بنەماڵەی یاقوب گوناهەکانیان پیشان بدەن. ئەم سەگە لاڵانەی کە نەیاندەویست بوەڕن، هەر ئەوانەن کە تۆڵەی دادپەروەرانەی خودایەکی ڕەنجێندراو دەچەژن. پیاوان و کچان و منداڵانی بچووک، هەموویان پێکەوە لەناو دەچن.” شایەتییەکان، بەرگی ٥، ٢١١.
لە ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠١دا، دادوەریی زیندووان دەستی پێ کرد. ئەم دادوەرییە لەوانەوە دەستی پێ کرد کە خۆیان بە گەلی خودا دەناسێنن، و لە سەرکردایەتییەوە بەرەو ئەندامانی ئاساییی کڵێسا پێش چوو. کاتێک دادوەریی کڵێسای خودا کۆتایی دێت، پڕۆسەی دادوەری دەگوازرێتەوە بۆ ئەوانەی لە دەرەوەی ئەو گەلەن کە خۆی بە گەلی خودا دەناسێنێت.
چونکە کاتەکە هاتووە کە دەبێت داوەری لە ماڵی خوداوە دەست پێ بکات؛ ئەگەر سەرەتا لە ئێمەوە دەست پێ بکات، ئەوا کۆتایی ئەوانە چی دەبێت کە گوێڕایەڵی ئینجیلی خودا نین؟ ١ پەترۆس ٤:١٧.
ئەو “مزگێنییە”ی گوێڕایەڵیی ناکرێت، هەمان ئەو “مزگێنییە هەتاهەتاییە”یە کە فریشتەی یەکەم لە بەشی چواردەمی ئاشکراکردن ڕایدەگەیەنێت؛ ئەو فریشتەیە نەک تەنها “کات”ی حوکمدانی خودا ڕادەگەیەنێت، بەڵکو داوا لە مرۆڤەکان دەکات کە “لە خودا بترسن”. لە کتێبی مەلاخیدا، هەر ئەوانەی لە خودا دەترسن ناویان لە کتێبی یادەوەریدا نووسراوە.
بە دەنگێکی بەرز دەیگوت: لە خودا بترسن و شکۆمەندی بدەنە ئەو؛ چونکە کاتی حوکمدانەکەی هاتووە؛ و ئەوە بپەرستن کە ئاسمان و زەوی و دەریا و سەرچاوەکانی ئاوی بەدی هێناوە. ئاشکراکردن ١٤:٧.
پرۆسەی دادوەری بە گەلی پەیمانی خودا دەست پێ دەکات، و لە ساڵی ١٨٤٤دا پەروەردگار گەلی پێشووی پەیمانی بەجێهێشت و لەگەڵ بزووتنەوەی میلەرییەکان پەیمانی بەست. پڕۆتستانتەکانی ئەو سەردەمە بەجێهێڵدران، کاتێک پەروەردگار گەلێکی نوێی وەک گەلی پەیمان هەڵبژارد، هەروەک لە مێژووی موسا و یەشوع و کالێبدا لەگەڵ ئەوانەدا کردبووی کە بەناو دەریای سووردا لە میسر هاتبوونە دەرەوە. هەمان پرۆسە لە کۆتایی ئیسرائیلدا نیشان درا، کاتێک خودا ئیسرائیلی کۆنی تەڵاق دا و لەگەڵ بووکە نوێیەکەی—کڵێسای مەسیحی—پەیمانی بەست. ئەو کڵێسایە بۆ ماوەی ١٬٢٦٠ ساڵ کەوتە کۆیلایەتیی تاریکیی پاپایەتی، کە پێشتر لە ٤٣٠ ساڵ تاریکیی ئیسرائیلی کۆن لە میسردا بە شێوەی هێما نیشان درابوو. کاتێک کڵێسای مەسیحی لە ساڵی ١٧٩٨دا لە تاریکیی پاپایەتی هاتە دەرەوە، ئەندامەکانی لەو کاتەدا مەسیحیی پڕۆتستانت بوون. دواتر، لە ساڵی ١٨٤٤دا تاقی کرانەوە و بەجێهێڵدران، وەک ئەوانەی پێش چوونە ناو خاکی بەڵێندراو لە چۆڵەوانیدا مردن، و هەروەها وەک ئەو یەهودییانەی کە، کاتێک مەسیح هاوسەرگیریی لەگەڵ بووکە مەسیحییەکەی کرد، تەڵاق دران. لە ٩/١١دا، پرۆسەی تاقیکردنەوەی موسا و مەسیح و ساڵی ١٨٤٤ دووبارە کرایەوە.
عیسا مەسیح دوێنێ و ئەمڕۆ و هەتاهەتایە هەر هەمانە. عیبرانییەکان ١٣:٨.
ئێلێن وایت هەروەها ئەم بنەمایە دەستنیشان دەکات:
“کاری خودا لەسەر زەوی، لە سەردەمێکەوە بۆ سەردەمێکی تر، لە هەر چاکسازییەکی گەورە یان بزووتنەوەیەکی ئایینیدا هاوشێوەییەکی سەرنجڕاکێش نیشان دەدات. بنەماکانی مامەڵەکردنی خودا لەگەڵ مرۆڤەکان هەمیشە هەمانن. بزووتنەوە گرنگەکانی سەردەمی ئێستا لە بزووتنەوەکانی ڕابردوودا هاوتای خۆیان هەیە، و ئەزموونی کڵێسا لە سەردەمەکانی پێشوودا وانەگەلێکی زۆر بەبەها بۆ سەردەمی ئێمە لەخۆ دەگرێت.” ململانێی گەورە، ٣٤٣.
یەکەم جار کە مەسیح لەگەڵ گەلێکی هەڵبژێردراودا پەیمانی بەست، لە کاتی ڕزگارکردنیان لە دەریای سووردا بوو. ئەو ئەمەی بۆ بەدیهێنانی پێشبینیی ئەبراهام کرد، کە کۆیلایەتیی گەلی خودای لە میسردا دیاری کردبوو؛ ئەو کۆیلایەتییەش هێمای کۆیلایەتیی ئیسرائیلی ڕۆحییە لە سەردەمە تاریکەکانی حوکمڕانیی پاپدا. دیلێتی لە میسردا نەک تەنها هێمای دیلێتیی سەردەمە تاریکەکان بوو، بەڵکو هێمای دیلێتیی ئیسرائیلی کۆنیش بوو لە بابلدا.
“کڵێسای خودا لەسەر زەوی، لە ماوەی ئەم سەردەمە درێژەی چەوساندنەوەی بێوچاندا، بەڕاستی لە دیلایەتیدا بوو، هەروەک چۆن نەوەکانی ئیسرائیل لە سەردەمی تاراوگەدا لە بابل بە دیلی ڕاگیرابوون.” پێغەمبەران و پاشایان، ٧١٤.
دیلی لە میسر، کە بەدیهاتنی پێشگوییی ئیبراهیم بوو، هەروەها ئەوە دەردەخات کە ئەو نەتەوەیەی گەلی خودا لە ماوەی کۆیلایەتیدا لەناویدا نیشتەجێ بوون، ئەویش دادگایی دەکرا.
ئەویش بە ئەبرامی فەرموو: بە دڵنیاییەوە بزانە کە نەوەکانت لە خاکێکدا نامۆ دەبن کە هی خۆیان نییە، و خزمەتی خەڵکی ئەو خاکە دەکەن؛ ئەوانیش چوار سەد ساڵ دەیانچەوسێننەوە؛ هەروەها من ئەو نەتەوەیەش کە خزمەتی دەکەن دادگایی دەکەم؛ پاشان بە سامانێکی زۆرەوە دەردەچن. پەیدابوون ١٥:١٣، ١٤.
کاتێک گەلی هەڵبژێردراو لە میسر هاتە دەرەوە، لە ئاوەکانی دەریای سووردا حوکمی دادوەری بەسەر میسردا جێبەجێ کرا. پاش حەفتا ساڵ دیلی لە بابل، بابل بە دەستی ئیمپراتۆریەتیی ماد و فارس ڕووخێنرا. کاتێک پرۆتستانتەکانی سەردەمی تاریکی لە قۆناغی چەوساندنەوە لەلایەن پاپایەتییەوە دەرباز بوون، بێرتیە، ژنەراڵی ناپۆلیۆن، پاپای بە دیل گرت و دژە مەسیح ساڵێک دواتر لە تاراوگەدا مرد.
گرنگ نییە کە کەسێک خۆی لەپشت چ نەریت یان دابێک دەشارێتەوە بۆ ئەوەی ئەو پەیامە پشتگوێ بخات کە ساتی دادوەریی خودا دیاری دەکات؛ هەم کڵێسا و هەم دەوڵەت دەکەونە بەر پرۆسەی دادوەری. لە ١١ی ئەیلوولی ٢٠٠١دا، دادوەریی زیندووان دەستی پێ کرد و کڵێسای لاودیکیایی ئەدڤێنتیستەکانی ڕۆژی حەوتەم چووە ناو ماوەی دادوەریی خۆی، کاتێک مەسیح هەستایە سەر پێ تا زەوی بە توندی بلەرزێنێت و لە کڵێساکەی بپاڕێتەوە کە بگەڕێتەوە سەر ڕێگا کۆنەکان. ئەو کڵێسایە هەمان گەلی پەیمانی پێشووە کە وازیان لێ دەهێنرێت، ئەوانەش کە لە وەڵامی پاڕانەوەی مەسیحدا بەڕاستی هەڵیان بژارد بگەڕێنەوە سەر ڕێگا کۆنەکان، دەبوو لەوە بەدواوە دادوەرییان لەسەر بکرێت. ساڵی ٢٠٢٠ هێڵی جیاکەرەوەی نێوان دادوەریی گەلی پەیمانی پێشوو و گەلی پەیمانی نوێ بوو. ئەو وڵاتەش کە گەلی پەیمانی پێشوو سەرەتا تێیدا دامەزران، دەکەوتە بەر هەمان پرۆسەی دادوەری. دادوەریی ئەو وڵاتە لە ساڵی ١٨٦١ بە جەنگی ناوخۆ دەستی پێ کرد.
لە ١١ی ئەیلوولدا، دادوەریی یەکەمین بەشی ئەو دوو بەشەی کە شاخە کۆمارییەکەی دڕندە زەوییەکەی کتێبی ئاشکراکردن پێک دەهێنن، هاوکات لەگەڵ کڵێسای لاودیکیایی ئەدڤێنتیستەکانی ڕۆژی حەوتەم دەستی پێکرد. ئەو بەشەی شاخە کۆمارییەکە پارتی دیموکرات بوو، کە ئەویش لە ساڵی ٢٠٢٠دا، لەگەڵ هەڵبژاردنە دزراوەکەی جۆ بایدن، کۆتایی پێهات.
لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە، دادوەریی زیندووان بەسەر بەشی دووەمی قۆچە کۆماریخوازەکەدا دەستی پێکرد، کە حیزبی کۆماریخواز نوێنەرایەتیی دەکات. هەروەها ئەو دادوەرییە بەسەر ئەو کەسانەشدا دەستی پێکرد کە پێشتر پەیوەندییان بە کڵێسای لاودیکیایی ئەدڤێنتیستەکانی ڕۆژی حەوتەمەوە هەبوو. ئەو دادوەرییەی کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا بۆ حیزبی دیموکرات کۆتایی هات، بووە هۆی دابەشبوونێکی فرەلق لەناو حیزبی دیموکراتدا، کە لەگەڵ بەردەوامبوونی پرۆسەی دادوەریدا، هەر بەردەوام بووە. حیزبی دیموکرات ئێستا حیزبی سوورەکان (کۆمۆنیستەکان) و سەوزەکانە (ئیسلامگەراکان). پرۆسەی دادوەری بۆ حیزبی کۆماریخواز لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦دا کۆتایی هات، دووسەد و پەنجا ساڵ دوای ١٧٧٦. وەک حیزبی دیموکرات، حیزبی کۆماریخوازیش ئێستا بە شێوەیەکی هەمیشەیی دابەش و پارچەپارچە بووە، هەروەک چۆن حیزبی دیموکرات لە ساڵی ٢٠٢٠دا داڕما و پارچەپارچە بوو.
لە ساڵی ٢٠٢٠دا، دەرگا لەسەر قۆناغی یەکەمی هەردوو شاخە کۆماری و پرۆتستانتییەکەی دڕندەی زەوی لە بەشی سێزدەی کتێبی ئاشکراکردندا داخرا. لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦دا، دەرگا لەسەر قۆناغی دووەمی شاخە کۆمارییەکە داخرا، و دەرگاش خەریکە لەسەر گەلی پەیمانی نوێ دادەخرێت، واتە قۆناغی دووەمی شاخە پرۆتستانتییەکەی دڕندەی زەوی. کاتێک ئەو دەرگایە دادەخرێت، پاش ئەوە دەرگای دەرفەتی تۆبەکردن لەسەر ئەو دڕندەیە دادەخرێت کە هەڵگری ئەو دوو شاخەیە. ئەو دوو دەرگایەی کە داخستنیان لە دادوەریی زیندوواندا ماوەتەوە، لە مێژووی یەکەمی گەلێکی هەڵبژێردراوی پەیماندا پێشوەخت بە هێما نیشان درابوون؛ ئەو گەلەی کە پێشبینیی ئیبراهیم سەبارەت بە گەلێکی هەڵبژێردراو دەیگرتەوە. مەسیح هەمیشە کۆتایی بە سەرەتا ڕوون دەکاتەوە. کاتێک عیبرانییەکان لە یەکەم جەژنی پەسخەدا خوێنیان لەسەر ستوونەکانی دەرگا دانا، ئەو دەرگایە هێمای دەرگای دواتر لە مێژووی ئێمەدا بوو. کاتێک فیرعەون لە ئاوەکانی دەریای سووردا مرد، دەرگای دووەمی ئەو مێژووە هێمای داخستنی دەرگا لەسەر نەتەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان بوو لە کاتی هاتنی یاسای یەکشەممەدا، کە بەزوویی دێت.
گەلی خودا، بەهۆی تێنەگەیشتنیان لە داوەریی خودا، بە کەلامی خودا مەحکوم کراون، و ئەوانەش کە لە دەرەوەی کڵێسای خودان، لەژێر هەمان مەحکومیەتدان. گەلی خودا، بەپێی گەڕانەوەیان بۆ ئەو ڕێگا دێرینانەی کە لە کەلامی پێغەمبەرایەتیی خودادا نوێنەرایەتی کراون، لە تاقیکردنەوەی کۆتاییدا سەرکەوتوو دەبن یان شکست دەهێنن. عیبرانییەکان لە یەکەم جەژنی پەسخەدا، نوێنەرایەتیی دووەمین دەرگای داخراو بۆ شاخە پرۆتستانتەکەی دڕندەی زەوی دەکەن، و میسر کە لە دەریای سووردا کۆتایی پێ هات، نوێنەرایەتیی دڕندەی زەوی لە بەشی سێزدەی ئاشکراکردندا دەکات. هاووڵاتییانی ویلایەتە یەکگرتووەکانیش، بەهۆی ڕەتکردنەوەی ڕێگا دێرینە پیرۆزەکانیان، لەژێر مەحکومیەتدان.
بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ئەو ڕێچکە کۆنانەی کە لە داوەریدا مەحکوومیان دەکەن، بریتین لە دوو بەڵگەنامە پیرۆزەکەی ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی و دەستوور. لە کاتی هاتنی یاسای ڕۆژی یەکشەممەدا، کە بەم نزیکانە دێت، ئەم نەتەوەیە ئەو بنەمایانە ڕەت دەکاتەوە کە لەو دوو بەڵگەنامە پیرۆزەدا بەرجەستە کراون و هاوتەریبن لەگەڵ ئەو دوو شایەتییە پیرۆزەی کە کتێبی پیرۆز و ڕۆحی پێشبینی نوێنەرایەتییان دەکەن و شاخە پرۆتستانتییەکە مەحکووم دەکەن.
لە دۆخێکدا بوون کە “نەریت و ڕەسموڕێژەکان” ڕێگری لەوە بکەن کە ڕۆحێک تێبگات تۆپە ئاگرینەکانی ناشڤیل هێمای چین و بۆچی، نەک تەنها دەرگا بە ڕووی قۆچە پرۆتستانتییەکەی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دادەخات، بەڵکو نیشانەی هاتنی ئەو سەردەمەشە کە بەرەو حوکمدان بەسەر ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەبات، ئەو کاتەی کە، وەک ئێلێن وایت تۆماری دەکات، “لە دوای هەڵگەڕانەوەی نەتەوەیی لە ئایین، وێرانیی نەتەوەیی دێت.”
لە وتاری داهاتوودا درێژە بە باسکردنی ئەم بابەتانە دەدەین.