پانیوم - ژمارە سێ

Ndzi ta yima ehenhla ka ntirho wa mina wo rindza, ndzi tiyimisela ehenhla ka xihondzo; ndzi ta rindza leswaku ndzi vona leswi a nga ta byela mina swona, ni leswi ndzi nga ta swi hlamula loko ndzi tshinyiwa. Kutani Yehovha a ndzi hlamula, a ku: Tsala xivono lexi, u xi endla xi va erivaleni ehenhla ka maribye, leswaku la xi hlayaka a ta kota ku tsutsuma. Hikuva xivono xa ha ri xa nkarhi lowu vekiweke; kambe emakumu xi ta vulavula, naswona a xi nga hembi: hambiloko xi hlwela, xi rindzele; hikuva hakunene xi ta ta, a xi nga hlweli. Vonani, moya wa loyi a tikurisaka a wu lulamanga endzeni ka yena; kambe lowo lulama u ta hanya hi ripfumelo ra yena. Habakuku 2:1–4.

Na mioyo ya wafalme hawa wawili itakuwa ya kutenda mabaya, nao watasema uongo mezani pamoja; lakini halitafanikiwa, kwa maana mwisho utakuwa bado katika wakati uliowekwa. Danieli 11:27.

Ee Mukama, gwe omanyi: onzijukire, onkyalire, era onwalanirize ku abo abanjigganya; tonzigyawo mu kugumiikiriza kwo okuwangaala: manya ng’olw’ekigambo kyo nfunye okuvumibwa. Ebigambo byo byalabika, ne mbiryako; era ekigambo kyo kyali gye ndi essanyu n’okusanyuka kw’omutima gwange: kubanga ntuumiddwa erinnya lyo, ai Mukama Katonda ow’Eggye. Saatuula mu kkuŋŋaaniro ery’abaduulirizi, so saasanyuka; natuula nzekka olw’omukono gwo: kubanga onzijuzizza obusungu. Lwaki obulumi bwange bwa lubeerera, n’ekiwundu kyange tekijjanjabika, ekigaana okuwonnyezebwa? Onoobeera gye ndi ddala ng’omulimba, era ng’amazzi agakendeera? Kale bw’ati bw’ayogera Mukama nti, Bw’onookomawo, kale ndikukomyawo nate, era oligolokoka mu maaso gange: era bw’onoolyawo eky’omuwendo okuva mu ekyo ekivve, onoobeeranga ng’akamwa kange: bo bakomye gy’oli; naye ggwe tokoma gye bali. Era ndikufuula eri abantu bano bbugwe wa kikomo oguzingiddwa: era balirwana naawe, naye tebaliwanga ku ggwe: kubanga ndi naawe okukulokola n’okukuwonya, bw’ayogera Mukama. Era ndikuwonya okuva mu mukono gw’ababi, era ndikununula okuva mu mukono gw’ab’ekitiisa. Yeremiya 15:15–21.

Na ikawa, siku ya nane wakaja kumtahiri mtoto; wakamwita Zakaria, kwa jina la baba yake. Na mama yake akajibu, akasema, Sivyo; bali ataitwa Yohana. Wakamwambia, Hakuna mtu wa jamaa yako aitwaye kwa jina hilo. Nao wakamfanyia baba yake ishara, jinsi alivyotaka aitwe. Akaomba kibao cha kuandikia, akaandika, akisema, Jina lake ni Yohana. Wakastaajabu wote. Mara kinywa chake kikafumbuliwa, na ulimi wake ukafunguliwa, naye akasema, akimsifu Mungu. Luka 1:59–64.

Û di wan dem tem de, plenti pɔsin go fɔ stanap agens di king fɔ di saut; baku, di rɔba-dem fɔ yu pipul go eksɔlt demsef fɔ establis di vizɔn; bot dem go fɔl. Daniel 11:14.

Kusukela kuleso sikhathi uJesu waqala ukubonisa abafundi bakhe ukuthi kumelwe aye eJerusalema, ahlupheke izinto eziningi kubadala, nakubapristi abakhulu, nakubabhali, abulawe, aphinde avuswe ngosuku lwesithathu. Mathewu 16:21.

“Uroma buyanguli buno bukahandikwa n’abaprotestante n’embabazi nyingi okukira emyaka egyayitawo. Mu nsi ezo obukatuliki we butali mu buyinza obusinga, era n’abapapa nga batwala ekkubo ery’okwegendereza n’okukkakkana balyoke bafune obuyinza, waliwo okwongera okw’obutafaayo ku njigiriza ezo ezawula amakanisa agakyusibwa okuva ku butegeke bw’obukulu bwa papa; endowooza egenda enyweza nti, bwe kiri, tetwawukana nnyo ku nsonga ez’obukulu nga bwe kyali kilowoozebwa, era nti okukkiriza okutono ku ludda lwaffe kujja kutuyingiza mu kutegeeragana okusingawo ne Rooma. Waaliwo ekiseera abaprotestante lwe baali bateeka omuwendo omungi ku ddembe ly’omuntu eri ery’omwoyo eryagulwa omuwendo omunene ennyo. Baayigirizanga abaana baabwe okukyawa obupapa era ne bakwata nti okunoonya okukwatagana ne Rooma kwandibadde butesigwa eri Katonda. Naye ebirowoozo ebiragibwa kaakano byawukanidde wala nnyo!”

Bavikili ba upapa batubila nde dibundu dilawulelwe bubi, ne nsi ya Baprotesta bantu bakudimina kwakidikila ditabuja adi. Bingi batongonona nde mbibimbi kutumbisha dibundu dia lelu ku makambu a bukooya ne a bulema bya lusesa byavwijaka bukalenge bwadi mu nkama ya bidimu bya bumbe ne bya mudima. Basambakaja butomboke bwadi bwa bukole bwa bwena muntu buvila bulelela bwa ntangu ayi, ne balomba nde bukole bwa mpivilizasio wa lelu bushintulula meeji adi.

“Bantu aba nibasahavire okwetegereza eki kihamizo ky’okutabeshobya ekyateirweho emyaka magana munaana n’obwo obushoboorozi obw’amalala? Okwawukana n’okuba nga kyandirekebweho, eki kihamizo kyakakasibwa mu kyasa eky’ekkumi n’omwenda n’obunywevu obusinga obwonna obwabangawo emabega. Nk’oku Roma erangirira nti ‘ekkanisa teyerabya; era so teriryabya, ng’Ebyahandiikirwe bwe byogera, emirembe gyonna’ (John L. von Mosheim, Institutes of Ecclesiastical History, book 3, century II, part 2, chapter 2, section 9, note 17), ayinza atya okwegaana emisingi egyafuga emitwarize gyayo mu mirembe egyayita?”

“Itorero rya papa ntirizigera rirekura ikirego cyaryo cy’uko ritayoba. Ibyo byose ryakoze mu kurenganya abanga inyigisho zaryo z’ukwemera, ryemera ko byari ukw’ukuri; kandi se ntiryasubiramo ibyo bikorwa bimwe, amahirwe abonetse? Reka inzitizi ubu rishyirwaho n’ubutegetsi bw’isi zikurweho, kandi i Roma yongere ihabwe ububasha bwayo bwa kera, maze vuba cyane hagasubira kubaho ubunyagitugu bwayo no kurenganya kwayo.

Omutoti a limanyiwemo sana ashaatila otu ngehi ya uuliki wa Papa mu nshina ya uuyugi wa omutima niania, n’oluhafo olo lu lii lu na ku etegemeela inakulu Amerika niwaashinda kwa politiki yayo: “Oku na vahapu vaantu va li pangele okupa uukwatya woshe woufiku wa Oukatolika wa Roma mu United States ku butolo nenge ku buhungu bwaanini. Avo hava mono shimwe mu muthimbulilo n’omu ngehi ya Ouwaroma shi li ya kukondjokela omikalo detu douuyugi, nenge hava mono shimwe sha kwatisa oshiponga mu kukula kwasho. Natu, hano, tete, fananifeni dimwe mwo miitumbulo doufinda douhulumende yetu na diyo douChalike ya Katolika.”

“Dastûra Yekbûyîtiya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê azadiya wijdanê garantî dike. Tiştek ji vê hêjatir an bingehîtir tune ye. Papa Pius IX di Nameya xwe ya Encyclical a 15ê Tebaxa 1854an de got: ‘Doktrîn an hezeyanên bêaqil û şaş ên ku di parastina azadiya wijdanê de tên pêşxistin, xeletiyek pir belengazker e—vebaek e ku, ji hemû yên din zêdetir, divê di dewletekê de jê were tirsîn.’ Hevman papa di Nameya xwe ya Encyclical a 8ê Kanûna Pêşîn, 1864an de ‘wan kesan ku azadiya wijdanê û ya îbadeta olî îdîa dikin’ herêm kir, û her weha ‘hemû wan kesan ku diparêzin ku dêr nikare zorê bi kar bîne.’”

“‘Roma mu Bulaaya bwa Amerika mu mimerere gyalwo egy’enjawulo tebulaga nti waliko enkyukakyuka mu mutima. Lugumiikiriza awo lwe luba nga terulina buyinza. Musumba O’Connor agamba nti: ‘Obwanjulukufu mu by’eddiini bugumiikirizibwa buggumira okutuusa obudde lwe bulituuka ng’ekikontana nabwo kisobola okuteekebwa mu nkola awatali kabi eri ensi y’Abakatoliki.’ … Arikiyepisiko wa St. Louis lumu yagamba nti: ‘Obukyamu mu ddiini n’obutakkiriza bya misango; era mu mawanga ag’Abakristaayo, gamba nga mu Italy ne mu Spain, ng’ekyokulabirako, abantu bonna gye bali Abakatoliki, era eddiini y’Abakatoliki nga kitundu ekikulu eky’amateeka g’eggwanga, birangibwa ng’emisango emirala.’ …”

“‘हर एक कार्डिनल, आर्चबिशप, और बिशप जो कैथोलिक चर्च में है, पोप के प्रति निष्ठा की शपथ लेता है, जिसमें ये शब्द आते हैं: ‘विधर्मी, फूट डालनेवाले, और हमारे उक्त प्रभु (पोप), या उसके उपर्युक्त उत्तराधिकारियों के विरुद्ध विद्रोह करनेवालों को, मैं अपनी पूरी सामर्थ्य से सताऊँगा और उनका विरोध करूँगा।’—Josiah Strong, Our Country, ch. 5, pars. 2–4.

“Ni kweli kwamba kuna Wakristo wa kweli katika ushirika wa Kanisa Katoliki la Roma. Maelfu katika kanisa hilo wanamtumikia Mungu kulingana na nuru iliyo bora zaidi waliyo nayo. Hawaruhusiwi kuipata Neno lake, na kwa hiyo hawaioni kweli. Hawajawahi kuona tofauti kati ya ibada ya moyo iliyo hai na mzunguko wa desturi na sherehe tupu tu. Mungu huwaangalia kwa huruma yenye upole roho hawa, wakielimishwa kama walivyo katika imani iliyo ya upotovu na isiyotosheleza. Atasababisha miale ya nuru kupenya giza kuu linalowazingira. Atawafunulia kweli kama ilivyo katika Yesu, na wengi bado watachukua msimamo wao pamoja na watu Wake.

“Lakin Urumani kama mfumo haupatani tena na Injili ya Kristo sasa kuliko ilivyopatana katika kipindi chochote cha awali katika historia yake. Makanisa ya Kiprotestanti yako katika giza kuu, la sivyo yangetambua ishara za nyakati. Kanisa la Kirumi lina mipango ya mbali na mbinu za utendaji zilizoenea sana. Linatumia kila hila ili kupanua mvuto wake na kuongeza mamlaka yake kwa kujiandaa kwa mapambano makali na ya azimio thabiti ya kuutwaa tena ulimwengu, kuanzisha upya mateso, na kubatilisha yote ambayo Uprotestanti umefanya. Ukatoliki unazidi kupata nguvu kila upande. Tazameni kuongezeka kwa idadi ya makanisa na kumbi zake za ibada katika nchi za Kiprotestanti. Angalieni umaarufu wa vyuo na seminari zake katika Amerika, vinavyosaidiwa kwa upana sana na Waprotestanti. Angalieni kukua kwa urituali katika Uingereza na kujiunga mara kwa mara kwa wengine katika safu za Wakatoliki. Mambo haya yanapaswa kuamsha wasiwasi wa wote wanaothamini kanuni safi za Injili.”

“Abaprotesitanti bivangiye kandi bashyigikiye ubupapa; bagiranye ubwumvikane n’ubworoherane n’ubwo n’Abapapa ubwabo batangazwa no kubibona kandi bikanabananira kubisobanukirwa. Abantu bahumye amaso ku mimerere nyayo ya Romanisimu no ku kaga kagomba gutinywa gaturuka ku butegetsi bwayo bw’ikirenga. Rubanda bakeneye gukangurwa kugira ngo barwanye ukwiyegereza kw’uwo mwanzi urusha abandi bose kuba mubi ku bwisanzure mu by’imbonezamubano no mu by’idini.”

“Abaprotestanti benshi batekereza ko idini Gatolika ridashimishije kandi ko gusenga kwaryo ari urukurikirane rw’imihango rutuje kandi rutagira icyo rusobanuye. Aha baribeshya. Nubwo Uromanizimu ushingiye ku buriganya, si ubuhendabana bukakaye kandi butagoranye. Igikorwa cy’idini cya Kiliziya Gatolika y’i Roma ni umuhango ushimisha cyane kandi utera ubwuzu. Uburanga bwacyo butangaje n’imigenzo yabwo y’icyubahiro bifata ibyiyumvo by’abantu kandi bigacecekesha ijwi ry’ubwenge n’iry’umutimanama. Ijisho riranezezwa. Insengero z’agatangaza, imyiyereko itangaje, ibicaniro bya zahabu, ahabikwa ibisigisigi by’abatagatifu harimbishijwe amabuye y’agaciro, amashusho yatoranyijwe, n’ibishushanyo bibajwe byiza cyane byose bikangura urukundo rw’ubwiza. N’ugutwi na ko kurafatwa. Umuzika waho uruta uw’ahandi hose. Amajwi aranguruye kandi akungahaye y’organi yumvikana cyane, avangikana n’indirimbo z’amajwi menshi uko byumvikanira munsi y’amasongero maremare no mu miharuriro ishyigikiwe n’inkingi ya za katederali zayo z’igitangaza, ntibishobora kubura gutera umutima gushengerwa no kubaha.”

“Uno mng’aro gwa kunze, ulemi, na sherehe, uwio gwiha tu maumbo ga moyo ugurike no dhambi, ni ushahidi wa uharibifu wa ndani. Dini ya Kristo haihitaji vivutio vya namna iyo ili kujipendekeza. Ndani ya nuru ing’arayo kufuma msalabani, Ukristo wa kweli waonekana kuwa safi sana na wa kupendeza, hata mapambo ga nje hayawezi kuongeza thamani yake ya kweli. Ule ni uzuri wa utakatifu, roho ya upole na ya utulivu, uwio ni wa thamani mbele za Mungu.”

“Ubushingantahe bw’imvugo si ngombwa ko buba ikimenyetso c’ivyiyumviro bitanduye kandi biri ku rugero rwo hejuru. Ivyiyumviro bihanitse vyerekeye ubuhinga, hamwe n’uburyohe bw’umutima butomoye cane, akenshi biboneka mu bwenge bw’abantu bishingikiriza ku vy’isi kandi buganzwa n’ivy’umubiri. Kenshi Satani arabikoresha kugira ngo ayobye abantu bibagire ivyo ubugingo bukeneye, bareke kubona ubuzima bwo muri kazoza butazopfa, bahindukire bave ku Mufasha wabo atagira iherezo, maze babeho ku bw’iyi si yonyene.”

“Dini ya mambo ya nje huvutia moyo ambao haujafanywa upya. Fahari na sherehe za ibada ya Kikatoliki zina nguvu ya kushawishi na kuroga, ambayo kwa hiyo wengi hudanganywa; nao huja kuliona Kanisa la Roma kuwa lango lenyewe la mbinguni. Hakuna wowote ila wale waliopandikiza miguu yao kwa uthabiti juu ya msingi wa kweli, na ambao mioyo yao imefanywa upya na Roho wa Mungu, ndio wasioweza kushindwa na ushawishi wake. Maelfu ambao hawana ujuzi wa kumjua Kristo kwa uzoefu wataongozwa kuyakubali maumbo ya utauwa pasipo nguvu zake. Dini ya namna hiyo ndiyo hasa yale makutano yanayotamani.”

“Kanisa kudai haki ya kusamehe humfanya Mroma ajisikie kuwa huru kutenda dhambi; nayo amri ya ungamo, ambalo bila hilo msamaha wake hautolewi, pia huelekea kutoa ruhusa kwa uovu. Yeye apigaye magoti mbele ya mwanadamu aliyeanguka, na kufunua katika ungamo mawazo ya siri na fikira za moyo wake, anadhalilisha utu wake na kushusha kila silika njema ya nafsi yake. Katika kufunua dhambi za maisha yake kwa kuhani,—mwanadamu mwenye kukosea, mwenye dhambi, na mara nyingi mno aliyechafuliwa na ulevi na uasherati,—kipimo chake cha tabia hushushwa, na kwa sababu hiyo hunajisika. Wazo lake juu ya Mungu hushushwa mpaka kufanana na ubinadamu ulioanguka, kwa maana kuhani husimama kama mwakilishi wa Mungu. Ungamo hili la kumdhalilishia mwanadamu kwa mwanadamu ndilo chemchemi ya siri ambayo kutoka kwake yametiririka sehemu kubwa ya uovu unaoichafua dunia na kuiandaa kwa uangamivu wa mwisho. Hata hivyo, kwa yeye aipendaye kujisitiri katika anasa za nafsi, hupendeza zaidi kuungama kwa mwanadamu mwenzake mwenye kufa kuliko kuifungua nafsi kwa Mungu. Ni jambo lenye kukubalika zaidi kwa asili ya mwanadamu kufanya kitubio kuliko kuiacha dhambi; ni rahisi zaidi kuutesa mwili kwa nguo za magunia na miwasho ya ukindu na minyororo iumizayo kuliko kuzisulubisha tamaa za mwili. Nzito ni nira ambayo moyo wa kimwili uko radhi kuibeba kuliko kuinamia nira ya Kristo.”

“Kristo’nun ilk gelişi zamanındaki Yahudi Kilisesi ile Roma Kilisesi arasında dikkat çekici bir benzerlik vardır. Yahudiler gizlice Tanrı’nın yasasının her ilkesini ayaklar altına alırken, görünüşte onun buyruklarını yerine getirmekte son derece titizdiler; itaati acı verici ve ağır bir yük hâline getiren talepler ve geleneklerle onu yüklemişlerdi. Yahudiler nasıl yasaya saygı gösterdiklerini ileri sürdülerse, Romacılar da haça saygı gösterdiklerini iddia ederler. Mesih’in acılarının simgesini yüceltirler; fakat yaşamlarında, onun temsil ettiği Kişi’yi inkâr ederler.”

“Bapapaali ba bika mikoloso na makarisa na bo, na bitumbelo na bo, mpe na bilamba na bo. Na bisika nyonso, bilembo ya ekulusu emonanaka. Na bisika nyonso, ezali kokumisama mpe kotombolama na lolenge ya libándá. Kasi mateya ya Klisto eziki na nse ya ebele ya bonkoko ya bozangi mayele, ndimbola ya lokuta, mpe masengi ya makasi. Maloba ya Mobikisi mpo na Bayuda bakangami na bindimeli ya makasi, esalelami na nguya oyo eleki lisusu mpo na bakambi ya Lingomba ya Katolike ya Loma ete: ‘Bakangaka mikumba minene mpe mikumba ya kilo oyo ezali mpasi komema, mpe batielaka yango na mapeka ya bato; kasi bango moko bakotombola yango ata na mosapi na bango moko te.’ Matayo 23:4. Milimo ya bokebi ekangami na nsɔmɔ ya seko, lokola bazali kobanga nkanda ya Nzambe oyo asiliká; wana mingi kati na bakonzi minene ya lingomba bazali kozala na bomengo mpe na bisengo ya mosuni.”

“Ekifaananyi n’ebintu ebitukuvu ebisigaddewo, okusaba abatukuvu, n’okugulumiza paapa, bya nkwe za Sitaani ez’okuwugula ebirowoozo by’abantu okubiggya ku Katonda ne ku Mwana we. Okutuukiriza okuzikirira kwabwe, afuba okukyusa okufaayo kwabwe okubuggya ku Oyo gwe bokka gwe bayinza okufuna obulokozi mu ye. Alibalagira eri ekintu kyonna ekiyinza okuteekebwawo mu kifo ky’Oyo eyagamba nti: ‘Mujje gye Ndi, mmwe mwenna abakoye era abazitoowereddwa, nange nnaabawummuza.’ Matayo 11:28.”

“Li lya Sataani wakati wosi ni kuipotosha tabia ya Mungu, asili ya dhambi, na masuala ya kweli yaliyo hatarini katika pambano kuu. Hoja zake za udanganyifu hupunguza wajibu wa sheria ya Mungu na huwapa wanadamu ruhusa ya kutenda dhambi. Wakati uo huo huwafanya washike mawazo ya uongo juu ya Mungu, hata wamwone kwa hofu na chuki badala ya upendo. Ukatili uliomo katika tabia yake mwenyewe huhusishwa na Muumba; hujidhihirisha katika mifumo ya dini na huonyeshwa katika namna za ibada. Hivyo akili za wanadamu hupofushwa, naye Sataani huwafanya kuwa vyombo vyake vya kupigana vita dhidi ya Mungu. Kwa dhana potovu juu ya sifa za Uungu, mataifa ya kipagani yaliongozwa kuamini kwamba dhabihu za wanadamu zilikuwa za lazima ili kupata kibali cha Uungu; na ukatili wa kutisha umetendwa chini ya namna mbalimbali za ibada ya sanamu.

“Ռոմեական կաթոլիկ եկեղեցին, միավորելով հեթանոսության և քրիստոնեության ձևերը և, հեթանոսության նման, խեղաթյուրելով Աստծո բնավորությունը, դիմել է ոչ պակաս դաժան և զազրելի գործելակերպերի։ Հռոմի գերիշխանության օրերին կային խոշտանգման գործիքներ՝ մարդկանց իր վարդապետություններին համաձայնություն պարտադրելու համար։ Կային խարույկներ նրանց համար, ովքեր չէին ընդունում նրա պահանջները։ Կային կոտորածներ այնպիսի ծավալով, որոնք երբեք չեն ճանաչվի, մինչև որ չհայտնվեն դատաստանի ժամանակ։ Եկեղեցու բարձրաստիճան պաշտոնյաները, Սատանայի՝ իրենց տիրոջ հսկողության ներքո, ուսումնասիրում էին, թե ինչպես հնարել միջոցներ՝ հնարավոր առավելագույն տանջանք պատճառելու և, միաժամանակ, զոհի կյանքը չվերջացնելու համար։ Շատ դեպքերում այդ դժոխային ընթացքը կրկնվում էր մինչև մարդկային դիմացկունության ծայրագույն սահմանը, մինչև որ բնությունը դադարեցնում էր պայքարը, և տառապյալը մահը ողջունում էր որպես քաղցր ազատագրում։”

ئەوە بوو چارەنووسی نەیارانی ڕۆم. بۆ لایەنگرانی خۆی، ئەو تامی قامچی، برسییەتی کوشندە، و چەشنە جەستەییە توندوتیژەکان لە هەموو شێوەیەکی لە دڵ ناخۆشکەرەوە هەبوو. بۆ بەدەستهێنانی ڕەزامەندیی ئاسمان، تەوبەکاران یاساکانی خودایان پێشێل دەکرد بە پێشێلکردنی یاساکانی سروشت. فێری ئەوەیان دەکردن کە ئەو بەستەرانە ببڕن کە ئەو پێکیهێناون بۆ ئەوەی مانەوەی زەمینیی مرۆڤ پڕ لە بەرەکەت و دڵخۆشی بکات. گۆڕستانی کلیسا ملیۆنان قوربانی لەخۆدەگرێت کە تەمەنی خۆیان لە هەوڵە بەتاڵەکاندا بەسەر بردووە بۆ ئەوەی سۆز و میهرە سروشتییەکانیان ملکەچ بکەن، وەک شتێکی لەلایەن خوداوە ناڕەزاو، هەر بیر و هەستی هاوسۆزی لەگەڵ هاوشێوەکانیان سەرکوت بکەن.

“Eğer Şeytan’ın yüzlerce yıl boyunca sergilediği o kararlı gaddarlığı anlamayı arzu ediyorsak, bunu Tanrı’yı hiç işitmemiş olanlar arasında değil, bizzat Hristiyan âleminin yüreğinde ve bütün genişliği boyunca görmek için, yalnızca Roma Katolikliğinin tarihine bakmamız yeterlidir. Aldatmanın bu devasa sistemi aracılığıyla kötülükler prensi, Tanrı’yı itibarsızlığa düşürme ve insanı sefalete sürükleme amacına erişir. Ve onun, kilisenin önderleri aracılığıyla kendisini nasıl gizlediğini ve işini nasıl yerine getirdiğini gördükçe, Kutsal Kitap’a neden böylesine büyük bir düşmanlık beslediğini daha iyi anlayabiliriz. Eğer o Kitap okunursa, Tanrı’nın merhameti ve sevgisi açığa vurulacaktır; O’nun insanlara bu ağır yüklerden hiçbirini yüklemediği görülecektir. O’nun istediği tek şey, kırık ve pişman bir yürek, alçakgönüllü, itaatkâr bir ruhtur.”

“Kristo kuturheya nitavu vantu va kiume na va kike kwiyifungira mu nyumba za utawa kugira vave vakwatahwa igulu. Kahe kutangijije ukuti upendo na huruma bishindwe. Omutima gwa Mwokozi gwaburaga upendo. Omuntu uko agenda yegereza ku ukamilifu wa maadili, ni ko hisia zake ziva nkali zaidi, no kubona kwe kw’ekibi kukava kutomera, na huruma ye ku vanyamahanga ikava nding’embi. Papa agamba okuba mumanya wa Kristo; lelo tabia ye yagereranywa ata na ya Mwokozi wetu? Kristo yamenyekanaga rimwe kuha abantu mu kifungo canke ku mateso kubanga batamwimye heshima nk’Omwami w’ijuru? Ijwi rye ryumvikanye rimwe ricira urupfu abo abatamwemera? Ubwo yasuzugurwaga n’abantu b’urugyero rw’Abasamaria, intumwa Yohana yuzura uburake, abaza ati: ‘Mukama, ushaka tuvuge umuriro uve mw’ijuru, ubatsembewo, nk’uko Eliya yakoze?’ Yesu yarebye umwigishwa we n’impuhwe, amucyaha ku mwuka we ukarishye, ati: ‘Umwana w’umuntu taizire kurimbura ubugingo bw’abantu, ahubwo kurokora.’ Luka 9:54, 56. Mbega ukuntu uwo mwuka wa mumanya we wiyita ari kure n’uwo Kristo yagaragaje.”

“Kanisa la Roma sasa hujionyesha kwa uso wa kuvutia mbele ya ulimwengu, likifunika kwa visingizio kumbukumbu yake ya ukatili wa kutisha. Limejivika mavazi yanayofanana na ya Kristo; lakini halijabadilika. Kila kanuni ya upapa iliyokuwapo katika nyakati zilizopita imo hata leo. Mafundisho yaliyobuniwa katika nyakati za giza kuu bado yanashikiliwa. Mtu yeyote asijidanganye. Upapa ambao Waprotestanti sasa wako tayari sana kuuheshimu ni uleule ulioutawala ulimwengu katika siku za Matengenezo, wakati watu wa Mungu waliposimama, kwa kuhatarisha maisha yao, ili kufunua uovu wake. Una kiburi kilekile na madai yale yale ya jeuri yaliyowatawala wafalme na wakuu, na kudai haki zilizo za Mungu. Roho yake si yenye ukatili na udhalimu kwa kiwango kidogo leo kuliko ilivyokuwa wakati ilipouangamiza uhuru wa wanadamu na kuwaua watakatifu wake Aliye Juu Zaidi.

“Upapa ni hasa kile unabii ulitangaza kwamba angekuwa, ule uasi wa nyakati za mwisho. 2 Wathesalonike 2:3, 4. Ni sehemu ya sera yake kujivika tabia ile itakayotekeleza kusudi lake kwa mafanikio zaidi; lakini chini ya mwonekano unaobadilika-badilika wa kinyonga huficha sumu isiyobadilika ya nyoka. ‘Imani haitakiwi kushikwa na wazushi, wala na watu wanaoshukiwa kuwa na uzushi’ (Lenfant, juzuu ya 1, ukurasa wa 516), yeye hutangaza. Je, mamlaka hii, ambayo kumbukumbu yake kwa miaka elfu moja imeandikwa katika damu ya watakatifu, sasa ikubaliwe kuwa sehemu ya kanisa la Kristo?”

“Ne bi sedemsiz e ku li welatên Protestanan de ev îdia hate pêşkêş kirin ku Katolîsîzm ji Protestanîzmê kêmtir ji demên berê cudatir e. Guhertinek çêbûye; lê guhartin ne di papatîyê de ye. Katolîsîzm bi rastî bi gelek ji wî Protestanîzma ku niha heye re dişibe, ji ber ku Protestanîzm ji rojên Reformeran ve ew qas gelek xwarûbûye.”

“Protestant yvláhweqtxjil qtxu teqanxjvlyh svf yxwaq olhylwaqjyl jylfwqvyl, qtxylqfyl yxwaq qtxhyljyl qtxvhyxjyl qtxhyl qtxjyl qtxhyl. Qtxyl qtxhyl qtxjyl qtxvhyxjyl qtxhyl, qtxyl qtxhyl qtxhyl qtxjyl qtxvhyxjyl qtxhyl; qtxyl qtxhyl qtxjyl qtxhyl qtxvhyxjyl qtxhyl qtxjyl qtxhyl. Yxwq qtxhyljyl qtxvhyxjyl qtxhyl qtxjyl qtxhyl qtxvhyxjyl qtxhyl qtxjyl qtxhyl qtxvhyxjyl qtxhyl qtxjyl qtxhyl, qtxyl qtxhyl qtxjyl qtxvhyxjyl qtxhyl qtxjyl qtxhyl qtxvhyxjyl qtxhyl qtxjyl qtxhyl. Qtxyl qtxhyl qtxjyl qtxvhyxjyl qtxhyl qtxjyl qtxhyl qtxvhyxjyl qtxhyl, qtxyl, qtxhyl qtxjyl qtxvhyxjyl Rome qtxhyl qtxjyl qtxhyl qtxvhyxjyl qtxhyl, qtxyl qtxhyl qtxjyl qtxvhyxjyl qtxhyl qtxjyl qtxhyl qtxvhyxjyl qtxhyl qtxjyl.”

“Kirundikilo kinene, n’okuba mu abo batagira ngoma ya Kirumi omukwano gwonna, tebakwatiriza nnyo akabi akava mu buyinza n’enfuga yaakyo. Bangi bagamba nti ekizikiza eky’amagezi n’empisa ekyali kifuga mu Biseera eby’Omulembe ogwa wakati kye kyayamba okusasaana kw’enjigiriza zaakyo, obulogo bwakyo, n’okunyigiriza kwakyo; era nti okwongera kw’amagezi mu biro bino eby’omulembe omuggya, okusasaana kw’okumanya mu bantu bonna, n’okweyongera kw’obugumikiriza mu nsonga z’eddiini bizeresa okuddamu kw’obutagumiikiriza n’obufuzi obw’obukambwe. Endowooza yennyini nti embeera ng’ezo ejja kubaawo mu mulembe guno ogw’enjawulo olw’okumulisibwa, esekererwa. Kituufu nti omusana mungi, ogw’amagezi, ogw’empisa, n’ogw’eddiini, gwaka ku mulembe guno. Mu mpapula eziggaluliddwa ez’Ekigambo kya Katonda ekitukuvu, omusana oguva mu ggulu gufukiddwa ku nsi. Naye kirina okujjukirwa nti omusana bwe guba omungi gwe guweebwa, ekizikiza ky’abo abakyamya era ne bagugaana kye kyeyongera obungi.”

“Bayîndariyek bi dua û tazarrûê ya Kitêba Pîroz dê Protestantan karaktera rastîn a papatiyê nîşan bideta û bibûya sedem ku ew jê nefret bikin û jê dûr bimînin; lê gelek kes di xwe-de ew qas bi xweşikbînî zîrek in ku hest nakin ku hewce ne bi xwarbûna dil li Xwedê bigerin da ku werin rêberîkirin bo rastiyê. Her çend bi ronahiyabûna xwe difirînin, ew hem ji Nivîsarê Pîroz û hem jî ji hêza Xwedê bêagah in. Pêwîst e ku hin amrazek hebe ku bi wê wijdanên xwe bêdeng bikin, û ew tiştê ku herî kêmtir ruhânî û xwarbar e lê digerin. Ya ku ew dixwazin rêbazek e ji bo ji bîrkirina Xwedê ku wek rêbazek ji bo bîranîna Wî were qebûlkirin. Papatiya baş bi rê ve hatîye amadekirin ku pêdiviyên van hemûyan pêk bîne. Ew ji bo du çînan ji mirovan re amade ye, ku hema hema tevahiya cîhanê di nav de digire—ewên ku dixwazin bi qezencên xwe xilas bibin, û ewên ku dixwazin di nav gunehên xwe de xilas bibin. Li vir razê hêza wê ye.”

“Uluṅgu wa mavwanu wa kwingi ukaonishiwile kuŵa wa kufaa ku mafanikio ga upapa. Kangi yikwelosyigwa kuŵa uluṅgu wa nuru nkulu ya mavwanu nawo ukufaa mwene ku mafanikio gago. Mu ngulilo syapita, paapo ŵandu ŵakaŵa ŵangali Lizu lya Mulungu na ŵangali umanyi wa unenesko, meso gao gakaŵa ghakupofweskeka, ndipo ŵanandi ŵakategeka, kwambura kuwona ukonde uwo ukatandazgikira malundi ghao. Mu m’badwo uwu mulipo ŵanandi awo meso ghao ghakudangulika na kung’anima kwa maghanoghano gha ŵanthu, ‘sayansi iyo njautesi pakuitchemekanga ntheura;’ ŵakuwona chara ukonde, ndipo ŵakunjiramo mwaluŵiro ndithu nga mbakupofweskeka. Mulungu wakakhumba kuti nkhongono za mavwanu za munthu zisungikenge nga ntchawanangwa chakufuma kwa Mlengi wake, ndiposo kuti zigwiriskikenge nchito mu uteŵeti wa unenesko na urunji; kweni para kujikuzga na kufiska vyakukhumba vikukondweskeka, ndipo ŵanthu ŵakukwezga visambizgo vyao pa Lizu lya Mulungu, penepapo mahara ghakukwaniska kunanga kukuru chomene kuluska kuleka kumanya. Ntheura sayansi yautesi ya mazuŵa ghano, iyo yikupunjiska chipulikano mu Baibolo, yizamulongora kuŵa yakafiska ndithu pakunozga nthowa ya kupokera upapa, pamoza na maonekedwe ghake ghakukondweska, nga umo kulekeska umanyi kukachitira pakujulira nthowa ya kukuzgika kwake mu Nyengo ya Mdima.”

“Mu bikorwa biriho ubu biberaho muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika byo gushakira inzego n’imigenzereze by’itorero ubufasha bwa leta, Abaporotesitanti barimo gukurikira mu ntambwe z’abapapiste. Ikirenze ibyo, barimo gukingurira ubupapa urugi kugira ngo bwongere kugira ubutegetsi bw’ikirenga muri Amerika y’Abaporotesitanti, ubwo bwari bwaratakaje mu Isi ya Kera. Kandi ikirushaho guha ubu bugendo ubusobanuro bukomeye ni uko intego y’ingenzi yatekerejweho ari ugushyiraho kubahiriza Isabato yo ku Cyumweru ku gahato—umuco wakomotse i Roma, kandi ubupapa bukaba buwita ikimenyetso cy’ubutware bwabwo. Ni umwuka w’ubupapa—umwuka wo guhuza n’imigenzo y’isi, uwo guha icyubahiro imigenzo y’abantu ikarutishwa amategeko y’Imana—uri gukwira mu matorero y’Abaporotesitanti kandi ukaba uyayobora gukora umurimo nyine wo gushyira ku rwego rwo hejuru umunsi w’icyumweru, uwo ubupapa bwakoze mbere yabo.”

“Ngaawii musomi angakataang’o kuelewa nguvu zire zitaajiriwa mw omuhoko oguri haihi kwija, aine kumanya omuhanda gwonka: akuratire ebyahandikirwe ebikwata aha buryo obu Rooma yakozesezeire okuhika aha kigyendererwa nikyo kimwe omu biro eby’eduru. Ngaawii arikwenda kumanya oku Abapapista n’Abaporotesitante abaheza kwetaba hamwe barikukora n’abo abarikwanga enyegyesa zaabo, areebe omwoyo ogu Rooma yayorekyeire ahabw’Isabato n’abagiha oburinzi bwayo.

Amateeka ag’obwakabaka, enkungaana enkulu ez’Ekkanisa, n’amateeka g’Ekkanisa agaali gawagiddwa amaanyi ag’ensi, bye byali emitendera omukolo gw’abapagaani kwe gwatuukira okufuna ekifo eky’ekitiibwa mu nsi ey’Ekikristaayo. Ekipimo eky’olukale ekyasooka okuwaliriza okukuuma Ssande kyali etteeka eryateekebwawo Konstantino. (A.D. 321) Ekiragiro kino kyali kyetaagisa abantu ab’omu bibuga okuwummula ku “lunaku olw’ekitiibwa olw’enjuba,” naye ne kikkiriza ab’omu byalo okweyongera n’emirimu gyabwe egy’obulimi. Newakubadde nga mu mazima kyali kiragiro kya bapagaani, kyassibwa mu nkola kabaka oluvannyuma lw’okukkiriza kwe okw’okungulu Eby’Ekikristaayo.

“Kitumwa kya kifalme kwa kutokuwa mbadala wa kutosha wa mamlaka ya kimungu, Eusebius, askofu aliyetafuta kibali cha wakuu, naye aliyekuwa rafiki wa karibu na msifu wa Konstantino, aliendeleza dai kwamba Kristo alikuwa ameihamisha Sabato kwenda Jumapili. Haukutolewa hata ushuhuda mmoja wa Maandiko kuthibitisha fundisho hilo jipya. Eusebius mwenyewe, bila kukusudia, anakiri uongo wake na kuwaelekeza kwa waandishi halisi wa badiliko hilo. “Mambo yote,” asema, “yo yote ambayo ilikuwa wajibu kutenda siku ya Sabato, hayo tumeyahamisha kwenda Siku ya Bwana.”—Robert Cox, Sabbath Laws and Sabbath Duties, uk. 538. Lakini hoja ya Jumapili, ijapokuwa haikuwa na msingi, ilitumika kuwatia watu ujasiri katika kuikanyaga Sabato ya Bwana. Wote waliotamani kuheshimiwa na ulimwengu waliikubali sikukuu hiyo maarufu.”

“Papai walipozidi kuthibitishwa kwa uthabiti, kazi ya kuinua Jumapili iliendelea. Kwa muda fulani watu walishughulika na kazi za kilimo wasipokuwa wakihudhuria kanisani, na siku ya saba ilikuwa bado ikihesabiwa kuwa Sabato. Lakini hatua kwa hatua badiliko lilifanywa. Wale waliokuwa katika ofisi takatifu walikatazwa kutoa hukumu katika mabishano yoyote ya kiraia siku ya Jumapili. Muda mfupi baadaye, watu wote, wa daraja lolote lile, waliamriwa kujiepusha na kazi za kawaida, chini ya adhabu ya faini kwa watu huru na viboko kwa watumishi. Baadaye ikaamriwa kwamba matajiri waadhibiwe kwa kupokonywa nusu ya mali zao; na hatimaye, ikiwa wangali wakaidi, wafanywe watumwa. Tabaka za chini zilipaswa kupata adhabu ya uhamisho wa milele.

“Ɱiraclex oolxọ werex call’d intọ requisitiọn as well. Amongh oþer wonderx, hit was report’d þat, as a husbandman þat was about to plow his field on Sunday did clean his plow wiþ an iron, þe iron stuck fast in his hand, and for two years he bare hit about wiþ him, ‘to his exceeding great pain and shame.’—Francis West, Historical and Practical Discourse on the Lord’s Day, page 174.

“Ku mbelu, papa apesaki malako ete nganga-nzambe ya parwasi apamela babuki-buki ya mokolo ya Lomingo mpe alendisa bango kokende na ndako ya losambo mpe kosambela mabondeli na bango, noki te bamemela bango moko mpe bazalani na bango likama moko monene. Lisanga moko ya bakonzi ya eklezia ebimisaki argument oyo, oyo esalelamaka mingi boye, ata mpe epai ya Baprotesta, ete mpo bato mosusu babetamaki na nkake wana bazalaki kosala mosala na Lomingo, esengeli ete yango ezala Sabata. ‘Ezali polele,’ balobaki bakonzi wana ya eklezia, ‘bonene ya nkanda ya Nzambe likolo ya koboya na bango mokolo oyo.’ Na nsima, basalaki libiangi ete banganga-nzambe mpe basali ya losambo, bakonzi mpe bakumu, mpe bato nyonso ya sembo ‘basalela makasi na bango nyonso mpe bokebi na bango nyonso mpo ete mokolo yango ezongisama na lokumu na yango, mpe, mpo na lokumu ya Boklisto, etosama na bobangi ya Nzambe koleka na mikolo ekoya.’—Thomas Morer, Discourse in Six Dialogues on the Name, Notion, and Observation of the Lord’s Day, lokasa 271.”

«دەستنیشانکراوەکانی ئەنجوومەنەکان بەس نەبوون، دەسەڵاتدارە دنیایییەکان لێیان پاڕانەوە فەرمانێک دەربکەن کە ترس بخاتە دڵی خەڵکەوە و ناچارِیان بکات لە ڕۆژی یەکشەممەدا لە کار دەست هەڵبگرن. لە سێنۆدێک کە لە ڕۆم بەڕێوەچوو، هەموو بڕیارە پێشووەکان بە هێز و جەلالێکی زیاتر دووبارە پشتڕاست کرانەوە. هەروەها، لە یاسای کڵێسایییەوە تێکەڵ کران و لەلایەن دەسەڵاتدارە مەدەنییەکانەوە لە سەرانسەری نزیکەی هەموو جیهانی مەسیحییەتدا جێبەجێ کران. (See Heylyn, History of the Sabbath, pt. 2, ch. 5, sec. 7.)»

Nanga bwenefu bwa kuyowelela dyanga dya Mulungu bwakukengesha pa Sondo bwakatendekeshanga bulumbu bukatampe to. Bantu bakakonkonanga bukoke bwa balongeshi babo bwa kubikapo ku luseke lukambilo lwa Yehova lwa pabuudi, “Dya buvungi dya butanu na bubili ni Sabata wa Mukalenge Nzambi webe,” bwakuti bape mushinga dyanga dya dîyi. Pakusongwela bukabidi bwa bumanyinu bwa mu Bible, byakadi bya mfuneko kusadila mayele a bungi. Mukuabidi wa Sondo wa tshisalu, uvwa m’kujikija kwa lukama lwa myaka lwa dikumi ne mibale muakafikila mabuundu a mu Angleterre, wakanyingiibwa ne banji baa lulamatu baa bulelela; ne kubanga bikole byende byakadi kabiyi ne mamuma, wakafuma mu ditunga adi bwa tshikondo kampanda, e kubanga wakalonda muoyo mwende nzila kampanda ya kukolesha malongesha ende. Pavwa yeye wakabuya, bukabidi abu bwakadi busungula, ne mu midimu yende ya panyima wakasangakana ne mpedisu minene. Wakabuya ne mukanda mufungolola uvwa udiangaja ne ngwakafuma kudi Nzambi Yena mwine, uvwa ne mukenji uvwa ukengela bwa kuyowela Sondo, ne ne mikanu ya bwôwa bwa kutshinyisha aba badi kabayi bumvwe. Mukanda eu wa mushinga—mupingu wa lulengu bulelela bwa mutambe ne tshitupa tshivwa tshiukolesha—wakambibwa ne wakaponona kufuma mu dyulu ne wakasanganibwa mu Yerusalemu, pa lutanda lwa Santu Simeoni, mu Golgota. Kadi, mu bushuwa, tshibanda tsha bukalenge bwa paapa mu Looma ke tshivwa tshifumina yeye. Bupumbulu ne mikanda ya bujiya bwa kukolesha bukole ne mpuisha ya ekelezia, mu bikondo byonso, bivwa bitangila ne byakanyingalayiibwa bu bia bupianyi ku bukalenge bwa paapa.

“루마리는 토요일 오후 제구시, 곧 세 시부터 월요일 일출까지 노동을 금하였으며, 그 권위는 많은 기적으로 확증되었다고 선언되었다. 정해진 시각을 지나서 일한 사람들은 중풍에 맞은 것으로 전해졌다. 자기 곡식을 빻으려 했던 한 방앗간 주인은 밀가루 대신 피의 급류가 쏟아져 나오는 것을 보았고, 거센 물살에도 불구하고 물레방아는 멈추어 섰다. 반죽을 화덕에 넣었던 한 여인은, 화덕이 매우 뜨거웠음에도 그것을 꺼내 보니 날것 그대로인 것을 발견하였다. 또 다른 여인은 제구시에 굽기 위하여 반죽을 준비해 두었으나, 그것을 월요일까지 치워 두기로 작정하였는데, 다음 날 그것이 하나님의 능력으로 빵 덩이로 만들어져 구워진 것을 발견하였다. 토요일 제구시 이후에 빵을 구운 한 남자는, 다음 날 아침 그것을 떼었을 때 그 빵에서 피가 흘러나오는 것을 보았다. 이와 같은 터무니없고 미신적인 조작으로 말미암아, 일요일의 옹호자들은 그날의 신성함을 확립하고자 힘썼다. (See Roger de Hoveden, Annals, vol. 2, pp. 526–530.)”

“Escocia-pe, Inglaterra-pe la kus, Domingo-re ta maranga adara meñ hañy nãmke, itara nda pe yvyra yma Sabbath peteĩ vore oñembojoajúvo hese. Péro pe aravo oñeikotevẽva oñeñongatu marangatu hag̃ua iñambue. Peteĩ mburuvicha guasu Escocia-pegua léi he’i va’ekue: ‘Sábado ára, asaje pukukue guive, oñejehechava’erã marangatu ramo,’ ha avave, upe aravo guive arapokõindy pyhareve peve, ndojapova’erãi mba’eve ko yvy ariguáva rehegua.—Morer, páginas 290, 291.”

“Leelo, neertanga ulukisyo lwontu lwa kutondoloka ubusangafu bwa Sande, Abapapa bene baanalumbilile mu lwanguluko obwa buntu ubwa Sabato ne nzikilo ya buntu iya nsimiko eyo yaakafindamo. Mu nkumi ya kalandula iya ikumi na mutanda, akakomiti ka Papa kaalondolwile pa lwelu kati: ‘Abakristu boonse baibuke ukuti olunaku olwa musanvu lwasaligwa na Lesa, kabili lwapokelelwe no kulingwa, te ku Bayudaaya bonka, lelo na ku bambi bonse abeesha ukulomba Lesa; nomba ifwe Abakristu twalipilibwile Sabato yabo ukuyeta Ulunaku lwa Mwami.’—Ibid., amapepa 281, 282. Abo abaali ukukolanya ku mafunde ya Bulesa tabaali abashikwishiba imibele ya mulimo waabo. Baaikefye mu kuteka beka pa mulu wa Lesa.”

Koŋ Romaa a ka laɲinɛli sɛbɛli la mɔgɔ minnu b’a kelenkelen tugu, o yira ka bonya kosɛbɛ Waldensekaw kɔnɔ, sanji jɛman ni jeliya bɛɛ la; olu dɔw fana tun ye Sabati lajɛ. Wɛrɛw fana tora cogo kelen na, bawo olu ma jɔya sɔrɔna sariyadin naaniyalen ma. Etiopi ni Abisinii eglisew taariiki ye fɛn kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ ye kosɛbɛ. Fitiriw waati diminen na, Afiriki Cɛmancɛ Krisitiyankaw tun bɔra diɲɛ hakilila ka ɲini, k’a to diɲɛ ye olu fɔrɔ ko, ani san caman kɔnɔ olu sɔrɔla hɔrɔnya ka olu dannaya kɛ olu limani la. Nka laban Roma ye olu donko sɔrɔ, ani Abisinii manga fana dɔɔnin-dɔɔnin nafa kɛra ka Papa lase a la, i n’a fɔ Krisita ta vekari. Sariya-jigin tɔw fana bɛna o kɔ.

“အလွန်ပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်များဖြင့် ဥပုသ်နေ့ကို စောင့်ထိန်းခြင်း မပြုရဟု အမိန့်ပြန်တမ်းတစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ (ကြည့်ပါ Michael Geddes, Church History of Ethiopia, စာမျက်နှာ 311, 312။) သို့ရာတွင် မကြာမီ ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာ၏ အာဏာရှင်ဆန်သော ဖိနှိပ်မှုသည် အဘီစီနီယာလူမျိုးတို့အတွက် လွန်စွာ နာကျင်ဖိစီးသော ထမ်းပိုးတစ်ခုကဲ့သို့ ဖြစ်လာသဖြင့်၊ သူတို့သည် ထိုထမ်းပိုးကို မိမိတို့၏ လည်ပင်းမှ ချိုးဖျက်ပစ်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော တိုက်ပွဲပြင်းထန်မှုတစ်ရပ်အပြီးတွင် ရောမအသင်းတော်ဝါဒီတို့သည် သူတို့၏ နယ်မြေများအတွင်းမှ နှင်ထုတ်ခံရ၍၊ ရှေးဟောင်းယုံကြည်ခြင်းသည် ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်းခံရသည်။ အသင်းတော်များသည် မိမိတို့၏ လွတ်လပ်ခြင်းအတွက် ဝမ်းမြောက်ကြပြီး၊ ရောမ၏ လှည့်ဖြားမှု၊ အစွန်းရောက်အယူသန်မှုနှင့် အာဏာရှင်ဆန်သော တန်ခိုးအာဏာတို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ မိမိတို့ သင်ယူခဲ့သော သင်ခန်းစာကိုလည်း သူတို့ မည်သည့်အခါမျှ မမေ့ခဲ့ကြ။ မိမိတို့၏ သီးခြားတစ်နိုင်ငံတည်းသော နယ်ပယ်အတွင်း၌ပင် သူတို့သည် ခရစ်ယာန်လောက၏ ကျန်အပိုင်းမှ မသိကျွမ်းခံရဘဲ နေထိုင်ရန် ကျေနပ်လျက် ရှိခဲ့ကြသည်။”

کڵێساکانی ئەفریقا شەممەیان بەو شێوەیە پاراست دەکرد کە کڵێسای پاپایەتی پێش هەڵگەڕانەوە تەواویەکەی خۆی پاراستبوو. لەگەڵ ئەوەی ڕۆژی حەوتەم لەبەر گوێڕایەڵی فەرمانی خودا دەپاراست، لە ڕۆژی یەکشەممەدا لە کار دەوەستان بە گوێرەی نەریت و ڕەوشی کڵێسا. کاتێک ڕۆما دەسەڵاتی باڵای بەدەست هێنا، شەممەی خودای پێشێل کرد بۆ ئەوەی هی خۆی بەرز بکاتەوە؛ بەڵام کڵێساکانی ئەفریقا، کە نزیکەی هەزار ساڵ شاراوە مانەوە، هاوبەش نەبوون لەو هەڵگەڕانەوەیەدا. کاتێک خرایەنە ژێر دەسەڵاتی ڕۆما، ناچار کران شەممەی ڕاست وەلا بنێن و شەممەی درۆیین بەرز بکەنەوە؛ بەڵام هەرکاتێک سەربەخۆیی خۆیان دووبارە بەدەست هێنایەوە، گەڕانەوە بۆ گوێڕایەڵی فەرمانی چوارەم.

“Dijirekɔɔl yĩi yi paast mu le na le yel kɛŋkɛŋ ka Roma tɔɔrɛ la nɔɔrɔɔrɔ kuubo yĩi ne o lɛɛsɛli nɛ, ka o tuuma yĩi ka o zɛm ka baara o kɛɛrɛ la. Naawuni Nɔɔrɛ la zɛŋ ka yĩi nɛ yeli ka ba bɔɔrɛ yĩi la kɔrɛ nɛɛ, la ka Roman Katolisi ne Protestanti ba yɔkɔrɛ taaba nɛ ka ba yikiri Sunday la.”

Okuhanura kwa Ibyahishuwe 13 gutangaza ko ububasha bugereranywa n’inyamaswa ifite amahembe asa n’ay’umwana w’intama buzatera “isi n’abayituye” kuramya ubupapa—aha bugereranywa n’inyamaswa “isa n’ingwe.” Iyo nyamaswa ifite amahembe abiri kandi igomba kubwira “abatuye mu isi, ko bakwiriye kuremēra inyamaswa igishushanyo;” kandi, ikindi kandi, igomba gutegeka bose, “aboro n’abakomeye, abatunzi n’abakene, ab’umudendezo n’abagaragu,” kwakira ikimenyetso cy’inyamaswa. Ibyahishuwe 13:11–16. Byamaze kugaragazwa ko Leta Zunze Ubumwe z’Amerika ari bwo bubasha bugereranywa n’inyamaswa ifite amahembe asa n’ay’umwana w’intama, kandi ko uku guhanura kuzasohozwa igihe Leta Zunze Ubumwe z’Amerika zizashyiraho kubahiriza ku Cyumweru, ibyo Roma ivuga ko ari ukwemera by’umwihariko ubukuru bwayo. Ariko muri uku guha icyubahiro ubupapa, Leta Zunze Ubumwe z’Amerika ntizizaba ziri zonyine. Ingaruka za Roma mu bihugu byigeze kwemera ubutegetsi bwayo ziracyari kure cyane no kurimbuka. Kandi ubuhanuzi buvuga mbere ko ububasha bwayo buzasubizwaho. “Mbona kimwe mu mitwe yayo nk’ikomeretse kugeza ku rupfu; kandi igikomere cyayo cyica kirakira: isi yose itangarira iyo nyamaswa.” Umurongo wa 3. Gukomeretswa kw’igikomere cyica kwerekana ugutsindwa kw’ubupapa mu wa 1798. Nyuma y’ibyo, nk’uko umuhanuzi abivuga, “igikomere cyayo cyica kirakira: isi yose itangarira iyo nyamaswa.” Pawulo avuga yeruye ko “umuntu w’icyaha” azakomeza kubaho kugeza ku kuza kwa kabiri. 2 Abatesalonike 2:3–8. Kugeza ku iherezo nyakuri ry’igihe azakomeza umurimo wo kuyobya. Kandi umuhishuzi na we aravuga, na bwo yerekeza ku bupapa ati: “Kandi abatuye mu isi bose bazayiramya, abatanditswe amazina yabo mu gitabo cy’ubugingo.” Ibyahishuwe 13:8. Mu Isi ya Kera no mu Isi Nshya, ubupapa buzahabwa icyubahiro mu cyubahiro kizahabwa umuryango wo ku Cyumweru, ushingiye gusa ku butware bwa Kiliziya y’i Roma.

“तिज़बी सऔरीनि गेजेरजों अमेरिका-निफ्राय फारायथाइ फिसाखौ फावजोंनो बे गवाहीखौ जगताव दिन्थिगोन। दानि जादों मोनसेनि घटना-फोराव बे आगाहननि फुलुंनायनि फालांगाव मोजां द्रुत आगडांखौ नुजायो। प्रोटेस्टान्ट गुरुफोरनि गेजेराववो देउनि अधिकारनिफ्राय आइतवार-राखनायनि बाबत ओंखार दाबी दङ, आरो बाइबेलनि प्रमाणनि से गोसो गैया, जेबो पापाल अगुवाफोरनि लगेद, जाहाफोर देउनिफ्राय मोनसे हुकुमनि सोलायजागायाव चमत्कारफोरखौ गथायो। बे फोसावनाय—मानुखो देउनि बिचारफोर आइतवार-साबाथ लांघोनायनि थाखाय जाए—आरो फिनाव फिन दोहराइगोन; एखनावनो बेयो जोरजों थांनायजों गोजौगासिनो दं। आरो आइतवार राखनायखौ बाध्य करनो मोनसे आन्दोलन द्रुतजों बिथां मावनायनि थाखाय गांसार दाङखायो।”

“Mu bupfumu bwaryo no mu bukashamakungu bwaryo, Eklezia ya Roma ya kusokola. Eyo ishindikila kusoma ibiri hafi kuza. Eyo itegereza umwanya wayo, ibona ko amakanisa ya Baporotesitanti ari kuyihesha icyubahiro mu kwemera isabato y’ikinyoma kandi ko ari gutegura kuyihatiriza hakoreshejwe uburyo nyene iyo ubwayo yakoresheje mu minsi ya kera. Abo banga umuco w’ukuri bazosubira kurondera imfashanyo y’ubu bushobozi bwiyita ko butazimiza, kugira ngo bashire hejuru urwego rwakomotse kuri bwo. Ukuntu bwokwitaba vuba gufasha Abaporotesitanti muri uwo murimo si ikintu kigoye gukekeranya. Ni nde atahura neza gusumba indongozi z’ubupapa ukuntu bokwifatanya n’abatumvira eklezia?”

“Ekklesia ya Roma Katolika, pamoja na matawi yake yote ulimwenguni kote, huunda shirika moja kubwa sana lililo chini ya mamlaka ya kiti cha upapa, na lililokusudiwa kutumikia masilahi yake. Mamilioni ya washirika wake, katika kila nchi ya dunia, hufundishwa kujiona kuwa wamefungwa kwa utii kwa papa. Haidhuru uraia wao ni upi au serikali yao ni ipi, wanapaswa kuhesabu mamlaka ya kanisa kuwa juu ya mamlaka nyingine zote. Ingawa wanaweza kula kiapo wakiahidi uaminifu wao kwa nchi, hata hivyo nyuma ya jambo hilo mna nadhiri ya utiifu kwa Roma, inayowaondolea wajibu wa kila ahadi iliyo kinyume na masilahi yake.”

“Historia hushuhudia jitihada zake za ustadi na za kudumu za kujipenyeza katika shughuli za mataifa; na akiisha kupata mahali pa kusimama, kuendeleza makusudi yake mwenyewe, hata kwa uharibifu wa wakuu na watu. Katika mwaka wa 1204, Papa Innocent III alipata kutoka kwa Peter II, mfalme wa Arragon, kiapo hiki cha ajabu: ‘Mimi, Peter, mfalme wa Waarragoni, nakiri na kuahidi kuwa mwaminifu na mtii daima kwa bwana wangu, Papa Innocent, kwa warithi wake Wakatoliki, na kwa Kanisa la Roma, na kuuhifadhi kwa uaminifu ufalme wangu katika utiifu kwake, nikitetea imani ya Kikatoliki, na kuudhiisha upotovu wa uzushi.’—John Dowling, The History of Romanism, b. 5, ch. 6, sec. 55.”

"55. Ndzidziso iyi inowirirana nezvataurwa pamusoro pesimba rapapa weRoma, ‘kuti zviri pamutemo kwaari kubvisa madzimambo pachigaro’ uye ‘kuti anogona kusunungura vanhu vanotongwa kubva pakuteerera kwavo vatongi vasina kururama.’—Mosheim, b. 3, cent. 11, pt. 2, ch. 2, sec. 9, note 17.

“Na ikumbukwe, ni majivuno ya Roma kwamba kamwe habadiliki. Kanuni za Gregory VII na Innocent III bado ni kanuni za Kanisa la Roma Katoliki. Nalo kama lingekuwa tu na uwezo, lingezitekeleza kwa nguvu ileile sasa kama katika karne zilizopita. Waprotestanti hawajui sana wanachofanya wanapopendekeza kukubali msaada wa Roma katika kazi ya kuinua Jumapili. Wakati wao wanakusudia kwa bidii kutimiza kusudi lao, Roma inalenga kuimarisha tena mamlaka yake, na kurejesha ukuu wake uliopotea. Mara kanuni hiyo itakapowekwa katika Marekani kwamba kanisa laweza kutumia au kutawala mamlaka ya dola; kwamba maadhimisho ya kidini yaweza kulazimishwa kwa sheria za kiraia; kwa ufupi, kwamba mamlaka ya kanisa na dola yatwale dhamiri, basi ushindi wa Roma katika nchi hii umehakikishwa.

“Neno la Mungu limetoa onyo kuhusu hatari inayokaribia; onyo hili lisiposikiwa, ulimwengu wa Kiprotestanti utajua makusudi ya Roma yalivyo hasa, ndipo tu wakati utakapokuwa umechelewa mno kuuepuka mtego. Yeye anakua katika nguvu kimya kimya. Mafundisho yake yanafanya ushawishi wake katika kumbi za kutunga sheria, makanisani, na katika mioyo ya wanadamu. Anaweka pamoja majengo yake marefu na makubwa, ambamo katika maficho yake ya siri mateso yake ya zamani yatarudiwa. Kwa hila na bila kutuhumiwa anaimarisha majeshi yake ili kuendeleza makusudi yake mwenyewe wakati utakapofika wa yeye kupiga. Yote anayoyatamani ni kupata mahali pa kujinufaisha, na hilo tayari anapewa. Hivi karibuni tutaona na tutahisi kusudi la kipengele cha Kirumi ni nini. Yeyote atakayeamini na kulitii neno la Mungu kwa sababu hiyo atapata shutuma na mateso.” The Great Controversy, 563–581.