Yohana ၏ ဧဝံဂေလိကျမ်းတွင်၊ နောက်ဆုံးညစာစားပွဲအပြီးမှ ယေရှုသည် ဂေသရှေမန်ဥယျာဉ်သို့ ကြွသွားသည်အထိ၊ အခန်း ၁၄ မှ အခန်း ၁၇ ၏အဆုံးတိုင်အောင် ရှည်လျားသော မှတ်တမ်းဖော်ပြချက်တစ်ရပ် ရှိသည်။ နောက်ဆောင်းပါး၌ ဤအခန်းများကို ဆွေးနွေးရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ဤဆောင်းပါးမှာ ထိုအခန်းများကို နားလည်သဘောပေါက်မှု တည်ဆောက်ရာ၌ အခြေခံပလက်ဖောင်းဖြစ်သည်။ ခရစ်တော်၏ သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ reform line အရဆိုလျှင်၊ ထိုအခန်းများအတွင်းရှိ ခရစ်တော်နှင့် သူ၏တပည့်တော်များအကြား ဆွေးနွေးပြောဆိုမှုသည် triumphal entry ၏ နောက်တစ်ဆင့်တွင်ရှိပြီး လက်ဝါးကပ်တိုင်၏ မတိုင်မီတွင် ရှိသည်။ ယေရှုသည် ယေရုရှလင်မြို့သို့ ဝင်တော်မူခဲ့သည်၊ ထို့နောက် တပည့်တော်များနှင့်အတူ နောက်ဆုံးညစာကို စားတော်မူခဲ့သည်၊ ထို့နောက် ဤမှတ်တမ်းဖော်ပြချက် ဖြစ်ပွားပြီး၊ ထို့နောက် ဂေသရှေမန်သို့ ကြွတော်မူကာ ထိုနေ့တစ်နေ့တည်း၏ ညသန်းခေါင်၌ ဖမ်းဆီးခံတော်မူပြီး၊ လက်ဝါးကပ်တိုင်တင်ခြင်းသို့ ဦးတည်စေသော အဆင့်ခုနစ်ဆင့် လုပ်ငန်းစဉ်သည် စတင်ခဲ့သည်။ ပရောဖက်ပြု သဘောအရ၊ ကိုယ်တော်နှင့် တပည့်တော်များသည် Exeter camp meeting ၏ ချက်ချင်းနောက်ပိုင်းနှင့် Great Disappointment ၏ မတိုင်မီ အနေအထား၌ တည်ရှိခဲ့ကြပြီး၊ ထိုသမိုင်းသည် seventh month movement ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော သမိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးညစာစားပွဲပြီးနောက် ချက်ချင်းစတင်သော ထိုမှတ်တမ်းဖော်ပြချက်၌၊ ယေရှု ပထမဦးဆုံး မိန့်တော်မူသော စကားမှာ—
Mitima yinu yisumbuke ko: mwakumina muli Leza, kumina na muli ine pe. Yohane 14:1.
Aikifulia kwamba majonzi makuu yalikuwa yamebaki saa chache tu mbele, Yesu alitafuta kuwatia nguvu wanafunzi Wake kwa ajili ya mgogoro uliokuwa ukija. Mstari uliofichika wa unabii ndani ya alama nne za njia zinazounda matukio yanayoonyeshwa kwa ishara kama ngurumo saba ni historia ambamo hatua hizi tatu za simulizi katika injili ya Yohana hutokea. Mstari huo uliofichika, ndani ya ngurumo saba, unawakilisha historia kutoka kwa majonzi ya kwanza hadi kwa majonzi ya mwisho.
Yesu atuambarira ati “imitima yanyu ye guhagarika umutima,” Yuda Isikariyota yari amaze kuva ku meza y’ifunguro kugira ngo ajye ku Nama Nkuru y’Abayahudi ubwa gatatu kandi bwa nyuma. Igihe yavaga kuri iryo funguro ajya muri uwo mubonano we wa gatatu, igihe cye cy’igeragezwa cyari kirangiye.
Muna muktadho wa ulongo wa siri ndani ya ishara ya ngurumo saba, kuingia kwa ushindi kwa Kristo kunawakilisha Kilio cha Usiku wa Manane, ambapo tabaka mbili za waabuduo hudhihirishwa. Alama ya njia ya herufi ya katikati ya Kiebrania inayotumiwa kuunda neno la Kiebrania “ukweli,” ni herufi ya kumi na tatu ya alfabeti ya Kiebrania. Kumi na tatu huwakilisha uasi, na kama alama ya njia ya kinabii huiwakilisha Kilio cha Usiku wa Manane, ambapo wanawali wapumbavu huwakilisha udhihirisho wa uasi, kama vile Yuda anavyofanya wakati wa alama ya njia ya kuingia kwa ushindi.
“Ngari ko ngá andá akúruma rugano na andu a mwere mwega, arĩa a mugambo mũtukũ hamwe na arĩa a uugĩ, arĩa matirĩ maguta thĩinĩ wa mĩtere yao hamwe na taara ciao. Kwarĩ na Yuta mũhũthũri thĩinĩ wa kanitha ũrĩa Kristũ aumbire thĩinĩ wa thĩ, na nĩ hagĩkũrĩra ma-Yuta thĩinĩ wa kanitha kũu guothe kũrĩa ũtonga wa ũhoro wake wothe.” Signs of the Times, October 23, 1879.
Ngesikhathi uJuda ebuyisela imali, evuma ukukhaphela kwakhe kuKayafase, bese kuthi emva kwalokho kuKristu, wayeseya ukuzilengisa. Ngesikhathi ephuma ehholo lokwahlulela wamemeza, ngamazwi kanye lawo amele inkinga yentombi eyisiwula lapho ibona ukuthi ayitholanga amafutha.
“Yuda akaona kwamba maombi yake ya kusihi yalikuwa bure, naye akatoka mbio ukumbini akisema kwa sauti, Imechelewa mno! Imechelewa mno! Akahisi kwamba hangeweza kuishi mpaka amwone Yesu akisulubiwa, na kwa kukata tamaa akatoka akaenda akajinyonga.” Desire of Ages, 722.
Yuda aratwerekera butumwa bw’ikinyoma bw’Induru yo mu Gicuku, nk’uwavuye mu nzu yihuta avuze ati: “Birakererewe cyane! Birakererewe cyane!” Ubutumwa buri gihe bugaragaza amatsinda abiri y’abaramya; kandi nk’uko byari biri mu mateka y’Abamilerite, abakobwa b’abapfu bayakomeza nyuma y’uko ubutumwa bw’ukuri bw’Induru yo mu Gicuku bugezeho, bafite ubutumwa bw’ikinyoma. Bityo rero, mu mateka y’Abamilerite dufite umutwe watoye William Miller ngo abe umuyobozi, mu gihe wangaga ubutumwa bwa marayika wa gatatu kandi ukarwanya umukumbi muto wakurikiye Kristo ukinjira Ahera Cyane.
“Nkhonge zangu zikatwalwa ku vintu vya mberi, apo chisinyizo chizamupaswa. ‘Wonani, Mkwati wiza; fumani mukakumane naye.’ Kweni ŵanyake ŵazamuchedwa kusanga mafuta ghakuzuzgiramo nyali zawo, ndipo mwakuziziswa chomene ŵazamumanya kuti chikhalidwe, icho chikuyimiririka na mafuta, chingasinthika chara kufuma kwa munthu yumoza kuya kwa munyake.” Review and Herald, February 11, 1896.
Nîşaneka sêyemîn a dîroka veşartî, dadweriyê nîşan dide û bi tîpa dawî ya alfabea Îbranî tê temsîl kirin. Ew tîp “Tav” e, û dema ku tê nivîsandin, şiklê xaçê digire. Xaç dadweriyê temsîl dike.
لە یەکەم نااومێدی لە مێژووی میلێراییدا هەتا بانگی نیوەشەو، یان لە پیتی ئەلفا هەتا پیتی سێزدەهەم، نیشانەیەکی ڕێگا هەیە کە ماوەیەکی کات نیشان دەدات، ئەو ماوەیەی کە لە مێثەڵی دە عەزرادا بە «کاتی چاوەڕوانی» ناسێنراوە، کاتێکی چاوەڕوانی کە هەروەها لە بەشی دووەمی حەبەقووقیشدا هەیە. لە بانگی نیوەشەو، یان پیتی سێزدەهەمی یاخیبوون، هەتا نااومێدییە گەورەکە، دوایین پیتی ئەلفوبا، هەروەها ماوەیەکی کات هەیە کە بە «جوڵەی مانگی حەوتەم» ناونرا، نە لەبەر ئەوەی حەوت مانگ بەردەوام بوو، بەڵکو لەبەر ئەوەی پەیامی بانگی نیوەشەو دیاریی کردبوو کە مەسیح لە ڕۆژی دەیەمِ مانگی حەوتەمی ڕۆژژمێری جولەکەدا دێت، کە ئەوە ڕۆژی کەفارەت بوو.
Muktadha wa simulizi kutoka Yohana sura ya kumi na nne hadi sura ya kumi na nane huanza katika kipindi cha wakati kinachowakilisha kwa mfano harakati ya mwezi wa saba ya historia ya Wamillerite. Mzigo wa simulizi ya Injili ya Yohana ni kuwaandaa wanafunzi kwa ajili ya msukosuko ujao wa msalaba (herufi “Tav”). Kwa hiyo Kristo anatambulisha kwamba tangu kifo Chake hadi atakapopaa kwenda kwa Baba Yake na kurejea, kwa wanafunzi Wake kingekuwa kipindi cha huzuni, kutokuwa na uhakika, na kukatishwa tamaa. Kama ilivyo kwa sifa za kinabii za kukatishwa tamaa kote kwa kwanza ambako huwakilishwa katika ushuhuda wa mistari ya matengenezo, kukatishwa tamaa huko kunahusisha hali inayoletwa na kupuuzwa kwa ukweli muhimu uliokuwa umefunuliwa hapo awali. Kifo cha Kristo msalabani kilikuwa na ni ukweli muhimu, naye alikuwa amewaambia wanafunzi waziwazi kwamba angesulubiwa na kufufuka, lakini msukosuko huo ulikuwa mkuu sana, wenye kuzidi kiasi sana, hata wakasahau yale waliyopaswa kukumbuka.
“Kristo, o Mbembe ya Yisraeli, pa ahanikwi ha musalaba no kuhininwa kwilu mwevene nge omwene a lombela Nikodemo kuti ta ka hininwa, etetekelo lya bananguli bende lya fwa pamwe na Yesuse. Kavezi kusambulula cimene aci. Kavezi kwata lusesemo lwa byonse byo Kristo a balombelepo libela pa cintu aci.” Faith and Works, 63.
Uburemere bw’inkuru yose iri mu bice bine bya Yohana turimo kwibandaho bwari ubw’uko Yesu yateguraga abigishwa Be ku gihe cyo gucika intege bari kuzanyuramo guhera igihe Yesu yafatiwe mu gicuku, kugeza igihe Yagarukiye avuye kuzamurwa ajya kwa Se. Muri ibyo bice bine bya Yohana, icyo gihe Kristo yari atari kumwe n’abigishwa gihagarariye igihe cyo gutinda. Mu mateka, icyo gihe, ndimo kuranga nk’igihe cyo gutinda, cyabaye nyuma y’ikibazo cy’umusaraba. Muri ibyo bice bine tugiye gusuzuma, mu buryo bw’ubuhanuzi bihagarariye igihe cyo gutinda gitangirana no gucika intege kwa mbere, atari nyuma yo gucika intege gukomeye kw’umusaraba.
Ni kuki nsaba ko ko ugucika intege kwa nyuma Kristo yariko arategurira abigishwa biwe, kwari ikigereranyo c’ugucika intege kwa mbere, kugo mu murongo w’uguhindura kwa Kristo kwari urupfu rwa Lazaro? Iki kibazo gikeneye gutorerwa inyishu imbere y’uko dushobora kubona inkuru iri muri vya bice bine vya Yohana mu muco ushimangira ukuri kuriko kurahishurwa ubu, gufitaniye isano n’amateka yinyegeje y’inkuba ndwi.
Kristoren historiaren barruan, Lazaroren heriotzaren eta berpizkundearen arteko denbora-tartea itxarote-aldiari dagokio. Gero, Kristo Jerusalemera doa, bere sarrera garailearentzat. Joan hamalauan, Kristo bere ikasleei mintzo zaie, zazpigarren hileko mugimendua izango zenaren historiaren barruan; mugimendu hura itxarote-aldia jadanik amaitua zegoenean hasi zen, zazpigarren hileko mugimendua abiatu zuen Gauerdiko Oihuaren mezuaren etorreran.
Mu kuumvwisisa mwomwo izwi lya Ciheberi ilyakuti “bucumi” lisininkizya kulingulula kwa lyaando lyakufisama ilyafungudwidwa ukufuma mu lyaando lya cipasho ilya myuba iili ciloba, ciyandika ukucencenta bwino bumo ubutumwa Kristu ubwaaliko alepela abasambi bakwe mu Yoane cipandwa ca fourteen ukufika ku cipandwa ca seventeen. Icakupeela cimo ica nzila iyo icimanyikwilo ca kulefulwa ukukalamba cilebelesyebwa ukulangilila icimanyikwilo ca kulefulwa kwa kutendeka cinga cimanyikwe ku bwakumana bwa basambi pa nshila iya ku Emmaus.
Ekyo kyaherireho obwire obw’okulindirra omu byafaayo by’Abamillera niyo kuhindura obunabi obwali bwalemirwe obwa 1843. Omurimo gwa Samuel Snow omu kukurakuraniza obutumwa obwatahireho omugyendo gw’ukwezi kwa mushanju, ogwahendera n’Okushoberwa Okukuru, gusobora kurondorwa omu byafaayo, twakuratira okukura kwa Samuel Snow omu kwetegyereza kwe kurabira omu bihandiiko bye ebyashohororwaga n’omu by’okworeka bye omu rubaju rw’abantu ebyatandikiraga kugera aha nkoragana y’ehema ya Exeter. Ekigambo ekyahumekirwe nikijuma kuriho okukurakuranwa oko omu buryo obundi, kitari nk’okukurakuranwa kw’ebyafaayo kwonka okw’obutumwa bwa Snow obw’aha muheru. Sister White atumanyisa ngu obutumwa bwamanyirizibwa obwo Mukama yaihiraho omukono gwe aha nshobe omu mibaro eyari aha mape ya Habakkuk eya 1843.
“Naxwʼih ahyu nyaa ʔuŋaŋin ǂKxʼao ǂgâi kxa xū, ǂ’am ǂgâi xū-e tsî ǂoa nǃâi, ǂgâi ǂgûba xū-e kxʼa. Sî ǂKxʼao ge ǂgâi nǀa tsî ǂgûi. Ti ǂgôan ge ǂgâi xū-e hī kxʼa tsî ǂnâi ǂgâi nǀa, ǂgâi ǂgûba hī ǂgôa ǂkhâi di. Nǀa tsî ǂgûi xū-e ǂgâi nǃâi tsî ǂoa nǃâi ge ǂnâi hī ǂgôa ǂkhâi di, nē ǂgâi ǂgūsi ǂhōa khoe tsî hī ǂgâi xū-e ǂgū ǂgāi di nē ǂnâi hī ǂgôa ǂkhâi di. ǂKxʼao ge ǂgâi nǀa tsî ǂgâi khoen xū ǂnâi ǂgūsi tsî ǂgâi ǂgōa. ǂGâi xū-e hī tsî ǂgâi kxʼa, nē ǂgâi khoen tsî ǂgâi xū-e ǂoa nǃâi tsî ǂgûba xū-e ǂgâi ǂgōa ge ǂnū ǂgâi, nē ǂgâi ǂhūi tsî ǂgāi. Mâ ǂgâi ǂgâi xū-e Yesu ǂkhā xū hī mâi di, tsî ǂgâi ǂgūi xū-e ǂgâi bāse dī kxa, ge ǂgâi ǂgōa tsî ǂgâi xū-e hī kxʼa di. ǂGâi ǂgūi xū-e ǂgâi nîsa ge hī ǂgâi nǀa ǂgâi ǂhūi tsî hī ǂgâi hā di. ǂGâi xū-e hī kxʼa tsî ǂgûi ge ǂgâi ǂhūi nǀa tsî ǂgâi khoen ǂgâi ǂkhāi ǂgâi ǂgōa. ǂGâi ge nǀa tsî ǂgâi ǂgâi ǂgōa, nē ǂgâi khoen tsî ǂgâi xū-e Yesu ǂkhā xū ǂgūsi mâi nǃâi ge ǂgâi ǂhūi xū-e ǂgâi ǂgōa nē ǂgâi ǂgōa tsî ǂgûi ǂgâi. Naxwʼih ǂKxʼao xū-e ǂgâi nǀa tsî ǂgâi khoen ǂgûi nē ǂgâi nǀa tsî ǂgâi ǂgōa xū-e ǂgâi ǂgâi tsî ǂgûi, nǀa tsî ǂgâi khoen ǂgâi xū-e ǂgūsi ǂgâi nǀa tsî ǂgâi ǂhūi tsî ǂgâi ǂgōa, ǂgâi ǂgâi tsî ǂgûi xū-e ǂgâi ǂnū nē ǂgâi ǂgāi xū-e ǂgōa.”
“Jesu, kandi ingabo zose zo mu ijuru, barebaga bafite impuhwe n’urukundo kuri abo bari barifuje kumubona mu byiringiro biryoheye umutima, ari We ubugingo bwabo bwakundaga. Abamarayika bari babagose, kugira ngo babakomeze mu isaha y’ikigeragezo cyabo. Abari barirengagije kwakira ubutumwa bwo mu ijuru basigaye mu mwijima, kandi uburakari bw’Imana burabakazwaho, kuko banze kwakira umucyo yari yaraboherereje avuye mu ijuru. Abo bizerwa, bacitse intege kubera kubura gusobanukirwa impamvu Umwami wabo ataje, ntibasigaye mu mwijima. Bongeye kuyoborwa kuri Bibiliya zabo kugira ngo bashakishe ibihe by’ubuhanuzi. Ukuboko kw’Umwami kwakuwe ku mibare, kandi ikosa rirasobanurwa. Babonye yuko ibihe by’ubuhanuzi byageraga mu mwaka wa 1844, kandi ko ibihamya bimwe bari baratanze kugira ngo berekane yuko ibihe by’ubuhanuzi byarangiraga mu 1843, ari byo byemezaga ko byari kurangira mu 1844. Umucyo uva mu Ijambo ry’Imana wamurikiye uko bari bahagaze, maze bavumbura igihe cyo gutinda—‘Nubwo [iyerekwa] ryatinda, uriritegereze.’ Mu rukundo bakundaga ukuza kwa Kristo vuba, bari barirengagije ugutinda kw’iyerekwa, kwari kugenewe kugaragaza abategereza by’ukuri. Bongeye kugira igihe ntarengwa. Nyamara nabonye yuko benshi muri bo batashoboye kuzamuka ngo barenge ukwicuza gukomeye kwabo, kugira ngo bagire urwo rugero rw’umwete n’imbaraga byaranze kwizera kwabo mu 1843.”
“Shetani na malaika wake waliwashinda, na wale ambao hawangepokea ujumbe walijipongeza kwa maono yao ya mbali na hekima yao kwa kutokubali udanganyifu huo, kama walivyokuwa wakiuita. Hawakutambua kwamba walikuwa wakikataa shauri la Mungu juu yao wenyewe, na walikuwa wakitenda kwa umoja na Shetani na malaika wake ili kuwafadhaisha watu wa Mungu, waliokuwa wakiishi kulingana na ujumbe uliotumwa kutoka mbinguni.”
“Ukweli balioamini katika ujumbe huu walionea katika makanisa. Kwa muda fulani, wale wasiotaka kuupokea ujumbe huo walizuiwa na hofu wasidhihirishe hisia za mioyo yao; lakini kupita kwa wakati kulifunua hisia zao za kweli. Walitaka kuinyamazisha ushuhuda ambao wale waliokuwa wakingoja walihisi kusukumwa kuutoa, ya kwamba vipindi vya unabii vilienea hadi 1844. Kwa uwazi waamini walieleza kosa lao na wakatoa sababu zilizowafanya wamngojee Bwana wao katika mwaka wa 1844. Wapinzani wao hawakuweza kuleta hoja zozote dhidi ya sababu zenye nguvu zilizotolewa. Hata hivyo hasira ya makanisa ikawaka; walikuwa wameazimia kutosikiliza ushahidi, na kuufungia nje ushuhuda huo usiingie makanisani, ili wale wengine wasiweze kuusikia. Wale ambao hawakuthubutu kuwanyima wengine nuru ambayo Mungu alikuwa amewapa, walitengwa na makanisa; lakini Yesu alikuwa pamoja nao, nao walifurahia nuru ya uso wake. Walikuwa wameandaliwa kuupokea ujumbe wa malaika wa pili.” Early Writings, 235–237.
Makhade agha ise ghanikaran, mamud dani ker zha 18‑i July, 2020‑i tajriba da ham tashrih ku, ama nuqta‑ye ke mekhwaham shuma anra mulahiza kunid in ast ke fahm‑o‑darak‑e ke ba payam‑e Faryad‑e Nim‑e Shab, chunan‑ke ba wasita‑ye Samuel Snow dar ijtima‘‑e khaimah‑ye Exeter peshkash shud, namayandagi mishawad, na ba amal‑e tarikhi‑ye Snow, balki ba amal‑e dast‑e Khudawand namayandagi mishawad. Dast‑e U yak ishtibah ra poshanida bud, wa chun U dast‑e khud ra bardasht, dar an waqt Millerianan tawanistan na‑umidi‑ye khud ra dark kunand, wa hamchunan dark kunand ke dar dawra‑i budand ke ba “waqt‑e dir‑mandan” namayandagi shuda ast.
Rakirinê destê Wî unsûrekî girîng e di şagirtên ku li ser rêya Emmaûsê bûn de. Ew dawiya heyama ku bi navê dema mayînê tê zanîn nimûne dike, û bi têgihiştina ku bi peyama Bangê Nîvê Şevê tê temsîl kirin bi dawî dibe. Lêbelê, wêneyê Emmaûsê piştî xaçê qewimî, ku Şikestina Mezin temsîl dike, ne şikestina yekem a mirina Lazêr.
Na tazama, wawili miongoni mwao walikuwa wakienda siku iyo hiyo kwenda kijiji kiitwacho Emmao, kilichokuwa karibu stadia sitini kutoka Yerusalemu. Nao walikuwa wakizungumza pamoja juu ya mambo hayo yote yaliyokuwa yametukia. Ikawa, walipokuwa wakijadiliana na kuhojiana, Yesu mwenyewe akakaribia, akaenda pamoja nao. Lakini macho yao yakazuiliwa wasimtambue. Akawaambia, Ni mazungumzo gani haya mnayofanya ninyi kwa ninyi mnapotembea, nanyi mna huzuni? Luka 24:13–16.
Munganga “meso” mu kipande kino kaimenele mono kimweneko, kukila kitho kya meso mwine. Munganga “kukwata” kaimenele maka. Banabulembi baishile kukakumvwa kimweneko kya musalaba, pantu Kristo alibaswile ubushobozi bwabo bwa kumona kimweneko kya bupolofita kya musalaba. Ukuboko kwa Kristo ni kimanyikishilo kya maka Yakwe. Ubulanda Yesu amwenele bwenele obulefwaya bwabo ubukulu. Panuma ya kulandapo kabili kwa banabulembi abalelefwaya, Kristo atendeke ukulanda.
Nuko akababwira ati: “Yemwe bapfu, kandi batinda mu mutima kwizera ibyo abahanuzi bose bavuze! Mbese Kristo ntiyari akwiriye kubabazwa ibyo bintu, no kwinjira mu bwiza bwe?” Ahera kuri Mose no ku bahanuzi bose, abasobanurira mu Byanditswe byose ibyanditswe bimwerekeyeho. Nuko begera umudugudu bajyagamo; na we yigira nk’ushaka gukomeza urugendo. Ariko baramuhata, bati: “Gumana natwe, kuko bugorobye kandi umunsi ugeze kure.” Nuko yinjira kubana na bo. Luka 24:25–29.
Yesu akawaagiza wanafunzi kwa kutumia mbinu ya “kihistoria” ya ufasiri wa Biblia, akileta mistari ya unabii tangu Musa na kuendelea katika historia takatifu ili kuitambua historia ya msalaba. Yesu alitumia mistari ya historia ya unabii ya zamani, ambayo huwakilisha njia za kale na mbinu ya mstari juu ya mstari, kuwaagiza wanafunzi waliokatishwa tamaa. Alipoonekana kana kwamba angeendelea kusafiri bila wao, walimsihi kwa nguvu aingie na kukaa pamoja nao. Walikuwa katika wakati wa kungojea, naye Kristo alikuwa karibu kuondoa mkono Wake kutoka machoni pao. Mkono Wake ulipoondolewa, wakati wa kungojea ungekwisha; nao walipoharakisha kupita gizani kurudi Yerusalemu na kwa wale wanafunzi kumi na mmoja, waliwakilisha kasi ya kusambazwa kwa ujumbe wa Kilio cha Usiku wa Manane.
Mbe a tshi khou dzula aḽa navho, a dzhia vhurotho, a vhu fhaṱutshedza, a vhu ṅwata, a vhaṋea. Huno maṱo avho a vulwa, vha mu ḓivha; huno a lovha phanḓa ha maṱo avho. Luka 24:31.
Yesu akabangabikaho ukuboko kwe okwâli kubatîrîra okutegeera kwabo okw’ebyoleso eby’obunnabbi; era bwe yakikora, ne bamumanya. Yesu akabaire aleese obutumwa bw’Okukaaba okw’Ekitumbi, kandi baabwakiriza barikurya, ahakuba buri butumwa bushemereire kuliibwa. Ahonaaho baayanguha “nk’omuzaano gw’amazi maingi ogurenga omu nsi yoona” kubibwira abeegi ikumi n’omwe.
Û paşê wan ji hev re got: Ma dilê me di nav me de nedigerimî, dema ku ew li ser rê bi me re diaxivî û nivîsar ji me re vedikir? Û di heman demê de rabûn, vegeriyan Orşelîmê, û yanzdeh û yên ku bi wan re bûn kom bûyî dîtin, ku digotin: Bi rastî Xudan rabûye û ji Şimûn re xuya bûye. Û wan tiştên ku li ser rê çêbûbûn vegotin, û çawa ew ji wan re di şikandina nan de hate nasîn. Û gava ku wan hîn van tiştan diaxivîn, Îsa bi xwe li nav wan rawesta û ji wan re got: Aştî li ser we be. Lê ew tirsiyan û hovane bûn, û wisa hîs kirin ku ruhêk dîtine. Û ew ji wan re got: Çima hûn ditirsin? û çima ev fikr di dilên we de radibin? Destên min û lingên min bibînin, ku ez bixwe me; min dest lê bidin û bibînin, çimkî ruh ne goşt heye û ne hestî, wekî ku hûn dibînin ez hene. Û gava ku wî ev got, destên xwe û lingên xwe nîşanî wan da. Û gava ku ew ji kêfxweşiyê hîn bawer nedikirin û matmayî mabûn, ew ji wan re got: Ma li vir tiştek ji xwarinê hûn hene? Û wan perçekî masiyekî birijandî û perçekî hingiv danê. Û wî stand û li ber wan xwar. Û ew ji wan re got: Ev in wan gotinan ku min dema ku hîn bi we re bûm ji we re gotibûn, ku pêdivî ye hemû tiştên ku li ser min di Tewrata Mûsa de, û di pêxemberan de, û di Zebûran de hatine nivîsandin, bêne temam kirin. Paşê têgihiştina wan vekir, da ku wan nivîsaran fam bikin. Lûqa 24:32–45.
Kutya ne ku balandeli ba pa nzila ya ku Emausi, Yesu ulongesa nsango na nzila ya masolo ya buledi ya kala a mu Biblia, mu ku tendekela lisolo lya lufu Lwandi ne dibika Dyandi, kabiji wakonsheshe ibyo mu kuba pa kwibapa cishimikilo ca kulya. Bantu ba Lesa bafwainwa kulya nsango. Mu kusunkumana kwabo ne bulanda bwabo, Yesu ulekelesa ntanda ya kulindila eyapite kufuma pa lufu Lwandi kufika ku dibika Dyandi, kunina Kwandi, ne kwisa Kwandi, mu kubafungwila mayele abo ku nsango ya bulelalelale bwa lelo, eyashimikwile pa masolo ya buledi ya kala ayaletelwe pamo, mulongo pa mulongo.
Nhaŵa, ŵasambiri ŵaŵiri pa nthowa ya kuya ku Emausi (ŵakimirira mthenga wa chiŵiri uyo wakuphatikizgika na kupika nkhongono na uthenga wa Kukuŵa kwa Pakatikati pa Usiku) ŵakumanya nyengo ya kuchedwa iyo yikarondezga mphinjika kuti ndiyo nyengo ya kuchedwa iyo yikadangilirapo Kukuŵa kwa Pakatikati pa Usiku. Ntheura, kukhumudwa kwa musambiri kukwimira kukhumudwa kwakudanga mu mzere wa uchimi, ndipo nkhuya kukuru yayi.
Emmauko istoria, gero, etsita zeuden hamaika ikasleekin errepikatzen da. Jesus haiekin batzen da, “historizismoaren” metodologiaren bidez hitz profetikoaren betetzea irakasten die, eta gero haien adimena zabaltzen du, jaten ari diren bitartean. Istorioaren hasierak istorioaren amaiera identifikatzen du. Ondoren, Jesusek hirugarren lekukotasun bat ezartzen du, gurutzearen etsipena profetikoki lehen etsipenari aplika dakiokeela egiaztatzen duenari buruz. Historiaren egituraren hirugarren lekukotasuna ematen du, esanez Jerusalemen gera daitezela goitik datorren boterea jaso arte.
Nabo yagaabagambiire nti: “Bwe kuti bwe kyawandiikibwa, era bwe kyagwanira Kristo okubonaabona n’okuzuukira mu bafu ku lunaku olw’okusatu; era nti okwenenya n’okusonyiyibwa kw’ebibi birangirirwenga mu linnya lye mu mawanga gonna, nga bitandikira mu Yerusaalemi. Era mmwe muli bajulirwa b’ebyo. Era, laba, mbatumira ekisuubizo kya Kitange ku mmwe; naye mmwe mulindire mu kibuga Yerusaalemi, okutuusa lwe munaayambazibwa amaanyi agava waggulu.” N’abafulumya n’abatuusa okumpi ne Besaniya; n’agolola emikono gye n’abawa omukisa. Awo olwatuuka, bwe yali ng’abawa omukisa, n’ayawukana nabo n’atwalibwa mu ggulu. Ne bamusinza, ne baddayo e Yerusaalemi n’essanyu lingi nnyo; era ne basigala nga bali bulijjo mu yeekaalu, nga batendereza era nga bawa Katonda omukisa. Amiina. Lukka 24:46–53.
Lwola lwa bayekuli ku njira ya ku Emausi lulumanya akaseela ak’okulindila ako kaatandika ku lufu Lwake okutuusa lwe yazuukuka era n’alinnyisibwa eri Kitaawe. Akaseela ak’okulindila kaaggwa eri abayekuli b’e Emausi obubaka obw’ebintu ebyaliwo ku musalaba bwe bwanywezebwa mu nkola ey’okuleeta awamu emikutu gy’ebyafaayo ebitukuvu ebyayita, olunyiriri ku lunyiriri. Awo obubaka ne butwalibwa abayekuli mu bwangu obusingayo bwe baayinza okubutwala. Awo Yesu n’asanga abayekuli ekkumi n’omu, nate okulya emmere kwogerwako, olunyiriri ku lunyiriri ne lukozesebwa okukakasa obubaka, era nga bwe kyali eri abayekuli b’e Emausi, olwo n’abaggulirawo okutegeera kwabwe n’agenda. Naye si nga tannaba kulaga ebyafaayo eby’okulindila mu Yerusaalemi okutuusa akaseela ak’okulindila lwe kaggwa n’okutuuka kw’Omwoyo Omutukuvu ku Pentekoote.
Yesu alipowaambia wanafunzi Wake wakae Yerusalemu, huo ulikuwa mwisho wa kisa cha njia ya Emau. Mwanzo wa kisa hicho uliwakilisha kukatishwa tamaa, ikafuatwa na kipindi cha kukaa kwa kungojea, kisha ikafuata ufunuo wa kweli uliowakilisha ujumbe wa Kilio cha Usiku wa Manane. Ufunuo huo wa kweli ulitimizwa Kristo alipoondoa mkono Wake uliokuwa “umeyazuia” macho ya wanafunzi. Huo ndio mwanzo wa kisa, na sehemu ya katikati ya kisa inarudiwa kwa kisa icho hicho Kristo alipoondoa kukatishwa tamaa kwa wale wanafunzi kumi na mmoja kwa kujifunua Mwenyewe kwao na kwa kuwafungua ufahamu wao wa Neno Lake. Kisha ushuhuda wa mwisho wa muundo huo huo wa kinabii unaoanza na kukatishwa tamaa kwa kwanza, wala si kukatishwa tamaa kukuu.
Emmaus ukutangira kugera kuri Pentekote gutanga ubuhamya butatu bw’ukwiheba kwa mbere, igihe cyo gutinda, n’Induru yo mu Gicuku; nyamara ukwiheba nyakuri ari yo kimenyetso kiri ku ntangiriro ya buri buhamya muri ubwo butatu, mu by’ukuri kwari ukwiheba kwa kabiri, si ukwa mbere. Kumenya ko ikimenyetso ari cyo Kwiheba Gukomeye mu mateka y’Abamillerite gikoreshwa mu kwerekana ukwiheba kwa mbere mu mateka y’Abamillerite ni iby’ingenzi mu gusobanukirwa n’inkuru dusanga mu bice bine bya Yohana bibera hagati yo kurya kwabereye ku ifunguro rya nyuma no gufatwa kwabereye mu gicuku mu murima wa Getsemani. Birakwiye kumenya ko ubwo Yesu yabonekeraga abigishwa cumi n’umwe akarya hamwe na bo, yabajije ati: “Ni iki kibahagarika umutima? kandi ni iki gituma ibitekerezo bizamuka mu mitima yanyu?”
Ahe aisa ua kuumya Chakula cha Mwisho katika kitabu cha Yohana, sehemu tutakayoitafakari huanza kwa maneno ya Kristo akiwaambia, “Mioyo yenu isifadhaike.” Ndani ya siku tano, walikuwa wameisahau amri hiyo yenyewe. Sura ya kumi na nne hadi sura ya kumi na saba ya Injili ya Yohana huwakilisha kukatishwa tamaa kwa kwanza kwa Julai 18, 2020, kunakoanzisha wakati wa kukawia, ukiongoza kwenye Ufunuo wa Yesu Kristo unaofunguliwa muhuri wake muda mfupi kabla ya muda wa rehema kufungwa, na huwakilisha ujumbe wa Kilio cha Usiku wa Manane. Ujumbe huo huanzisha kipindi cha wakati ambacho kimetolewa mfano wake na vuguvugu la mwezi wa saba na pia kimetolewa mfano wake na mbio za wanafunzi wa Emau kuelekea Yerusalemu katika giza kuu la usiku. Historia hiyo ndiyo inayowakilishwa na herufi tatu za Kiebrania ambazo zilitumiwa na Kristo kujawakilisha Mwenyewe kama “Kweli.”
Yohana emikanda eno ena, mu lulimi lw’okubunyisa ebyafaayo, mwe tusangamu si mulimu gw’Omwoyo Omutukuvu gwokka nga gwogerwako nti gwe mitendera gya kigambo ekyo kyennyini, naye era n’obujulizi obusinga obunywevu obuwanirira ebyo ebigambibwa kaakano nti okutuukirira okw’enkomerero okw’obubaka bwa “Midnight Cry” kaakano kutandikiddwa okulagibwa mpola mpola mu lukuŋŋaana lw’omu lusiisira e Exeter okuva nga kkumi na bbiri ogwa Agusito okutuuka ku kkumi na musanvu. Obubaka bwe bunaamala okutegeerwa abatukuvu abalindirira, ensi erisuulibwa mu buzibu bw’etteeka lya Ssande, nga ababaka abo baleeta obubaka obw’okulumiriza obw’enkomerero obw’“ennaku ez’oluvannyuma” eri ensi egenda okufa.