Maka ta yɛn ara nkae nea adi kan baa saa nkyekyɛm yi anim bere a yɛreka ɔko a ɛto so abiɛsa a wɔde ananmusifo ko ho asɛm, a wɔgyina hɔ ma no wɔ nkyekyɛm du mmiɛnsa kosi dunum mu no. Wɔ ti du mu no, Daniel nya n’anisoadehu a etwa to, na ɛno so na wɔde no da no adi sɛ ɔte nyamesɛm mu anisoadehu a ɛfa mu ne nea ɛwɔ akyi no ase nyinaa. Hebri asɛmfua “dabar,” a ne nkyerɛase ne “asɛm,” wɔakyerɛ ase sɛ “ade.” Wɔ ti akron mu no, bere a Gabriel bae sɛ ɔbɛma Daniel ate anisoadehu a ɛfa nnansa ahanu ne apem no ase no, Hebri asɛmfua “dabar” no wɔakyerɛ ase sɛ “asɛm no ho asɛm.”
Eyo, ka an obedo ka waco i lamo, en dano Gabriel, ma an neno i par-aneno i acaki, kicweyo ne obino oyot maber, okomo an i kare me rwatte i otir ceng. Ci onyisi an, kede owaco ki an, owaco ni, O Daniel, kombedi abino woko me miyi twero ki ngete. I acaki pa lamo mami me kwayo, lagony ocake woko, ci abino me nyisi; pien in kihero tutwal. Ka en aye, ngete gin, ka itamo par-aneno. Daniel 9:21-23.
Ka Gaburieri owaco ne Daniel ni “ngeni lok, kadi i tam i kare me anyim,” lok me Ibru ma nyinge “biyn” gityeko lokone calo “ngeni,” dok bene calo “tam.” Lok man tikalo ni poko ki tam. Gaburieri onyuto Daniel ni opok ki tam ikin “dabar” ma gityeko lokone calo “lok,” ki “mareh” ma gityeko lokone calo “anyim.” Pi ni Daniel obed niang lok me rwate ma Gaburieri tye ka miyo iye kuom kari me myaka alufu abicel ki adek, myero onen kit ma opok kwede ikin anyim me porofeto ma kimiyo calo “lok” ki anyim me porofeto ma “mareh.” “Lok,” ma en “dabar,” ma tikalo ni lok, rwate ki nino me porofeto ma tye ki i woko, dok anyim me “mareh” rwate ki nino me porofeto ma tye ki i iye.
I buk Daniel me apar, adwogi ma macek ma ki nyutu bot ngat ma kwer poropheti en ni Daniel timo cal pa jo Lubanga i nino agiki, ma gin ngeyo rek me poropheti i wiek kede i woko.
I higa me adek pa Cyrus, rwot me Peresia, gimoro otyeko nyutu bot Daniel, ma nyinge kiluongo ni Belteshazzar; ki gima obedo adii, entono kare ma kityeko yubo obedo mabor; en otyeko ngeyo gima, ki obedo ki ngec pa neno. Daniel 10:1.
“Gin” ni lok me Ibru ma luwo ni “dabar,” dok “ceng,” en ceng me “mareh.” Calo lanebi, Daniel tyen lok pa lwak pa Mungu me nino me agiki, ma tyen lok gi me ticce ma opong maber aye jo mia acel gi angwen me aparo angwen. Rwot me mwaka me adek pa Cyrus keto Daniel i lain me lok ma ocako i kare me agiki i mwaka 1989. I “nino-kawono,” ma tyen lok i gin matye i kare me 1989 oo wa i cik pa Lamol me Sabato ma tye cok bino i United States, Daniel tye ka koko cwiny pi cabit adek. I lain me lok pa jo mia acel gi angwen me aparo angwen, kare man me koko cwiny tye ka nyuto nino adek ki butu acel ma jo adwogi aryo me Revelation ot buk apar wiye acel, tye lutoo i yoo. Yoo me gang maduong’ pa Sodom ki Egypt man, ka i kabedo man bene ka owotogo iye Rwot wa, en bene lobo me atye pa Ezekiel ma opong ki cogo lutoo ma otyek cal.
I lut apar, Daniel ogonyore i cal me Kristo, ki ogamo ne odii adek mapwod pe Gabriyel onyutu neno ma Daniel oneno. Neno eno ocweyo jo lamo i kit aryo. Lok maber me kare weng pol kare cweyo jo lamo i kit aryo. Daniel otimo calo ruc pa kit me jo lamo ma gin 144,000, i rwate ki kit ma jo mukene giceto woko i lwor pa neno eno.
Pud pe i chapta 10, Gabriel obino i Daniel kane adek me nyutu vijon. Onyutu vijon me chapta 7 ki 8, ma ginyuto lobo pa rwote ma poropesii me Baibul okwaco, i kitegi me politiki (chapta 7) kacel ki i kitegi me dini (chapta 8). Eka i chapta 9, Gabriel onyutu poropesii me higa 2,300. Gabriel obino i chapta 10 me tyeko nyutu ma onongo odong pe otyeko i chapta 9, ki me miyo Daniel nyutu pa vijon ma okelo goc aryo pa jo me pak. Gabriel mukwongo omiyo Daniel ngec mapol me vijon i ves 14.
Kombedi abino me poyo bot in gin ma bi time bot jo pa in i kare me agiki; pien dong yer man obedo pi kare mapol. Daniel 10:14.
Neno pa Kristo, ma oketo kit aryo pa joma pako, tye calo gin ma biro otime bot jo Lubanga i kare me agiki. Poko pa chapta 7 ki 8 obedo poko pa gintic pa con, ma kicweyo calo cako ki poto pa piny pa rwot me porofesi pa Baibul, kinyutu gi calo lewic me cobo ki lewic me tic pa Ka Maler, pire keken. Poko pa chapta 9, obedo kwanyo iye maber ki matut pa kare mapol me porofesi ma kicweyo iye i porofesi me mwaka 2300. Ki kit mo, neno pa Kristo ma opongo i pak i chapta 10, ne tye calo gin ma biro otime bot jo Lubanga i kare me agiki. Mapat ki ka Gabrieli cako keto yore me gintic pa con ki matut, ma obedo poko pa neno pa Kristo ma opongo i pak, oyaro Daniel ni dong owaco bot ne ngo ma poko en tye calo.
Ci en owaco, “In ngeyo pingo ma an otyeko bino bot in? Kombedi abi cen me lwenyo ki rwot me Peresia; ka an aceto woko, nen, rwot me Giriki obi bino.” Daniel 10:20.
Gabriel omiyo Daniel opoyo ni, i rek apar angwen onongo owaco ni obino me miyo Daniel ongeyo ngo ma bino tie bot jo pa Lubanga i kare me agiki, ci onongo kigeno ni Daniel okete yaro ma bino anyim pa gin matime ma kicoyo ki lok me poro i kabedo meno. Daniel onongo tye ka yenyo ngec mapat ki nino me acel ma ocako wuwo.
En owaco bot an, “Pe iworo, Daniel; pien ki ceng ma acel ma i keto cwiny mamegi me ngeyo, ki me piny wi mamegi i anyim Lubanga mamegi, lok mamegi owinyo; ki an abino pi lok mamegi. Ento lami piny me Persia ogengo an pi ceng abicel acel; ento nen, Mikael, acel ki i lami madit, obino me kony an; ki abedo kono ki rwodi me Persia.” Daniel 10:12, 13.
Bang week adek ma Daniel obedo i peko me cwiny, oneno vijon pa Krisito, ma i kit me porofetik obedo atir kwede vijon pa Krisito ma Yohana i Patmos oneno.
Ngat ma onongo onyuto pire bot Daniel en Wod Lubanga keken. Lok tito man rwatte ki gin ma Yohana otito, ka Kristo onyuto pire bot ne i cing Patmos. Kombedi Rwot wa obino kwede lacar mukene pa polo me coyo Daniel gin ma bi time i kare me agiki. Ngec man omiyo Daniel, ci keken kiketo i coc ki lamo pa Lamo Maleng pi wa, ma giko pa piny odonyo i kare wa.
Gin adieri madwong ma ki nyuto ki Lalur me piny weng tye pi jo ma ginenyo adieri macalo ka ginenyo lagwok ma orir. Daniel obedo dano ma tye ki cawa mapol. Kwo pa ne otyeko kato i tung me ywe pa gang kabedo pa rwot pa jogi ma pe yaro Lubanga; wii pa ne opongo ki tic pa lobo madwong; entit pe, obalo gin weng magi, omiyo cwinye piny i anyim Lubanga, ki omenyo ngec me mito pa Lubanga Maloyo weng. Pi dwoko i kwayo pa ne, kicwalo can ki bot gang kabedo pa polo pi jo ma myero obed i cawa me agiki. Ento dong, ki cwiny ma pire tek, myero wan wamenyo Lubanga, wek oyab wii wa, wanongo adieri ma ki cwalo bot wa ki i Polo.
"'An Daniel keken naneno bedo me neno; jo ma obedo ki an pe gineno bedo me neno; ento goro madit obet gi, kun gipoto me yiko gi keken.... Ki pe onongo twero mo obedo iye an; pien berna odok iye oporo, ki pe onongo ogwoko twero.' En aye bino bedo yore me dano weng ma kimiyo bedo lamal adada. Ka ginene cing kit madwong, lagwok, ki maber opong pa Kristo, dong gin bene gineno cing pe-twero megi ki lacam megi ma pe opong. Pe gibedo ki dwaro me waco ni gi pe ki kec; gin ma noneno calo kakare ki laber iye-gi, ka kikop ki maleng ki lagwok pa Kristo, bino nen keken macalo pe orwate ki ma romo pore. En ka jo gubedo ogol ki Lubanga, ka ginen Kristo i kit ma pe cing tutwal, dong gin waco ni, 'An pe an ki kec; an kimiyo an bedo lamal.'"
Kun Gabriel onenre bot lanabi, ki kamano owaco bot en ni, “O Daniel, lacoo ma kihero tutwal, poyo lok ma an awaco bot in, ki cung maber; pien kicwalo an i bot in kombedi. Ka owaco lok man bot an, acungo atito. Kun owaco bot an ni, Pe ilworo, Daniel; pien ki cawa ma acel con, ka iketo cwiny in i poyo, ki iwii piny i bot Lubanga in, lok in owinye, ki an abino pi lok in.”
En pak madit ma Rwot Madit me Polo onongo onyutu bot Daniel! Ocony laticne ma tye ka yugo, kede oŋeyo ne maber ni lamo ne kiwinyo i Polo, ci, me dwoko lamo ne ma tye ki piye madit, malaika Gabriel okobo ni me loyo cwinye pa rwot pa Peresia. Rwot madit onongo ogengo tami pa Roho Maleng pa Lubanga i cawa adek me sapta ma Daniel onongo tye ka kwalo kio ki ka lamo; ento Ladit pa Polo, Ladit me Malaika, Mikael, okobo ni me wiro cwinye pa rwot ma cwinye maceng me timo tic ma kigamo maber me dwoko lamo pa Daniel.
'Ka owero lok macam man bot an, an ocwero wange i piny, ki abedo onono. En aye, dano acel macalo kit nyithind pa dano ogoyo cing i lapok dwon an.... Ci owaco ni, O dano ma kiwaro madwong, pe ibobo; kuc obed ki in; bedo matek, ee, bedo matek. Ka oweko waco bot an, abedo rwate, ci awaco ni, Tim ber rwotna owaco; pien in omiye an rwate.' Madwong tutwal obedo buk pa Lubanga ma oyube bot Daniel, kit ma omiyo pe onongo twero medo neno ne. Ci lami kwena pa Pol Kare ocano lumer pa bedo ne, ci orweny bot lanabi calo 'dano acel macalo kit nyithind pa dano.' Ki teko pa Lubanga ma tye iye, omiye dano man me kica ki geno rwate, me winyo kwena ma kicwalo bot ne ki Lubanga.
Daniel obedo latic ma ocwalo cwiny weng bot Lacwe Maloyo Ducu. Kwo mabor migi opong ki tic ma lamal me latic pi Rwot migi. Maleng pa kit me bedo migi ki rwate migi ma matir mape gonyo, tutwalgi peke ma romo rwoko rwomgi, ka pe obedo piny cwiny migi ki poyo cwiny migi i bot Lubanga. Wa dok waco ni, Kwo pa Daniel obedo cal ma ogamo ki Lamo pa Lubanga pa kwero ma adada. Review and Herald, 8 February, 1881.
Gin ma Daniel otyeko neno ki otime kwede i chapta me 10, nyutu lwak pa Lubanga i kare me agiki, ma calo Daniel ki John, gitye ki ngec pa Nyutu pa Yesu Kiristo. Lagam ma madito me keto Daniel i gin odoco pa lok me lanen, i kabedo ma rwate ma onongo otime kwede, obedo eni: onongo obedo ka yubo, kede ni i agiki me ceng 21, ki cwalo Mikael. I ruc me 1, Daniel ocoyo ni onongo tye ki ngec pa neno pa lok me lanen ma i cwiny kede ma i woko. Pud pe ceng 21 otyeko kato woko, Daniel onongo pe tye ki ngec opong pi neno aryo; ento ki nyutu ma Gabriel omiyo, Daniel otyeko kello ngec opong ni gin kede neno obedo nyutu mapat.
Ka cawa ocake me giko me cogo dwe 70, pwonya Daniel ocako loyo tek i lok me porofesi pa Yeremiya. Oneno ni cawa obedo macoko ka Lubanga bino miyo jo ma oyerogi tem mukene; ci, ki peke cam, ki bwolo, ki lamo, okwayo matek Lubanga pa polo pi Israel, ki lok man: “O Rwot, Lubanga maduong’ ki me tur, ma gwoko kube ci kica bot joma hero en, ci bot joma gwoko cik pa en; wa ocoyo, ci wa otimo kwero, ci wa otimo tim marac, ci wa ogoro, pien wa owoto ki cik mamegi me yec ki gamo mamegi; bende pe wa winyo lutic mamegi, porofeti, ma giwaco i nying mamegi bot rwodi wa, ladito wa, kwaro wa, ki bot jo piny weng.”
Poyo lok man. Daniel pe owaco ni obedo ngat ma geno matek i wang Rwot. I kom waco ni obedo maleng ki maler, oyungo pire keni kwede jo Israel ma tye i richo adada. Kec ma Lubanga omiyo ne oloyo mapol kec pa jokec me piny, calo ka ler pa ceng ma piyo i polo i tung ceng loyo ler pa lacet ma matidi-tidi. Ento poyo lamo ma aa ki i ngut pa dano man ma Polo omaro ne madit. Ki miyo wiye piny matek, ki lacim, ki pako cwinya, okwayo pi iye kene ki pi jo pa iye. Oyabo cwinya i wang Lubanga, tito marac pa iye kene, ki moko dwong pa Rwot ki twero pa Rwot.
Kwayo ne tye ki cik ma matek tutwal, ki bedo me cwiny ma pire tek! En tye ka rwate rwate bot Lubanga. Lwete me yie oyaro malo me makwako kica pa Rwot Maloyo Ducu ma pe obalo con. Cwinyne tye ka lwenyo i lacer ma matek. Kono tye kwede atir ni kwayo ne ki winyo. Opimo i cwiny ni loyo obedo pa iye. Ka wan calo lwak myero wa kwayo calo Daniel okwanyo, ki myero wa lweny calo en olwenyo, ka wa keto i piny cwinye wawa bot Lubanga, myero wa nongo dwoko pa lapeny wawa ma nen maber calo ma ki mino Daniel. Winyo kit ma en odito lok me kitne i ot me cik pa Polo:
O Lubanga na, kwer wii ni i piny, winya; yab wang ni, nen goro pa wa, kacel ki poto ma kigoyo nying ni; pien pe wa tero i wang in penjo wa pi kwer wa, ento pi kica ni madwong. A Rwot, winya; A Rwot, yweyo wa; A Rwot, winy ki itim; pe i late, pi in keken, O Lubanga na; pien poto ni ki jo ni kigoyo nying ni. Ka an atye akoŋo ki akwayo, ki apako richo na ki richo pa jo wa, ... en dano Gabriel, ma an oneno i neno i acaki, ma kiweko obed ka opuru pacak, oketo cing i an i cawa me rwom me otum.
Ka Daniel tye ka lamo, Malaika Gabriel obito piny aa ki i koti me Polo me waco bot en ni kwace pa en kewinyo kede kigamo. Malaika madit man kiketo ne me tic me miyo ne twero kede ngec,—me yabo i wang en siri pa cawa ma obino. Eno keken, ka Daniel tye ka temo maber me ngeyo kede ngeno gin ma atir, kiketo ne i kwena ki lakwena me Polo ma kicweno.
Dano pa Lubanga onongo kwayo, pe pi winyo cwiny ma dichol, ento pi ngec me dwaro pa Lubanga. Kede onongo odwaro ngec man, pe pi en keken, ento pi jo pa en. Paro pa cwiny madit pa en onongo en pi Israel, ma gi pe gamo cik pa Lubanga i kite ma matek loyo. Okwanyo ni peko weng ma obino botgi, obino madupe ni gipoto cik ma maleng en. Owaco ni, ‘Watimo richo, watimo marac.... Pien pi richo wa ki pi richo pa kwaro wa, Yerusalem ki jo pa in obedo gin ma jo weng matye i tung wa cwero.’ Gi ruko ki kitgi ma patpat, ma maleng, macalo jo ma Lubanga oyerogi. ‘Kono kombedi, Lubanga wa, winyo kwayo pa latici, ki larogi, ki mii wange lela i tung kac pa in ma opor.’ Cwiny pa Daniyeli odwaro matek bot kac pa Lubanga ma opor. En ngeyo ni bedo maber pa ne twero dwogo keken kace jo Israel gibwoko cwiny pi poto cik pa Lubanga, kede bedo jo ma piny i cwiny, jo ma kare i yie, ki jo ma gwoko cik.
I dwoko ikom kwayo pa en, Daniel oyudo pe keken ler ki adiera ma en kacel ki jo pa en gimito loyo, ento bende oyudo neno ikom gin me tim madwong ma obiro, kacel ki bino pa Lakwony pa piny weng. Jo ma gi waco ni gi dong gitye maleng, kun pe gitye ki mito me yeny Coc pa Lubanga, onyo lweny ki Lubanga i lamo pi ngiyo maber mapol ikom adiera pa Bibul, pe gigeno ngo ma bedo maleng adier obedo.
Weng gin ma geno i cwiny lok pa Lubanga, gibi juko ki riyo pi ngec me dwaro pa en. Lubanga en aye kama adiera aa ki iye. En miyo can i ngeyo ma ocol, kede omiyo wi pa dano teko me cwako ki ngiyo gin adiera ma otyeko nyutu.
Daniyelu owaco ki Lubanga. Polo oyawore i anyimne. Ento yiko malo ma omiyone obedo otum pa bedo piny kede yeny matek. Pe oparo, calo jo mapol kombedi, ni pe pire tek ngo ma wa geno, ka keken wa bedo atir, kede wa hero Yesu. Hera matir pi Yesu bi kelo i yeny macek kede kwayo matek pi ngo ma en atir. Kirisito olera ni lupwonjgi obi bedo maler ki atir. Ngat ma awor matek me timo yeny ma pire tek, ki kwayo, me yudo atir, bi weko ne me yaro bal ma bi nyutu ni bi ogoko cwinyne.
I cawa ma Gabriel obino, lanabi Daniel pe onongo twero gamo pwony ma dok anyim; ento i higa manok anyim, ka mito nongo ngec mapol ikom gin ma pe kityeko yaro maber, dok oketo cwinya me kwayo le ki wic maber bot Lubanga. I cawa magi, an Daniel onongo atye i piny cwinya pi cabit adek macokcoki. Pe onongo acamo bede ma mit, ranc pe obino i wange, ki mwon pe obino i wange; pe bene onongo anyiko kom an weng. Eka aloyo wange malo, ci aneno ngat acel ma olubo lawote me lineni, ma i twol mamegi kipir gi buloni maber me Uphaz. Kom mamegi bene calo beril, ki wang mamegi calo mere me le ma lic, ki wange mamegi calo lamera me mac, ki cinge mamegi ki cime mamegi calo rangi me parasi ma kigwoyo maber; ki dwon me lok mamegi calo dwon me jo mapol.
Pe obedo ngat mukene; en keken aye Wot pa Lubanga ma onyutu pire bot Daniel. Lok me kit man tutu ki lok ma John ocoyo, i kare ma Kirisito onyutu pire bot iye i tung lobo Patmos. Rwot wa kombedi obino ki malaika me polo mukene me cwalo ngec bot Daniel ikom gin ma obito i cawa me agiki. Ngec man omiyo Daniel, ki ocoyo ne kun yweyo cwiny, pi wa ma agiki pa piny obino bot wa. Review and Herald, February 8, 1881.
Tic manonge ni Gabrieli, “otum cawa ma ocwalo ki polo,” tye ka cwalo bot Daniel, bene obedo tyeko pa manonge ma en ocako me cobo bot Daniel i cabitara mar abiro. Yo me tic pa “rwom i kom rwom,” mito ni wa nywako manonge kacel ki kit ma gubedo iye i cabitara mar abiro kacel ki mar apar, wek wa nyute maber tam pa lanen me porofeta. I manonge man aye ka nyut pa kulu me Ulai ki Hiddekel gubedo kacel.
Danyel otyeko ngeyo ki buk me Yeremiya ki Mose ni kweyo pa jo Lubanga tye macego. Kun timo man, Danyel nyutu jo Lubanga me kare me agiki ma gineno ni kweyo me agiki pa jo Lubanga tye macego. Jo me kare me agiki gona gineno ni kityeko poko gi i kit me cwinya, macalo Danyel ma kigweyo ne i lakica me mako pi mwaka 70 i Babuloon. Eka gubinongo ni gin, calo Danyel, myero ginyutu lagam me kit gi ma gityeko poko, ma rwate ki yore pa kony ma nyutu ki “dok abiro” i Lawi pot buk 26.
Ka larema me wungo piny ma Daniel yaro, ma yub me kwanyo bal ma kiketo i Levitiko 26 mito, opye i cawa magiki, jo pa Lubanga me cawa magiki bino bedo i loro pi kare ma ki tero pire keken. Kare meno ogik ka Mikael, malaika madit, obur piny.
Wa bino mede ki pwonye man i coc ma anyim.
Kacel un binu wal woko i bot jogi ma pe gene, piny me lami un bi lii un. Gin ma odong bot un bigen ngwec piny i balgi i piny me lami un; kede i bal me kwarogi bigen ngwec piny ki gi. Ka giyaro balgi, kede bal me kwarogi, kede gicano ma gityeko ngolo i kom an, kede ni gityeko woto i yoo ma obedo i cayo ki an; kede ni an bene atyeko woto i cayo ki gi, ka abedo akelo gi i piny me lami gi; ka ento cwinya gi ma pe ocuke obed gipobo piny, kede kameno giyiko tem me balgi: ento abiparo lagam me an ki Jakobo, kede lagam me an ki Isaka, kede lagam me an ki Aburahamu abi paro; kede abi paro piny. Piny bene bi bed peke kwede gi, bi yee Sabati ne, ka tye pwoc pe gi iye; kede gin giyiko tem me balgi, pien gikwalo loko me an, kede pi cwinygi ocayo cikke me an. Ento, pien gin tye i piny me lami gi, pe abi woregi woko, pe abi caye gi, me obalo gi woko, kede me ngolo lagam me an ki gi: pien an Rwot, Lubanga megi. Ento pi namo gi abi paro lagam me kwarogi, ma abalo gi woko ki piny me Misri i wang jogi ma pe gene, piri obed ni an Lubanga megi: an Rwot. Levitiko 26:38-45.