Bwoba pa Belshazzar me cono me cing ma pe ngene, pe ki keken nyutu tho pa en kacel ki giko me ker abicel pa porofesi pa Bibul, ento bende nyutu cawa i rek pa porofesi ka bwoba omako rwodi pa piny. Bwoba gi kityeko cwalo ne "yamo me anyim" pa Islam. Bwoba gi obedo macalo dako tye ka nywal, kun nyutu peko ma tye ka medo medo, ma bino ki dwiro ma medo medo. Bwoba ocako i "cawa" me yweyo pa Belshazzar, ento i acaki ne obino i September 11, 2001. Ki cawa meno doki, yamo ocako lwir ki cing pa lalar angwen ma tye ka mako gi i cawa me yiko pa 144,000 ki lacim. Luro pa Tyrus ma Ezekiel nyutu, tyeko yiko Tyrus kun penyo lapeny me porofeti, “Buru mene obedo macalo Tyrus, macalo ma oketh i wang pi?”

Boti me Tarshish ogamo pi in i cete megi; i opongo woko, kede gidoko in maleng matek i tung ii wang pi. Jo ma goyo ladiang megi gikel in i pii madit; yamo me tung’atub opuroi in i tung ii wang pi. Mwute megi, kede cete megi, kede jami me ceto megi, kede jo me pii megi, kede lalogi me boti megi, kede jo me yubu boti megi, kede joceto me jami megi, kede jo lweny megi weng, ma tye iye, kede lwak megi weng ma tye i tung ii in, bipobo i tung ii wang pi i nino me obuko megi. Gweng ma i but gang obidanyu i dwon me kwero pa lalogi megi. Kede jo weng ma goyo ladiang, jo me pii, kede lalogi weng me wang pi, bikwaco ki boti gi, bibidong i piny; biweyo dwon gi winyo ikom in, kede bikweyo matek, kede bigolo ko i wi gi, kede biyang i tuk; kede bipweyo wi gi weng pi in, kede bikwere cing gi ki ajar, kede biloro pi in ki cwinya marac matek kede kwero ma matek. Kede i kwero gi bicako lamento pi in, gibikwero ikom in, waci ni, Gang mo tye calo Tyrus, calo gin ma opuro woko i tung ii wang pi? Ka jami me ceto megi ogol ki wang pi, ipongi jo mapol; imedo rwotgi me piny gi mwute mapol ki mabor me mwute megi kede jami me ceto megi. I cawa ma wang pi bibipuro in i piny madit me pii, jami me ceto megi kede lwak megi weng ma tye i tung ii in bipobo. Jo weng ma gitye i but pi kede i ceke biwotu pi in, kede rwotgi binwongo matek, gi wiigi bicwer woko. Joceto ma i tung ii jo biyewe ikom in; ibed gin me kwor, pe idok bed keken. Ezekiel 27:25-36.

Tyrus obedo kabedo onyo piny pa rwot ma jo me cato me piny giyubu pire tek pi en, ci gipenyo ni, “Kabedo mene ma romo ki Tyrus?” Gin timo mano i kare ma kabedo obweyo i nam. I Revelation chapta apar aboro, kahaba me Tyre, ma obedo kahaba me Rome, ma otimo tic marac me riyo ki rwodi me piny, kede ma kigamo ni en kabedo madit acel, ma kwer pa en bino i cawa acel ki i nino acel. En obedo kabedo ma cako lapeny me poro i bot rwodi ma giyubu ki jo me cato.

Dong keca pa iye bi bino i nino acel: tho, ki kwer, ki kome; ki en bi oyoto woko ki mac; pien Rwot Lubanga ma tek loyo en aye waco cik ki iye. Rwodi pa piny, ma gicako lube marac ki iye, ki gubedo ki iye i kwo me ber ber, gibigoyo cwiny pi iye, gi gikwero pi iye, ka gubineno tut me oyoto pa iye; gicungo kor piny pi lworo me yubu pa iye, gi waco ni, Aii, aii, paco madwong Babilon, paco ma tek loyo! Pien i saa acel keken, waco cik pa in obino. Jo me cato pa piny gibikuyo ki gibikwero pi iye; pien dong pe ngato wino jami gi doki: gin me cato pa gol, ki siliva, ki kidi ma wel loyo, ki lulu, ki bileno ma maber, ki papul, ki silik, ki skarlet, ki yom me thaini weng, ki jong weng me nyim olut, ki jong weng me yom ma wel loyo, ki bras, ki airon, ki marbol; ki sinamoni, ki rwom me perfyoom, ki yath me lubo, ki ubani, ki waini, ki mafuta, ki fulawa ma maber, ki gano, ki liech, ki dwar, ki firasi, ki kareta, ki lutic me cogo, ki cwinyo pa dano. Ki mego ma cwiny in omito loyo ogiyeo woko ki i, ki gin weng ma onongo obedo lamal ki maber ogiyeo woko ki i, ki pe ibinene dok keken. Jo me cato pa gin man, ma gityeko lonyo pi iye, gibicungo kor piny pi lworo me yubu pa iye, gi kuyo gi kwero, gi waco ni, Aii, aii, paco madwong, ma onongo kigobo kwede bileno ma maber, ki papul, ki skarlet, ki kigobo kwede gol, ki kidi ma wel loyo, ki lulu! Pien i saa acel keken lonyo madwong man ocako peke woko. Rwot me boti weng, ki jo weng ma tye i boti, ki latic me pi, ki jo weng ma gicato kun pi, gicungo kor piny; gi kwaco ka gubineno tut me oyoto pa iye, gi waco ni, Paco mane calo paco madwong man dong peke! Gi gicoyo lil i wi gi, gi kwaco, gi kuyo gi kwero, gi waco ni, Aii, aii, paco madwong, ma i iye gityeko lonyo jo weng ma gityeko boto i pi, pien ber pa iye! Pien i saa acel keken kiogoyo woko. Revelation 18:8-19.

Yweyo kad me Nyuto pa Yesu Kristo kitye kwede kwena me Kwaco me Wi Cawa. Kwena eno obedo poro marom aryo pa Ezekiel 37, ma dwogo olut ma ojuko pa jo otho, ma gibedo i yoo pi ceng adek ki aboro, i ngima calo dul me lweny madwong. Kwena eno obedo kwena ma kitye kwede ada ni en Islam keken ma Rwot tiyo kwede me keto temo me cing ikom Amerika me Pot Poto pi keto cik me Sande. Temo eno obino i “cawa” me tur piny madwong, ma bende obedo “cawa” ma coc me cing obino ikom wal pa Belshazzar. Coc me cing eno omiyo bworo, ma gin nyuto calo oko lwete ikom rwodi weng ki jo cato, ka kit diro me lonyo pa piny lobo kibalo piny ki “wing me otieny” pa Islam, ma gudonyo i mung i lobo pa Belshazzar, kun “wal” ma piny ma guleko i tung me piny.

“Paco” onyo lobo pa rwot ma rwodi ki jogi me cato-ki-walo gi goyo kwer ikom ne kede gikwanyo ni, “paco mene ma rwate ki paco madit man?” obedo lobo pa dako me prostituti pa Tyre, ma dong tye ka wero wer mege kede tye ka bed ki rwodi magi i tic me kwo marac. Lanabi weng gi nyuto pi giko lobo, kede gi rwate ki gin gin; omiyo jogi me cato-ki-walo pa Ezekiel en aye jogi me cato-ki-walo acel keken ma i Revelation chapta 18. I Revelation chapta 18, kare adek gi goyo kwer, “alas, alas,” ka paco madit kede kit me cente kede cato-ki-walo pa lobo kigolo piny. Leb me Giriki ma gityeko loko ne ki “alas” i but man, en aye leb acel keken ma gityeko loko ne kare adek i Revelation chapta 8, vesi 13, ma i kany gityeko loko ne ki lok me Latingli mapat.

Ci aneno ka awinyo malaika mo ma aero i tung polo, kun owaco ki dwon madwong: Peko, peko, peko, bot jo ma bedo i piny, pi dwon luru mapat pa malaika adek ma pud pe gigoyo luru! Yabo 8:13.

Rwodi ki jo me cayo turo cwiny pi balo pa kit kic me lobo weng, ki gi cwalo, “alas, alas,” ma en aye “woe, woe,” ki “Woe” obedo cal pa Islam. Luor ma omako Belshazzar ki luditgi ka coc me cing oneno i wange ot, en luor ma kelo iye ka kit kic pa lobo dong obale pi lweny ma pe kato ma aa ki Islam, ma Lubanga rwako ne calo gitic me providence ne me kelo tero ma kimedo ikom jo ma ngemo min boro pa Babylon, en aye “Sunday enforcement.” Ada man obedo lok madit me “burden” me Yesaya 23 pa jamer me “Tyre.”

Lagam ikom Tire. Wupuru, yie pa Tarshish; pien kigoyo piny woko, pe tye od, pe tye ka idonyo iye; ki piny pa Chittim kinyute botgi. Beduru lela, joma obedo i cing; in ma jogula pa Zidon, ma gicako pi madit, gi opongo in. Kiny pi madit, kec pa Sihor, pire pa poto, en lonyo ne; kede obedo caa pa lwak. Myero ikweri, Zidon; pien pi madit ocone, kadi bene teko pa pi, waco ni, ‘Pe aturo, pe akelo nyithin; pe atino lutino, pe anywako nyeke.’ Macalo i lok ma giyango ikom Misri, kamano bene gicwire matek i lok ma giyango ikom Tire. Citi bot Tarshish; wupuru, joma i cing. En aye pango mamegi ma oyube cwiny, ma rwom pa ne tye ikare macon? Cing ne kene bicwalo iye woko me caba. En ngat mane otingo lok man ikom Tire, pango ma gicoye kongo, ma jogula ne obedo laco, kendo jo me tic me golo ne obedo joma migi rwom i piny? Rwot pa lweny oparo en, me balo lwor pa ducu me ducu, kendo me keto i kwero joma migi rwom weng i piny. Citi i piny mamegi calo poto, nyako pa Tarshish: teko dong pe tye. Ocako lwete i pi madit, oyolo lwak; Rwot owiye cik ikom pango pa jogula, me balo duny ne ma tek. Kendo owaco ni, ‘Pe dong ipak, in nyeke ma kigenyo, nyako pa Zidon: imonyo in, citi bot Chittim; kunge bene pe ibicen bedo mo.’ Nen piny pa Kaldeyo; jo man pe ne tye, nyaka Asiriya otingo ne pi jo ma obedo i pach: gi kete tunge ne, gi yito gang-ladit ne; kendo ogoyo woko. Wupuru, yie pa Tarshish; pien tekogi kigoyo piny. Kendo bino time i ceng eno ni, Tire obicego piny pi 70 cawa, calo cawa pa rwot acel; ka 70 cawa otyeko, kono Tire bituro macalo dako me parac. Kwany adungu, idong i pango, in dako parac ma kikweyo piny; tim wer ma macek, ituro wer mapol, ka giyangi. Kendo ka 70 cawa otyeko, Rwot obi limo Tire, kendo obi dwogo i lonyo ne, kendo obi time kit pa parac ki lwak weng pa lobo i wi piny. Kendo jami me gulo ne kede lonyo ne bi bedo maler pi Rwot; pe gibikano, pe gibicoko; pien jami me gulo ne obi bedo pi jo ma obedo i nyim Rwot, me gime maber, kede me latam ma dure. Yesaya 23:1-18.

Mwaka 70, ma keken calo ‘nino pa rwot acel’, kityeko ranyisi ki lwak pa Babulon; pien rwot en lwak, kede Babulon me piny obedo i rwome me mwaka 70. Mwaka 70 pa Babulon me piny ogiko i ‘cawa’ ma coc me cing onyutu i lak pa ot me gam pa Belshazzar. I oturo meno keken gicweo otho, ki teko ma obino kiyie ‘lak’ pe gineno; pien en ne tye ka gamo, ka kedo wayini pa Babulon, i kare ma jo tuko wer pa Nebukadnezzar ne tye ka tuko wer, ki malaya pa Tiro ne yubo nyim ma mit, ki Isirayɛli ma orweny ki Wot ne gidanisa ki gigoyo wi piny.

Eno luoro omako dano weng ma ocake kwede, pien Lubanga obedo "otamo ikom Turo" kede "ogamo" "me pego rwome pa kwar weng, kede me weko jo luputu weng pa piny bedo pe ki rwom." Eyo, Lubanga "oyogo piny pa rwot" ki "yogo piny madit" pa "cawa" eno, pien Lubanga "omiyo cik ikom piny pa ribbe," "me balo gin me bedo kwede ma tek weng pa iye." I "cawa" me luoro pa Belshazzar, rwodi kede ribbe ocako yeny me ngeyo tung me "coc me mac" ma i lwala. "Tho" pa Belshazzar tye i anyim me otime, ento i kabedo eno, tye dong ngwec. Eyo, ocako yeny me ngeyo lok ma ocan, kede omii jogi ma tye ki ngec gonyo, ka gintwero poyo coc en, ento pe onongo twero timo ne, pien jogi ma tye ki ngec pa Babilon giketo yore me pwonyo Buk pa Lubanga ma obedo cayo pa atir. Lok ma ocan magi romo calo neno pa buk ma kikom ki kidul.

En dong jo ngec pa rwot weng obino; ento pe gi twero kwano coc, onyo nyutu bot rwot piro pa en. En dong Rwot Belshazzar ogonyo cwinye tutwal, ki wangne obadok mukene, kede laditgi pa rwot gubedo i kitalo. Kombedi, Kwiin, pien owinyo lok pa rwot ki pa laditgi ne, obino i ot me bankwet; Kwiin owaco ni, O Rwot, bed kwo piny piny! Peki me wiyi pe okwanyo in, ki wang in pe obyub. Tye ngat acel i piny in, ma iye tye cwinya pa jogi maleng; kede i kare me kwaro in, ler, ki ngec, ki lalam, macalo lalam pa jogi, ononge iye; ma Rwot Nebukaduneza, kwaro in—rwot, awaco, kwaro in—omiyo en bedo ladit pa jo me cal, jo me neno lacen, Kalideen, ki ajwaki. Pien cwinya maber, ki ngec, ki poyo, yaro gin ma oneno i nindo, ki nyutu lok ma tek, ki yweyo penyo, ononge i Danyel en keken, ma rwot omiyo nyinge Belteshazzar; kombedi lube Danyel, obinyutu piro. En dong Danyel okelwa i bot rwot. Rwot owaco bot Danyel ni, In Danyel eni, ma i bot jo ma kikeno woko ki Juda, ma rwot, baba an, okelo woko ki Jewry? An bende owinyo ikom in ni, cwinya pa jogi tye iye, ki ler, ki ngec, ki lalam maber ononge iye. Kombedi jo lalam ki jo me neno lacen kikelwa i bot an, wek gikwano coc man, ki ginyutu piro pa en bot an; ento pe ginyutu piro pa gin. An bende owinyo ikom in ni, itwero yaro piro, ki yweyo penyo; kombedi ka itwero kwano coc, ki nyutu bot an piro pa en, ibicwe ki law me skarlet, ki din me bulu kibicobo i wiyi, ki ibibedo ladit ma adek i te piny pa rwot. Daniel 5:8-16.

Dako me rwot ma i ot pa rwot pe obedo dako me Belshazzar, ento dako me rwot pa won madit ne; en onongo ongeyo ngat mane twero kwano coc ma kicoyo i labat. Onongo tye kanisa (pien i lagam pa poropheti, dako obedo kanisa) i piny pa rwot ma onongo ongeyo ngat mane twero ngeyo gik ma oyube pa Lubanga.

I ot pa rwot tye dako acel ma ngec ki paro ne loyo gi weng—dako pa rwot ma onongo obedo kwaro pa Belshazzar. I kabedo marac man en owaco bot rwot i leb ma oketo can matidi i but otum. ‘Ee Rwot, bedo ki kwo kare weng,’ en owaco, ‘pe weyo paro ni obani, pe bene weyo wangi olok. I piny pa rwoti tye dichwo acel ma i iye tye pum pa jogi maleng; ki i cawa pa woro ni, can ki ngiyo ki ngec madwong, calo ngec pa jogi, gineno i iye; en ma Rwot Nebukadnezzar, woro ni—Rwot, an waco ni, woro ni—omiyo en bedo ladit pa lajok, la neno ceng, Kaldayo, ki la waco lok; ...kombedi, wot luo Daniel, en bi nyuto loko me gin.’

‘Ci gikelo Daniel i wang rwot.’ Ka ogamo cwinye me mede me nyuto teko pa en, Belshazzar owaco ni, ‘In en Daniel ma iye ludito pa jo ma ocwalo ki Yuda, ma rwot, wu an, ocwalo gi ki piny Yuda? Abedo winyo pi in, ni jwii pa jogi tye iyi, ki lacer, ki ngec, ki wii maber madwong tye iyi.... Kombedi, ka itwero kwano coc, ki in inyuto an loke me poro pa en, in gibicwene law me piya macengceng, ki rek me zahabu obedo i lio in, ki in obibedo loyo piny ma adek i piny pa rwot.’

Daniel pe ocako luoro i kom neno pa rwot, pe bende lok pa en pe ogobo ne cwiny. ‘Wek bagi me miyo obed ki yin keken,’ owaco, ‘ki imii bagi me miyo mamegi bot ngat mukene; ento abi kwano coc i wang rwot, ki abi yiko ne piro. O rwot, Lubanga Madit Loyo omiyo Nebukaduneza, wu mii, lobo me rwot, ki cidit, ki maleng, ki luoro.... Ento ka cwinye obayo malo, ki par ne obedo tek i lape, gi golo ne ki kom pa rwot, gi kwanyo ki bot en maleng pa en.... In, wu ne, o Belshazzar, pe i doko cwiny mamegi piny, ka itye onongo ingeyo man weng; ento ibayo malo i kom Lubanga pa polo; gi kelo kop pa ot pa En i wang in, ki in, ki ladit mamegi, lwet mamegi, ki nyako mamegi mape gin lwet, unywogo iye, ki in i yeyi lubanga me silver ki gold, me brass, iron, yok, ki kidi, magi pe gineno, pe giwinyo, pe gigeno; ento Lubanga, ma kume mamegi tye i lwete, ki yoo mamegi weng obedo iye, pe in iyeyo.’

En aye coc ma onongo gicoyo: “Mene, Mene, Tekel, Upharsin.” En aye poko pa gin man: Mene: Lubanga okano lwak pa in ki otyeko ne. Tekel: Gipimo in i gin me pim, ki gineno ni in pe opong. Peres: Giyabo lwak pa in, gimiye bot jo Medo ki jo Persia.

Daniel pe oyal woko ki tic mamege. Oketo i wangne richo pa rwot, kunyuto ne pwonye ma onongo myero okwane, ento pe okwano. Belshazzar pe oketo i wic gin matime ma ber tutwal bot iye. Pe okwano maber tuki pa kwaro mamege. Dut me ngeno ada oketo bot iye, ento pwonye me tic ma onongo myero okwane ka otim kwede, pe oketone i cwiny; ci yoo me tic mamege okelo adok ma onongo myero obedo.

Man en ne ceer me yaro ma agiki ma rwot pa Kaldea otimo; pien En ma tye ki kuc madit i kom bal marac pa dano ne oketo cik ma pe romo dwogo. Belshazzar ne oceto kica madit bot En ma omalo ne me bedo rwot, kede kare me temo ne kiweyo ki iye. Kare ma rwot ki ladito bene tye i rwom madit pa ceergi, jo Peresia giyubo pii me Eufrates woko ki i boro ne, kede giwoto i ot madongo ma pe ki cweri. Ka Belshazzar ki ladito bene gicamo pi ki yoogi maleng pa Yehova, ki gipako jogi me dyere ki bul, Cyrus ki lwenygi gibedo piny i but oduku pa ot pa rwot. I cing eno, lok me buk owaco ni, gikayo Belshazzar, rwot pa Kaldea. Kede Darius ma pa Media ocako ker. Bible Echo, May 2, 1898.

I tung me bal madwong, rwot-nyako (kanisa) nongo ni tye lute me ngec ma twero nyutu “Future for America”. Daniel dok obedo i kabedo mamegi me poko tic ma kiketo pire iye i agiki pa nino. Lamal pa labala ma ki miyo i latingo me mac ki Shadrach, Meshach ki Abednego, kombedi bene Daniel omiyo, ka omedo i rek me adaa ni i “hour” pa kriisis me Cik me Sunday, jogi ma omwako labala gibikelo gi i tung pa joo me gament pa lobo me miyo lamal pi adaa.

‘Gibicwalo wunu bot buk, ... ee, ki bot labong piny ki rwodi bibi kelo wunu pi nying An, me bedo lami waco botgi ki bot jo ma pe jo Yuda.’ Matayo 10:17, 18, R. V. Yubu obinyworo loker. Latic pa Kristo bikwanyo gi i anyim dano madito me piny, ma, ka pe pi gin man, dong pe gubineno winyo Lok ma Ber. Atir gicoko waco pe atir i botgi. Gwinyo lok me bal ikom yie pa jo ma lubu Kristo. Piny-piny, yo keken me ngeno kit atir pa en obedo waco me lami pa jo ma gikelo gi i buk pi yiegi. I bot openyo, gicike gi me dwoko penyi, ki ludwong gitye me winyo waco ma kiwaco. Mer pa Lubanga obiweyo bot latic pa En me kato kare me tek. ‘Bibi weko bot wunu,’ Yesu owaco, ‘i kare man keken gin ma obiwaco. Pien pe wunu aye ma waco, ento Moo pa Wu wunu aye tye ka waco i wunu.’ Ka Moo pa Lubanga tye ka yaro weng cwiny pa latic pa En, atir obipwonyo i twero pa En ki i wel pa en ma woto. Jo ma giyiko atir bitye ka cwalo lok me bal ki bikubo jo ma lubu Kristo. Ento i loro ki peko, nyaka i tho, nyithindo pa Rwot myero giyaro kwer pa cwiny pa Ngec Maleng ma gi lubo. Kono lapok-kiny biri nen atir i anyim latic pa Setan ki latic pa Kristo. Lakony bibi yaro woko i anyim ludwong ki jo.’ The Desire of Ages, 354.

Macalo ki jo adek ma maleng, Daniel pe onongo mito lagony mo keken, ki pe onongo myero ojuko lok ma obino waco. En kwede yot ocwalo poyo me "cawa abicel" ma kicoyo i lac ot.

Wa bino medo lok pa Belshazzar i coc ma anyim.

Jogi ma pe ginen i tic pa Lubanga pe gitye ki cing maber; miti pa cwinygi pe obedo kit ma twero lawo gi me yero maber i kare weng. Latic pa Lubanga myero gi bedo kare weng ki cwiny ni gi tye i wang Lami ticgi. En ma oneno cabit ma pe ki kwer pa Belshazzar titye i ka me tic wa weng, i ot me cente pa lagoo, kacel ki i ot me tic pa dano keken; ki lwet ma pe ki remo kakare tye ka goyo coc ikom weko mamegi, macalo con ma ogoyo coc boc ma ruc matek pa rwot ma oloko nying Lubanga i pi. Boc pa Belshazzar kigoyo i lok me mac, ‘Kigolo in i pet, ki ginongo ni pe opong’; ki ka i pe cako puro rwom ma Lubanga omiyo in, boc mamegi bino obedo macalo eni. Lok bot Jami Matino, 229.