An atye ka kwanyo ki i but buk me Testimonies ma miyo lini mapatpat me ada i kabedo ki yub me Ezekiel, Isaiah, ki John i iye Abalama Maleng. John odoko me neno dwon ma nen calo i nyuma ne i Buk me Revelation, ot i acel.

An atye i Cwiny i Nino pa Rwot, dok acako winyo nyuma na dwon madu, calo pa turumbeta, ka waco ni, An Alpha ki Omega, me acel ki me agiki: ci, ngo ma ineno, ket i buk, dok ior ne i kanisa abiriyo ma tye i Asia; i Ephesus, ki i Smyrna, ki i Pergamos, ki i Thyatira, ki i Sardis, ki i Philadelphia, ki i Laodicea. Dok adog me neno dwon ma oloko kweda. Ka adokke, aneno candlestick abiriyo me gold. Revelation 1:10–12.

Ki mwalo Patmo, ka dok i ka lela me polo, ka John neno wang acel pa Kristo ma Siita White owaco botwa, en aye wang acel tye ma Daniel neno i otino apar me buk ne.

“‘I kare eno an Daniel acan ka yuut pi ceng adek ducu. An pe acamo mugati ma mit, kata ringo onyo yat pe odonyo i doga, kede pe anywalo abira mo .... Ka dong acwalo wanga me malo, aneno, ci ngat acel tye ka rwate ki bong lenin, ka tyenone oyweko ki jabu maber pa Uphaz. Doko cwin bene calo beryl, kede wangone calo lanyut pa lyeto, wang-kiwangne calo tung me mac, kede badye ki tye-ne calo kopa ma gilwongo maber, kede dwon lokke calo dwon pa lwak mapol’ (Daniel 10:2–6).”

“Lok me piny man rwate ki ma Yohana omiyo ka Kristo onywaki bot i Wic Patmos. Pe en dano mapol kato Wod pa Lubanga aye onen bot Daniel. Rwot wa bino kacel ki laloc acel ma polo me pwonyo Daniel gin ma bitim i nino me agiki.” Sanctified Life, 49.

Abar nino me acel nyutu kit ma Ayabo pa Yesu Kricito oyabore ka lacen mapol me dano pud pe otum gik. Ayabo eno pe omiyo ki Lubanga bot Yesu, ma en omiyo bot Gabrieli, ma en dok omiyo bot Yohana ki cik me Yohana oro kwena bot kanisa abiro. Isaya otyeko nongo cike ne me timo jami acel i cabi mutek, dok Ezekieli bene onongo cike acel i cabi aryo ki adek. Yohana obedo ajenjeny ka en onongo cike ne, Ezekieli ki Daniel obedo jomwoc i Babilon, dok Isaya obedo ka ngene i wi ginac me rwot maraco Ahazi me Yuda.

“Tyen onongo tye i kin tyen mukene i yo ma rwomne pe yot ni, ma ka i neno woko me acel, ginyuto ni Ezekiel calo gin ducu tye i balbal. Ento ka gicako move, gubedo ka cito ki atir matir maduong, i rwom maber dok i akwano ma pe twero bal. Jami me polo ma tye ki kwano ne gityeko tyen magi me cito, dok malo lok ducu, i kom tron me sapphire ma tye ki ducu maleng, ne tye Won Matwal; ka i wi tron ne tye lobo me tękę ma otwero cingol woko, cal me kica ki mar. Ka ducu ne omedo Ezekiel gi ducu me dwong malwor me jami ma onenogi, opoto piny ki wangge i ngom, ka dwon acel ne owacci ni okwong dok owil lok pa Rwot. Ka dong omiye kwena me goro Israel.” Testimonies, 751.

Kadi awinyo ducu awinyo pa Ladit ka waco ni, “Ngat ange ma atye ka cwalo, ka ngat ange ma bino dok cenwa?” Ka dong an awaco ni, “An eni; cwala an.” Isaiah 6:8.

“Nyweno man obedo ni omiyo ne Ezekieli i kare ma tamo duu olio neno me cwer cwiny ma lit. Eneno piny pa kwararane tye ka bedo gumu, pe tye kwo...”

“Bot kede calo tye, ka Lubanga ne tye cok me yubo bot Jan ma omar pire tek iye lok me ginacoya me kanisa pi anyim me kare ducu, En omiye cing me geno me ni Lagwok tye ki adwogi kacel ki orom pire i kom lwak Wiye, kun oyubo ni bot en tye ‘Ngat mo ma calo Wod dano,’ ma tye kawot i kin lampa, ma ne pego tyen lok me kanisacel abicel. …

“Pwonyo man eno tye pi ber wa. Omyero wakwac ni adiiwa i kom Katonda, pien kare acel tye ka i wang wa ma bi temo tipu pa dano. …”

“Wa tye ka culo i wi doggola me tim mapol matelo dok mapire tek. Oboni tye ka timore oyot oyot. Rwot tye ka i doggola. Ceng acel me kare ma piny tweng miyo miti ma opong opong i wangwa ni bino oyabo anyimwa, me cente kwo ducu. Ping me lweny pa kare mukato bino duoko cako; ping manyen me lweny bene bino aa. Gin ma gibino timo i piny wa pe pudi kit ma ngat mo keken twero mar tam. Satana tye ka timo tic ki i kom lutic pa dano. Jo ma tye ka temo loko Katiba dok me nongo cik me cuku gwoko Sabato pa Ceng Aparac, pe gitye ka ngeyo maber adada ngo ma bino bedo agiki. Kacung adada tye ka i wiwa.”

“Enti lutic pa Lubanga pe myero ogen bedo ka geno gin kene i kare me peko man madit. I nyut ma kimiyo bot Isaiah, bot Ezekiel, ki bot John, waneno kit ma polo owot kacel matek ki tim ma tye ka timore i kom piny, ki kit ma gwok pa Lubanga dit tutwal pi joma leng dong gin gene pire. Piny pe tye ma pe tye ki Latic. Tero me tim ma bino tye i cing pa Rwot. Loc me polo ma dit loyo dako kacel ki cik me rok me lobo, bene ki peko pa kanisa pire, tye i gwokke kikome. …”

“I yo neno pa Ezekiel, Katonda bene obedo ki cingi iye piny otin pa kerubim. Man tye me pwonyo luticce ni en teko me polo ma miyo gi lonyo. En obiketo tic kacel kwede gi ka gi bikwanyo bal woko dok gicake i cwiny gi i kwonegi.

“Lyeto maleng ma tye ka wot i kin jami ma tye kwo, ka acel acel ka maru me lyeto, nyuto dwong celer ma ki iye tic man obedo ka mede nywal nywal nyaka i agiki. …”

“Oria, pe tye cawa kombedi me koko ki kwek, pe tye cawa me cweyo peko i nying akalakala ki pe-ye-ye. Kristo pe en kombedi Lagwok ma tye i lyel manyen pa Yusufu, ma ogeng-i ki got maduong’ dok okwanyo ci i kom gi cing-kwena pa Roma; wa tye ki Lagwok ma ocer. En Obwola, Rwot pa zasti; En bedo i kin kerubim; dok i tung marwa pa lweny ki golo-golo me woko pa lobo, En pud gwoko jo pa En. En ma rwot i polo en Lagwok wa. En pimo atematema ducu. En neno mac me dog ot ma myero item cwiny dano acel acel. Ka gang me teko pa kabaka gubedo ka gubalo, ka tonge pa wang-kwena pa Obanga gibedo ka gicel dwong i cwiny pa wasigu pa En, jo pa En bibedo ki kuc i cing pa En.” Testimonies, volume 5, 752–754.

Jami adek maracel me i Buk Pa Lobo nyutu adaa ni cing pa Nying pa Kany me Yecu Kricito kimiyo ne dano ci ma kitgi kikelo i kerob me jami ma lakwena man onongo otimo i gang kwo. Ka wa donyo i gang kwo me polo, ci ka wa tye ka gamo cing ma wa keto ni wa tero me tito. “Mac me ot” ma temo “cwiny dano ducu” en mac me ot ma tye i Malaki adek.

Ento ngat adwong mene twero dok bedo i nino me bino ni? Kede ngat adwong mene twero cung ka en onyutu kore? pien en calo mac me ngat ma yweyo jami me nyeko, kede calo sabunu me ngat ma lwoko kwede; En bimyero piny calo ngat ma yweyo kede ngat ma pwodho fedha: kede en bipur nyig Levi, kede biyweyo gin calo wolo kede fedha, wek gin gitye me miyo Yehova jam me tyer i tim me sprawa. Ci jam me atim pa Judah kede Jerusalem biworo Yehova, calo i nino me con, kede calo i mwaka me mbele. Malaki 3:2–4.

Lak tic ngene siliba obedo i iye wang mot maduong twero ka siliba no ocwiny adii ata me neno wang lak tic kene kikome. Adwogi man i kom ngene ma i kare me macon kwanyo siliba kiyo, rwate maber ki tic lok ma omiyo tye, “marah,” ma Daniel oneno i dogola apar. I nino mag agiki gi, Rubanga tye ka telo jo Mame i kacok me ler me temo, poko ki kwanyo col pa jo ma kiyero me bedo but alam me jo mia acel ki angwen apar ki angwen. I kare man, “En obitiyo kwede wa,” “ka” wa “wayo tim marac ki bedo maleng i cwiny ki i kwore me kwo.” Mukene calo i Daniel apar tong gweyo kiye, ento jo ma kicako ranyisi ki Daniel, ma nenyogi ki neno visi me kaca maleng me yubo pa Yesu Kristo, gibibedo, calo Isaiah onyuto, ki doggi kumo ki lyel mac aa iwiye me altar, eka gibipokwogi ki kiyubogi me cako cike bot kanisa ma opoto, ka dong i nyuma bot pa dano me piny ducu.

Kwena man iyaa bot cwiny ma luye i gang lela. Lebitikus adek ki abicel adek ka kikube kacel ki kare pa Pentekoste, kiketo me nyuto Arka pa cik i Kabedo Maleng Adit. I yoo pa ayela, kit me kwene pa lok me buk man nyutu wang tic adek i loko me kwena maleng ka temo pa mac otum tyeko. I yoo ma bino ki i bot Lubanga, kit me porofeta me kabedo me buk adek ki abicel adek miyo ngat ma pwonyo porofeta twero nongo Ezekiel i lok me acel pa kabedo me acel.

Kare no odoko, i mwaka me adekacel, i dwe me angwen, i nino me abic me dwe, ka an atye i kin jo ma ki jeno i but aat me Kebar, polo oyabore, ci an aneno gin ma Nyasaye onyuto. I nino me abic me dwe, ma obedo mwaka me abic me jen pa rwot Jehoiachin. Ezekiel 1:1, 2.

Calo lakwena i kare me anywalo cing pa mia acel ki angwen apar gi angwen, Ezekiel tye i mwaka me adek ki apar pa rwom me Jubilee me apar wiye abicel ki aryo, mwaki abicel ma pud pe oo ka lweny adek me lweny adek ma Nebuchadnezzar okwanyo i Jerusalem i 587 BC. Mwaka me adek ki apar i ayat no en myaka adek ki apar nyuma pa cwercwiny madit loyo i historia pa Testament Moti, dok tye i nino me abicel pa mwaka me abicel, ci kanyo keto namba abicel iwiye pa testimony pa Ezekiel. I ayat aryo maiyabo wa nongo adek ki apar kinyuto acel, dok namba abicel kwanyo nying tyen adek. I rwom me Leviticus 23 ma rwatte ki kare pa Pentecost, temo me aryo ma nyutyere ki adek ki apar oo i jamo me trumbeta, eka nino abicel oo i wot me Cristo i polo, eka nino abicel oo i nino me pwony me kibec, eka nino abicel oo i waymark ma nyuto kanyen kanyen ocako (Pentecost) ki kanyen giko (Tabernacles) me kot. Rwom no nyuto adek ki apar, ka lulubbe ki yat adek me abicel. Ezekiel tye i Kacok me Lebbe, dok rwom me Leviticus 23 en Arka.

Lok mukene ni kelo adwogi ni Ezekiel i kare eno tye mwaka abic ma pe obedo gin ma atir keken, ento ma tye ka cako tuk ma pire tek marac, ma agikone tye ka nyutu kibe me cito cengceng pa Cik me Dyeng Aparacelo ma cok bino, calo kinywola i kwayo pa Yerusalem. Namba “abic” en gin acel ma pire tek i kit ma Kwan pa Lawi mokato adek ki abic kiyubo kwede, calo bene namba adek kato apar.

Ki nyuto woko i lok manok magi ni ka i rwom me keto rwom acel nywal abicel aryo mukwongo me dul man kacel ki rwom me keto rwom acel nywal abicel aryo mag agiki, dok ka lain aryo mag rwom acel nywal abicel aryo-ni gityeko keto rwom acel kacel ki kare me Pentekoste, ci yo me tem me hatua adek, ma en mac me cing pa Malaki, onyutu awaka maber. Hatuwa adek magi tye ki alfa ki omega i hatua mukwongo ki i hatua me adek ma ogengo i nyut-yo me waymark angwen ma kicako kwede hatua acel.

Pasaka, ki lubbiri me mugati ma pe tye ki yis, ki iye ni rwom me nyig yat me barley ma ocako me cweyo, dok “abic” nino wa i agiki me lubbiri me mugati ma pe tye ki yis. Kikwanyo angwen mag yo mag cing tic me temo me acel, dok Yesu kare ducu nyutu agiki ki cako, dok temo me adek bene kicweyo ki yo mag cing angwen. Lubbiri me turumbeta, ci okato me Kristo i polo ma lubbe ki Nino me Kwayo Kica, dok nino abic i ngeye tye bino me Pentecost ki me Dero me Coo. Pentecost en cal me kot me kwon, dok Dero me Coo en cal me kot me agiki. I kit ma tye i Lebitikus abicel adek, Pentecost ki Dero me Coo ducu rwate.

Dong olwedo, wun obino pa Sayoni, kadi myero ubed ma yom i iye Rubanga wunu megi; pien en omiyowu kot mukwongo i kit ma otyeko, kadi en bicobo meolo kot piny piwu, kot mukwongo, kadi kot ma lacen, i dwe mukwongo. Joel 2:23.

Tic pa gwokkom me agiki ki pwonyo me pwoc ocako i dwe 31 Dicemba, 2023. Tic pa temo mukwongo obedo temo me cike me lwak, ma oneno calo pieng me “jorwot me jo ni” ma opokogo gurupu ma dong ki itemogi con ki cwiny opwoyo pa 18 Julai, 2020.

“I yo lok me kare kacel ki yo lok me cingcwari, Lok me Katonda nyuto lweny ma otiyo pi kare malac atii i kin adwogi ki balo. Lweny man pwod tye ka mede. Gin ma dong otime bene bino doki. Lweny pa kare macon bino cako doki, dok teori manyen bino mede ka aa. Ento jo pa Katonda, ma i yero kwo gi ki i timo me cingcwari dong gutiyo butwero i cako me cako pwony pa malaika me acel, me aryo, ki me adek, gitye ka ngeyo kama gicung iye. Gitye ki yot kom ma lit kwo loyo mwony me deyo ma leng. Myero gicung matek calo lwet, ka gikwako cako me geno gi matek nyaka i agiki.” Manuscript Releases, volume 1, 47.

I buk Lebiticus pwony 23, tem me acel onyuti ki kubbana pa porofeto me adek, ma i ngeye nino abic ka dong gudo, acam mo ma pe ki yis dong tum. Pasaka obedo nino me acel, tyer pa acam mo ma pe ki yis obedo nino me aryo, ci cwayo me nyig yat me acel obedo nino me adek. Nino abic i ngeye, tyer pa acam mo ma pe ki yis ogik. Cik me porofeto pa tem me acel i kin tem adek bene onyutere i tem me adek ma giko. I waymark me adek man, ma oyub ki waymark adek ma lulub ki acel, tyer pa turumpeta obedo nino me acel, ci nywol pa Kristo dok i polo obedo i nge nino abic, ka dong nino me kwercwiny lub pire i nge nino abic, ci dok i nge nino abic Pentekosto kacel ki tyer pa Bur me Yubu onyutu cik me Ceng me Sunday ma cok bino, ma i buk pa Ezekiel onyutere calo balo Yerusalemu.

I kin agiki me cam ma pe ki yiist ki agiki me turumpeta tye diek adek, ma pe keken kiwakalo cal me lakwena, ento bene tye ka calo temo me aryo i kin temo adek ma kiketo i iye ka i cal me Lareme.

Batisimu pa Kricito nyuto anyut adek me Wang Oo, Mugati ma Pe tye ki Yis, kacel ki Nyig Jami Mukwongo, pien anyut adek magi nyuto to pa Kricito, lyeto/rekone, ki ceronone. Lacen adek magi luwore ki nino abic oo i lacen me angwen, ma kinyuto ki agiki pa jamo me Mugati ma Pe tye ki Yis. Batisimu nyuto lacen adek magi i kare acel machok, ka Yohana obatiso Masiya ne. Jamwo me ceng me oro opoko lacen adek magi ki nino acel acel, dok jamwo me ceng me lobo opoko lacen adek magi ki nino abic.

Ka wa tiyo ki temo me acel pa dyer me ceng me mwaka calo kub me alam me yore adek ma gilubo ki alam me yore acel i ngec nino abicel; dok ka wa tiyo ki dyer me ceng me mwaka pa mwaka calo alam me yore adek ma i ngec nino abicel gilubo ki alam me yore acel, ci kit me profesi tye ka kicweyo ma obedo ki alam me yore pa alpha me adek ma gilubo ki nino abicel, ma dong gilubo ki nino adek piero apar (30), dok temo me adek pa dyer me ceng me mwaka pa mwaka calo alam me yore me adek ma gilubo ki nino abicel—kit man nyuto ni temo me acel okwanyo nino abicel weng, ma gilubo ki temo me aryo me nino adek piero apar ma oo i alam me yore me adek me nino abicel. Abicel dong plus adek piero apar, dok plus abicel obedo artam (5 + 30 + 5 = 40).

Batija pa Kristo obedo cing acel ka cing acel ka iŋwongo nino piero adek ki pyer aryo, ma ogik i kom temo adek. Gin mapol loyo twero nen i yo me rwate pa Lebitikus pyer aryo ki adek kacel ki kare pa Pentekoste, ento i rwom mukene, cabitano me kapitul man nyutu Arca i Kabedo Maber Adit loyo.

Tyen mapol me ceng kacel ki me kweyo i Kwan pa Lawi 23 kicako gi i dyere me Sabato aryo. Sabato aryo tye ka nyutu kerubi aryo ma gitye ka kato i wi, dok waymarks pa kare me Pentekosti ma gikwanyo ki Lawi 23 tye ka nyutu Sanduku kaacel ki kerubi aryo ma gitye ka kato i wi. Ezekiel kikelo iye ka i kabedo maleng i kabedo me acel, dok ka kikelo iye kun, tye i nino abic ma pe ogikoo i anyim me kobo ma omiyo jerusalem otyeko balal, ma tye ka nyutu cik pa Ceng Nino me Nino Acel ma cok bino. Cik pa Ceng Nino me Nino Acel kinyutu gi Pentekosti kacel ki Tyen Yubu i Lawi 23. Ezekiel tye i mwaka me adek wangwen, dok adek wangwen en kare pa temo me aryo i temo adek ma gicako ceng me kwo me Lawi me Malaki 3. Temo me aryo kinyutu gi nino adek wangwen, calo Ezekiel bene tye i mwaka me adek wangwen i cik me Yubili me abicel aryo ma ocake i Pasaka Madit pa Yosia, calo jo mukwongo me lok me kare giluwo kwede. Ezekiel tye myaka abic i anyim me kobo ma omedo dwe apar wiye aryo, dok en tye i tempel, ma en dyere pa temo adek me agiki ma pwodho dok ryemo jo ma gitye me ceng me agiki.

I mwaka 592 BC, Ezekiel obedo ka pe twero lok pi teko me polo, dok en olwongo keken ka Katonda oyabo doge. Kit man dong omede nyaka i kare me poto pa Yerusalem i mwaka 585 BC. Katonda nojuk bedo oloko ka keno me lworo ocako, i nino ma “gin ma mita wang” ne oto, ento pe ne kilwongo iye me lok ma labongo twero nyaka Yerusalem, ma obedo “gin ma mita wang” pa Israel, ka opoto. Poto pa Yerusalem kelo acel me cik me Sunday ma cok bino, dok kany aye wuon John the Baptist, yat kapolo me dul mar aboro, ma ne kitimo en ka pe twero lok ka tye tich i Tempel, ma en aye buto ka Ezekiel bene ne kitimo en ka pe twero lok pi dwe ma romo aboro ki acel. Ne obedo i nino mar aboro nyuma me nywal pa John, ka gitye ka tero en nyigilo, ni kikelo rwot me lok iye. Jonabi aryo ma gityeko bedo ka pe twero lok ka gitye i kabedo maleng. Jonabi mar adek ma ne kitimo en ka pe twero lok ka oneno Christo i kabedo maleng ne obedo Daniel. I doggola me apar, Daniel tye i kabedo maleng, dok ka gitye ka gudo en mar aryo kuom adek, kitimo en ka pe twero lok. I dye-kare, Daniel kitimo en ka pe twero lok.

Ka en aye owaco lok mago bot na, atyeko akulo wang’a anyim ka cing piny, dok adoko ka pe atwero lok. Ka nen, acel ma calo kicel pa lutino dano ogwoko dog’a; ci ayabo dog’a, aloko, ka awaco bot en ma oketo anyimna nti, Ai rwot na, pien ki kare me neno man, cwercwiny ki can na odok iwot na, dok pe atye ki teko mo keken. Daniel 10:15, 16.

Lok me dwong

Cwiny me “woro” pire tek i kare me cik pa Sande ma cok bino ka United States oworo calo ajwaki, dongi pa Balaam oworo, ki nying‑wang pa Habakkuk oworo kadi pe owaco goba. Lanebi adek ma pe twero woro, ma kigengo me woro ka tye i ot me Lakwena, oworo i kare me balwa pa Yerusalemu. Kede Zachariah, en oworo me nyutu ni nying manyen pa wode tye atir, ci man tye cal me jo Philadelphia ma kinywako ni gibedo ki nying manyen.

Ngat ma loyo atwero, abino kelo en pilar i ot got pa Katonda na, kede pe bino aa dok woko kunu: kede abino coyo iwiye nying pa Katonda na, kede nying pa gang pa Katonda na, ma en Jerusalem manyen, ma otye ka lor ki i polo ki bot Katonda na: kede abino coyo iwiye nying na manyen. Revelation 3:12.

Zakaria olamere kwede pa coc me cocere nying odi manyen pa Yohana.

Ci obedo ni i nino me aboro gin bino me tero nyare pa latin; ci gin luwo ni Zakaria, calo nying papane. Ento minne ogamo ci owaco ni, Pe kumeno; ento ibin luwo ni Yohana. Ci gin owaco botone ni, Pe tye ngat mo i wat me nyarowu ma iluwo ki nying man. Ci gin tiyo ki cing me penyo papane ni, en maro ni iluwo latin ki nying mene. En okwayo papara me coc, ci ocoyo ni, Nyingne en Yohana. Ci dong giwuniwu allua. Ci cokcok doge oyabore, dilaone otuke, ci owaco, ci opwoyo Lubanga. Luka 1:59–64.

Nyinga manyen pa Yohana rwatte ki eklezia me Filadelifia, dok nying Zakaria rwatte ki Laodikea calo pe tye ni iye i lworo pa Zakaria i kwena me malaika me adek. Lakwena ducu gubo nino me agiki, dok nino me agiki bene gin historia pa malaika me adek. Pi meno malaika ma okelo kwena no myero obed malaika me adek. Zakaria okwero niang ni Mukama wa bino kato i but eklezia me Adventist me Ceng Abiro me dwe me abicel me Laodikea. Tye pwoc mapol ango ma pud myero waci me dwoko ducu pa dwon i gin lakwena man, ento wabed dong ka nywako anyim me niang liny me lakwena pa Yosia.

Yor Jocaya

Wan wa tye ka wa loko ikom ciclo me Jubili me apar wiye abicel ma ocako i Pasika pa Josia i 622 BC, ento oliny pa Josia ocako mapol anyim loyo 622 BC. Tye me Israel ma okelo Saulo i kom tron calo kabaka pa Israel me acel otyeko ciko mwaka artam ma kabaka Saulo obedo ka orito, ki nyuma ni mwaka artam ma kabaka Daudi obedo ka orito, ki nyuma ni mwaka artam ma Solomono obedo ka orito. Kwero pa Lubanga ma oyelo wang’ profet Samuel matek pwonu otime i 1097 BC, dok ocako oliny me pprofet me tye ma ogik i kom yat cruz ka jo Yahudi owaco ni pe gin ki kabaka mo dok, ento Kaisari.

Ento gitye go woñño ni, “Kel i woko, kel i woko, pwod iye i ataba!” Pilato okwongo ni, “Abedo apwodo Kabaka wunu i ataba?” Lupwonge madit ogamo ni, “Wa pe ki kabaka mukene, ento Kaica.” Jon 19:15.

I mwaka 1097, kabake adek obi rwot pi mwaka angwen piero aryo acel acel, nyaka i kare me to pa Solomoni i 977 BC, ka dong ker ne opokore dok obedo me nyoro ki me sudo.

Ci dong ginacwiny gityeko mito rwot: ci Katonda omiyogi Saulo wot Kici, dano ma oa i dogola pa Benjamini, pi mwaka artam. Tic pa Lukwena 13:21.

Daudi ne tye ki mwaka adek ki pinyacel piero acel ka ocako me bedo kabaka, dok obedo kabaka pi mwaka artam. I Hebron obedo kabaka iwiye Yuda pi myaka abiro ki dwe abicel; dok i Yerusalemu obedo kabaka pi myaka adek ki acel piero adek iwiye Israel ducu ki Yuda. 2 Samuel 2:4, 5.

Ker pa Solomona ocako i mwaka 1017 BC; gikino me Kacoa me Lego Kiwang-ot pa Lubanga iketo i mwaka me angwen pa Solomona (1013 BC). Yubo ne omedo miaka abiro (1 Kings 6:37–38), dok Kiwang-ot ne ityeko i dwe me aboro i mwaka me apar ki acel pa Solomona. Yiko me pwonyo pa lwak ne otimere i dwe me abiro (dwe me Ethanim), i kare me Jwoko me Bur (1 Kings 8; 2 Chronicles 5–7), 1006 BC. Rwodi, Kiwang-ot, ki nation, weng acel acel ginyuto i historia ki kare me miaka mia angwen ki abongwen me apar, ma iketo anyuto me larak ma pwol i wat ki kata rwodi, kata Kiwang-ot, kata nation.

Daniel okwanyo iyeo i bwo me iye 607 BC, ento lulubila mapol me gwoko kare me Baibul giketo 605 BC. Cing me gik ma otime i kare me akwana myero obed rwom acel ki cing me profet, dok cal me porofeto me gin ma giketo i lanyut me kare me ginacoya ma cako ki miti me bedo ki kabaka i 1097 BC, tye ka twero cano cing i wang jo profet mapol ni 607 BC aye tic ma kare, pe 605 BC. 607 BC nyutu agiki me mwaka mia angwen ki abicel i lanyut me jo kabaka, ento bene en cako me acel kuom jami adek mapat me nyut me mwaka abiro piny me piero adek ma otimme i lanyut. 607 BC nyutu agiki me mwaka abiro piny ma ocako ki iyeo me Manase i 677 BC. Nyut me acel me cing me mwaka mia angwen ki abicel (ma tye ki jo lanyut adek i lanyut), dok giko kama acel kuom jo lanyut adek me mwaka abiro piny giko iye, ka dok lanyut mukene me mwaka abiro piny cako. Kit me kwano me namba tye ka loko cing ni 607 BC, kata bed ni paro tye ni Daniel okwanyo iyeo i 605 BC.

I kinyere ma tye ki nino me mwaka 490 ma rwatte ki kabaka kwede ki i 1097 BC anyaka 607 BC, bene tye mwaka 490 ki i kare me peko pa Templo pa Solomono anyaka kare me peko pa Templo me nyuma pa dolo ma Zerubbabel opedo i 515 BC. Mwaka 490 man oloke ki i mwaka 420 ki i peko pa Solomono i mwaka ne me apar ki acel, omedo ki mwaka 70 ma Templo obedo ka gobo pien twero me poj, ci doko mwaka 490. Cik me adek pa Artaxerxes otyeko bino nyuma me mwaka 59 i 457 BC, ci omako kacokke me mwaka 490 ma “oketo” (otung cut off, Daniel 9:24) pi lwak pa Katonda, ma otyeko i mwaka 34 i kare ma owoto Stefano ki kidi. Ada, tye bene witnes me kare mapol ma tye ki tutwal me goba i laini me profesi ma ocako ki apostasia me loko tam i wi kwero Katonda ki Cwalo me Profesy i 1097 BC ci otum agiki i kare ma Stefano oneno Kristo ka coo i cing tung lacuc pa Katonda. I ndani me adwogi man wa nongo rueda me profesi pa Josia.

An aneno ni “lwong bedo me lokke woko ma pire tek i caku,” pien caku me lanyut nyuto kare ma Israel gikwanyo kwo me Kwaro calo Kabaka, i miti me gin me bedo ki kabaka me dunia; ci man oyiko twero me caku pa kabaka me dano i Israel. An acoyo man bene pi wil pa Josiah, ma te lokke nito ni “lwong me Katonda,” ma en nyig coc me lwong ki bene me lokke woko ma pire tek i caku pa lut pa Katonda.

Ka Salomono oto, ci dyo cok apar wiye aryo piny tye ka pego i kabedo me nyoro ki me potho, kwanyo pa Jeroboam me juko keto me rwom me lwong ba tye gin ma goba pe, lakwena ma pe olubo cik owacciyo, dok pwonyo ne eneno kwan me lubanga pa rwot ma bibino ma nyinge Josia. I kare me ba piny me okwero ma Jeroboam ki dyo apar me nyoro gucako, kwan me lubanga pa Josia ki me cweyo adwogi ne ma kit ma Nyamo Madit me Kato angea me mwaka 622 BC ocoyo, ne gupwonyo kwede. Adwogi man pe obino kuno pi nongo coc pa Musa, ki pi loko me ngol cing me kwo me rwot i wi lut pa Lubanga pi okwero gi ma pe tum. Ka gukwano lok ma i coc pa Musa ni rwot Josia, ne okelo adwogi ma dit mada i historia me Kare Malube Mony. Kwan me lubanga pa latin ma bibino ma nyinge Josia bene ne tye ki poko me ngol me lubanga i wi ba piny me okwero ma gubedo ka yubo i wi rwot Jeroboam ki lakwena ma pe olubo cik.

Kwena pa Musa calo Daniel olwongo, en “ceng abiro” me Kiwandiik i Lebitic pa 26, dok obedo yubo mukwongo mapire tek ma William Miller onongo oyubo, en ma obedo cal me adwogi me lok ada mukwongo pa Adventism. Teko ma omiyo kwena pa Miller odonyo i nino 11 Agusto, 1840 onongo gityeko kawo ki i tic pa “Josiah” Litch i mwaka 1838 ki 1840. I 1863, yubo magi gicako keto kanyonge, dok “ceng abiro” obed cal pe pi lok ada mukwongo keken pa Millerites me Philadelphia, ento bene obedo cal me kwena pa Millerism me Laodikea ma otamore ka kwero yubo magi. Gin acoya pa Millerites me malaika mukwongo ki me aryo tye ki cal pa “Josiah,” ma bitye ka doki kene-kene, kit ma gikwandiik owoto, i gin acoya pa lukeme acel mia angwen ki angwen. Tyer pa Josiah odok cen i lacoo pa rwot Saul, dok odok bene wa i agiki me konyo woko Kanisa pa Seventh-day Adventist me Laodikea i cawa me cike pa Sunday. Tyer pa Josiah i Ezekiel kombedi tye i yoo me yabe, calo agiki ma oyot loyo me kwan me kwayo akaka i kom lukeme acel mia angwen ki angwen.

Wa wabedo ka mede ki lok manok i coc acoya malubo.