Kwena me ciko me agiki ginyuto i Daniel apar wie acel, tyeng me pyer angwen wie angwen:

Ento lok ma bino ki tuŋ wokceŋ ki tuŋ acam biyelo cwinye: omiyo en biwuok ki akemo madit me balo, ki me tyeko jo mapol woko matwal. Daniel 11:44.

Kwena me tung acam nyuto kwena pa rwot me tung acam. Rwot me tung acam me ada en aye Kricito, dok teko pa Papa en aye aput me goba me lobo pa Kricito, ame en aye rwot me tung acam me ada. Aput me goba me lobo en aye ngat ame ocung i kabedo pa Catan.

“Me nongo magoba ki deyo me lobo, kitero kanica me yenyo kica ki kony ki bot jo adongo me lobo; ci ka dong okwero Kricito i yo meno, kicuko cwinye me lubo lok pa ngat ma ocung ka Catan—labicop me Roma.” Lweny Adwong, 50.

Catan omito bolo komi ker pa Obanga aryo ducu piny, dok en tiyo kede papa me Roma me temo cobo mitine, ento pe oloyo.

Ipoto woko nining ki i polo, in Lucifer, wod odiko! Kingoli woko piny nining, in ame inwongo imio rok bedo goro! Pien iwaco i cwinyi ni, Abidok malo i polo, abitingo kom kerra malo loyo cere a Obanga: abibedo bene i wi got me acokere, i bute me tung kup: Abidok malo loyo wi pol; abibedo calo En Mamalo Loyo Ducu. Icaya 14:12–14.

Miti pa Catan obedo me bedo i kom ker me loc pa Lubanga, ma kinyuto ki “acer pa Lubanga.” “Acer” obedo lumalaika.

Mung me cere abiro ma ineno i cinga ma tung acuc, ki gin atela tara abiro ma kiyubo ki jabu. Cere abiro aye lumalaika me kanica abiro: ki gin atela tara abiro ma ineno aye kanica abiro. Niyabo 1:20.

Catan bene mito bedo i kom ker me dini pa Obanga, ame “bute me tung acam” nyutu.

Got Zion, ma tye i bute me tung malo, ber i kabedo mere, dok en aye yom cwiny pa lobo ducu, boma pa Rwot madit. Jabuli 48:2.

Catan odongo teko pa Papa me temo bolo ker pa Lubanga piny, ka loyo lobo calo ker mere kene.

“Winye man i kin dini me woro jogi kede dini me Kristo okelo dongo pa ‘dano me bal’ ma yam lok me adwar otito pire ni en bicung i kom Obanga dok bitingere malo ma kato Obanga. Yub madit atika me dini me goba meno obedo tic me ryeko ma loyo ducu me teko pa Catan—lapoo wic me tutere me keto kome i kom ker me loco lobo ma lubo miti mere.” Lweny Madit, 50.

“Kwena” ma aa ki tung malo i coc me pyer angwen wiye angwen obedo kwena pa Catan, ki temme pa ngat ma cung pi en i lobo me mako twero me loyo lobo ducu. Kwena ma aa ki tung tu ceng obedo kwena me “yamo me tung tu ceng” ma tye i coc me adwar me Baibul. “Yamo me tung tu ceng” obedo kwena me Islam—lutino me tung tu ceng i coc me adwar me Baibul. Malaika me goyo kide ma i Nyut dul me abiro aa ki tung tu ceng, dok kwena ma tye ki dul aryo, pa rwot me tung malo ma me goba ki me Islam, obedo kwena me goyo kide ma kilando cokcok mapud kare me tem pe ogik.

Dok en bino guro kembe me ode me ker i kin nam i wi got aleng ame tye kede deyo; ento en bino oo i agiki mere, dok ngat mo pe bino konyo en. Dok i kare meno Michael bino cung malo, laloc adit ame cung pi litino me jo megi: dok bino bedo kare me can, ame naka pe onongo tye acalo en, cakere i kare ame rok ocako bedo tye wa oo i kare meno: dok i kare meno gibino laro jo megi, ngat acel acel ame gibino nongo nyinge ocoye i buk. Daniel 11:45, 12:1.

Kwena me ciko me agiki obedo kwena ma tye ki dul aryo, ma kinyuto ki lanyut i dul lok mapatpat me Baibul, ma dul acelacel i kin gi miyo cadenne ma pat pire kene i kom lanyut me kwena me agiki ma tye ki dul aryo. Yamo me tung wokceng kelo miti i kite me bedo acel i kin kwena aryo ma yubo kwena me ciko me agiki ma kimiyo mapud kare me kica pe ogik. Islam, i kubbe ki amut ma aa ki tung malo i nyig lok me pyer angwen wie angwen, nyuto kwena me iye, dok amut ma aa ki tung malo nyuto kwena me oko. Tyen lok ma miyo man kelo miti en pien Islam onwongo obedo dul acel me kwena ma tye ki dul aryo ma jo Millerite otito i mwaka 1844. I gin mukato me jo Millerite, Islam onwongo obedo kwena me oko, dok i nyig lok me pyer angwen wie angwen en obedo kwena me iye. Kwena me iye i gin mukato me jo Millerite onwongo obedo nino 2,300 ma orwato carolok me anyira apar ma pud pe ongeyo co ki acake me ngolo kop. Islam i nino 11 me dwe me aboro, 1840, onwongo obedo kwena me oko, dok i nino 12 me dwe me aboro, 1844, onwongo obedo kwena me iye. Nino me apar wie acel ki nino me apar wie aryo me dwe me aboro, ka kimedo gi kacel, miyo pyer aryo wie adek, dok pyer aryo wie adek nyuto gin mukato me jo Millerite, pien gin mukatono onwongo obedo gin mukato me lumalaika aryo mukwongo me Niyabo apar wie angwen, dok adek ma tye i wel pyer aryo wie adek nyuto kwena pa lamalaika me adek. Kwena aryo mukwongo bino mapud me adek pe obino, kit macalo aryo tye i nyim adek i wel pyer aryo wie adek.

Malaika më adek oo i nïnö 22 më dwe më apar, 1844, i karë ame malaika më acël ki më aryo otum. Gïn otum i kabedo ame nïnö 2300 otum iye, kun nyutho cakere më ŋölö-köp i kom jö öthöö. Ŋölö-köp i kom jö öthöö ömëdërë naka 9/11, i karë ame kwena më Niyabo apar wi aboro ame tye ki bute aryo oloro ki dwöne aryo.

I kare ma 9/11 otuno ki gin ma otime i nino me 11 me dwe me aboro, 1840, otime doki, Islam onyuto acakki me kot me agiki ki keto alama i kom jo alip mia acel ki pyer angwen wi angwen. Kwena me woko pi jo alip mia acel ki pyer angwen wi angwen obedo Nashville, macalo lanyut ni yubo cal me lee dong ocakke. I ginacweda me jo Millerite, i kare ma gigengo Islam i nino me 11 me dwe me aboro, 1840, man onwongo obedo kwena me woko. I kare ma gigonyo Islam i 9/11, Islam odoko kwena me iye. Kwena me tung wokceng ki tung acam nyuto dwon aryo me Niyabo apar wi aboro.

Dwon me acel ocobo tyeng adek me acaki, eka dwon ma tye i tyeng me angwen nyuto lwongo me aa ki i Babulon, ma en aye kok matek ma cakere i kare me cik me Ceng Cabit ma cok bino. Tyeng me acel nio i me adek ocobere i kare ma mulo pa Obanga okelo odi madongo me New York piny.

“Kombedi lok tye ka landere ni an atito ni ngur pii madit me nam bino kwanyo New York weng? An pe awaco lok man i kare mo keken. An awaco, i kare ma onongo aneno odi madongo ma onongo gitye ka gedo kunu, gorofa acel i wi gorofa mukene, ‘Gin ma bino time ka Rwot oa malo me yengo lobo matek adada bino bedo me lworo adada! I kare meno lok me Yabo 18:1–3 bino cobere.’ Cura me apar wie aboro weng me buk me Yabo obedo ciko pi gin ma tye ka bino i kom lobo. Ento an pe atye ki lero mo ma pat pi gin ma bino poto i kom New York, angeyo keken ni i nino mo acel teko pa Obanga ma loko ki loko gin piny bino bolo odi madongo ma tye kunu piny. Ki lero ma gimia, angeyo ni keth tye i lobo. Lok acel ki bot Rwot, mulo acel me tekone madit, ci odi madongo adada magi bino podo piny. Gin bino time ma wan pe watwero tamo kite ma gibino bedo me lworo kwede.” Review and Herald, Dwe me abiro 5, 1906.

Tyeng adek me acakki nyuto bino pa can me adek me Islam. 9/11 nyuto acakki me keto alama i kom jo alip miya acel kede pyer angwen wie angwen, kede acakki me kot me agiki. Kwena me keto alama obedo me iye, kede lwongo me aa ki Babulon ma tye i tyeng me angwen obedo me oko. Tyeng adek me acakki nyuto ngolo kop i kom kanica, kede tyeng me angwen nyuto bino pa ngolo kop i kom jo ma pe tye i kin jo me gicikke pa Obanga.

“Kumeno, i tic me agiki me ciko lobo, kimiyo lwoŋo aryo mapatpat bot kanice. Kwena pa malaika me aryo obedo ni, ‘Babulon opoto, opoto, boma madit eno, pien en omiyo rok ducu omato kongo me kiniga me timme me tarwaŋ.’ Dok i koko matek me kwena pa malaika me adek, kiwinyo dwon ki polo ma kobo ni, ‘Wu aa woko ki iye, jo na.’” Review and Herald, Dwe me apar aryo 6, 1892.

Kare aryo ma Kricito olweko iye ot pa Obanga onyuto cal dwon aryo meno ma tye i Niyabo cura me apar aboro.

“I kare ma Yecu ocako ticce i nyim lwak, en olwoko Ot pa Rubaŋa ki dwanyo ma obalo lengone. I kin jami me agiki ma en otimo i ticce, onongo tye lwoko Ot pa Rubaŋa wang me aryo. Kit meno, i tic me agiki me ciko wi lobo, kimiyo lwongo aryo mapatpat bot kanice. Kwena pa lamalaika me aryo ene ni, ‘Babulon opoto, opoto, boma madit meno, pien en omiyo rok ducu gumato koŋo me olok me akemo me tim tar mere’ (Niyabo 14:8). Dok i koko matek me kwena pa lamalaika me adek, kiwinyo dwon mo ki i polo ma waco ni, ‘Wua ki iye, lwakna, wek pe wunywak i bal mere, dok wek pe wunong pwod mere. Pien bal mere dong oo wa i polo, dok Rubaŋa dong opo i kom tim mere maraco’ (Niyabo 18:4, 5).” Kwena ma Kiyero, buk 2, 118.

Ka Acaki

I kin mwaka 1838 kede nïnö 1 me dwe me aboro me mwaka 1840, Josiah Litch onwongo ka acakki me kor me mwaka 391 kede nïnö apar wi abic amë tye i Niyabo cura me aboŋwen, amë olubo kare me aryo me kor amë oromo dwe abic. Gin amë en onwongo-nön omïö en otwërö kobo con atïr pe mwaka kede dwe këkën, ëntö naka nïnö kikome me dwe amë lok amë en okobo con bino cobere iye. I ŋe poto cwiny me acël amë otïmërë i nïnö 19 me dwe me aŋwen me mwaka 1844, Samuel Snow onwongo ka acakki me nïnö 2300 amë tye i Daniel cura me aboro. Gin amë en onwongo-nön omïö en otwërö kobo con atïr pe mwaka këkën, ëntö naka dwe kede nïnö me mwaka. Nwongo ka acakki pa Litch omïö kwena pa malaika me acël tëkö, ëka nwongo ka acakki pa Snow omïö kwena pa malaika me aryo tëkö.

Malaika me acel ki me aryo nyuto dul me jo Millerite cakere i mwaka 1798 nio wa i nino 22 me dwe me apar, 1844, i kare ma cwer cwiny madit onyuto bino pa malaika me adek. I lok me kare mukato pa malaika me adek, nongo kare me acaki me lok me adwar me dwe abic ma tye i Niyabo 9 nyuto kare ma kwena me koko me dye wor ki Islam miyo kwena teko. Nongo kare me acaki man pi ciko me agiki pa malaika me adek kwako tic ma Litch ki Snow otyeko timo macalo anyut me gin ma bino. Myero kiyub kwena me Nashville, ki yubo mere timme i kare ma kinongo kare me acaki.

Acakki me lok me adwarpiny me dwe abic onongo obedo nino 27 me dwe me abiro, mwaka 1299, i ginacona pa jo Millerite, ento gin manyen ma onwongo i mwaka 2026 nyuto lok me adwarpiny me dwe abic me aryo, ma onongo tye con kato meno, i cura me abongwen me buk me Niyabo. Niang gin man coko kacel ginacona ducu ma onyuto i cura me abongwen, dok i timo meno, nyuto ni lweny me Nineveh aye lagony ma yabo ginacona me lok me adwarpiny ma tero wa i kare me dwe abic ma ocakke i mwaka 632.

Too pa Mohammed obino mwaka abic i ŋe lweny me Nineveh i mwaka 627. Too mere onyuto acaki me lok me adwar me acel me dwe abic, ame otum i mwaka 782 kun Islam odwoko Rome me tuŋ wokceŋ piny. I ŋe mwaka abic nicakke i “lagony” me Nineveh wa i too pa Mohammed, teko pa Persia, ame onwongo obedo acel i kom dul aryo ame onwongo lwenyo i kindgi i lweny me Nineveh, otum. Tum pa Persia obino mwaka apar i ŋe too pa Mohammed. Pi man, too pa Mohammed, ame onyuto acaki me lok me adwar me dwe abic, obino mwaka abic i ŋe “lagony” me lweny me Nineveh ame ogonyo bonyo pa Islam. Ci, mwaka apar i ŋe too pa Mohammed, Persia opoto. Pi man, nicakke i wiro lagony me Nineveh, onwongo tye kare me mwaka abic ame mwaka apar olubo.

Wat me lanyut ma tye i kin wel abic ki apar aye “lagony” me kor me dwe abic. I lanyut me abic ki apar meno me kwongo kikome me kor aye kor me dwe abic me kwongo i kin kor me dwe abic ‘aryo’ ma tye i dul meno cako iye. Dwe abic nyuto nino miya acel ki pyer abic. Kor me dwe abic me kwongo tye i tyeng me abic, eka me aryo tye i tyeng me apar. Kor me kare me adek, me mwaka miya adek ki pyer abongwen ki acel ki nino apar wiye abic, tye i tyeng me apar wiye abic. Kor me adek me tyeng me apar wiye abic kinyuto i mwaka 1838, eka ma pud dwe me aboro me mwaka 1840 pe oo, Litch dong onongo ka acaki me kor. En oyaro coc me titone me aryo i nino 1 me dwe me aboro, 1840, nino apar motelo cobere me kor i nino 11 me dwe me aboro, 1840. Kanyo en oyaro coc me titone me agiki nino apar motelo cobere me kor, i nino me abic i kin nino apar wiye abic me agiki me kor.

Mwaka abic iŋe lweny me Nineveh i mwaka 627, Mohammed otoo. Too mere onyuto acaki me lok me kor me acaki me dwe abic, ame otum i mwaka 782 i kare ame Islam odwoko Rome me tuŋ wokceŋ piny. Iŋe mwaka abic ame ocake ki “agony” me Nineveh naka i too pa Mohammed, kiloyo teko me mony me Persia matwal i Lweny me Nahavand i mwaka 642, mwaka apar iŋe too pa Mohammed. Pi meno, mwaka abic iŋe “agony” me lweny me Nineveh ame ogonyo bonyo me Islam, Mohammed otoo; too mere onyuto acaki me lok me kor me dwe abic. Ci, mwaka apar iŋe too pa Mohammed, kiloyo teko me mony me Persia matwal i Nahavand. Pi meno, cake i kare ame kiloko agony me Nineveh, kare me mwaka abic okato, ci mwaka apar olubo kore.

Lok me adwar ikom can me acel ki me aryo otum i nino 11 me dwe me aboro, 1840, i kare ma kigengo teko me Ottoman i Constantinople, ka nino abic ki apar pa Litch ocobere i kube ki gin ma otimere meno. Mwaka mia adek ki pyer abongwen ki acel meno rwate ki lok me adwar ma tye i cura me angwen me Ezekiel. Kanyo kiciko Ezekiel ni obut i bute me tung cam pi mwaka mia adek ki pyer abongwen. Kiciko en me timo kumeno i dul coc ma cake i cura me acel ki tyeng me acel.

Ci otime ni i mwaka me pyer adek, i dwe me aŋwen, i nino me abic me dwe, i kare ma an onwongo atye i kin jo ma otero i opii i ŋet kulu Chebar, polo oyabe, ci aneno gin anena pa Obanga. Ezekiel 1:1.

“Mwaka me pyer adek” obedo mwaka me pyer adek i kare me Jubili me apar wi abiro ma ocake i kare me loc pa Josiah. Nino me abic i dwe me angwen orwate ki Julai 21, 1844, ma obedo dyere kikome me kare me kuro pa jo Millerite i kin cwer cwiny me April 19, 1844, ki cwer cwiny me Oktoba 22, 1844. I nino meno Samuel Snow otio i tyen me acel ki lok ni “nen, latin nyom tye ka bino,” i kare ma en otito kwena me ada me koko me dyere wor i Boston. Coc ma Lubanga omiyo dano ocoyo nyuto dyere kare man i lok mukato pa jo Millerite.

“I kare me oro me mwaka 1844, i dyere me kare ma tye i kin kare ma onongo kitamo i acakki ni nino 2300 bitum iye, kede kare me poto pot yat me mwaka acel nono, ma lacen kinongo ni nino mago onongo omedde oo iye, kwena kiyalo kede kop kikome me Coc Maleng ni: ‘Nen, Lanyom tye ka bino!’” Lweny Madit, 398.

Lok ame pire tek kany mako loyo kit me kwano kare i Baibul, pien ka ikwano mwaka miya adek ki pyer aboŋwen dok cen, cakere i mwaka me 30 me kare me 17 me Jubili, ibino oo i kare ame ker opokere iye i mwaka 977 kapok onywalo Kristo. Kunu, jemo pa rwot Jeroboam me Israel okelo lok me adwarpiny i kom Josiah, kit ame adwarpiny ame pe olubo cik otito kwede i 1 Rwodi 13. Jeremiah cura me acel tyeŋ me aryo nyuto ni Jeremiah ocako ticce i mwaka me 13 me loc pa rwot Josiah.

Ma lok pa Rwot obino bote i kare pa Yociya latin pa Amon, rwot me Yuda, i mwaka me apar wie adek me locce. Jeremia 1:2.

Mwaka me apar wi adek me loc pa Josiah obedo mwaka 627 ma Kristo pud pe onywal, mwaka pyera angwen mapud pe oguro gang ki mony i mwaka 587 ma Kristo pud pe onywal. Mwaka pyera angwen ma Ezekiel obuto iye i tung kome me cem pi Judah ocake i mwaka meno, otum i kare me guro gang ki mony, ma bene obedo kare ma mwaka mia adek ki pyera abungwen ma obuto iye i tung kome me acam otum iye. Acaki me mwaka mia adek ki pyera abungwen obedo mwaka 977 ma Kristo pud pe onywal, i kare ma kiyaro lok me adwar ma lok i kom Josiah i kom jemo pa rwot Jeroboam me kaka apar me Israel ma tye i tung acam. Jemo pa kaka Judah ma tye i tung cem kinyuto ki tic pa Jeremiah ma ocake mwaka pyera angwen mapud pe oguro gang ki mony. Josiah nyuto kare cake i mwaka 977 ma Kristo pud pe onywal nio wa i mwaka 627 ma Kristo pud pe onywal; kare meno ocake ki jemo me alufa pa kaka apar me tung acam, otum i kare ma jemo me omega pa ker me Judah ma tye i tung cem onyute. Mwaka mia adek ki pyera abungwen ma ocake i mwaka 977 ma Kristo pud pe onywal, ma Ezekiel onyuto kun obuto i tung kome me acam, tye atir i lok me gin mutime con ki i lok me adwar, ka kitiyo ki yo me kwano kare ma pe rwako mwaka me acaki i kwan.

Ento kwano kare ma pe medo mwaka me acaki i kwan ki kwano kare ma medo mwaka me acaki i kwan gin ducu tye i Lok pa Obanga. Ka wakwano kare meno kikome ki yo me kwano ma medo mwaka me acaki i kwan, myero wamed mwaka 978 mapud peya onywalo Kristo i kwan, pien kare me lok me adwar tum i dyere mwaka (nino 21 me dwe me abiro i mwaka 1844). Pi meno, ka gitiyo ki yo me kwano ma medo mwaka me acaki i kwan i kom kare meno, kare-no pe rom ki mwaka mia adek ki pyer abongwen, ento rom ki mwaka mia adek ki pyer abongwen ki acel. Mwaka 1.5 me guro boma ki mony ma ocake i mwaka 587 miyo lok me adwar ma, ka gikwano ki medo mwaka me acaki i kwan, rom ki mwaka mia adek ki pyer abongwen ki acel ma mwaka ‘1.5’ lubo kore. Mwaka 1.5, onyo dwe apar wi aboro, i Ezekiel cura me angwen, tye i cura meno kikome ma iye ginyuto cik ni nino acel rom ki mwaka acel. Mwaka acel ki nucu me guro boma ki mony bene giniang iye, i kit me lanyut, calo nino apar wi abic.

Gengo boma pa Ejekiel tye ki kit me kwano wel marom kakare ki ma tye i lok me adwarpiny me Niyabo 9:15. I lok me gin mukato meno en ma balo Jerucalem tyen aryo nyuto amut me tung acam. Rwodi me tung acam ma onongo gin cal me teko pa Papa me nino me agiki gukelo balo Jerucalem tyen aryo meno ducu. Amut me tung wok ceng, ma dini me Islam nyuto, ribe ki lok me gin mukato acel meno, kun kwena me woko ki me iye me Daniel apar wi acel pyer angwen wi angwen giribe me doko kwena acel ma tye ki bute aryo, ma lando tum pa kare me temo dano. Kwena meno kiribo i acel ka kiyabo acakki ma okane me lok me adwarpiny me dwe abic. Ka kiyabo, tic pa Litch i miyo kwena pa malaika me acel teko ki tic pa Samuel Snow i miyo kwena pa malaika me aryo teko kiribo i miyo kwena pa malaika me adek teko.

Yubo kwena ma okato, kite ma Litch kede Snow onyuto kwede, obedo cal me yubo kwena me Nashville me nino 18 me dwe me abiro, 2020, kede yabo kacakkere ma ocego otime i mwaka 2026, mwaka pyer adek inge ma kwena ma oyabo i mwaka 1989 omokere i mwaka 1996.

Wabimedde ki tam magi i coc malubo man.