Mu mwaka gwa 1844, Abapurotesitanti b’Amerika Amagatte baava mu kibiina kya Millerite ne beetwala mu kifo kyabwe eky’obunnabbi nga muwala wa Babulooni, nga bwe kyafaananyizibwa Yerobowaamu bwe yassaawo enkola enkyamu ey’okusinza mu kiseera emiryango gye kkumi egy’obukiikakkono bwe gyawukana okuva mu bwakabaka obw’omumaserengeta bwa Yuda. Ennyana za zaabu bbiri ez’a Yerobowaamu, emu mu kibuga kya Beteri (kitegeeza “ennyumba ya Katonda”/Ekkanisa), n’endala mu Daana (kitegeeza “okusala omusango”/Gavumenti), byafaananyiza enkola enkyamu ey’Ekkanisa ne Gavumenti egirabikira mu Amerika Amagatte. Ebitundu byonna eby’omu nkola enkyamu ya Yerobowaamu ey’Ekkanisa ne Gavumenti byategekebwa nga bifaanana ddala entekkateeka yennyini eyateekebwawo mu kujeemera kwa Alooni. Noolwekyo, enkola enkyamu ey’okusinza eya Yerobowaamu yali ekifaananyi ky’enkola enkyamu ey’okusinza eya Alooni.

Enteekateeka ey’obulimba eya Yerobowaamu yakiikirira enteekateeka y’okusinza Abaprotesitanti gye baayimirira nayo bwe baasala okuva mu kibiina eky’obubaka bwa malaika asooka ne bafuuka muwala, oba ekifaananyi ky’ensolo eya Loma ey’obwapaapa. Mu kutandikibwawo kennyini kw’enteekateeka eyo ey’obulimba eya Yerobowaamu, nnabbi ava e Yuda yayimirira n’awang’ang’ana ne kyoto kye n’enteekateeka eyo ey’obulimba ey’okusinza. Mu 1844, mu ntandikwa yennyini nga Obuprotesitanti obujeemu butandika okuteekawo enteekateeka y’okusinza eyerabika ng’omuwala wa Loma, Abamilerayiti, mu kukkiriza, ne bayingira Ekitukuvu Ennyo mu Weema ey’omu ggulu ne bamanya ne bakkiriza Ssabbiiti, era ne baweereza ng’okunenya okw’obunnabbi eri bawala ba Loma, abaalonda okwongera okukuuma akabonero k’obuyinza bwa Loma - okusinza ku Sande.

Nnabbi wa Yuda eyayimirira mu maaso ga Yerobowaamu, awo n’amangu ddala n’alangirira obunnabbi.

Era n’ayogerera ku ekyoto mu kigambo kya Mukama, n’agamba nti, Ggwe ekyoto, ggwe ekyoto, bw’ati bw’ayogera Mukama: Laba, omwana alizalibwa mu nnyumba ya Dawudi, erinnya lye Yosiya; era ku ggwe alisaddaaka bakabona b’ebifo eby’awaggulu abawooteereza obubaane ku ggwe, era n’amagumba g’abantu galikwokebwa ku ggwe. Era ku lunaku olwo n’awa akabonero, n’agamba nti, Kino kye kabonero Mukama ky’ayogedde: Laba, ekyoto kirimenyeka, n’evvu eriri ku kyo lijja kusaanuka. 1 Bassekabaka 13:2-3.

Obunnabbi buno bwalimu okuddamu emirundi ebiri ekigambo "ekyoto." Okuddamu ekigambo oba akagambo mu bunnabbi kuyimirira nga akafaananyi k’obubaka bw’omumulayika ow’okubiri, era bwe kityo ne kulaga omwaka gwa 1844, omumulayika ow’okubiri lwe yatuuka era ObuProtestanti ne bugwa ne bufuuka muwala wa Babulooni. Mu kiseera kye kimu nnabbi yawa akabonero, nga bwe ba Millerite mu 1844 baategeera akabonero ka Ssabbiiti. Yerobowaamu bwe yatiisatiisa nnabbi mu ebyawandiikibwa ebyaddirira, omukono gwe ne gukaluulira, ekyo ne kyogera ku akabonero ka Babulooni akaawalirizibwa okuteekebwa ku bwenyi oba ku mukono, era omuntu bw’akakkiriza mu mwoyo kimuleetera obulemu obutaggwaawo.

Ku nsonga z’okunoonyereza kuno, tutunuulira obunnabbi nnabbi bwe yayogera, ng’alaga nti "omwana anazalibwa mu nnyumba ya Dawudi, erinnya lye Yosiya; era ku ggwe anaawaayo bakabona b’ebifo ebyawaggulu abookyera obubaane ku ggwe, era amagumba g’abantu gunaayokererwa ku ggwe." Yosiya kitegeeza "omusingi gwa Katonda", era akiikirira emisingi g’Adiventisimu egyazimbibwa mu byafaayo bennyini ebyali ekifaananyi nga Yerobowaamu bw’atongoza enkola ey’obulimba ey’okusinza. Ku nkola ey’obulimba ey’okusinza Yerobowaamu gye yatandikawo, Yosiya yandibonereza bakabona abaakulembera mu kusinza okw’obulimba.

Ennabbi teyagondera ekiragiro kya Mukama eky’okumugaana okudda ku kkubo lwe yayitamu ng’ajja mu kutikkirwa kwa Jeroboam, era n’okulya newaakubadde okunywa e Bethel. Bwe yarya emmere eya nnabbi omulimba ow’e Bethel, yateekebwawo ng’akabonero k’okufa okwali kujja ku abo, oluvannyuma lwa 1844, abandisazeewo okuddayo ne balya enjigiriza n’enkola z’obwannabbi ez’obulimba ez’obupurotesitanti obwajeemu, nga bwe byaalagazibwa mu bujeemu bwa 1863. Ekitanda ky’okufa ky’abo abaajeema mu 1863 kinaabanga kye kimu ne kya nnabbi omulimba ow’e Bethel. Ekitanda ky’okufa eky’obupurotesitanti obwajeemu kyali ebyafaayo okuva nga 11, Agusito 1840 okutuuka mu 1844, lwe baalekebwa, era abo abaali abantu ba Katonda abalondeddwa edda ne bafuuka bawala ba Roma. Ekitanda ky’okufa kya Laodicean Adventism kinaabanga wakati w’olunaku lwe malayika omuzira yakka nga 11, September 2001, nga bwe kyakikola mu 1840, n’essaawa y’ekikankano ekinene, ekiraga etteeka lya Ssande eririko okutuuka mangu.

Ku Septemba 11, 2001, okuteekebwa akabonero kw’abantu 144,000 kwatandika, era malayika n’atandika okuyita mu Yerusaalemi n’ateeka akabonero ku mitwe gy’abo abalirira era abaneneka olw’amasiyiro agakolebwa mu nsi (Mawanga Amagatte g’Amerika), n’ekkanisa (Adiventisiti ba Lawodikiya). Ku Septemba 11, 2001, ebibi by’abajjajja, ebiyimirizibwa amasiyiro ana aga Ezeekyeri, byafuuka amazima ag’omu kiseera ag’agezesebwa mu nkola y’okuteekebwa akabonero eyatandika olwo.

Ekigezo kya 1863, kyakwatagana ne misingi gy’ekitambuza kya Millerite, nga byayolekebwa mu ‘emirundi musanvu’ eza Levitiko 26, ezagaanyizibwa mu 1863. Ekigezo kino kyateeka abantu mu kusalawo obanga baagala oba tebaagala okuddayo ku makubo ag’edda ga Yeremiya, balyoke bafune okuwummula kw’enkuba ey’oluvannyuma. Ekigezo kya 1888, kyali obubaka eri ekkanisa eya Lawodikiya nga bwaleetebwa Abakadde Jones ne Waggoner, era nga bwe bwali obubaka bw’okutuukirizibwa mu kukkiriza.

Mu 1856, obubaka eri Lawodikiya bwasooka okutuuka mu kibiina ky’Abamillerite, era ne bujja n’ekitangaala ekyeyongedde eky’“emirundi musanvu”; naye byombi, obumanyirivu obukiikirizibwa eby’obujjanjabi ebiri mu bubaka eri Lawodikiya, n’obubaka bw’ebyafaayo eby’obunnabbi, byagaanyiibwa mu 1863. Obumanyirivu buno bwakiikirirwa olw’okwolesebwa (mareh) kw’“okulabika”, n’okwolesebwa (chazon) kw’“ebyafaayo eby’obunnabbi”, ebyombi ne byagaanyiibwa. Ebyo byombi eby’okwolesebwa byali bituukiriziddwa nga Okitobba 22, 1844, era nga oluvannyuma lw’emyaka kkumi n’enda byombi ne byagaanyiibwa, kubanga Yesu bulijjo afananiza enkomerero n’akatandika.

Ku lwa 11, Sepetemba 2001, olukemebwa lw’obujeemu olw’omu 1863 n’olw’omu 1888 lwaddamu okufuuka olukemebwa lw’amazima, kubanga byombi byali byagattiddwa ku mikubo egy’edda gya Yeremiya. Ku lunaku olwo obubaka bw’enkuba ey’oluvannyuma bwatuuka, era n’olukemebwa olw’omu 1919 n’alwo lwatuuka, kubanga mu 1919 enjiri ey’obulimba eya Kristo atalina ky’akwata ku bunabbi kwonna yateekebwawo ng’obubaka obukyamu obw’“emirembe n’obutebenkevu”. Bwe yakka Malayika ow’amaanyi w’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omunaana ku lwa 11, Sepetemba 2001, ennyiriri emu okutuuka ku ssatu zaatuukirira, era ennyiriri emu okutuuka ku ssatu zimirira obubaka bw’“eddoboozi eryasooka”.

Kati wajje ekigambo nti nnategeeza nti New York ejja kusumulukibwa amayengo amanene g’enyanja? Ekyo ssaakyogeddeko. Nnagamba nti, nga ntunuulira ebizimbe ebinene ebyali bigulumizibwa eyo waggulu ku waggulu, nti, ‘Ebifaanaanyi eby’entiisa ki ebiribaawo Mukama bw’anaayimirira okukankanya ensi nnyo! Awo ebigambo eby’Okubikkulirwa 18:1-3 bijja kutuukirira.’ Omutwe ogw’ekkumi n’omunaana gw’Okubikkulirwa gwonna kwe kulabula ku ebigenda okujja ku nsi. Naye sirina musana gw’enjawulo ku by’egenda okujja ku New York, wabula kye mmanyi kwe nti olunaku lumu ebizimbe ebinene ebiri eyo bijja kusuulibwansi ng’amaanyi ga Katonda galibikyusa ne galibitembereza. Mu musana gwe bampa, mmanyi nti okuzikirira kuli mu nsi. Ekigambo kimu okuva eri Mukama, okukwatako kumwe kw’amaanyi ge amanene, ne bino ebizimbe ebinene bigwa. Bijja kubaawo ebifaanaanyi eby’entiisa ebitalyewerezebwa mu birowoozo byaffe. Review and Herald, July 5, 1906.

Nga malaika w’Okubikkulirwa ekkumi n’omunaana yatuuka, enkuba ey’oluvannyuma yatandika okutonnya, era "empaka ez’eby’obunnabbi" nga ziragibwa mu Habakuki essuula ey’okubiri ne zitandika. Empaka zaaliko enkola bbiri ez’okutegeera obunnabbi bwa Bayibuli, era ku bubaka bwa nkuba ey’oluvannyuma: obw’obulimba n’obw’amazima. Empaka ziggwaawo nga "ddoboozi ery’okubiri" ery’Okubikkulirwa ekkumi n’omunaana lituuka ne limanyisa okutandika kw’okusalirwa omusango kwa Katonda okutuukirizibwa ku Babulooni w’omulembe guno, era ne liyita endiga endala za Katonda okuva mu Babulooni. Okutuuka kw’eddoboozi ery’okubiri kulaga enkomerero y’ebyafaayo eby’okuteekebwa akabonero ku 144,000, ekiragirwa ng’ekikolwa eky’obuseegu eky’okuna, ekyo nacyo ekiraga emulembe ogw’okuna era ogw’enkomerero ogw’Abadiventisiti b’e Laodikiya nga banama okusinza enjuba, mu kiseera ky’etteeka lya Ssande erigenda okujja mu bwangu.

Ekitanda eky'okufa eky'obupulotesitanti obujeemu, wakati w'okukkira kwa malayika n'oluggi oluggadde mu 1844, kyafaananyiriza ekitanda eky'okufa ky'obuadiventisimu bwa Laodikeya wakati w'okukkira kwa malayika n'oluggi oluggenda okuggalibwa olw'etteeka erya Sande eririko okutuuka amangu. Nnabbi avamu Yuda yaziikibwa mu ntumbwe emu ne nnabbi w'obulimba owa Beseri, era Kabaka Yosiya bwe yatandika enkyukakyuka ye, yayimirira mu maaso g'entumbwe eyo yennyini. Enkyukakyuka ya Kabaka Yosiya, amannya ge kitegeeza "emisingi gya Katonda", yatandika Katonda bwe yatandika okukulembera abantu be ab'ennaku ez'enkomerero okubaddiza ku misingi nga September 11, 2001. Enkyukakyuka ye yali etandise dda bwe baatandika omulimu ogw'okuzzaawo yeekaalu.

Era mu mwaka ogw’ekkumi n’omunaana ogwa kabaka Yosiya, kabaka n’atuma Safani mutabani wa Azaliya, mutabani wa Mesulamu, omuwandiisi, mu nnyumba ya Mukama, ng’agamba, Mugende eri Kirukiya kabona asinga obukulu, alyoke abalire omuwendo gw’feza egaleeteddwa mu nnyumba ya Mukama, gye abakuumi b’emiryango bagikuŋŋaanyizza okuva mu bantu; era bagiisa mu mukono gw’abo abakola omulimu, abalabirira ennyumba ya Mukama; era bagiwengayo eri abo abakola omulimu oguli mu nnyumba ya Mukama okuddaabiriza ebyamenyeka by’ennyumba, eri abaweesi b’emiti, n’abazimbi, n’abakozi b’amayinja, era okuguliramu emiti n’amayinja agatemeddwa okuddaabiriza ennyumba. Naye tebaababaliriza ku ssente ezabadde ziwaiddwa mu ngalo zaabwe, kubanga baali ba bwesigwa. Awo Kirukiya kabona asinga obukulu n’agamba Safani omuwandiisi nti, Nzudde ekitabo ky’amateeka mu nnyumba ya Mukama. Ne Kirukiya n’awa Safani ekitabo, ne Safani n’akisoma. Awo Safani omuwandiisi n’ajja eri kabaka, n’azzayo ebigambo eri kabaka, n’agamba nti, Abaweereza bo bakuŋŋaanyizza ssente ezazuuliddwa mu nnyumba, ne baziteeka mu ngalo z’abo abakola omulimu, abalabirira ennyumba ya Mukama. Era Safani omuwandiisi n’ategeeza kabaka nti, Kirukiya kabona ampadde ekitabo. Ne Safani n’akisomera mu maaso g’ekabaka. Awo, kabaka bwe yawulira ebigambo eby’omu kitabo ky’amateeka, n’ayuza engoye ze. Era kabaka n’alagira Kirukiya kabona, ne Akikamu mutabani wa Safani, ne Akuboli mutabani wa Mikaya, ne Safani omuwandiisi, ne Asasiya omuweereza wa kabaka, ng’agamba nti, Mugende, mubuuze Mukama ku lwange, ne ku lw’abantu, ne ku lwa Yuda yonna, ku bigambo by’ekitabo kino ekizuuliddwa; kubanga obusungu bwa Mukama obuzikiiddwa ku ffe bunene nnyo, kubanga bajjajjaffe tebaawuliranga bigambo by’ekitabo kino, okukola ng’ebyawandiikibwa mu kyo byonna bwe biri ku ffe. 2 Bassekabaka 22:3-13.

Obunnabbi obwagamba nti omwana alizalibwa n’atuumibwa Yosiya bulambulula olunaku lwa 11 Ssebutemba 2001, lwe Malayika ow’amaanyi yava waggulu n’akka n’akulembera abantu be ab’ennaku ez’enkomerero okuddayo mu makubo ag’ekadde. Okukkira okwo kwali kwalabirizibwa okukkira kwa Malayika ow’amaanyi oyo nyini ku 11 Agwasti 1840. Okukkira kwombi kwalaga okutuukirira kw’obunnabbi bw’Obusiraamu. Omuntu ow’ebyafaayo amannya ge gakwatibwako mu kusookera ddala okulambulula era n’okubunyisa okulabula mu maaso okw’okutuukirira kw’obunnabbi bw’ebbanga obw’Obusiraamu obusangibwa mu Kubikkulirwa essuula mwenda, olunyiriri olw’ekkumi n’ettaano, yali Yosiya.

Mu kukukkira kwombi kwa malayika ow’Okubikkulirwa essuula kkumi oba kkumi n’omunaana, erinnya “Yosiya” limakiddwa. Yosiya Litch yawanjagira obubaka bw’Obuyisiramu obwatuukirira ku 11 Ogw’omunaana 1840, era ku 11 Ssettemba 2001, obunnabbi bw’okuzalibwa kw’omwana eyitibwa Yosiya, obwali buteereddwawo omunnabbi ataagondera mu byafaayo bya Yerobowaamu, bwatuukirizibwa mu Bu‑Adventisiti obwa Laodikya nga malayika akulembera abantu be b’ennaku ez’enkomerero okuddayo mu byafaayo eby’ensibuko aw’okusisinkana kw’omunnabbi ataagondera ne Yerobowaamu kwatuukirira. Obujulirwa bwa Baibuli bwalambulula obunnabbi obulaga okujja kwa Yosiya, era bwe byaddamu mu 1844 ebyafaayo ebyafaananyizibwa nga omunnabbi ataagondera, okutegeeza ku linnya kwe ne kuddamu ne kuteekebwa mu mboozi y’obunnabbi.

Ku lwa 11, Ssettemba 2001, Empologoma ey'ekika kya Yuda yakulembera abantu be b'ennaku ez'enkomerero okuddayo ku makubo amakadde ga Yeremiya, agaalaga emyaka amakumi ana mu mukaaga mwe Omubaka w’Endagaano yali azimbye yeekaalu gy’ajjaamu mu bwangu ku lwa 22, Okitobba 1844. Yosiya yali amaze okuzuula ekikolimo kya Musa bw’aatandika omulimu og’okuddaabiriza yeekaalu. Omulimu gw'abantu 144,000 gukiikirirwa Isaaya ng'omulimu og'okuzzaawo.

Era balizimba ebintu ebyayononeka eby’edda, balyimusa ebyazikirira edda, era baliddaabiriza ebibuga ebyamenyeka, ebyazikirira mu mirembe mingi. Isaaya 61:4.

Omulimu gwa Yosiya ogw’okuddaabiriza n’okuzzaawo yeekaalu, ye mulimu Isaaya gwe yalaga nti gukolerwa abantu ba Katonda ab’ennaku ez’enkomerero, kubanga bannabbi bonna boogera nnyo ku nnaku ez’enkomerero okusinga ku nnaku mwe baabeeranga. Omulimu ogwo era gwafaananyizibwa n’abo abaava e Babulooni mu biro bya Ezeera.

Kubanga twali baddu; naye Katonda waffe teyatuleka mu buddu bwaffe, wabula yatuwa ekisa mu maaso g’abakabaka b’e Buperusi, okutuzzaamu obulamu, okuzzaawo ennyumba ya Katonda waffe, n’okuddaabiriza ebyonoonese ebyayo, era okutuwa ebbugwe mu Yuda ne mu Yerusaalemi. Ezera 9:9.

Omulimu Ezra gwe yakola gwatuukirizibwa nga bamaze okuva mu Babulooni, era gukiikirira omulimu ogw’okuddaabiriza yeekaalu Yosiya gwe yali akola, omulimu Isaaya gwe yalaga ogw’abantu ba Katonda ab’ennaku ez’oluvannyuma, era ne gutandika nga 11 Sebuttemba 2001. Mu kitabo ky’Okubikkulirwa, Yokaana naye alambulula omulimu ogwo.

Ne eddoboozi lye nnawulira okuva mu ggulu lyayogera nange nate, ne ligamba nti, Genda otwale akatabo akatono akagguddwawo mu mukono gw’omulayika ayimiridde ku nnyanja ne ku nsi. Nange ne ŋŋenda eri omulayika, ne mmugamba nti, Mpa akatabo akatono. N’angamba nti, Kakitwale okalye ddala; kubanga kanaaleeta obulumi mu lubuto lwo, naye mu kamwa ko kanaabeera kawoomereze ng’enjuki. Nange ne ntwala akatabo akatono okuva mu mukono gw’omulayika, ne nkalya ddala; ne kaba mu kamwa kange kawoomereze ng’enjuki: naye bwe nnakamaliriza okukalya, olubuto lwange ne lulumwa. N’angamba nti, Olina okubula nate mu maaso g’abantu bangi, n’amawanga, n’ennimi, ne bakabaka. Ne mpabwa omugogo ogufaanana omuggo; n’omulayika n’ayimirira, ng’agamba nti, Golokoka, olinganire yeekaalu ya Katonda, n’ekyoto, n’abo abasinza omwo. Naye oluggya oluli ebweru wa yeekaalu oluleke, era tolulinganira; kubanga luweddwa eri ab’amawanga: era ekibuga ekitukuvu balikiyingirira wansi w’ebigere emyezi amakumi ana mu bbiri. Nange nnawa amaanyi abajulirwa bange ababiri, era balibula ennaku 1,260, bayambadde engoye ez’obwavu. Okubikkulirwa 10:8–11:3.

Mu kitundu kino, Yokaana akiikirira Abamilerite abaali balidde obubaka obwali mu mukono gw’omulayika bwe yakkira wansi ku nga 11, Agusito 1840, naye era abaali bayise mu Enakuwavu Enene eya nga 22, Okitobba 1844. Ng’ayimiridde ku Enakuwavu Enene eya 1844, Yokaana yagambibwa nti ye, ng’akabonero k’abantu ba Katonda ab’ennaku ez’enkomerero, ateekwa okuddamu obumanyirivu obwakiikirirwa okuva mu 1840 okutuuka mu 1844, nga kitegeeza okukwata ku nga 11, Ssebuttemba 2001, era ne ku tteeka lya Ssande erigenda okujja mu bbanga ttono. Yagambibwa nti, “Ggwe olina okubula nate eri abantu bangi, n’amawanga, n’ennimi, n’abakabaka,” nga kiikirira ensi yonna okuyaka olw’ekitiibwa ky’omulayika bw’akkira mu Kitabo ky’Okubikkulirwa essuula 18, nga ebyafaayo eby’Okubikkulirwa essuula 10 biddaamu — “olunyiriri ku lunyiriri.”

Mu nkolagana n’okulambulula ebyafaayo ebyandiddwamu nga abantu ba Katonda ab’olunaku olusembayo balagula nate, Yokaana yagambibwa nti, “Golokoka opime” Yeekaalu ya Katonda. Okupima kwe kwalambikibwa bulyomu, kubanga yali ateekeddwa mu mwaka gwa 1844, we lwe yalumwa nnyo omunda olw’okusuulibwamu essuubi okw’ennaku ya October 22. Yagambibwa apime Yeekaalu, naye aleke oluggya, kye yategeezebwa nti kiyimirira ebbanga ly’Ab’amawanga, nga balisambagira oluggya okumala emyaka 1,260. Emyaka 1,260 gyaggwaawo mu 1798. Yokaana yalina okutandika okupima mu 1798, n’aleeka emyaka 1,260 egyasooka, mwe Yeekaalu ey’omwoyo ne Yerusaalemi ey’omwoyo byali byanyigirizibwa wansi. Yali ayimiridde ku kusuulibwamu essuubi kwa 1844; kale okuva mu 1798 okutuuka mu 1844, waliwo emyaka 46. Emyaka 46 egyo giyimirira Yeekaalu.

Mu kiseera Yokaana bwe yali akiikirira abantu ba Katonda ab’ennaku ez’enkomerero, nga bagenda kutegeeza obunnabbi nate ng’engeri gye baakikola okuva mu 1840 okutuuka mu 1844, baali batandika nga malaika yakkira mu kiseera eky’okutuukirira kw’obunnabbi obw’Obuyisiramu. Omulimu gwabwe ogw’okutegeeza obunnabbi nate gwali gwetaaga omulimu gw’okupima yeekaalu, era omulimu ogwo gwakiikiriranga okunoonyereza ku “makubo am’edda,” gano ge gaali ebyafaayo ebyakiikirirwa “yeekaalu,” ebyatandika ku nkomerero y’ebiseera mu 1798 ne bikalira mu okusuulibwaamu essuubi okunene okw’omwaka 1844. Bwe baatandika omulimu gwabwe ogw’okunoonyereza ku makubo ga Yeremiya ag’edda, Yokaana bye yayita “yeekaalu ey’emyaka amakumi ana mu mukaaga,” ekivume kya Musa kyazuulibwa mu bintu eby’obukunkumuka ebyali bisaasaanye mu yeekaalu yonna, era obunnabbi obw’okujja kwa Yosiya bwatuukirira. Omulimu gwa Yosiya gukakasiddwa nate Isaaya bw’agamba nti:

Era abo abava gy’oli banaazimba ebifo ebyazikirira edda; onoozimbawo emisingi gy’emirembe mingi; era oneeyitibwa Omutereeza w’ekituli mu bbugwe, Omuzzaawo w’enzira ez’okutambulirwamu. Isaaya 58:12.

Abantu ba Katonda ab’ennaku ez’enkomerero baali balina okuzzawo ‘amakubo ag’okubeeramu’, agali ‘amakubo ag’edda’ ga Yeremiya. Baali balina okuddamu okuzimba ebifo ebikadde ebyazikirira, nga bwe baakikola abakozi mu byafaayo bya Yosiya ne Ezira. Baali balina okukozesa enkola ya ‘olunyiriri ku lunyiriri’, kubanga tebaali kugenda ‘kuzuukiza’ byokka ebyafaayo eby’ensiseko eby’Adiventisimu, ebiyimiririrwa yeekaalu eyazimbibwa mu myaka amakumi ana mu mukaaga, naye mu kukikola baali balina ‘okuzuukiza ensiseko z’emirembe mingi’. Baali balina okutegeera nti buli entambula y’okutereeza eyimirira ng’omulimu ogw’ensiseko, era ‘olunyiriri ku lunyiriri’ lulaga ensiseko z’ennaku ez’enkomerero okuva mu 1798 okutuuka mu 1844. Baali balina okuddaabiriza ‘ekituli’, era ekituli kitegeeza omumenyo ogusooka mu ensuwa oba mu lugo oguggulawo ekkubo ery’obulabe obusingayo. ‘Ekituli’ ekyali kigenda okuddaabirizibwa kyali obujeemu bwa 1863.

Bwe yatuuka Yosiya nga 11 Septemba 2001, abantu ba Katonda ab’ennaku ez’enkomerero baakomawo ku mikubo egy’edda nga Yeremiya bwe yayogerako ne batandika okupima ebyafaayo by’Abamillerite. Baazuula "omwawuuto." Ne baategeera bulungi amazima ag’amayinja ag’omuwendo ag’ali mu kirooto kya Miller nga bazimba "ebifo ebyononebwa eby’edda." Baazuula "emirundi musanvu," nga bwe yakola Yosiya, ne bazzaawo amazima g’Ebyabaleevi essuula 26, ne bityo ne bayimusa "ebyazikirira eby’edda." Bwe baazzaawo "ekisooka" n’"ekisembayo" ebyazikirira ebyo eby’Ebyabaleevi essuula 26, ne balyoka bamanya nti ekimu kyaggwa mu 1798 ate ekirala mu 1844. Bwe kityo, omulimu gwabwe ogw’okuyimusa ebyazikirira eby’edda gwali ddala "omuggo" ogwaawa Yokaana ogwamukkiriza okupima yeekaalu.

Empologoma ey’omu kika kya Yuda yakulembera abantu be n’ababazzayo ku makubo amakadde, okusobola okuzuula obubaka bw’emvula ey’oluvannyuma; era obubaka bw’emvula ey’oluvannyuma bwe bubaka bw’Obusiraamu bw’ekitalo eky’okusatu. Oluvannyuma ne baazuula ebipande bibiri ebitukuvu bya Habakkuku, nga byerabikiddwa ku bipande by’abatandisi eby’omwaka gwa 1843 n’ogwa 1850, ne balaba nti omusingi gwalimu “ebikitalo bisatu” eby’Okubikkulirwa essuula munaana, era nti ekitalo eky’okubiri kyali kigguse mu byafaayo eby’omusingi mwe baazimbira yeekaalu ya Abamiiraiti. Ne balyoka bategeera nti okutegeera etteeka ery’okukozesa obunnabbi emirundi esatu kwali kwateekebwawo dda Empologoma ey’omu kika kya Yuda, era nga bwe bandiddayo ku makubo amakadde ga Yeremiya, bandisobodde okumanya “okuwummula n’okuzzaamu amaanyi,” ekyo ekiri obubaka bw’emvula ey’oluvannyuma ey’ekitalo eky’okusatu, ekitegeerezebwa era ne kiteekebwawo wamu n’abajulizi ababiri b’ekitalo ekisooka n’eky’okubiri.

Tujja kugenda mu maaso n’okunoonyereza kuno mu kiwandiiko ekiddako.

Omulabe agezaako okubaggya ebirowoozo by’abaganda baffe ne bannyinaffe ku mulimu ogw’okutegekera abantu okuyimirira mu nnaku zino ez’enkomerero. Obukujjukujju bwe butegekeddwa okutwala ebirowoozo wala okuva ku bulabe n’obuvunaanyizibwa bw’ekiseera kino. Bakibalira busa ekitangaala Kristo kye yava mu ggulu okuwa Yokaana olw’abantu be. Bayigiriza nti ebintu ebiri mu maaso gaffe si bya mugaso mungi okusaanira okussaako omutima ogw’enjawulo. Bazisa ku bwereere amazima agava mu ggulu, era banyaga abantu ba Katonda obumanyirivu bwabwe obw’edda, mu kifo kyabwo ne babawa ensayansi ey’obulimba.

'Bw'atyo bw'ayogera Mukama nti, Muyimirire mu makubo, mulabe, era mubuuze ku njira ez'edda, enjira ennungi eri wa, mutambuliramu.' Yeremiya 6:16.

Waleme okubaawo n’omu agezaako okusimbulula emisingi egy’okukkiriza kwaffe—emisingi egyateekebwawo ku ntandikwa y’omulimu gwaffe mu kusoma ekigambo nga tusaba era mu kubikkulirwa. Ku misingi gino kwe tumaze emyaka amakumi ataano nga tuzimba. Abantu bayinza okulowooza nti bazudde ekkubo empya era nti basobola okuteeka omusingi omugumu okusinga ogwateekebwawo. Naye kino kulimba kunene. Kubanga tewali muntu ayinza okuteeka omusingi omulala okuggyako ogwateekebwawo.

Mu biseera ebyayita, abantu bangi baatandikawo okuzimba okukkiriza okupya, era ne bateekawo emisingi emipya. Naye ekizimbe kyabwe kyayimiridde okumala bbanga ki? Kyagwa mangu, kubanga tekyali kizimbiddwa ku lwazi.

Abayigirizwa abaasooka tebaateekwa kusisinkana enjogera z’abantu? Tebaateekwa kuwulira endowooza enkyamu, era nga bamaze okukola byonna ne bayimirira obunywevu, nga bagamba nti: 'Tewali muntu asobola kuteeka omusingi omulala okuggyako oguteekeddwa'? 1 Abakkolinso 3:11.

"Noolwekyo tusaanidde okunyweza entandikwa y'obwesige bwaffe okutuusa ku nkomerero. Ebigambo eby'amaanyi bisindikiddwa Katonda ne Kristo eri abantu bano, nga bibaggya mu nsi, ensonga ku nsonga, ne bibaleeta mu musana omweyolefu gw'amazima agaliwo kakati. N'eminwa egikosebwa omuliro omutukuvu, abaddu ba Katonda balangiridde obubaka. Ebigambo ebiva eri Katonda bisimikizza obutuufu bw'amazima agalangiriddwa." Testimonies, Voliyumu 8, 296, 297.