Danyeri essuula esooka emirira obubaka bw'omalayika asooka, ate essuula ey'okubiri emirira obubaka bw'omalayika ow'okubiri. Mu bifananyi by'obunnabbi, obubaka obusooka kwe okutya Katonda, obw'okubiri kwe okuwa Katonda ekitiibwa, ate obw'okusatu bulaga essaawa y'omusango. Nga tetunnayingira butereevu mu ssuula ey'okubiri eya Danyeri, kyetaagisa okuddamu akatono. Obubaka bw'omalayika ow'okubiri businga kulaga okugwa kwa Babulooni.
Era n'addirira malaika omulala, ng'agamba nti, Babulooni agudde, agudde, ekibuga ekyo ekikulu, kubanga yaleetera amawanga gonna okunywa omwenge ogw'obusungu bw'obwenzi bwe. Okubikkulirwa 14:8.
Malayika ow'okubiri ategeeza nti okugwa kwa Babulooni kuba kubanga yaleetera amawanga gonna okunywa ‘omwenge ogw’obusungu bw’obukaba bwayo.’ Okugwa kwayo kuba ng’ekuviiridde ku kukaba nayo n’amawanga gonna. Obukaba obwo buleeterwa enjigiriza zaayo ez’enkyamu, eziragiddwa ng’ ‘omwenge.’ Ekkanisa Katolika erimu enjigiriza nnyingi ez’enkyamu, naye enjigiriza enkyamu ey’ekwatagana butereevu n’okugwa kwayo ye ensibuko y’ ‘obusungu’ bwayo. Enjigiriza eyo ye okugatta ekkanisa ne gavumenti, nga ekkanisa y’efuga obukolagana obwo. Obusungu bw’Ekkanisa Katolika bwe kubonyaabonya abo b’eyalanga ng’abakyamu mu by’eddiini. Obusungu obwo bukolebwa mu bukaba bwayo n’abakabaka b’ensi. Singa teyali na kukwatagana n’obufuga ku bakabaka b’ensi, teyandibadde na maanyi okubonyaabonya abo b’abalaga ng’abakyamu. Kale okugwa kwayo okw’okubiri kulaga ekiseera ekirijja lwe ejja kuddamu okukola obusungu bwayo nga bwe yakola edda, ekireetebwa obukaba bwayo n’abakabaka b’ensi. Abakabaka b’ensi bayingira mu bukolagana obutali mu mateeka nga banywa obulimba bwayo. Okugwa kwa Babulooni kulangirirwa omulundi ogw’enkomerero mu Kitabo ky’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omunaana.
Awo oluvannyuma lw'ebyo nalaba malayika omulala ng'akka okuva mu ggulu, ng'alina amaanyi amangi; n'ensi ne yaka olw'ekitiibwa kye. N'aalaajana n'eddoboozi ery'amaanyi nnyo, ng'agamba nti, Babulooni omukulu agudde, agudde, era afuuse ekifo eky'okubeeramu badayimooni, n'obuddukiro bw'omwoyo gwonna ogw'ekivve, ne kisiba kya nnyonyi zonna ezitali nnyonjo era ezikyayibwa. Kubanga amawanga gonna gaanywa ku wayini w'obusungu bw'obwenzi bwe, era bakabaka b'ensi baakola naye obwenzi, n'abasuubuzi b'ensi bafuuse bagagga olw'obungi bw'ebyo eby'obugunjufu bye. Era ne mpulira eddoboozi eddala okuva mu ggulu nga ligamba nti, Muve gy'ali, mmwe bantu bange, muleme okussaamu omugabo mu bibi bye, era muleme okufuna ku bibonerezo bye. Kubanga ebibi bye bituuse mu ggulu, era Katonda ajjukidde obutali butuukirivu bwe. Mumusasule nga bwe yabalipidde mmwe, era mumwongere emirundi ebiri ng'okusinziira ku bikolwa bye: mu kikopo kye yazudde, mujjuzeemu gy'ali emirundi ebiri. Okubikkulirwa 18:1-6.
Ekikopo eky’okugezesebwa eky’Ekkanisa ey’Abakatoliki kyaggwa mu 1798, naye ejja kuddamu okubonyaabonya kw’eyakola mu Ebisera eby’Ekizikiza, mu kiseera ky’ekikangabwa ky’amateeka ga Ssande eky’akumpi okujja.
Naye kyennina ku ggwe ebimu, kubanga okkiriza oyo omukazi Yezeberi, eyeeyita nnabbi omukazi, okuyigiriza n’okukyamiza abaddu bange okukola obwenzi, n’okulya ebiweereddwayo eri ebifaananyi. Era nammuwa ebbanga alyoke yeenenye obwenzi bwe; naye teyeenenya. Laba, ndimusuula ku kitanda, n’abo abakola obwenzi naye ndibasuula mu kubonaabona okunene, wabula bwe beenenya ebikolwa byabwe. Okubikkulirwa 2:20-22.
Yaweebwa emyaka 1260 okwenenya naye yagaana. Emyaka esatu n’ekitundu egy’ekyeya egyatuusa ku Olusozi Carmel, gye yaweebwa Yezabele okwenenya, naye era yagaana. Ku tteeka ery’oku Ssande eririmu kumpi okujja mu United States, ow’okusooka mu bakabaka b’ensi abakola obwenzi naye mu nnaku ez’oluvannyuma ye United States, ekisolo eky’ava mu nsi mu Okubikkulirwa essuula 13. Awo ekikompe ky’ekiseera kyayo eky’okugezesebwa kiba kijjudde.
Eggwanga erisinga obukulu era eriganyulwa ennyo mu nsi yonna ye Amawanga Amagatte g’Amerika. Obukuumi bwa Katonda obw’ekisa bwakuumye eggwanga lino, era ne buyiisa ku yo emikisa egisinga obulungi egy’oku ggulu. Wano abayigganyizibwa n’abanyigirizibwa bafunye obuddukiro. Wano okukkiriza okw’ObuKristayo mu bulongoofu bwakwo kuyigiziddwa. Abantu bano bawaiddwa omusana omunene n’ebyekisa ebitalina kyenkana. Naye ebirabo bino byaddiziddwaamu obutasiima n’okwerabira Katonda. Katonda Ataliko nkomo abalirira amawanga, era omusango gwabwe gukalibwa okusinziira ku musana gwe bagaanye. Kati waliwo okuwandiikibwa okw’entiisa okuyimiridde mu bitabo eby’omu ggulu okuluvunaana ensi yaffe; naye ekikolwa eky’omusango ekirijjuza ekipimo ky’obujeemu bwayo kwe kusazaamu etteeka lya Katonda.
Wakati w’amateeka g’abantu n’ebiragiro bya Yehova we walijja olutalo olukulu olusembayo mu mpaka wakati w’amazima n’obulimba. Mu lutalo luno lwe tutandise okuyingiramu, olutalo si wakati w’amakanisa ag’enjawulo agalwanira obukulembeze, wabula wakati w’eddiini ya Baibuli n’eddiini ey’enfumo n’ennono. Ebitongole ebirigattika okulwanyisa amazima n’obutuukirivu mu kulwanagana kuno kati biri mu nkola ennyo. Omwoyo gw’Obunnabbi, omuzingo ogw’okuna, omuko 398.
Ku tteeka lya Ssande, akabonero k’ensolo kakakasibwa okukwasibwa, n’otyo "okujjawo amateeka ga Katonda." Nga etteeka lya Ssande terinnaba kubeerawo, ekifaananyi ky’ensolo kiteekebwawo mu United States. Etteeka lya Ssande lituuka ku budde obumu, naye okuteekebwawo ekifaananyi ky’ensolo kibeera ebbanga ly’ebbiseera. Eryo bbanga ly’obunnabbi, nga liyimiririzibwa obuwanvu bw’obulamu bwa Daniel nga bwe lyayolekebwa mu emyaka nsanvu egy’obuddu mu Daniel essuula emu. Emyaka egyo nsanvu yatandika ne Jehoiakim, nga gikifaanaanyiriza ekiseera lwe obubaka obwasooka bwateekebwamu amaanyi ku September 11, 2001, era ne gaggwawo n’ "okujjawo amateeka ga Katonda," nga kiyimiririzibwa "ekiragiro" kya Cyrus.
Ebyafaayo by’obulamu bwa Danyeri obw’obunnabbi obw’emyaka nsanvu bikola ng’ekifaananyi ky’engeri nnyingi z’obunnabbi. Kitegeeza ekiseera ky’okuteekebwako akabonero kw’abo 144,000. Kitegeeza enkola y’okugezesebwa mu mitendera esatu, nga kiragiddwa mu bamalayika basatu ab’Okubikkulirwa essuula 14, era kitegeeza n’empangira y’ekigambo ky’Olwebbulaniya “mazima.” Kitegeeza okutukuzibwa kw’abatabani ba Lewi okw’akolebwa omubaka w’endagaano. Kikiragirwa Kristo bwe yatukuza Yeekaalu emirundi ebiri. Kikiragirwa mu kukyama okwongerera mu Yerusaalemi mu Ezekyeri essuula munaana ne mwenda. Era kitegeeza ebyafaayo mwe ekifaananyi ky’ekisolo kyatondebwa mu United States.
Ekifaananyi ky’ekisolo kirabikirwa era mu bwenzi bwa Yezebeli ne Ahabu, mu bwenzi bwa Herode ne Herodiya, mu nnyana ya zaabu ey’okujeemera kwa Alooni, mu yeekaalu bbiri ez’obusinzizo ez’obulimba eza Yeerobowaamu eziri e Beteli ne Daani, era mu bannabbi ba Baali n’abannabbi ba Astarosi mu lugero lw’Olusozi Karmeli. Okunnyonnyola okokka okw’ekifaananyi ky’ekisolo okuli mu byawandiiko bya Ellen White kwe kuyunga ekkanisa n’eggavumenti, nga ekkanisa y’efuga enkolagana eyo. Ekyo eky’ekkanisa okufuga eggavumenti kye kennyini eky’ekiwandiiko ekitukuvu, Ssemateeka gwa United States, kye kyatondebwa okukuuma nga tekituuka. Bwe kinaaba nga ekisolo ekyava mu nsi kinaasuulidde bweru ekiteeso ky’okwawula ekkanisa n’eggavumenti mu mateeka g’Olunaku lwa Sande ag’okumpi, okuyungibwa okutukiridde kw’ekkanisa n’eggavumenti mu United States kunaatuukizibwa.
Okuviira ddala ku Septemba 11, 2001 okutuuka ku tteeka lya Sande mu Amerika, waliwo okugezesebwa okw’amaaso, okusinziira ku bayizi b’obunnabbi abategeera okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo. Kati tuli ku nkomerero ddala y’omugendo ogwo. Mu mugendo ogw’okutonda ekifaananyi ky’ensolo, waliwo enkyukakyuka nnyingi ezitwala okukula mu bujjuvu okutuuka ku tteeka lya Sande, we w’ateekezebwa mu nkola akabonero k’ensolo. Waliwo enkyukakyuka z’obufuzi, z’eddiini, z’obwannansi ne z’eby’enfuna. Mutunuulire ebintu ebyogerwako nga bikwatagana n’okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo mu kitundu ekiddako.
"Kaakano enteekateeka ziyongedde mu maaso, era enkyukakyuka ziri mu nkola, ezinaavaamu okufuula ekifaananyi ky’ensolo. Wagenda okuleetebwa ebintu mu byafaayo by’ensi ebigenda okutuukiriza ebitegeeza by’obunnabbi eby’ennaku zino ez’enkomerero" The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 976.
Okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ekisolo kulimu okutegeka okweyongera mu maaso okuliimu "events" ne "movements," nga byombi mu bungi. Ebyafaayo ebikiikirirwa emyaka ensanvu egy’obuddu gya Danyeri byatandikira ku Yekoyakimu, ne byaggwa n’ekiragiro kya Cyrus. Yesu ayolesa enkomerero y’ekintu ng’akifananiriza n’entandikwa yaakyo, era waliwo "ekiragiro" ekiraga entandikwa y’ebbanga erifaananyizibwa emyaka ensanvu egy’obunnabbi gya Danyeri. "Ekiragiro" ekyo kye kyali USA Patriot Act, ekyaasingisibwako mu lwatu ku kulumba kw’Isilamu okw’akabi okw’okusatu. Naye nga bwe kitali kya kufaanana n’ebiragiro bya pulezidenti eby’obukambwe ebya Abraham Lincoln mu ntalo y’abatuuze, oba ebya Franklin Roosevelt mu Entalo y’ensi yonna ey’okubiri, Patriot Act ekyali mu nkola, era kisoboka nnyo nti kijja okwongezebwamu amaanyi era kinywezebwe nga obutabaagana n’Isilamu w’ensi yonna bweyongera. Ebiragiro bya pulezidenti eby’omu ntalo y’abatuuze n’eby’omu Entalo y’ensi yonna ey’okubiri byaggwaamu wamu n’enkomerero y’obutabaagana, naye tewalibaawo kuggwa kwa butabaagana n’Isilamu w’ensi yonna, wabula okweyongera okw’okulumba okw’ekikambwe mu nsi yonna.
Waliwo endowooza bbiri ezikulu mu by’amateeka mu nnono y’Obugwanjuba. Amateeka g’Obwongereza n’amateeka g’Abaloma. Amateeka g’Obwongereza gasimbibwa ku kutegeera nti omuntu asooka kuba ataliiko musango okutuusa nga kikakasiddwa nti alina musango; ate amateeka g’Abaloma gasimbibwa ku kutegeera nti omuntu asooka kuba alina musango okutuusa nga kikakasiddwa nti talina musango. USA Patriot Act kye ky’okulabirako ekituufu ennyo eky’amateeka g’Abaloma, era kikontana butereevu n’amateeka g’Obwongereza. Kino kye kimu ku ‘bintu’ ebyandireetebwa mu kutondebwa kw’ekifaananyi ky’ekisolo. Singa Amerika egenda kufuuka ekifaananyi ky’Obukatoliki, endowooza y’Obukatoliki mu by’eddiini n’ebyobufuzi byetaagisa okuteekebwawo mu Amerika nga tekinnaba kussibwa mu nkola akabonero ak’ekisolo.
Ensonga eno enzijjako nnyo mu magezi gange. Kitekerako; kubanga nsonga ey’omugaso omunene nnyo. Ku bibinja bino bibiri, na kya ki kye tugenda okwegatta nakyo? Kati tuli mu kusalawo, era amangu ddala tunaategeera enjawulo wakati w’oyo aweereza Katonda n’oyo atamuweereza. Soma essuula ey’okuna ey’e Malaki, era olowoozeeko mu butuufu. Olunaku lwa Katonda lutuuse ku ffe. Ensi ekyusizza Ekkanisa. Byombi biri mu kwetegeeragana, era bikola nga bigoberera enkola ey’obutalaba wala. Aba‑Protestanti bajja okukolako ku bakulembeze b’ensi okuteeka amateeka okuzzaawo obuyinza obwabuze bw’omusajja ow’ekibi, atuula mu yeekaalu ya Katonda, yeeraga ng’ali Katonda. Emisingi gya Katoorika ey’e Roma gajja kuteekebwa wansi w’okulabirirwa n’okukuumibwa kwa Gavumenti. Okuvudde mu ddiini okw’eggwanga kuno kujja okugobererwawo mangu obuzikiriza bw’eggwanga. Okuyimirira ku mazima g’Baibuli tekujja kukkirizibwa nate mu maaso g’abo abatafuula tteeka lya Katonda mulamwa gw’obulamu bwabwe. Olwo eddoboozi lijja okuwulirwa okuva mu ntaana z’abajulizi, nga liyimiririddwa emiimu Yokaana gye yalaba nga gyattibwa olw’Ekigambo kya Katonda n’obujulirwa bwa Yesu Kristo bye baalina; olwo okusaba kujja okuva eri buli mwana wa Katonda omutuufu, nti, ‘Kiseera, Mukama, okola; kubanga balemesezza etteeka lyo.’ General Conference Daily Bulletin, Januwali 1, 1900.
Ekitundu ekyasooka kiraga obudde lwe ‘emisingi gy’Abakatoliki gijja kutwalibwa wansi w’okulabirirwa n’okukuumibwa kwa Gavumenti,’ nga kino kibaawo ku tteeka lya Sande. Etteeka lya Sande lye nkomerero y’ekiseera eky’akabonero ekyatandika nga 11 Sebuttemba 2001. Etteeka erya Patriot mu ntandikwa lifaananyiriza etteeka lya Sande ku nkomerero. Ebintu bibiri ku ebyaleetebwa okuteekawo ekifaananyi ky’ekisolo byali: okutuuka kw’ekibonoobono eky’okusatu, n’etteeka erya Patriot eryaddirira.
Okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo kwe kigezo we wanasalibwawo ensonga ey’obulamu bwaffe obutaggwaawo, era kujja nga tekinnaba kubeerawo etteeka lya Sande. Ku tteeka lya Sande ekiseera kyaffe eky’okusasirwa ng’Abadiventisti b’Olunaku olw’Omusanvu kiggalwawo, era awo we wateekebwawo akabonero akalabika era n’endera eyimusibwa. Okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo kubeerawo nga tekunnaba kubeerawo etteeka lya Sande, nga tekunnaba kubeerawo okuteekebwa kw’akabonero akalabika, era nga tekunnaba kuggalwaawo ekiseera eky’okusasirwa.
Mukama andaze ddala nti ekifaananyi ky’ensolo kijja kuteekebwawo nga tekinnaggwa ekiseera ky’okugezesebwa; kubanga kijja kubeera ekigezo ekikulu eri abantu ba Katonda, mwe eby’obulamu bwabwe obutaggwaawo bijja okusalibwawo. Ensonga z’oyimirirako ziri mu kivuyo ky’ebitakwatagana okutuusa nti batono bokka be banaalimbibwa.
Mu Okubikkulirwa 13 ensonga eno eragiddwa bulambulukufu; [Okubikkulirwa 13:11-17, kyasomeddwa].
"Kino kye kigezo abantu ba Katonda kye balina okuyitamu nga tebannateekebwako akasiyiro. Bonna abaalaga obwesigwa bwabwe eri Katonda nga bakuuma amateeka ge, era ne bagaana okukkiriza Ssabbiiti ey'obulimba, baliyimirira wansi w'ekibendera kya Mukama Katonda Yakuwa, era balifuna akasiyiro ka Katonda omulamu. Abo abaleka amazima agava mu ggulu ne bakkiriza Ssabbiiti ya Ssande, balifuna akabonero k'ensolo." Manuscript Releases, volume 15, 15.
Ekiseera eky’okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo kyayimiririrwa emyaka nsanvu egy’obuddu gya Danyeri. Danyeri yasooka ayita mu kukebera okw’okutya Katonda, bw’yalondawo okulya emmere ya Katonda yokka. Okukebera okusooka kwa Danyeri kwali okw’emmere. Okukebera okw’okubiri kwa Danyeri kwali okw’okulabika, era kwajja ku nkomerero y’ebbanga ly’okukebibwa ery’ennaku kkumi ez’okulya emmere ya Katonda mu kifo ky’okulya emmere ya Babulooni. Obuwanguzi bw’emmere eyo bwalabikira mu kulabika kw’omubiri kwa Danyeri. Okukebera okw’okubiri kwe kulabika. Okusooka kwe kw’emmere. Danyeri yalaga okukkiriza kwe, era n’ayita mu kukebera okusooka; naye mu kukebera okw’okubiri, Danyeri teyayinza kulaba mu maaso oba ajja kuboneka azito era mulungi okusinga abo abaali balya emmere ya Babulooni. Bulijjo wabaawo abantu abalabika bulungi nnyo naye balya akasasiro, era waliwo n’abakola enkyukakyuka z’ebyobulamu nga banyikivu ne beegendereza ab’alabika ng’okufa okutambulira.
Okukozesa okwefuga kwa Daniyeri n’okukkiriza mu kugezebwa okusooka kye kyamuyisaamu mu kugezebwa okw’okubiri, ne bwe kyali nti ekivuddemu eky’ekiseera eky’okugezebwa eky’okubiri kyabikkiddwako “ekizikiza”. Abawagizi ba Miller abaalya ekitabo ekitono nga 11 Agusito 1840, oluvannyuma baagulumiza Katonda mu kulangirira obubaka bw’Okukaaba mu ttumbi ly’ekiro nga obubaka buno bwasaasaana mu nsi ng’ebbiyiiye by’ennyanja eby’amaanyi. Okugezebwa okw’okubiri kwe kugezesebwa okulabika n’amaaso, nga kusookebwako okugezebwa kw’emmere okwa mu ddala n’okw’omwoyo, era ne kugobererwa ekigezo ekiraga ddala eky’obunnabbi. Okugezebwa okw’okubiri kwetaaga okulaga mu by’okulabika okw’okukkiriza okw’eyatula mu kugezebwa okusooka.
Kale okukkiriza kwe kukakasa ebintu by’esuubirwa, n’obujulizi bw’ebintu ebitalabika. Kubanga mu kwo bakadde baafuna obujulizi obulungi. Abaebbulaniya 11:1, 2.
Essuula ey’okubiri eya Danyeri kye kigezo ky’okulaba, ekituukirizibwa bulungi bwokka singa enteekateeka y’emmere eyalondebwa mu kigezo ekisooka eteekeddwa mu nkola mu ngeri entuufu mu nteekateeka y’okukemebwa.
Kubanga okubonekerwa kukyali kulw’obudde obutegekeddwa; naye ku nkomerero kujja kwogera era tekulimba. Newaakubadde nga kulwawo, lindirira; kubanga kujja ddala, tekulwawo. Laba, omwoyo gwe ogweyimusa teguli mutereevu mu ye; naye omutuukirivu alibeera mulamu olw’okukkiriza kwe. Habakuku 2:3, 4.
Ekivudde mu kugezesa okw'okubiri kisigiddwa mu kizikiza okulaga oba okukkiriza okwatulibwa mu kugezesa okw’asooka kwali okw’amazima.
Ekitangaala eky’enjawulo ekyawaweebwa Yokaana, ekyeyolekera mu bibwatuka musanvu, kyali okulambulula ebintu ebyandibaddewo mu kiseera ky’okulangirirwa kw’obubaka bw’omumalayika ow’olubereberye n’ow’okubiri. Tewali kyali kya mugaso nnyo abantu okumanya ebyo, kubanga okukkiriza kwabwe kyateekwa ddala okukemebwa. Mu nteekateeka ya Katonda, amazima ag’ewuunyisa ennyo era ag’asonga mu maaso gaali kugenda okulangirirwa. Obubaka bw’omumalayika ow’olubereberye n’ow’okubiri bwalina okulangirirwa, naye tewaali kitangaala kirala kye kyandibikkuliddwa nga obubaka obwo tebunnamaliriza omulimu gwabwo ogw’enjawulo. Okunnyonnyola kwa Bayibuli kw’Abadiventisti Abasaba Olunaku Ol’omusanvu, ekitundu eky’omusanvu, 971.
Kituukiridde mu ngeri ya Katonda nti essuula ey’okubiri eya Danyeri esinziira ku kifaananyi, kubanga kiyimirira okugezesebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo. Abo abayizi b’obunnabbi abaategeera nti Ssettemba 11, 2001 kye kutuukirizibwa kw’obunnabbi, mu ngeri ey’ekifaananyi baalya ekitabo ekyakwekebwa. Ne baddirizibwa okuddayo ku makubo amakadde g’Obwadiventisi, nga bwe galabikira ku bipande by’abatandisi eby’1843 n’eby’1850. Amakubo amakadde gaalambulula entambula y’omalayika asooka; era ne baddirizibwa okutegeera nti ekyo kyakiikirira entambula y’omalayika owokusatu. Okubikkulirwa kwonna okw’omuwendo kwe baaleetebwa okutegeera, kwava mu kutegeera enkola y’obunnabbi gye baafuna. Enkola eyo yalabikirizibwa mu nkola ya William Miller, era n’ekkakasibwa bwe bwaweebwa amaanyi obubaka obusooka mu byafaayo bye nga ku 11 Agusito 1840.
"Mu mwaka gwa 1840, okutuukirizibwa okulala okwenjawulo okw’obunnabbi kwazuukusa obwegendereza obwasaanye nnyo. Emyaka ebiri emabega, Josiah Litch, omu ku basumba abakulembera mu kubuulira Okujja okw’Okubiri, yawandiika n’atangaza ennyinyonnyola ey’Okubikkulirwa 9, ng’alagula okugwa kwa Bwakabaka bwa Ottoman. Ng’okubala kwe bwe kwalaga, obuyinza buno bwateekwa okuggyibwawo . . . ku lwa 11, omwezi gw’omunaana, 1840, lwe kyandisubirwa nti obuyinza bwa Ottoman e Constantinople bunaamenyeka. Era kino, nzikiriza, kijja kusangibwa nga bwe kituufu.'"
Mu kiseera ddala ekyalambikibwa, Buturukki, ng’eyita mu babaka b’eggwanga baayo, yakkiriza okufuna obukuumi okuva eri amawanga amaanyi agagattiddwa ag’e Bulaaya, era bwe batyo ne yeeteeka wansi w’okulamulibwa kw’amawanga g’Obukristaayo. Ekintu ekyo kyatuukiriza mu bujjuvu obunnabbi. Bwe kyamanyikika, abantu bangi nnyo ne bakakasibwa ku ntuufu y’emisingi egy’okutaputa obunnabbi egyakkirizibwa ne okugobererwa Miller n’abo be yakolagana nabo, era amaanyi ag’ewuunyisa ne gakiwa ekibiina ekyalindirira Okudda kwa Kristo. Abasajja ab’amagezi n’ab’ekitiibwa ne beegatta ne Miller, mu kubuulira era n’okubunyisa mu biwandiiko ebirowoozo bye, era okuva mu 1840 okutuuka mu 1844 omulimu ne gweyongera mangu nnyo. The Great Controversy, 334, 335.
Bwe baakkiriza nti Ssebuttemba 11, 2001, kyali okutuukirizibwa kw’obunnabbi, baakakasibwa ne ku butuufu bw’emisingi egy’okuvvuunula obunnabbi egyakkirizibwa Future for America. Malayika yali amaze okukka n’ekitabo ekikwekeddwa n’alagira abo abanaalya balye. Omusingi gw’amagezi g’obunnabbi oguli mu kitabo ekitono eky’ebyafaayo by’Abamillerite, n’ekitabo ekikwekeddwa eky’ebyafaayo byaffe eby’omu kiseera kino, gwe gwetaagibwa okuyita bulungi mu kigezo eky’okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ekisolo. Naye oluvannyuma lw’okulya, oba okuyingiza enkola y’obunnabbi mu bulamu, omusomi alina oluvannyuma okulaga okukkakasa okulabika okw’ebyo bye yali alye. Ekikolwa ekyo eky’okukkiriza kirina okweyoleka mu kigezo ekiyitibwamu, ng’ebivaamu biri ‘mu kizikiza’.
Bino, amateeka ag’obunnabbi ga William Miller agalabikira mu byafaayo bya malayika asooka, nga bigattiddwa n’ebisumuluzo eby’obunnabbi ebyateekebwawo mu byafaayo bya malayika owokusatu, bisobozesa abayigirizwa b’obunnabbi okutegeera nti buli omu ku bamalayika basatu ab’Okubikkulirwa 14 yajja n’obubaka mu kitabo kitono ekyalina okulibwa. Enkola gye baakwatako ey’okulya ekyo esobozesa abo abayigirizwa okulaba nti bwe yakkira wansi malayika w’Okubikkulirwa 18 ku lunaku lwa 11 September 2001, yali n’ekitabo ekirina okulibwa mu mukono gwe, newankubadde tekyogerwako butereevu mu mutwe ogwa 18.
Malayika yalina ekitabo ekyali kikwekeddwa mu mukono gwe. Endowooza eyo y’obunnabbi kye Daniyeri yalaga bwe yasalawo okugaana emmere eya Babulooni. Endowooza eyo y’obunnabbi y’ekyetaagibwa okulaba okutondedwa kw’ekifaananyi ky’ensolo, kubanga newankubadde twategeezeebwa nti waliwo “entambula” n’“ebintu ebigenda okubaawo” ebirireetebwa mu kutondedwa kw’ekifaananyi ky’ensolo, era twategeezeebwa nti entambula ey’okuteekawo amateeka ga Ssande eritambulira mu “kizikiza.” Tulina okubeera n’“engalasi ez’okulaba ekiro” ez’omwoyo okusobola okulaba entambula zaabwe mu kizikiza, kubanga kino kwe kutondedwa kw’ekifaananyi, naye kutondedwa mu “kizikiza.” Kinaamanyikibwa kyokka okuyita mu mateeka g’obunnabbi omuyizi w’obunnabbi gye yakkiriza bwe yategeera Ssettemba 11, 2001, ng’okutuukirizibwa okw’okutuuka kw’Akabi ak’okusatu.
Katonda alaze ebigenda okutuuka mu nnaku ez’enkomerero, abantu be balyoke bategekebwe okuyimirira mu kibuyaga ky’okuwakanyizibwa n’obusungu. Abo abaalabuddwa ku bintu ebiribatuukako tebalina kutuula nga batereevu mu kulindirira ekibuyaga ekirijja, nga beesanyusa nti Mukama ajja okubakingira abeesigwa be ku lunaku lw’obuzibu. Tufaananenga abantu abalindirira Mukama waabwe, si mu kulindirira kwa bwereere, naye mu kukola n’obunyiikivu, nga tulina okukkiriza okutanyegayega. Kati si kiseera kukkiriza ebirowoozo byaffe okunyigirizibwa mu bintu ebitali bya mukulu. Nga abantu beebase, Setaani akola n’obunyiikivu nga atereeza ensonga bw’atyo abantu ba Mukama baleme kufuna kisa newankubadde bwenkanya. Ekikwekweto kya Sande kati kikyeyita mu kizikiza. Abakulembeze bakweka ensonga entuufu, era bangi abeegattizza ku kikwekweto bennyini tebategeera we omuguddo og’awansi gugenderera. Ebigambo byaakyo byangu era ng’ebirabika nga bya Kikristaayo, naye bwe kinaayogerera kijja kubikkula omwoyo gw’omusota omukulu. Kibuvunaanyizibwa kyaffe okukola byonna ebiri mu maanyi gaffe okuziza obulabe obutulabirira. Tuteekwa okuteeka amaanyi mu kumalawo obusosoze nga tweyanjula bulungi mu maaso g’abantu. Tuteekwa okubaleetera ensonga entuufu eriwo, bwe tutyo ne tussaawo okwegaana okusinga obuyinza okuwakanya ebipimo ebigenderera okunyigiriza eddembe ly’omutima. Tuteekwa okunoonya Ebyawandiikibwa era tubeere basobola okuwa ensonga z’okukkiriza kwaffe. Nnabbi agamba nti: ‘Ababi banaabeeranga babi; so tewaliba mu babi anategeera; naye abagezi banaategeera.’ Obujulizi, ekitabo eky’okutaano, omuko 452.
Danyeri akiikirira "abagezi" abasobola okulaba entambula ey’okuteekawo amateeka aga Sande, ne bwe kikolebwa mu "kizikiza." Asobola okukikola kubanga yayitamu ekigezo ky’ebyokulya okusooka, nga tannaba kuyitamu ekigezo eky’okulaba. Ekigezo eky’okulaba eky’okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo kiba mu "kizikiza."
Mu kiwandiiko ekiddako, tujja okutandika okwekenneenya Danyeri essuula ey’okubiri ng’obubaka bw’omulayika ow’okubiri.
Era ndireeta abazibe amaso mu kkubo lwe tebaamanyi; ndibakulembera mu mikkubo gye tebaamanyi: ndifuula ekizikiza okuba omusana mu maaso gaabwe, n’ebitali bitereevu ndibitereeza. Ebyo ndibibakolera, so te ndibavaako. Isaaya 42:16.