Obusiraamu obwogerwako mu bunnaku obusooka n’obw’okubiri mu Okubikkulirwa essuula ey’omwenda bwakiikirira omusango ogwaleetebwa ku Loma. William Miller yatuuma amakondeere “emisango egy’enjawulo” egyaleetebwa ku Loma, naye Miller teyasobola kulaba Loma ya mulembe guno, nga ye omukago ogw’obutundu busatu ogutwala ensi e Amagedoni. Uriah Smith yamanya nti amakondeere gaakiikirira omusango gwa Katonda ku Loma, era nti ekkondeere ery’okutaano n’ery’omukaaga (obunnaku obwasooka n’obw’okubiri) byali ebibonerezo ku Ekkanisa Katolika.

Okunnyonnyola ku ekondeere eno, tujja nate okuggyamu mu byawandiiko bya Ssebo Keith. Omuwandiisi ono mu mazima agamba nti: 'Abannyonnyozi kumpi bonna bakkiriziganya mu ngeri emu ku kimu kino okusinga ku kyonna ekirala mu Ekitabo ky’Okubikkulirwa: nti ekondeere ey’okutaano n’ey’omukaaga, oba ennaku ezisooka n’ez’okubiri, biteekeddwa ku Abasarasini n’Abaturuki. Kitegeerekeka bulungi nnyo okutuusa nga kumpi tekisoboka kukitegeerwa bubi. Wabula mu kifo ky’olunyiriri olumu oba abiri olulaga buli kimu, essuula ey’omwenda yonna eya Okubikkulirwa, mu bitundu eby’enkanankana, etwaliddwa okunnyonnyola byombi.'

"'Obwakabaka bw'Abaroma bwakkendeera, nga bwe bwazimbibwa, mu kuwamba; naye Abasarasini n'Abaturuki be baayitamu endiini ey'obulimba n'efuuka ekibonerezo ekikambwe eri ekkanisa eyava mu mazima; n'olwekyo, mu kifo ky'ekikondeere eky'okutaano n'eky'omukaaga okuteekebwa mu linnya eryo lyokka ng'ebyasooka, byayitibwa 'ennaku'." Uriah Smith, Daniel and Revelation, 495.

Kye Miller ne Smith bataategeera ku nsonga y’empanda ng’okusalira omusango kwa Katonda eri Ruumi, kye kyali nti emisango egyo gyaleetebwa olw’okuwalirizibwa okusinza enjuba. Mu mwaka 321, Constantine yateekawo etteeka erya Sande eryasooka, era oluvannyuma lwa myaka mwenda n’asengula ekibuga ekikulu okuva mu kibuga kya Ruumi n’akitwala mu kibuga kya Constantinople, bw’atyo n’atandikawo omutendera gw’okumenyekamenyeka kw’Obwakabaka bwa Ruumi. Mu kitabo kya Danieri, omutwe ogw’ekkumi n’emu, Ruumi ey’obupagani yali eteekwa okufuga mu bujjuvu okumala ‘ebbanga’, eriraga emyaka 360, okuva ku Lutalo lwa Actium mu mwaka 31 BC, okutuuka mu mwaka 330, lwe Constantine yayawula obwakabaka n’abugabanya mu Bugwanjuba n’Obuvanjuba.

Anaayingira mu mirembe n’okutuuka ne mu bitundu ebisinga obugagga eby’ettundutundu; era alikola bye bataakola bajjajja be, newaakubadde bajjajja ba bajjajja be; alibigabira mu bo omunyago, n’ebintu ebyanyagibwa, n’obugagga; era aliteekateeka enkwe ze ku bigo eby’amaanyi, okumala akaseera. Daniyeri 11:24.

Mu myaka ebikumi bisatu mu nkaaga egyo, Obwakabaka bwa Loma mu butuufu bwabwo bwali nga tebusobola kuwangulwa, naye bwe baatwala ekibuga ekikulu mu Buvanjuba, obusobozi okufuga obwakabaka obunene nnyo obwo tekyasoboka. Konsitaantino yagezaako okukuuma obuyinza ng’agabanya obwakabaka wakati w’abatabani be basatu, naye ekyo kyayongerera ddala okuzikirira kw’obwakabaka obwaliwo edda.

Mu mwaka gwa 538, obwapaapa bwatuula ku ntebe y’ensi, era ku Lukiiko olw’okusatu e Orleans, etteeka erya Ssande lyayisibwa. Noolwekyo, mu mwaka gwa 606, Muhamadi yatandika obuweereza bwe obw’obunnabbi, era mu ngeri y’akabonero yakiikirira empanda eyali okugenda okubeera kye abannabyafaayo bayita 'ekiboko eky’okubonereza ekanisa eyakyama'. Ebyafaayo eby’ennaku ezisooka n’ezo ez’okubiri, ebyatandikira ku buweereza bwa Muhamadi mu mwaka gwa 606, byaggwaawo nga 22 Okitobba 1844, nga empanda ey’omusanvu bwe yafuuwa.

Okwennyamira okw’okubiri kuyiseewo; era, laba, okwennyamira okw’okusatu kujja mangu. Ne malaika ow’omusanvu n’afuuyira; ne wabaawo amaloboozi amanene mu ggulu nga bigamba nti, Obwakabaka obw’ensi eno bufuuse obwakabaka bwa Mukama waffe n’obwa Kristo we; era alifuga emirembe n’emirembe. Okubikkulirwa 11:14, 15.

Mu byafaayo by’ennaku ebbiri ezisooka, Constantinople, ekibuga ekikulu kya Roma ey’Ebuvanjuba, kyawambibwa mu 1453, ate Roma ey’Obwa Papa mu Bugwanjuba yafuna ekiwundu eky’okufa mu 1798. “Ekikonge ky’ekkanisa eyavudde mu mazima” kyagwisa wansi Roma ey’eby’obufuzi n’eya ddiini byombi. Obumu obusatu bwa Roma ya leero bujja okutuukirizibwa mu tteeka lya Ssande eririna okuteekebwawo mangu mu United States.

“Abaprotestanti b’Amerika bajja kuba ab’olubereberye okugolola emikono gyabwe ne basomoka ekibawawula okukwata ku mukono gw’Obw’emizimu; bajja ne bayita ku kinnya ekinnene okukwatagana mu mikono n’obuyinza bwa Rumi; era wansi w’amaanyi g’okwegatta kuno okutatu, eggwanga lino lijja okugoberera mu bigere bya Rumi mu kulinnyirira obuyinza bw’omutima.” Empaka Enkulu, 588.

Lw’ekiseera ekyo, Obusiraamu bw’akabi ak’asatu bunaatuukiriza ekibonerezo kya Katonda ku Loma ey’omu mulembe olw’okukaka okusinza ku Ssande, nga bwe yakikolera Loma ey’obupagani n’eya Abapapa. Ku Loma ey’obupagani yakozesa emikondeere ena egyasooka okumaliriza obufuzi bw’Abaroma mu kibuga ekikulu kya Loma ey’ebugwanjuba okutuuka mu mwaka gwa 476; kubanga oluvannyuma lwa mwaka gwa 476 tewaali mufuzi wa kibuga oyo ava mu kika ky’Abaroma. Mu 1453, ekkondeere ery’okutaano ery’Obusiraamu lyamaliriza obufuzi bw’Abaroma mu Loma ey’ebuvanjuba. Okutuuka mu 1798, obufuzi bw’Abapapa ku kugabanyibwa kw’edda mu bitundu kkumi kw’amawanga ga Yulopu bwaggwaawo mu byafaayo by’ekkondeere ery’omukaaga ery’Obusiraamu. Okuzikirira kw’obwakabaka obw’obufuzi bwa Loma, obw’ebugwanjuba n’obw’ebuvanjuba, n’obwakabaka obw’eddiini bwa Loma, kwaleetebwa oluvannyuma lw’okukaka okusinza enjuba okw’obupagani.

Abantu ba United States babadde bantu abakwatiddwa ekisa; naye bwe banaakomya eddembe ly'eddiini, ne bava ku ObuProtestanti, ne bawagira ObuPapa, ekipimo ky'omusango gwabwe kinaabeera kijjuvu, era 'obujeemu bw'eggwanga mu by'eddiini' bujja kuwandiikibwa mu bitabo eby'omu ggulu. Ekinaava mu bujeemu buno kibeera okuzikirira kw'eggwanga. Review and Herald, Meyi 2, 1893.

Okukozeebwa emirundi esatu kw’obunnabbi kuteekawo ennono y’okutuukirizibwa okw’enkomerero kw’obunnabbi, nga kisinziira ku nnono z’okutuukirizibwa ebyasooka ebibiri. Ku September 11, 2001 ekibonerezo eky’okusatu kyatuuka mu byafaayo. Kyali kisookera ddala okujja nga October 22, 1844, kubanga ekibonerezo eky’okusatu kye ekkondeere ey’omusanvu, era ekkondeere eyo yatandika okufuuwa mu kiseera ekyo. Naye nga bwe byali eri Isirayiri ey’edda, Isirayiri ey’omulembe guno yalonda okujeemera ne yaleeta ekiseera eky’okutayiriranga mu ddungu mu kifo ky’okumaliriza omulimu. N’olwekyo, ekiseera ky’okuteekako akabonero, ekya malayika ow’okusatu, kyalwiswa okutuusa lwe kyatandika nate ku September 11, 2001.

Okutakkiriza, okwemulugunya, n’okujeemera byaziyiza Isirayiri ey’edda okuyingira mu nsi ya Kanaani okumala emyaka amakumi ana. Ebibi ebyo bimu byavuddeko okulwawo okuyingira kwa Isirayiri wa leero mu Kanaani ow’eggulu. Mu nsonga zombi, ebisuubizo bya Katonda tebyalina musango. Okutakkiriza, okwagala eby’ensi, obutwewaayo, n’okuwakana mu bantu b’Omukama abeyita nti be bantu be bye bitutadde mu nsi eno ey’ebibi n’ennaku okumala emyaka mingi. Obubaka Obulondeddwa, ekitabo 2, 69.

Katonda takyuka, era asalira omusango okusinziira ku kitangaala ekiriwo. Isirayiri ya mulembe guno yalina ekitangaala ekingi okusinga Isirayiri ey’edda, era twategeezebwa nti "ebibi bimu bimu byaddirizza okuyingira kwa Isirayiri ya mulembe guno mu Kanani ow’eggulu." Singa Isirayiri ya mulembe guno yasalirwanga omusango ku kitangaala kwe Isirayiri ey’edda yasalirwako kyokka, kyandibadde kimala, naye bo baalina ekitangaala ekisinga. N’olwekyo, bwe kiba nti "ebibi bimu bimu" bye byavaako "Isirayiri ey’edda" okutambulattambula mu "ddungu" okumala "emyaka amakumi ana," kale si nti "Isirayiri ya mulembe guno" yagobebwa mu "ddungu" mu bujeemu bwa 1863 byokka, wabula era kyali kikakasa nti bajja kufirayo. "Ebibi" byabwe byaddirizza omulimu gw’omulangirizi ow’okusatu okutuusa leero.

Malayika n’agamba nti, "Malayika ow’okusatu abasibira mu bisuunku, oba abateekako akabonero, olw’eggwanika ery’omu ggulu." Akabinja kano akatono kaalabika nga kakoowuuse, ng’abaabadde bayise mu migezo egy’amaanyi n’entaalo enzijuvu. Era kyalabika ng’enjuba emaze okuva emabega g’ekire n’eyaka ku buuso bwabwe, ekyo ne kibaleetera okulabika ng’abawangudde, ng’obuwanguzi bwabwe bwali kumpi okutuukirizibwa. Ebyawandiikibwa Ebyasooka, 88.

Ebibi bimu ebyavaako Isirayiri ey’edda okugobebwa n’okufiira mu ddungu bye byennyini ebizizzaayo omulimu gw’omulayika ow’okusatu eyatuuka nga 22 October 1844.

Bwe yamala Yesu okuggulawo oluggi lw'Ekifo Ekitukuvu Ennyo, ekitangaala kya Ssabbiiti kyalabika, n'abantu ba Katonda ne bagezesebwa, nga bwe baagezesebwa abaana ba Isirayiri edda, okulaba oba baakukuuma etteeka lya Katonda. Nalaba malayika owokusatu ng'alaga waggulu, ng'abalaga abaakiggwaamu essuubi ekkubo erigenda mu Kifo Ekitukuvu Ennyo mu Ekyasinzizo eky'omu ggulu. Bwe bayingira mu Kifo Ekitukuvu Ennyo mu kukkiriza, bamusanga Yesu, n'ensuubi n'essanyu ne bizuukira buggya. Nalaba nga baddayo emabega, nga bejjukira ebyayita, okuva ku kulangirirwa kw'okudda okw'okubiri kwa Yesu, ne bayita mu bumanyirivu bwabwe okutuuka ku kuyitawo kw'ekiseera mu 1844. Balaba engeri okukiggwaamu essuubi kwabwe gye kunnyonyoleddwa, n'essanyu n'okukakasa ne bibazzaamu amaanyi nate. Malayika owokusatu atadde ekitangaala ku ebyayita, eby'ensangi zino, n'ebigenda okujja, era bamanyi nti Katonda ddala y'abakulembedde mu kulabirira kwe okw'ekyama. Early Writings, 254.

Malaika ow’okusatu ye malaika ow’okuteekako ekisampu, era yatuuka nga 22 Okitobba 1844, naye omulimu gwe gwakereezebwa olw’ebibi ebyo byennyini ebyaleetera Isirayiri ey’edda okufiira mu ddungu. Okukereezebwa okwaleetebwa obujeemu bwa 1863, kwali kukereezesa omulimu gwa malaika ow’okusatu, era olw’ekyo okuteekako ekisampu kuziyiziddwa era kukereezeddwa okumala emyaka egisukka mu kikumi.

[Okubala 32:6-15, byogeddwa.] Mukama Katonda ye Katonda ayagala obuggya, naye agumiikiriza nnyo ebibi n’okumenya amateeka kw’abantu be mu mulembe guno. Singa abantu ba Katonda batambulidde mu magezi ge, omulimu gwa Katonda gubadde guyongedde, obubaka bw’amazima bubadde butwaliddwa eri abantu bonna ababeera ku maaso g’ensi yonna. Singa abantu ba Katonda bamukkirizza ne babeera abakola ekigambo kye, ne bakwata ebiragiro bye, malaika teyandibadde ajja ng’abuuka mu ggulu n’obubaka eri bamalayika bana abaali bagenda okusumulula empewo okuzikuba ku nsi, ng’akaaba nti, Mwekomeze, mwekomeze empewo ennya, ne zitakuba ku nsi okutuusa lwe nnaaba nteekeko akabonero ku bipaji by’emitwe gy’abaddu ba Katonda. Naye kubanga abantu tebaagondera, tebamwebaza, era si batukuvu, nga bwe yali Isirayiri ey’edda, ebbanga liyongereddwayo abantu bonna bawulire obubaka obwasembayo bw’ekisa obulangirirwa n’eddoboozi ddene. Omulimu gwa Mukama guzibiddwawo, ekiseera eky’okuteekako akabonero kiddiriziddwa. Abangi tebannawulira amazima. Naye Mukama alibawa omukisa bawulire era baakyuke, era omulimu omukulu gwa Katonda guliyongerayo okugenda mu maaso. Manuscript Releases, voliyumu 15, 292.

Ku lunaku lwa 11 Sebutemba 2001 malayika ow’okusatu yatuuka nate, era ekiseera eky’okuteekebwako akabonero ekyali kyakereezeddwa okuva mu bujeemu bwa 1863 ne kitandika nate. Kwali okutuuka kw’Obusiraamu obw’ekabi eky’okusatu, era kye kkondeere ey’omusanvu eriraga entandikwa y’ekiseera eky’okuteekebwako akabonero. Ekiseera eky’okuteekebwako akabonero kyatandika n’okutuuka kwa malayika ow’okusatu ku lunaku lwa 22 Okitobba 1844, bwe kkondeere ey’omusanvu yatandika okufuuwa, naye ekkondeere eyo yaziyizibwa era ne yakereererwa.

Era malayika gwe nnalaba ng’ ayimiridde ku nnyanja ne ku nsi n’ayimusa omukono gwe eri eggulu, n’alayira oyo abeerawo emirembe n’emirembe, eyatonda eggulu, n’ebiri omuli, n’ensi, n’ebiri omuli, n’ennyanja, n’ebiri omuli, nti tewalibaawo kiseera nate; naye mu nnaku ez’eddoboozi lya malayika omusanvu, bw’alitandika okuwuuza, ekyama kya Katonda kinaakomekkerezebwa, nga bwe yalangirira eri abaddu be bannabbi. Okubikkulirwa 10:5-7.

"Eddoboozi" lya malayika ow’omusanvu, lye ddoboozi lya malayika ow’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omunaana, eyakka mu kiseera lwe byasuulibwa wansi ebizimbe ebinene eby’ekibuga New York City.

Awo oluvannyuma lw’ebyo nalaba malayika omulala ng’akka okuva mu ggulu, ng’alina amaanyi amanene; n’ensi n’eyaka olw’ekitiibwa kye. N’akaaba n’eddoboozi ery’amaanyi nnyo, ng’agamba nti, Babulooni omukulu agudde, agudde, era afuuse ekifo eky’okubeeramu baddayimooni, ne kkomera ly’emyoyo gyonna egy’obutali butukuvu, n’ekisiba ky’ebinyonyi byonna ebitali bitukuvu era ebyenyinyalwa. Kubanga amawanga gonna banywedde ku wayini w’obusungu bw’obwenzi bwe, n’abakabaka b’ensi bakoze naye obwenzi, n’abasuubuzi b’ensi bafuuse abagagga olw’obungi bw’eby’obugwagwa bye. Okubikkulirwa 18:1-3.

"Eddoboozi" ly'omulayika ow'amaanyi aserengeta, liragira abamalayika okukwata empewo ennya, ezirabika ng' "embalaasi ey'ekiruyi" eyagala okwesumulula n'okuleeta okufa n'okuzikiriza mu kkubo mwe giyita.

Bamalayika ba Katonda bakola bw’alagira, nga baziziyiza empewo z’ensi, empewo zireme kuvuga ku nsi, newaakubadde ku nnyanja, newaakubadde ku muti gwonna, okutuusa nga abaddu ba Katonda baateekeddwako akabonero mu binyindo byabwe. Alabika omalayika omuzira ng’ayambuka okuva ebuvanjuba (oba we enjuba ezibukira). Ono omalayika omuzira okusinga abalala alina mu mukono gwe akabonero ka Katonda omulamu, ka Ye eyokka ayinza okuwa obulamu, era ayinza okuwandiika akabonero oba obuwandiike ku binyindo by’abo abaligabirwa obutafa, obulamu obutaggwaawo. Ye ddoboozi lya malayika ono ow’oku ntikko eryalina obuyinza okulagira bamalayika bana okuziziyiza empewo ennya okutuusa nga omulimu guno gumaze okukolebwa, era okutuusa lwe y’anaabagamba okuzirekula. Obujulizi eri Abasumba, 445.

Malayika alagira Abamalayika bana okukwata empewo, ye malayika owa Okubikkulirwa essuula ey'ekkumi n'omunaana ey'atangaaza ensi n'ekitiibwa kye, era "eddoboozi lye ery'amaanyi" ye ddoboozi lya malayika ow'omusanvu.

Era ekifaananyi ekikulu ennyo kiweebwa mu Kubikkulirwa essuula 7 ku lw’okulowoozebwako, okututaamu essanyu, era okutugumya! Bamalayika bana bawereddwa obutume okukola omulimu ku nsi. Naye Omu eyagula ensi ng’ewaayo ye mwennyini ng’ensasula yaayo, alina abalonde abatono. Baani? Abo abakwata amateeka ga Katonda gonna era abalina okukkiriza kwa Yesu.

Yokaana n’ategeezebwa okulaba ekintu ekirala: “Era ne ndaba malaika omulala ng’ava ebuvanjuba, ng’alina akabonero k’Katonda omulamu” (Okubikkulirwa 7:2). Ono ani? Malaika w’endagaano. Avudde mu kuzibuka kw’enjuba. Ye enzibukira y’obudde eva waggulu. Ye ekitangaala ky’ensi. “Mu ye mwalimu obulamu; era obulamu bwali ekitangaala ky’abantu” (Yokaana 1:4). Ono ye Isaaya gwe yannyonnyola: “Kubanga omwana atuzaliddwa, omwana atuweereddwa; n’obufuzi buliba ku kibegabega kye; era erinnya lye linaayitibwa Ekyewuunyo, Omuteesa, Katonda Omuyinza Ennyo, Kitaffe ataggwaawo, Omulangira w’Emirembe” (Isaaya 9:6). N’akaaba ng’oyo alina obuyinza obusinga ku magye g’abamalayika ab’omu ggulu abaali bawaweebwa okuleetera ensi n’ennyanja obulabe, n’agamba nti, “Temwonona nsi, newaakubadde ennyanja, newaakubadde emiti, okutuusa lwe tunaateekako akabonero ku baweereza ba Katonda waffe ku malubawo gaabwe” (Okubikkulirwa 7:2, 3).

Wano ekya Katonda n’eky’obuntu byegattiddwa wamu. Ekiragiro kiweebwa bamalayika bana okuzisiba empewo ennya okutuusa lwe banaafuna okuyitibwa kwe. Soma omutwe gwonna. Eddoboozi eriragira nti, ‘Temwonona,’ liyogerwa Omuzzaawo, Omununuzi.

Okusalira omusango n’obusungu byali biteekwa okuziyizibwa mu banga butono bokka okutuusa nga omulimu omutegekeddwa gumaze okukolebwa. Obubaka, obubaka obwasembayo obw’okulabula n’okusaasira, buziyiziddwa mu kukola omulimu gwabwo olw’okwagala ensimbi okw’okwerowoozaako wekka, olw’okwagala obuwummu okw’okwerowoozaako wekka, era n’olw’obutetegefu bw’abantu okukola omulimu ogwetaagisa okukolebwa. Omulayika agenda okwakazika ensi n’ekitiibwa kye abadde alindirira ebikozesebwa by’obuntu mwe omusana ogw’eggulu guyinza okusana, era bwe batyo bakolaganira wamu okuwa, mu bukulu bwabwo obutukuvu era obw’amaanyi, obubaka obugenda okusalawo eby’enkomeredde by’ensi. Manuscript Releases, voliyumu 15, 222.

Malayika owokusatu, oyo ye Kristo, era ye malayika ow’okuteekako akabonero eyatuuka nga 22 Okitobba 1844; naye olw’obutagondera bw’abantu ba Katonda, omulimu gwe ogw’okuteekako akabonero ku 144,000 gwakawulwa okutuusa nga 11 Septemba 2001. Awo Isiramu ey’Olubonoobono olw’okusatu ne liwisa wansi ebizimbe binene e New York, era omutendera gw’okuteekako akabonero ne gutandika. Mu kiseera ekyo amawanga ne “banyiiga, kyokka nga bakuumibwawo.” Eddoboozi erisooka ery’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omunaana, lye ddoboozi eriragira bamalayika bana okubeera nga bakuumye awo, ng’abantu ba Katonda bateekebwako akabonero.

Yesu bulijjo alaga enkomerero ng'agiwanjaganya n'entandikwa, era ku Febwali 26, 1993, Obusiraamu obw'ennaku ey'okusatu bwabbomola paakingi ey'omu ttaka eya North Tower eya World Trade Center nga bakozesa bbomu eyali mu lori. Okubwatuka kwaleeta okwonooneka okunene ku kizimbe, ne kwetta abantu mukaaga era ne kulumya abasukka mu lukumi abalala. Newankubadde olulumba olwo tekwagwisa eminara, kyali ekikolwa ky'obutemu obw'entiisa ekikulu ku ttaka lya Amerika era ne kiragirira ebigenda okubaawo nga 11 Sebutemba 2001.

Ekiseera eky’okuteekebwako akabonero kyatandika nga 11 Sseputemba 2001, naye kyalimu n’okulabula okwabaddewo emyaka munaana nga tekinnaba kutuuka. Okulumba kw’Abaislamu ku Isirayiri nga 7 Okitobba 2023 kuli kulabula okw’amaaso ku nkomerero y’ekiseera eky’okuteekebwako akabonero. Obubonero bw’obunnabbi bw’eky’okutya ekisatu busimbiddwa ku obubonero bw’obunnabbi bw’eby’okutya ebiri ebyasooka. Mu bigambo ebisooka eby’omutwe ogw’omwenda ogw’Okubikkulirwa, okuteekebwako akabonero kw’abantu 144,000 kulagiddwa.

Tujja kutunuulira ensonga eyo mu kiwandiiko ekiddako.

Bwe kiba nti ebifaananyi nga bino bigenda okujja, emisango egikambwe nnyo ku nsi ey’omusango, abantu ba Katonda banaabuddukira wa? Banaakwekebwa batya okutuusa obusungu lwe buggwaawo? Yokaana alaba ebintu eby’obutonde—ekikankano ky’ensi, embuyaga ennene, n’enkayaayaana z’ebyobufuzi—nga by’eragiddwa ngibikuumiddwa abamalayika bana. Empewo zino ziri mu mukono okutuusa Katonda lw’anaalagira bazirekule. Eyo mwe muli obukuumi bw’ekkanisa ya Katonda. Abamalayika ba Katonda bakola nga bwe y’abaalagira, nga bazibira empewo z’ensi, zireme okuwuuba ku nsi, newaakubadde ku nnyanja, newaakubadde ku muti gwonna, okutuusa abaddu ba Katonda lwe banaateekebwako akabonero ku malabo gaabwe. Omalayika ow’amaanyi nnyo alabwibwa ng’ayambuka okuva ebuvanjuba, awazibukira enjuba. Ono, asiinga amaanyi mu bamalayika, mu mukono gwe mulimu akabonero ak’Okatonda omulamu—oyo yekka asobola okuwa obulamu—asobola okuteekako ku malabo akabonero oba obuwandiike ku abo abalina okuweebwa obutafa, obulamu obutaggwaawo. Ye ddoboozi ly’omulayika ono ow’awaggulu ennyo eryaali n’obuyinza okulagira abamalayika bana okuzibira empewo ennya okutuusa omulimu guno lwe gunaaba guweze, era okutuusa lwe y’anaawa ekiragiro zirekulwe.

Abo abawangula ensi, omubiri, ne Setaani, be banaabanga abasiimiddwa, abaalifuna akabonero ka Katonda omulamu. Abo emikono gyabwe gitali mirongoofu, emitima gitali girongoofu, tebalifuna akabonero ka Katonda omulamu. Abo abateekateeka ekibi ne bakikola balirekebwawo. Aba bokka, abali mu mbeera mu maaso ga Katonda nga bali mu kifo ky’abo abeenenya era abaatula ebibi byabwe ku Lunaku Olukulu olw’Okutangirizibwa olutali lwa kifaananyi, be balimanyibwa era bateekebweko akabonero nga basaanira okukuumibwa kwa Katonda. Amannya g’abo abeesimbu nga batunula, balindirira, era bakuuma okulabika kwa Mulokozi waabwe—nga bakikola n’obumalirivu n’okwegomba okusinga abo abalindirira enkya—galibala wamu n’ago g’abo abaateekebwako akabonero. Abo, newaakubadde nga okutangaaza kwonna kw’amazima kukubira ku myoyo gyabwe, kyandibadde nti balina emirimu egikwatagana n’okukkiriza kwe beyamiridde mu lwatu, naye ne basendasendwa ekibi, ne beeteekera ebifaananyi mu mitima gyabwe, ne bayonoona emyoyo gyabwe mu maaso ga Katonda, era ne bayonoona n’abo abeegatta nabo mu kibi, amannya gaabwe galisangulwawo mu Kitabo ky’Obulamu, era balirekerwa mu kizikiza kya ttumbi, nga tebalina mafuta mu bibya byabwe n’ettaala zaabwe. ‘Naye mmwe abatya erinnya lyange, Enjuba ey’Obutuukirivu erisituka n’okuwonya mu biwawaatiro byayo.’

Okuteekebwa akabonero ku baddu ba Katonda kuno kwe kimu kye kyayolesebwa Ezeekyeri mu kwolesebwa. Era Yokaana naye yali omujulirwa w'okubikkulirwa kuno okw'ewuunyo ennyo. Yalaba ennyanja n'amayengo gaayo nga gabuuma nga gakaaba, era emitima gy'abantu nga gibalemera olw'entiisa. Yalaba ensi ng'ekankana, n'ensozi nga zitwalibwa mu makkati g'ennyanja (ekyo nga kituuka ddala), amazzi gaayo nga gabuuma era nga gatabuka, n'ensozi ne zikankana olw'okweyiwuuma kwagwo. Yalabisibwa ebibonerezo, kawumpuli, enjala, n'okufa nga bituukiriza omulimu gwabyo ogw'entiisa. Testimonies to Ministers, 445.