Essuula ey’okubiri eya Danyeri ekiikirira malayika ow’okubiri ow’omu Kubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’ennya. Bwe kityo, ekiikirira ekigezo eky’okubiri ku bigezo ebisatu, ebiragibwa ng’ekigezo ekikwata ku mmere, ne kiddirirwa ekigezo ekikwata ku kulaba, ate ku nkomerero ekigezo kya litimasi. Ebigezo ebyo byonsatule, era nga bwe bubonero obulaga emitendera mu bunnabbi, biri mu bubaka bwa malayika asooka ow’omu Kubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’ennya. Nga bwe kiri ku malayika asooka ow’omu Kubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’ennya, n’essuula esooka eya Danyeri erimu buli kimu ku bigezo ebyo ebisatu.
Ekigezo eky’okubiri, oba obubaka bwa malayika ow’okubiri, kitandikira ku nkomerero y’ekigezo eky’olubereberye. Omutwe ogw’okubiri gugoberera omutwe ogusooka. Okuggwa kwa ekigezo eky’okubiri kutandika ekigezo eky’okusatu awo awo. Ekiseera ekiyimiririddwa ekigezo eky’okubiri kyafaananyizibwa n’emyaka nsanvu egy’obuddu bwa Danyeri, egyatandika n’okuwangulwa kwa Yekoyakimu era ne gaggwa ku kiragiro kya Kayiro. Ng’enkomerero y’emyaka egyo nsanvu esemberera, Danyeri yategeera okuyita mu Kigambo kya Katonda eky’obunnabbi nti enkomerero yali eneetuuka.
Mu mwaka ogusooka ogwa Daliyo mutabani wa Ahaswerusu, ow’ekika ky’Abameedi, eyafuulibwa kabaka ku bwakabaka bw’Abakaludaaya; mu mwaka ogusooka ogw’obwakabaka bwe nze Danyeri ne ntegeera mu bitabo omuwendo gw’emyaka, mu gwe ekigambo kya Mukama kyajjira Yeremiya nnabbi, nti agenda okutuukiriza emyaka nsanvu mu kuzikirira kwa Yerusaalemi. Danyeri 9:1, 2.
Danyeri amiririra’abantu ba Katonda abali mu nnaku ez’oluvannyuma abategeera amakulu ag’ekifaananyi ag’emyaka ensanvu egy’obuddu, era okutegeera okwo kubaawo katono nga emyaka ensanvu egyo egiragiddwa mu kifaananyi ginaatera okuggwako. Abantu ba Katonda bategedde bulungi emyaka ensanvu egy’obuddu, naye kye Danyeri amiririra kwe kumanya nti emyaka ensanvu egyo gilaga ekiseera eky’obunnabbi okuva nga 11 Septemba 2001 okutuuka ku tteeka lya Ssande. Eri Danyeri, emyaka egyo gyaggwera ku kiragiro kya Cyrus, era mu nnaku ez’oluvannyuma ekyo kimiririra tteeka lya Ssande mu United States.
Ng’ebulayo ekiseera kitono okutuuka ku tteeka lya Ssande, abantu ba Katonda bazuukusibwa ne bafuna okutegeera eby’obunnabbi okukiikirirwa emyaka ensanvu egy’akabonero. Emyaka egyo egy’akabonero gyatandika ne Yekoyakimu, akiikirira olwa 11 Ssebutemba 2001, olunaku malayika ow’amaanyi ow’omu Okubikkulirwa ekkumi n’omunaana lwe yakka n’alangirira okugwa kwa Babulooni, ng’Obusiraamu obw’Akabi ak’okusatu bujja. Okugwa kwa Babulooni kukiikirira obubaka bwa malayika ow’okubiri, era nga 11 Ssebutemba 2001, ekiseera eky’okubiri eky’okugezesebwa kyatandika eri abo abaalya ekitabo ekikwekeddwa ekyali mu mukono gwa malayika. Ekiseera ekyo, ekikiikirirwa emyaka ensanvu egy’akabonero, kigenda mu maaso okutuuka ku tteeka lya Ssande.
Ng'enkomerero esembera, nga bwe kiragibwa mu kyokulabirako kya Danyeri mu mwaka ogwasooka ogw'obufuzi bwa Daliyo, abantu ba Katonda bazuukusibwa ne bategeera ekigezo ky'ekifaananyi ky'ensolo. Baba bamaze dda okutegeera agamu ku mazima agakwata ku kigezo ky'ekifaananyi ky'ensolo, naye ekitundu kye batuuka okutegeera ng'ekiseera eky'obunnabbi ekya malayika owookubiri kinaatera okuggwaako kiba kibadde kikwekeddwa mu kizikiza. Danyeri bwe yeekenneenya Ekigambo kya Katonda eky'obunnabbi n'alyoka ategeera amakulu g'emyaka ensanvu, yakubirizibwa okusaba, nga bwe yali akubiriziddwa okusaba bwe yategeera okutiisatiisa kwa Nebukadduneeza ku nsonga y'ekirooto kye eky'ekifaananyi, okwali kuteeka obulamu bwe mu kabi ak'okufa. Mu Danyeri essuula ey'omwenda, nga bwe kyali mu Danyeri essuula ey'okubiri, Danyeri bwe yasaba, yafuna ekitangaala eky'obunnabbi.
Weewaawo, bwe nnali nkyayogera mu kusaba, era omusajja Gabulieri, gwe nnalaba mu kwolesebwa ku lubereberye, ng’abuukisiddwa mangu, y’ankwata mu biro by’ekiweebwayo eky’olwekiro. N’antegeeza, n’ayogera nange, n’agamba nti, Ai Danyeri, kaakano nvuddeyo okukukuwa amagezi n’okutegeera. Danyeri 9:21, 22.
"Obukugu n'okutegeera" Danyeri bye yaweereddwa nga asaba bikwatagana n'okusaba kwe mu mutwe ogw'okubiri.
Awo Danyeri n’agenda mu nnyumba ye, n’ategeeza Hananiya, Misaeri ne Azaliya banne ensonga eyo; balyoke basabe kisa eri Katonda ow’eggulu ku kyama kino, Danyeri ne bannaabe balemenga okuzikirira wamu n’abalala ab’amagezi b’e Babulooni. Awo ekyama ne kyolesebwa eri Danyeri mu kwolesebwa kw’ekiro. Awo Danyeri n’atendereza Katonda ow’eggulu. Danyeri 2:17-19.
Olunyiriri ku linyiriri, esaala ebbiri za Danyeri ze zimu. Zombi zaweereddwa mu byafaayo, mu kiseera ekifaananyiriza ekikeeso ekirabika ky’omulayika ow’okubiri, ekibaawo wakati wa September 11, 2001, n’etteeka erya Ssande erigenda okujja mu banga ttono. Nga aliyolekedde okutya okw’okuttibwa okuva eri Nebukadduneeza, era ng’alina obumanyi bw’obunnabbi ku ‘emyaka nsanvu’ eza Yeremiya n’ekiirayiro kya Musa eky’emirundi musanvu, Danyeri asaba esaala ya Eby’Abaleevi 26, nga era asaba Katonda amubikkulire ekyama eky’enkomerero eky’obunnabbi bwa Bayibuli. Ekyama Yokaana ky’alambulula ng’Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo.
Mu essuula ey’omwenda, Danyeri asangibwa mu kukyuka wakati w’obwakabaka bubiri. Babironi emaze okugwa mu mikono gy’Amedi n’Abaperusi, kubanga ke mwaka ogwasooka ogwa Daliyosi; bwe kityo ne kiteeka abantu ba Katonda mu nnaku ez’enkomerero ku kifo ky’okukyuka ekyatekebwako akabonero mu ntambula y’omulayika asooka era ne mu ntambula y’omulayika owokusatu.
Ekisinde ky’abagoberezi ba Miller ekya Firaderufiya kyakyuka ne kifuuka ekya Lawodikiya mu 1856, era ekisinde kya Future for America ekya Lawodikiya kikyuka ne kifuuka ekisinde ekya Firaderufiya ku nkomerero y’ennaku essatu n’ekitundu ez’okubeera nga kifudde mu luguudo olwogerwako mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu. Ekigezo ekisinde ky’abagoberezi ba Miller ekya Firaderufiya kye kyalemererwa okuva mu 1856 okutuuka mu 1863 kyali kikwata ku njigiriza y’“emirundi musanvu.”
Ekigezo eri olugendo lwa Lawodikiya mu Future for America kiri ku nsonga y’obwetaavu bw’okutegeera embeera yaabwe ey’okusaasaana, era oluvannyuma ne bayingira mu kusaba n’obumanyirivu obwogerwako mu Leviitiko 26. Danyeri yali mu bbanga ly’enkyukakyuka wakati w’obwakabaka bwa Babulooni n’obwa Abameedi n’Abaperusi, era ng’ali kumpi n’enkomerero y’ekiseera ky’emyaka ensanvu ekirambikiddwa ekiragiro kya Cyrus. Emyaka ensanvu ze ziri omusingi gw’okusaba kwa Danyeri, era emyaka ensanvu giyimirira “emirundi musanvu” gya Musa. Okusaba kwa Danyeri okwombi kutukana n’ebbanga ly’enkyukakyuka erirambikiddwa “emirundi musanvu” mu kutambula kwa Malayika asooka, era ne mu kutambula kwa Malayika ow’okusatu.
“Ekyama” ekibikkulirwa Danyeri kwe kubikkulwa kw’ekifaananyi kya Nebukadduneeza. “Ekyama” ky’ekifaananyi kya Nebukadduneeza mu nnaku ez’enkomerero kiri nti kikiikirira obwakabaka munaana, so si buna. Mu biwandiiko ebyasooka ebiri mu ttuluba eriyitibwa “Ow’Omunaana Wa ku Musanvu,” amazima gano gaayanjulwa dda. Mu kyama ekyo mulimu okubikkulwa kw’ekiseera eky’enkyukakyuka, ow’omunaana ali ku musanvu lw’atuuka. “Ekyama” ky’ekifaananyi kya Nebukadduneeza kwe kukakasa okuzuukira kw’ejjembe ly’Obupolotesitanti obw’amazima n’okw’ejjembe ly’enkola ya lipabuliika. Okuzuukira okwo kwombi kulaga nti buli jjembe lye ly’omunaana, naye nga lya ku musanvu; era enkyukakyuka ey’amayembe gombi okuva ku ly’omukaaga okutuuka ku ly’omunaana ebaawo mu mbeera y’obunnabbi ey’ekigezo ekikwatagana ne “emirundi musanvu” egya Musa. Enkyukakyuka eno ebaawo nga bw’ekiikirirwa Danyeri, ng’ebulayo akaseera katono ekiragiro kya Kuulo kirangirirwe, ekiragiro ekyo nga kikiikirira ekiragiro ky’etteeka lya Ssande mu Amerika ey’Obwegassi. Awo, etteeka lya Ssande bwe liteekebwawo, ebintu nga bigenda mu maaso mu bwangu, ekiwundu eky’okutta eky’obwapaapa kiwona ng’obwapaapa bufuuka omutwe ogw’omunaana ogwa ku musanvu, nga nabwo buyita mu nkyukakyuka ey’obunnabbi, nga bw’ekiikirirwa ekifaananyi kya Nebukadduneeza ekiri mu ssuula ey’okubiri eya Danyeri.
Awo Danyeri n’agenda eri Arioch, gwe kabaka yali alagidde okutta bannamagezi ba Babulooni; n’amugamba bw’ati, Totte bannamagezi ba Babulooni; nnyingiza mu maaso g’ekabaka, ndimulaga ennyonnyola. Awo Arioch n’aleeta Danyeri mu bwangu mu maaso g’ekabaka, n’amugamba bw’ati, Nzudde omusajja mu b’awaŋwa ba Yuda, anategeeza kabaka ennyonnyola. Kabaka n’addamu n’agamba Danyeri, eyitibwa Belteshazzar, nti, Osoobola okuntegeeza ekirooto kye nnalabye, n’ennyonnyola yaakyo? Danyeri 2:24-26.
Danyeri bw’amala okubikkulirwa ekyama, amannya ge gombi googerwako, ekiraga nti akiikirira abantu ab’endagaano, ababa baakayingira mu nnaku ez’enkomerero mu kisinde kya Firaderufiya eky’abantu emitwalo kkumi n’ena mu enkumi nnya. Ayoleka empisa z’omuweereza wa Katonda ng’asaba waleme kubaawo muntu yenna attibwa olw’obutasobola kutegeera “ekyama.” Empisa ze ziragibwa nga za njawulo ku za Aliyooki, omuweereza wa Nebukadduneeza anoonya okusiimibwa kabaka olw’okuzuula Danyeri. Danyeri n’alyoka alaga enjawulo eri wakati w’okweyoleka okw’obunnabbi okw’amazima n’okw’abagezigezi b’e Babulooni, bw’addamu ekibuuzo kya Nebukadduneeza ng’abuuzayo ekibuuzo, ate oluvannyuma, obutafaanana Aliyooki, teyeeyambisa kutegeera “ekyama” okwekuza, wabula agulumiza Katonda ow’omu ggulu.
Danyeri n’addamu mu maaso ga kabaka, n’agamba nti, Ekyama kabaka ky’asabye tebayinza kukiraga kabaka ab’amagezi, newaakubadde abalabi b’emmunyeenye, oba abalogo, oba abalaguzi; naye waliwo Katonda mu ggulu akubikkula ebyama, era amanyisa kabaka Nebukadduneeza ebigenda okuba mu nnaku ez’oluvannyuma. Ekirooto kyo, n’eby’okulaba eby’omu mutwe gwo ng’oli ku kitanda kyo, bye bino.
Danyeri atandika okwanjula “ekyama” ng’akiraga nti kye “kyama” ekinnyonnyola ebiribaawo mu nnaku ez’oluvannyuma. Ekyama ky’ebyafaayo ebikusike eby’okubwatuka omusanvu kiraga ebiribaawo mu nnaku ez’oluvannyuma. Ekifaananyi kya Nebukadduneeza kitundu ku kyama ky’ennaku ez’oluvannyuma ekiggyibwako envumbo ng’ekiseera eky’okugezesebwa kinaatera okuggwaako. Kibikkulwa ng’ekiseera eky’okugezesebwa kinaatera okuggwaako, mu kiseera eky’okukyuka amayembe gombi ag’ensolo ey’oku nsi lwe gafuuka ey’omunaana eri ku musanvu, nga bwe kikiikirirwa Danyeri mu mwaka gwa Daliyo ogwasooka.
Ku ggwe, ai kabaka, ebirowoozo byo byajja mu mutwe gwo nga oli ku kitanda, ebigenda okubaawo mu biro ebiddirira; era oyo abikkula ebyama akulaze ebigenda okubaawo. Naye nze, ekyama kino tekimbikkuliddwa lwa magezi ge ndina okusinga omuntu yenna omulamu, wabula olw’abo abagenda okunnyonnyola ekitegeeza eri kabaka, era olyoke omanye ebirowoozo by’omutima gwo. Danyeri 2:29, 30.
Danyeri akakasa amazima n’obujulizi obw’okubiri obulaga nti ekirooto kya Nebukadduneeza kikwata ku nnaku ez’oluvannyuma, bw’agamba nti, “oyo abikkula ebyama akutegeeza ebiribaawo,” “oluvannyuma.” Awo Danyeri alaga nti ekyama tekyamuweebwa ku lulwe, wadde olw’okuba yalina amagezi agaasinga ag’omuntu omulala yenna, wabula nti “ekyama” kyaweebwa Nebukadduneeza “ku lw’abo abalitegeeza amakulu.” “Ekyama” kyaweebwa ku lw’abo abaali bagenda okutegeeza kabaka ow’omwoyo owa Babulooni “amakulu” g’ekirooto mu nnaku ez’enkomerero. Ekyama kyaweebwa ku lw’abantu emitwalo kkumi n’ena n’enkumi nnya bennyini, kubanga “ekyama” ky’abo abali mu nnaku ez’enkomerero abalangirira okugwa kwa Babulooni okw’enkomerero. Awo Danyeri abikkula ekirooto eky’ekifaananyi ekyali kikwekeddwa mu kizikiza, era ekyaleetawo ekigezo ekyasalawo obulamu oba okufa.
Ggwe, ai kabaka, walaba; era laba, ekifaananyi ekinene. Ekifaananyi kino ekinene, nga kiyaka nnyo, kyayimirira mu maaso go; era endabika yaakyo yali ya kutiisa. Omutwe gwakyo gwali gwa zaabu ennungi; efuba lyakyo n’emikono gyakyo byali bya feeza; olubuto lwakyo n’amabutiko gaakyo byali bya kikomo; amagulu gaakyo gaali ga byuma; ebigere byakyo byali ekitundu kya byuma n’ekitundu kya bbumba. Wasigala olaba okutuusa ng’ejjinja lyatomebwa nga tewali mikono, ne likuba ekifaananyi ku bigere ebyali ebyuma ne bbumba, ne libimenyaamu ddala. Awo ebyuma, ne bbumba, ne kikomo, ne feeza, ne zaabu byonna ne bimenyaamu wamu, ne bifuuka ng’enfuufu ey’aw’ekifo we bakubira enkalo mu biseera by’ekyeya; era omuyaga ne gubitwala, nga tewali kifo kyonna we byazuulibwa; naye ejjinja eryakuba ekifaananyi ne lifuuka olusozi olunene, ne lijjuza ensi yonna. Kino kye kirooto; era tunaategeeza amakulu gaakyo mu maaso g’kabaka. Danyeri 2:31-36.
Ekirooto kya Nebukadduneeza kyategeeza obwakabaka obwogerwako mu bunabbi bwa Bayibuli okuva mu kiseera kye okutuuka ku nnaku ez’enkomerero, nga abantu emitwalo kkumi n’ena n’enkumi nnya balabirwamu mu Danyeri mu kwanjula kwe eri Nebukadduneeza, era ne mu jjwe eryatemebwa awatali mikono erizikiriza obwakabaka bw’ensi obwalagibwa mu kifaananyi, ne lifuuka olusozi olujjuza ensi yonna. Ekirooto kyali ku nnaku ez’oluvannyuma, mu kiseera eky’okukyuka kw’obunnabbi, nga abantu emitwalo kkumi n’ena n’enkumi nnya babikkulirirwa ekyama eky’enkomerero eky’obunnabbi.
Ng’ebbendera y’ejjembe ly’Obupolotesitanti obw’amazima, olwo batwala obubaka bwa malayika owokusatu eri ensi efa. Obubaka obwo bweyongera amaanyi ne bufuuka okukaaba okw’amaanyi mu kiseera ky’etteeka lya Ssande mu Mawanga Amagatte ga Amerika, abantu lwe bawalirizibwa okufuna akabonero k’ensolo. Ekiragiro ekyo nga tekinnaba kuyisibwa, abo abakiikirirwa Danyeri mu nnaku ez’oluvannyuma bajja kwolekagana n’ekigezo ky’ekifaananyi ky’ensolo. Ekigezo ekyo kigezo kya kulaba, era kyetaagisa abo abakiikirirwa Danyeri okulaba entambula eziviirako okuyisibwa kw’ekiragiro ky’etteeka lya Ssande. Bagezesebwa okulaba obanga balonze enkola ya Katonda ebasobozesa okulaba ekigezo ky’ekifaananyi ekikwekeddwa mu kizikiza. Ekigezo kyabwe kizingiramu okwewombeeka kw’omuntu kinnoomu n’okwatula. Kizingiramu okukkiriza nti Danyeri yaweebwa obusobozi bw’okutegeera ebirooto n’okwolesebwa, kubanga bwe bagaana okuwulira eddoboozi lya Danyeri ayogerera waggulu mu ddungu, baba ng’abo abaagaana obubaka bwa Yokaana Omubatiza mu nnaku za Kristo.
Mukyala White atutegeeza nti ebitabo bya Danyeri n’Okubikkulirwa byejjuza ne bituukiriza buli kimu ekirala, era ekigambo “complement” kye akozesa kitegeeza okutwala ebintu okutuuka ku butuukirivu. Ku nkomerero ya Julaayi 2023, Empologoma ey’ekika kya Yuda yatandika okusumulula Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo nga bwe yasuubiza okukikola amangu ddala ng’ekiseera ky’ekisa kinaatera okuggwaawo. Mu kukikola, yalambulula amazima g’Bayibuli agaabadde gategeerekebwa obulungi mu kusooka, naye kaakano gagenda okutegeerekebwa mu mbeera y’ennaku ez’enkomerero.
Ekimu ku mazima ago kye bajulizi babiri b’Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu. Ekirala kye byafaayo eby’okutuukirizibwa mu bujjuvu ebyo ebyitibwa ‘amakuba g’eggulu omusanvu’ ag’Okubikkulirwa essuula kkumi. Afulumizza amazima okuva mu mirongo gy’enkyukakyuka egyitukuvu agayogera ku obulemererwa bw’okutuukirizibwa kw’ebyasubirwa ku July 18, 2020. Akozesezza obubonero obuna obw’ekkubo obusangibwa mu buli mulongo gw’emirongo egy’enkyukakyuka egyitukuvu, okulaga ebyafaayo eby’okunyweza obubaka obusooka okutuusa okusalirwa omusango, mu ngeri ey’okutaliiko gwasooka, nga okutuusa kaakano teyategeerwangako. Danyeri essuula ey’okubiri etwala bingi ku mulamwa guno mu kutuukirira, newaakubadde nti amazima gano ag’omunda ennyo gakwekeddwa mu kizikiza eri abo abagaana kulya enkola eyategeerwamu ng’Alpha ne Omega.
Mu kumaliriza okunoonyereza kuno ku Danyeri essuula ey’okubiri, tujja okutunulako mu bufunze era n’okugatta ebimu ku mazima n’obubonero obulaga ekkubo ebyaleetebwa okutuukirira mu Danyeri essuula ey’okubiri. Nga tukola bwe tutyo, tuba tutegeereza nti ekyama ekyabikkulirwa Danyeri mu kulabibwa kw’ekiro kiyimirira bino byennyini ebimazima.
Tujja kuteekaawo ensonga mu bufupi n’enkomerero mu kiwandiiko ekiddako.
“Mukama alinawo ebikozesebwa bye eby’alondedwa okusisinkana abantu mu nsobi zaabwe n’okuddayo kwabwe emabega. Ababaka be batumibwa okuwa obujulizi obutereevu okubazuukusa mu mbeera yaabwe ey’otulo era okubalambululira ebigambo eby’omuwendo eby’obulamu, Ebyawandiikibwa Ebitukuvu, balibitegeera. Abantu bano tebalina kubeera ababuulizi bwokka, wabula babeere abaweereza, abaleeta omusana, abakuumi abeesigwa, abaliraba obulabe obuli mu maaso ne balabula abantu. Bateekwa okufaanana Kristo mu mwoyo gwaabwe ogukakanyiza, mu bukugu bwabwe obw’amagezi, mu bikolwa byabwe eby’obwannannyini; mu bufunze, mu buweereza bwabwe bwonna. Bateekwa okubeeranga n’enkolagana ey’obulamu ne Katonda, era babeerenga bamanyi nnyo obunnabbi n’ebigambo eby’okuyigiriza eby’omugaso eby’omu nkola eby’Endagaano Enkadde n’Empya, okutuusa nga basobola okuleeta okuva mu etterekero ly’obugagga bw’Ekigambo kya Katonda ebipya n’eby’edda.” Obujulizi, omutundu 5, omuko 251.