Mu kitabo ky’Okubikkulirwa ebitabo byonna eby’omu Bayibuli bisisinkana era we bimaliriza. Wano waliwo ekijjuza ky’ekitabo kya Danyeri. Ebikolwa by’Abatume, 585.
Amazima Yokaana g’ayita “Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo,” era Empologoma ey’ekika kya Yuda g’ebadde eggyako envumbo ku lw’abantu baayo okuva mu Jjulaayi 2023, gafuulibwa agatuukiridde ekitabo kya Danyeri bwe kigattibwa awamu n’ekitabo ky’Okubikkulirwa. Essuula ey’okubiri eya Danyeri ekiikirira obubaka bwa malayika ow’okubiri mu mbeera y’ekigezo ky’ekifaananyi ky’ensolo eky’ennaku ez’enkomerero. Eraga enkola y’okugezesebwa n’ekiseera ekigere eky’okugezesebwa.
Ekiseera n’emitendera ebyogerwako mu Danyeri essuula ey’okubiri, ebyakiikirirwa emyaka ensanvu egy’obusibe bwa Danyeri, byali bifaananyi by’ekiseera ky’okugezesebwa kw’Abapolotesitanti mu byafaayo by’abagoberezi ba Miller. Abapolotesitanti baalemwa mu mitendera gy’okugezesebwa kwabwe ne bafuuka abawala ba Rooma. Mu bunnabbi, omuwala aba kifaananyi kya nnyina; era Rooma nsolo ya bunnabbi. Okulemererwa kwabwe n’okukyuka okwaddirira ne bafuuka abawala ba Rooma bikiikirira ekigezo ky’ekifaananyi ky’ensolo mu byafaayo byaffe eby’akaseera kano, kubanga baakyuka ne bafuuka ekifaananyi ky’ensolo. N’olwekyo, emitendera gy’okugezesebwa kwaffe mu kiseera kino gikiikirirwa emyaka ensanvu egy’obusibe bwa Danyeri, era n’ebyafaayo by’obubaka bwa malayika ow’okubiri mu kiseera ky’ekisinde ky’abagoberezi ba Miller.
Mu byafaayo by’obubaka bw’omubaka ow’okubiri obw’atandika nga Ssettemba 11, 2001, waliwo ekiseera ekirambikiddwa n’entambula y’okugezebwa, ebyo ebirabirizibwa ng’ekirooto ky’ekifaananyi kya Nebukadduneeza eky’ebisolo; kubanga mu nnabula ya Bayibuli obwakabaka nabwo buliikirirwa ng’ekisolo. Nebukadduneeza n’abakulembeze b’eddiini b’Abakaludaaya baliikirira abo abaleemererwa mu kugezebwa, ate Danyeri n’abasajja abasatu ab’omu muwendo baliikirira abo abayita mu kugezebwa. Kiyinza okulabika nga bwe si bwekityo, naye okulemererwa kwa Nebukadduneeza kukakasibwa mu essuula eyasatu ey’ekitabo kya Danyeri.
Mu nkola y’okugezesebwa eragibwa mu ssuula esooka n’ey’okubiri ez’ekitabo kya Danyeri, mulimu obubonero obw’obunnabbi obw’enjawulo obulaga ekkubo, obukwatagana n’amazima agaakayanjuddwa mu kitabo ky’Okubikkulirwa. Mu ssuula esooka, “ennaku kkumi” zaakiikirira ekiseera ky’okugezesebwa ekyaleetera Danyeri okulaga ekifaananyi ekisingako obulungi n’obugevvu olw’okulya emmere ey’omu ggulu, ate ekibiina ekirala eky’abalaawe ne kiraga ekifaananyi ky’abo abaalyanga emmere ya kabaka. Mu bunnabbi, kabaka akiikirira obwakabaka, era mu bunnabbi kabaka oba obwakabaka era bikiikirira ensolo. Abo abaayolesa mu maaso gaabwe ebyava mu kulya emmere ya kabaka baayolesa ekifaananyi ky’ensolo.
Mu kitabo kya Danyeri essuula ey’okubiri, Danyeri yali asaba okutegeera ekyama ekikwekeddwa mu kirooto eky’ekifaananyi kya Nebukadduneeza. Yetaaga okumanya ekirooto kyali ki, era n’okumanya amakulu gaakyo. Akiikirira abo abali mu nnaku ez’enkomerero abanoonya okutegeera ebyama ebikwatagana n’okuggulwawo kw’Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo, kubanga okuggulwawo kw’Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo kwe kyama eky’obunnabbi eky’okusembayo ekiggulwawo nga tekunnaba kuggalwa kw’ebbanga ery’ekisa. Bannabbi bonna, ne Danyeri omuli, balaga ennaku ez’enkomerero. Okunoonya kwa Danyeri okutegeera “ekyama” kwali mulimu ogw’obulamu oba okufa, nga bwe kuli kugezesebwa olw’ekifaananyi ky’ensolo eri abantu ba Katonda mu nnaku ez’enkomerero.
"Mukama yankakasa bulungi nti ekifaananyi ky'ensolo kijja okutondebwa nga tekannaggala omulyango gw'ekkisa; kubanga kijja kuba okugezesebwa okukulu eri abantu ba Katonda, mwe ensala ku bulamu bwabwe obutaggwaawo erisalibwamu." Manuscript Releases, voliyumu 15, 15.
Okusaba kwa Danyeri, nga yanoonya okutegeera ‘ekyama’, kuyimirira ng’akabonero akalaga ekkubo akalambikiddwa mu byafaayo by’abantu ba Katonda mu nnaku ez’enkomerero. Ekitabo kya Danyeri kiwa abajulizi babiri abakkakasa akabonero akalaga ekkubo ak’‘okusaba’ mu nnaku ez’enkomerero. Akabonero ako kali mu kiseera ekiikirirwa obubaka obw’okubiri bwa buli lunyiriri lw’okutereeza.
Embeera y’obunnabbi essaala zombi mwe zisangibwa y’emyaka ensanvu egy’obusibe, era emyaka egyo, ng’akabonero, gikiikirira “emirundi musanvu” egy’omu Ebyabaleevi essuula ey’amakumi abiri mu mukaaga. Mu Danyeri essuula ey’okubiri, mu lunyiriri olusooka, erinnya “Nebukadduneeza” liwandiikiddwa emirundi ebiri, era okuwandiika ekigambo emirundi ebiri mu Byawandiikibwa kabonero k’obubaka bwa malayika ow’okubiri.
Mu biwandiiko bya Mwannyinaffe White mulimu ebijulizo ebiwerako ebiraga nti essuula eyokusatu eya Danyeri kabonero k’etteeka lya Ssande. Essuula esooka eya Danyeri erina obubonero bwonna obw’obubaka bwa malayika asooka, era tutegeezebwa nti tewayinza kubaawo bubaka bwa kusatu (Danyeri essuula eyokusatu) awatali bubaka obusooka n’obwokubiri.
Ekigezo ky’ekifaananyi ky’ensolo, Ellen White yakilambika ng’ekigezo kye tulina okuyitamu nga probation tennaggala, era nga tetunnateekebwako akabonero. Bwe baayimba omuziki mu kitabo kya Danyeri essuula esatu, probation mu kifaananyi yaggalwa, kubanga essuula esatu eyimirira etteeka lya Sande. Omuziki gwa Nebukadduneeza guyimirira oluyimba lwe mukazi omwenzi wa Ttuulo lw’atandika okuyimbira abakabaka b’ensi ku nkomerero y’emyaka nsanvu egy’ekifaananyi gye yali yerabiddwa.
Era kijja okubaawo mu lunaku olwo nti Ttuulo ejja kweerabirwa emyaka nsanvu, ng’ennaku z’akabaka omu bwe ziri; oluvannyuma lw’emyaka nsanvu Ttuulo ejja okuyimba ng’omalaaya. Twala entongooli, otambule ng’owetooloola ekibuga, ggwe malaaya eyerabiddwa; kuba endongo ennungi, oyimbe ennyimba nnyingi, olyoke ojjukirwe. Era oluvannyuma lw’emyaka nsanvu kijja okubaawo nti Mukama alikyalira Ttuulo, era aliddira mu mpeera ye, era alizannya obwenzi n’obwakabaka bwonna obw’ensi ku maaso g’ensi. Isaaya 23:15-17.
Mwannyinaffe White alaga obubaka bwa bamalayika abasatu ng’ebigezo bisatu.
“Abangi abaasituka ne bagenda okusisinkana Omuko nga bagoberera obubaka bw’omalayika omusooka n’omalayika ow’okubiri, baagaana obubaka obw’okusatu, obw’enkomerero obugezesa obw’okuweebwa eri ensi, era endowooza enfaananako ejja kutwalibwa bwe kunaakolebwa okuyita okwasembayo.” Review and Herald, Okitobba 31, 1899.
Okusinziira ku bujulizi bw’abajulirwa abawerako, essuula eyokubiri eya Danyeri bwe bubaka bwa malayika owokubiri. Ebyafaayo okuva ku kuweebwa amaanyi kwa malayika asooka okutuuka ku kusala omusango bye byafaayo ebikiikirirwa emyaka ensanvu egy’obuwambe bwa Danyeri. Embeera okusaba kwa Danyeri mu ssuula eyokubiri mwe kubeerawo eri mu myaka egyo ensanvu, nga ekiseera ekyo kabonero ka “biseera musanvu”.
Essaala ey’omu ssuula ey’omwenda etandika ng’eyogera butereevu ku myaka ensanvu. Embeera y’obunnabbi essaala zombi mwe zisangibwa y’emu. Zikiikirira enjuyi ez’enjawulo ez’essaala y’emu, naye zombi ziteekebwa mu mbeera y’emu ey’“ebiseera musanvu,” era zombi zikwatagana n’akabonero k’olugendo ak’“essaala” akasangibwa mu byafaayo by’abo emitwalo kkumi n’ena mu enkumi nnya ab’omu nnaku ez’enkomerero.
Danyeri bw’asaba mu ssuula ey’omwenda, aba mu “kiseera eky’enkyukakyuka” eky’obunnabbi okuva mu bwakabaka bwa Babulooni okudda mu bwakabaka bw’Abameedi n’Abaperusi. Ekiseera ekyo eky’enkyukakyuka nakyo kabonero akalaga ekkubo, era kikwatagana n’ekiseera eky’enkyukakyuka kye kimu mu kisinde kya malayika ow’okusatu, abantu ba Katonda lwe bafiira mu luguudo nga “Abalawodikiya”, ne bava mu ntaana nga “Abafiraderufiya”. Ekiseera eky’enkyukakyuka mu kisinde kya malayika asooka kikwatagana n’ekiseera eky’enkyukakyuka kya Danyeri awamu n’eky’ekisinde kya malayika ow’okusatu, era ebiseera ebyo byonna ebisatu birina akakwate obutereevu ne “emirundi musanvu” egy’omu Ebyabaleevi essuula ey’amakumi abiri mu mukaaga. Enkyukakyuka okuva e Firaderufiya okudda e Lawodikiya mu kisinde ky’Abamillerite yabeerawo wamu n’okutuuka kwa “ekitangaala ekipya” ekikwata ku “emirundi musanvu” mu 1856, n’okugaanibwa ddala okwa “emirundi musanvu” okwaddirira mu 1863. Mu ssuula ey’omwenda eya Danyeri, mu kisinde kya malayika asooka mu kiseera ky’Abamillerite, ne mu kisinde kya malayika ow’okusatu mu kiseera kyaffe, mulimu ebiseera eby’enkyukakyuka ebikwatagana, era ebiseera ebyo ebisatu eby’enkyukakyuka byonna biri mu mbeera ekwata ku “emirundi musanvu”.
Mu byafaayo by'enteekateeka y'okugezesa, Danyeri akiikirira omubaka gwe bawa ekitangaala kye asooka okugabana ne banne abasatu, bwe kityo nga kiraga omulimu gw'obunnabbi ogwa "Eriya", ye "eddoboozi eryogerera mu ddungu".
“Ekyama” kya Danyeri essuula ey’okubiri kiraga nti obwakabaka ogw’omunaana mu bunabbi bwa Bayibuli bwa mu obwakabaka musanvu. Nga kwe kuyimirira okusooka kw’obwakabaka mu bunabbi bwa Bayibuli, kityo kikwatagana n’okuyimirira okwasembayo kw’obwakabaka mu bunabbi bwa Bayibuli okuli mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omusanvu. Obwakabaka ogw’omunaana, nga “bwa mu musanvu” obwakabaka obwayita, kikwata ku mutendera gw’enkyukakyuka oguteekaawo Babulooni ya leero ng’omukago ogw’ebitundu bisatu ogw’omusota omunene, ekisolo, ne nnabbi omulimba. Mu nkomerero, ekirooto ky’ekifaananyi kya Nebukadduneeza kiraga obwakabaka obw’ensi obw’omunaana mu byafaayo eby’obunnabbi.
Mu bubaka bw’obunnabbi bwa Baibuli, obwakabaka buyimiririrwa ng’ekisolo; kale obubaka bw’amazima obw’ayimiriziddwa mu kirooto kya Nebukadduneeza eky’ekifaananyi bwe bw’okwogerwako okusooka ku kisolo eky’enkomerero, nga bwe burambuliddwa mu Kubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omusanvu. Noolwekyo, ekirooto kya Nebukadduneeza mu nkomerero kye kirooto ky’ekifaananyi eky’ekisolo eky’omunaana era eky’enkomerero. Kye kirooto ky “ekifaananyi eky’ekisolo”.
Ekyo kyennyini kikakasa obukulu bw’okutegeera ekiseera enkyukakyuka w’ebaawo mu mugendo gwa malayika owokusatu, naye “ekyama” era kye kisumuluzo ekigatta awamu era ne kinyweza bingi ku ebyo ebiwandiiko ebyasooka bye bibadde biraga ku byafaayo ebyaddirira Jjulaayi 18, 2020. Mu biwandiiko ebyo, kiragiddwa nti obubonero obuna obw’oku kkubo obwa buli gumu ku migendo emitukuvu egy’ennongoosereza, egikiikirirwa emyaka ensanvu egy’obusibe bwa Danyeri, bulijjo buba n’omulamwa gwe gumu.
Obubonero obwo obuna obulaga ekkubo mu kiseera kya Kristo bwali mu mbeera y’“okufa n’okuzuukira”. Akabonero akasooka, akaali kakiikirira okuweebwa kw’obubaka obusooka amaanyi, kaali okubatizibwa kwa Kristo, akabonero ak’okufa n’okuzuukira. Akabonero akookubiri, akakiikirira okuggwaamu essuubi okwasooka mu byafaayo ebyo, kaali okufa n’okuzuukira kwa Lazaalo. Akabonero akookusatu kaali okuyingira mu Yerusaalemi n’obuwanguzi, okwali kukiikirira Okuleekaana okw’omu Ttumbi. Kristo yali ayolekedde okufa kwe n’okuzuukira kwe, era Lazaalo, omukiikirizi omulamu ow’okufa n’okuzuukira, ye yakulembera oluseregende lw’abantu. Era Lazaalo akakasa nti mu kiseera ky’okulangirira Okuleekaana okw’omu Ttumbi, abantu ba Katonda “bateekebwako akabonero”.
Ekyamagero kino ekisinga obukulu, okuzuukiza Lazaro, kyali kya kussaako omukono gwa Katonda ku mulimu gwe era ku kye yagamba nti alina obwakatonda. The Desire of Ages, 529.
Akabonero ak'okuna ak'okusala emisango kyali omusalaba; gwali era okufa n'okuzuukira. Ekiseera ky'obubonero obuna obwo kifaananyizibwa emyaka ensanvu egy'obuddu egya Danyeri.
Mu byafaayo by’abagoberezi ba Miller, omulamwa gwali “omusingi ogw’olunaku lumu okukiikirira omwaka gumu”, era omusingi ogwo gwakakasibwa nga 11 Agusito 1840. Okuggwaamu essuubi okwasooka kwava ku kukozesa omusingi ogw’olunaku lumu okukiikirira omwaka gumu mu ngeri etali ntuufu. Okuleekaana okw’omu Ttumbi kwe kwatuusa omusingi ogw’olunaku lumu okukiikirira omwaka gumu ku butuukirivu nga gukwatagana n’obunnabbi obw’emyaka enkumi bbiri n’ebikumi bisatu n’obunnabbi obw’emyaka enkumi bbiri n’ebikumi bitaano mu abiri, era awo Omusango ogw’Okunoonyereza ne gutandika obunnabbi obwo obw’olunaku lumu okukiikirira omwaka gumu bwe bwatuukirira nga 22 Okitobba 1844. Omulamwa gw’obubonero bwonna obuna obw’oku kkubo mu byafaayo by’abagoberezi ba Miller gwali “omusingi ogw’olunaku lumu okukiikirira omwaka gumu”. Ebbanga ly’obubonero obwo obuna likiikirirwa emyaka ensanvu egy’obusibe bwa Danyeri.
Mu mirembe gya Kabaka Dawudi, omulamwa gwali “essanduuko ya Katonda”. Dawudi bwe yaweebwa obuyinza, olwo n’amalirira okuleeta essanduuko mu kibuga kya Dawudi.
Era Dawudi n'agenda mu maaso, n'afuuka omukulu nnyo, era Mukama Katonda w'eggye yali naye. 2 Samwiri 5:10.
Okuggwaamu essuubi okwasooka kwaliwo Uzza bwe yayonoona ng’akwata ku ssanduuko. Akabonero ak’okusatu akalaga ekkubo kaaliwo Dawudi bwe yategeera nti Mukama yali awadde ennyumba ya Obededomu Omugitti omukisa, essanduuko gye yali eterekeddwa okuva Uzza lwe yajeema. Awo Dawudi n’agenda n’akimayo essanduuko alyoke ayingire Yerusaalemi mu buwanguzi (kyokka mukazi we n’alaga obusungu obutasaanira n’“okuggwaamu essuubi” olw’okuyingira kwa Dawudi). Buli kamu ku bubonero obwo obuna obulaga ekkubo kakiikirirwa essanduuko. Ekiseera ky’obubonero obwo obuna obulaga ekkubo kikiikirirwa emyaka ensanvu egy’obuwambe bwa Danyeri.
Nga 11 Sebuttemba 2001, Obusiraamu obw’ekibonoobono eky’okusatu bwasumululibwa, era oluvannyuma ne bukomangibwa. Nga 18 Julaayi 2020, waaliwo okuteebereza okwaalemwa ku lulimu lw’Obusiraamu. Obubaka obuzuukiza amagumba agafu amakalu buvudde mu "empewo ennya". "Empewo ennya" zitegeeza Obusiraamu era ziyimirira obubaka bwa "Midnight Cry". Okuzikirira okw’eggwanga okugoberera okuvuunuka okw’eggwanga okw’etteeka lya Sande mu United States kuleetebwa Obusiraamu obw’ekibonoobono eky’okusatu. Ekiseera ky’ebibonero ebina ebyo kikiikirirwa emyaka ensanvu egy’obuddu gya Danyeri.
Entambula ya malaika asooka ekiikirira entambula ya malaika ow’okusatu, era obubaka bw’okukoowoola mu ttumbi ly’ekiro mu byafaayo by’Abagoberezi ba Miller bwali okulongoosa kw’okutegeeza okw’obunnabbi okutaatuukirizibwa okwaaleeta okugwaamu essuubi okusooka.
Abaggwaamu essuubi baalaba okuva mu Byawandiikibwa nti baali mu kiseera eky’okulindirira, era nti baalina okulindirira nga bagumiikiriza okutuukirizibwa kw’olwolesebwa. Obujulizi bwe bumu obwabaleetera okulindirira Mukama waabwe mu 1843 ne bubaleetera okusuubira okujja kwe mu 1844. Early Writings, 247.
Obujulizi bwe bumu obulaga obulumbaganyi bw’Obusiraamu ku Nashville bwe bujulizi obulaga obulumbaganyi ku Nashville obulibaawo ng’okwanukula eri okukaka abantu okusinza ku Ssande. Ebiwandiiko by’Omwoyo gw’Obunnabbi tebiremererwa n’omulundi n’ogumu. Obunnabbi obukwata ku kulumbibwa kwa Nashville bulambikiddwa mu biwandiiko by’Omwoyo gw’Obunnabbi. Obunnabbi obukwata ku Nashville bujja kutuukirizibwa, naye obunnabbi obukwata ku kulumbibwa kwa Nashville bujja kwesigamizibwa ku kutereeza obunnabbi obwasooka obwataatuukirira, nga bwe kyali mu byafaayo by’Abamillerite. Butuukirizibwa ku kimanyiso eky’okuna eky’oku kkubo, nga kye kimanyiso eky’oku kkubo ekikiikirira “okusala omusango”.
Yesu bulijjo annyonnyola enkomerero ng’akozesa entandikwa, era akabonero akasooka akalaga ekkubo akaaliwo nga Ssebutemba 11, 2001, kaali bulumbaganyi obwakolebwa Obusiraamu, n’olwekyo mu kiseera ky’omusango gw’etteeka ly’Olusande, walibaawo obulumbaganyi bw’Obusiraamu ku Nashville. Buyinza ddala okuzingiramu n’ebirala ebigendererwa okulumbibwa, naye obubaka bw’Okuleekaana kw’omu Ttumbi bwe bubaka obutereeza obubaka obwavaamu okuggwaamu essuubi okwasooka. Okuggwaamu essuubi okwasooka kwava ku kibi eky’okugerekera ekyalagulwa ekiseera, so si ku bigambo bya Ellen White.
Kikulu okutegeera nti ebimanyiso ebina eby’oku kkubo ebitandikira ku “kuweebwa amaanyi” kw’obubaka obusooka (nga mu kitabo kya Danyeri ekyo kibaawo ku ntandikwa y’emyaka ensanvu egy’akabonero) bulijjo bifugibwa omulamwa gwe gumu. Bw’oba okkirizza nti ebyabaawo nga 11 Ssebutemba 2001 byali kutuukirizibwa kwa bunnabbi, oba olidde “ekitabo ekikwekeddwa” mu ngeri ey’obunnabbi. Abantu abaalya ddala amazima ago baali batono nnyo, naye waaliwo abamu, nga bwe bakiikirirwa Danyeri, abaamalirira mu mitima gyabwe obutayonoonebwa mmere y’e Babulooni. Kyokka waliwo abagamba nti bakkiriza nti ebyabaawo nga 11 Ssebutemba 2001 byali kutuukirizibwa kwa bunnabbi, naye ne bawakana nti tebyali bya Busiraamu, wabula byali bya maka ga Bush, oba eby’abawagira enkola y’okugatta ensi yonna, oba eby’Abayezuwiti, oba ebya CIA, oba eby’abamu ku abo aba bulijjo nga begasse wamu, abatera okukozesebwa ab’omu mulembe guno abateekawo endowooza ezikwata ku nkwe. Nga Alufa ne Omega, Yesu alaga enkomerero ng’akozesa entandikwa; n’olwekyo bwe tuba nga tukyamu ku kyakiikirirwa mu bunnabbi nga 11 Ssebutemba 2001, tuba tusaanyaawo obusobozi bwaffe obw’okugabanya mu ngeri entuufu Ekigambo eky’obunnabbi eky’“amazima”.
"Okunywezebwa" kw'obubaka obusooka mu byafaayo by'Abamillerite kwali Obusilamu obw'Akabi ak'okubiri, era okunywezebwa okwo kwali omufaananyi gw'okunywezebwa okwabaddewo nga September 11, 2001, okwaleetebwa Obusilamu obw'Akabi ak'okusatu.
Obusiraamu obuli ku kabonero k’olugendo akasooka bulaga Obusiraamu obuli ku kabonero k’olugendo akasembayo. Akabonero k’olugendo akasembayo kakiikirira okusalira omusango, era Amawanga Amagatte ga Amerika gasalirwa omusango mu kiseera ky’etteeka lya Ssande. Obubaka bwa Ezeekyeri obw’okubiri mu ssuula ey’amakumi asatu mu musanvu bwe buzza abafu mu bulamu, era obubaka obwo bwe bubaka bw’akabonero k’olugendo akookusatu, nga gwe Mulanga gw’Omu Ttumbi. Bwe bubaka obw’okussibwako envumbo, nga bwe bwalagibwa mu ngeri ey’ekifaananyi mu kuyingira kwa Kristo okw’obuwanguzi nga yeebagadde “endogoyi”, akabonero akakiikirira Obusiraamu. Obubaka bw’Omulanga gw’Omu Ttumbi obw’okussibwako envumbo butwalibwa Obusiraamu.
Mugambe omuwala wa Sayuuni nti, Laba, Kabaka wo ajja gy’oli, omuwombeefu, ng’atudde ku ndogoyi, ne ku kyana ky’endogoyi. Matayo 21:5.
Obunnabbi bwa Ezeekyeri obwokubiri buva mu “mpewo ennya”, nga nazo kabonero ka Busiraamu. Kyetaagisa ddala okutegeera amazima gano obulungi, kubanga obubaka obuyitibwa Okuleekaana kw’omu Ttumbi bwe bubaka obulaga Obusiraamu obw’Akabi akookusatu ng’amaanyi agaleeta omusango ku Amerika mu kiseera ky’etteeka lya Ssande, era agaleetawo okuzikirira kw’eggwanga okugoberera ekiragiro ekyo.
Amakondeere omusanvu ag’Okubikkulirwa gaali ebibonerezo bya Katonda ku kuwalirizibwa kw’okusinza ku Ssande okwakolebwa Roma ey’obupagani n’eya Omupapa.
-
Amakondeere ana asooka gaaleetebwa ku Rooma ey’abapagaani oluvannyuma lwa Konsitantino okussa mu nkola etteeka eryasooka erya Sande mu mwaka 321.
-
Amakondeere ag’Okutaano n’ag’Omukaaga (era nga gano ge bibonyaobonyo eby’Olubereberye n’eby’Okubiri eby’Obusiraamu), byali misango gya Katonda ku Rooma eya Paapa olw’etteeka lya Ssabbiiti ya Paapa eryateekebwawo mu Lukiiko lwa Orleans mu mwaka gwa 538.
-
Ekondeere ery’omusanvu (lye Bwoobulumi obw’okusatu obw’Obusiraamu), gwe musango oguliba guleeteddwa ku Amerika ey’Eggwanga Ery’Obukulembeze Obumu ng’eguwaliriza okusinza ku Ssande mu biseera ebijja eby’oku lusegere.
Obusiraamu obw’Akabi akokusatu bukiikirira ekimanyiso ky’ekkubo ekisooka ekya nga 11 Ssebutemba 2001. Okulagula okwataatuukirira nti Obusiraamu bwali bugenda kulumba Nashville nga 18 Jjulaayi 2020 kukiikirira okuggwaamu essuubi okwasooka, ekimanyiso ky’ekkubo ekyokubiri. Obubaka bw’“empewo ennya” ez’Obusiraamu, nga bwe bulagibwa mu bunnabbi bwa Ezeekyeri obwokubiri mu ssuula ey’amakumi asatu mu musanvu, bukiikirira Omulanga gw’Ettumbi, ekimanyiso ky’ekkubo ekyokusatu, era olwo ne kiddirira ekimanyiso ky’ekkubo ekyokuna eky’okutuukirira kw’okulagula okwataatuukirira okwa nga 18 Jjulaayi 2020 mu kiseera ky’etteeka lya Ssande. Ebyo bye bimanyiso by’ekkubo bina eby’obunnabbi ebibaawo mu byafaayo eby’obunnabbi eby’abantu emitwalo kkumi n’ena mu enkumi nnya, nga bwe bikiikirirwa emyaka ensanvu egy’obusibe bwa Danyeri.
Okutegeera obubaka bw’Okukaaba mu ttumbi ly’ekiro kye kitundu ekikulu ky ‘ekyama’ ekyalabisibwa mu kifaananyi eri Danyeri, bwe yasaba okutegeera ekirooto ky’ekifananyi kya Nebukadduneeza. Okusaba kwe kwe kabonero k’ekkubo akali ku nkomerero y’ennaku ssatu n’ekitundu ez’okufa ez’abajulirwa babiri b’Okubikkulirwa omutwe ogw’ekumi n’emu. Okusaba kwa Danyeri okwasinziira ku Leevitiko amakumi abiri mu mukaaga, nga kwawandiikibwa mu mutwe ogw’omwenda, kwali mu mwaka ogwasooka ogwa Darayo. Kino kiteeka okusaba kwe ku bifo eby’enkyukakyuka.
Ekiseera eky’enkukyuka mu byafaayo by’Abamillerite kyali mu mwaka gwa 1856, nga ekibiina ky’Abamillerite kivudde e Philadelphia ne kigenda e Laodicea, ng’okusinziira ku James ne Ellen White. Mu mwaka gumu ogwo, "omusana omuggya" ku "emirundi musanvu" gwajja mu miwandiiko gya Hiram Edson mu Review and Herald, naye mu 1863 ("emirundi musanvu" oluvannyuma), ensonga eya "emirundi musanvu" yagaaanibwa ddala ddala. Daniel yasaba "okusaba" okumanyiddwa nga "obujjanjabi" ku "kusaasana" kw’ "emirundi musanvu", mu kiseera eky’enkukyuka wakati w’obwakabaka obwasooka n’obwokubiri mu bunnabbi bwa Baibuli.
Ssatu n’ekitundu kye kifaananyi kya emyaka 1,260, ekyo nacyo kye kifaananyi kya 'emirundi musanvu.' Nga 18 Jjulaayi 2020, ekibiina kya Laodicea ekya Future for America lyalaze obujeemu okulwanyisa etteeka lya Katonda eriragira obutaddayo kukissa obubaka obw’obunnabbi ku budde. Kyaddako ekibiina ne 'kuttibwa' ne 'kusasaanyizibwa' mu luguudo lwa Okubikkulirwa 11, oluyita mu kiwonvu kya Ezekyeri eky’amagumba agafu era amakalu. Ku nkomerero y’ekiseera eky‘okusasaanyizibwa,’ ekyo era kye ‘ekiseera eky’okulindirira’ eky’olugero lw‘abawala kkumi abatannaba kufumbirwa,’ kaakano bayitibwa okuva mu malaalo gaabwe olw‘eddoboozi erikaaba’ eriva mu ‘ddungu’ erya ‘ennaku ssatu n’ekitundu.’
Nga abagoberezi ba Miller bwe baategeera oluvannyuma nti mu kiseera ekyo baali mu “kiseera eky’okulwawo” ekyogerwako mu Matayo essuula ey’amakumi abiri mu ttaano ne mu Kaabakuuku essuula ey’okubiri, bwe kityo era “abajulirwa ababiri abafudde” balina okutegeera we bali “eddoboozi ery’omu ddungu” bwe lyogerera waggulu. Bateekwa okutegeera nti “basaasaanyiziddwa”. Okutegeera okwo kwe kuyitibwa mu “kusaba”, naye si kusaba kwokka; kwe kuyitibwa mu kusaba kwa Danyeri okw’Eby’Abaleevi essuula ey’amakumi abiri mu mukaaga. Awatali kusaba okwo kwennyini, tewabaawo kuddamu buggya. Okuddamu obuggya okwo kulaga we wabeerawo enkyukakyuka okuva mu Lawodikiya okudda mu Firaderufiya era kuleetawo ekibaawo eky’obunnabbi eky’ow’omunaana okuba ow’omu musanvu, nga bwe kikakasibwa ekifaananyi kya Nebukadduneeza mu Danyeri essuula ey’okubiri.
Bw’okuwaayo okusaba okw’okwenenya n’okwatula ebibi kuba kuwedde, obusuubizo bwe nti Katonda ajja kujjukira endagaano ye n’akuŋŋaanya abantu be abasaasaanyiziddwa. Obunnabbi bwa Ezekyeri obwasooka bwakuŋŋaanya amagumba wamu, era oluvannyuma obunnabbi bwe obw’“empewo ennya” ne bufuula “Philadelphians” abaazaalibwa obuggya eggye ery’amaanyi... eggye ery’amaanyi, nga bwe kyogerwa mu Okubikkulirwa ekkumi n’emu, ne “batwalibwa mu ggulu” wamu n’“ekire ky’abamalayika”. Awo baba “ekibendera” kya Mukama.
“Ekyama” kya Danyeri essuula ey’okubiri, nga Empologoma ey’omu kika kya Yuda bw’ekibikkula kaakano, kikakasa ensonga y’“ow’omunaana okuba omu ku abo omusanvu”…era buli nsonga endala ey’obunnabbi eri mu Danyeri essuula ey’okubiri ekwatagana n’omuddiring’anwa gw’ebintu eby’obunnabbi ebikwata ku bajulirwa ababiri ab’omu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu. Abajulirwa ababiri ab’omu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu “bayimusibwa ng’ebendera” mu “ssaawa” y’emu etteeka lya Ssande we liteekebwawo, kubanga bayimusibwa mu kiseera kya “musisi ow’amaanyi” ow’omu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu. “Musisi ow’amaanyi” asaanyaawo ekitundu kimu kya kkumi eky’ekibuga, era Amerika ey’Amasaza Amagatte ye kabaka omukulu mu “bakabaka ekkumi”, nga Bufalansa bwe yali, mu kiseera “musisi” ow’Obwegugungo bwa Bufalansa we yasaanyizaawo Bufalansa, ng’atuukiriza eby’omu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu.
Okutuukirira okujjuvu kwa musisi oyo kubaawo ku nsolo ey’“ensi”, era etteeka lya Ssande mu bwakabaka bw’ensolo y’ensi lireetawo okunyeenyezebwa. Okutuukirira okujjuvu kwa “musisi” ow’omu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu lye tteeka lya Ssande, ensolo ey’“ensi” bw’“enyeenyezebwa” era okwewaggula kw’eggwanga ku nzikiriza ne kuddirirwa okuzikirira kw’eggwanga. Mu ssaawa eyo, abajulirwa ababiri “basitulibwa waggulu ng’ebendera”. “Balinnya mu ggulu mu bire”, nga Kristo bwe yalinnya mu ggulu ku mulundi ogwasembayo. Ebigambo bye ebyasembayo bye yagamba abayigirizwa, abali ekifaananyi ky’abantu ba Katonda ab’omu nnaku ez’enkomerero, nabo abagenda okusitulibwa ne batwalibwa mu ggulu ng’ebendera, biwandiikiddwa mu kitabo ky’Ebikolwa by’Abatume.
N’abagamba nti, Si kwa mmwe kumanya ebiseera oba ebiro, Kitange bye yateekera mu buyinza bwe. Naye munaafuna amaanyi, Omwoyo Omutukuvu bw’anaaba azze ku mmwe; era munaaba bajulizi bange mu Yerusaalemi, ne mu Buyudaaya yonna, ne mu Samaliya, n’okutuuka ku nkomerero y’ensi. Bwe yamala okwogera ebyo, nga balaba, n’asitulwa waggulu; ekire ne kimutwala okuva mu maaso gaabwe. Ebikolwa 1:7-9.
Abo abandiba "ensign" balina okulekera ddala okukozesa kwa "times and seasons", singa bagenda okufuna amaanyi g’Omwoyo Omutukuvu okutuukiriza omulimu gwa "ensign".
“Ekyama” ekyabikkulirwa Danyeri mu ssuula ey’okubiri kye kyama ky’Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo ekiggibwako envumbo ekiseera eky’ekisa nga kinaatera okuggwaako. “Ekyama” ekyo kirimu “ebyafaayo ebikwekeddwa” eby’“Okubwatuka Omusanvu.” Ebyafaayo ebyo bisengekeddwa ku musingi gw’ekigambo ky’Olwebbulaniya ekyakolebwa nga bagatta ennukuta esooka, ey’ekkumi n’essatu n’esembayo mu nnukuta z’Olwebbulaniya. Ennukuta ezo bwe zigattibwa, zikola ekigambo ky’Olwebbulaniya ekitegeeza “amazima.” Yesu ge “mazima”, era y’Asooka era y’Asembayo. Ennukuta ezo essatu zikiikirira ensengeka ya buli kisinde ekinene eky’okuddaabiriza, kubanga zikiikirira malayika asooka, malayika ow’okubiri ne malayika ow’okusatu. Zikiikirira enkola ey’emitendera esatu ey’okulongoosebwa, Danyeri gy’alaga mu ssuula ey’ekkumi n’ebiri ng’“okulongoosebwa, okufuulibwa abeeru n’okugezesebwa”. Future for America ebadde eyanjula enkola eyo ey’emitendera esatu ey’okugezesebwa n’okulongoosebwa okumala emyaka egisoba mu makumi abiri, naye kaakano etegeerekese nti ekiikirira “ebyafaayo ebikwekeddwa” mu nnyiriri entukuvu ez’okuddaabiriza. “Ebyafaayo ebikwekeddwa” ebyo kwe kutuukirizibwa okutuukiridde okw’“Okubwatuka Omusanvu” okubadde kussibiddwako envumbo okutuusa kaakano, ekiseera eky’ekisa nga kinaatera okuggwaako.
Kibadde kimanyiddwa okumala ebbanga ddene nti Ebikubi by’ekkuba omusanvu biraga ‘okulambikibwa kw’ebintu ebyaliwo wansi w’obubaka bw’abamalayika obusooka n’obw’okubiri,’ era nti biraga n’‘ebintu eby’omu maaso ebyandibikkuliddwa mu nteekateeka yaabyo.’ Kati kibikkuliddwa mu kubikkulirwa kw‘‘mazima’ nti obubonero busatu obw’ekkubo obusembayo bw’olunyiriri lw’enkyukakyuka bye ‘ebyafaayo eby’ekweka’ eby’Ebikubi by’ekkuba omusanvu. Obubonero obwo butandikira ku kusuulibwamu essuubi ‘okw’okusooka’ era buggwa ku kusuulibwamu essuubi ‘okw’enkomerero.’ Akabonero akali wakati ke Okukaaba okw’omu ttumbi ly’ekiro. Okusuulibwamu essuubi okw’okusooka kumaka okutandika kw’‘ekiseera eky’okulindirira’, ekiggwa ku Okukaaba okw’omu ttumbi ly’ekiro. Obubaka bw’Okukaaba okw’omu ttumbi ly’ekiro buggwa ku ‘kusalirwa omusango,’ we wamakirwa okusuulibwamu essuubi okw’enkomerero.
Okuggwaamu essuubi okwasooka mu Danyeri essuula eyookubiri kwali Danyeri okutegeera nti yali assiddwa wansi w’“ekiragiro eky’okuttibwa”. Awo n’asaba “ekiseera”, ekyo ne kiraga entandikwa y’“ekiseera eky’okulwawo”. Ekyo kyamuviirako okutegeera “ekyama,” nga bwe bubaka bw’Oluyoogaano olw’omu Ttumbi, obwayanjulwa oluvannyuma eri Nebukadduneeza asobole “okulamula” obubaka bwa Danyeri.
"Okusala omusango" kwa Nebukadduneeza ku kirooto n’ennyonnyola Danyeri gye yawayo, kwe kulaga akabonero ak’asatu mu bubonero busatu obulaga ekkubo obukiikirira "ebyafaayo ebyakwekebwa" eby’Emisono musanvu. Okusala omusango okwo kulambululwamu ne mu Danyeri essuula esatu, ekiraga enkola eyakakanyizibwa mu bitabo bya Danyeri n’Okubikkulirwa, nga ye "okuddamu era n’okugaziya".
Tujja kwetegereza essuula ey’okusatu mu kiwandiiko ekiddako, naye wano kirungi okulaga nti okusalibwa kw’omusango okw’akabonero k’ekkubo ak’okusatu mu ssuula ey’okusatu kulaga okuggwamu essuubi okw’enkomerero okwalagibwa mu kifaananyi ky’okuggwamu essuubi okwasooka. “Ebyafaayo ebikwekeddwa” eby’Okubwatuka Omusanvu biraga obubonero bw’ekkubo busatu, nga ku ntandikwa ne ku nkomerero waliwo okuggwamu essuubi. Mu Danyeri essuula ey’okubiri, okuggwamu essuubi okwasooka kukwatagana n’“ekiragiro ky’okuttibwa” ekyafulumizibwa Nebukadduneeza, ate mu ssuula ey’okusatu, okuggwamu essuubi okw’enkomerero kukwatagana n’“ekiragiro ky’okuttibwa” ekirala ekyafulumizibwa Nebukadduneeza.
“Ebyafaayo eby’ekyama” eby’“abajulizi babiri”, abayimirira ekibiina kya Future for America, biyimirira okugwaamu essuubi okw’ennaku ya July 18, 2020. Olwo ne watandika “ekiseera eky’okulindirira” nga kiragibwa mu “nnaku ssatu n’ekitundu” mu kitabo ky’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumin’emu. Okuzuukusibwa n’okuzuukirizibwa kw’abo abaattibwa “mu nguudo” olw’ensolo eyayambuka n’ava mu “kinnya ekitawera wansi” kirambikiddwa mu ngeri entongole mu Kigambo kya Katonda eky’obunnabbi; naye ku mutendera ogwangu, abajulizi babiri bwe bazuukuka, bategeera “ekyama” ekiragirizibwa mu Daniyeri essuula ey’okubiri.
“Ekyama” ekyo bwe bubaka bw’Okukaaba okw’omu Ttumbi, bwe balangirira oluvannyuma okutuusa ku ssuula ey’okusatu eya Danyeri, etteeka ly’Olusande erinaatera okujja bwe lituuka, era okuggwaamu essuubi okw’enkomerero ne kubaawo. Okuggwaamu essuubi okwasooka kwatuuka ku abo abakiikirirwa nga “Danyeri” nga 18 Jjulaayi 2020. Okuggwaamu essuubi okw’enkomerero kutuuka ku mukulembeze wa “bakabaka ekkumi”, nga ye Amerika ey’Amasaza Amagatte, ng’obwakyewaggula bw’eggwanga buleeta okuzikirira kw’eggwanga okuleetebwa Obusiraamu.
Tujja kumaliriza ensobanuro empimpi n’okukomekkereza ku ssuula ey’okubiri eya Daniel mu kiwandiiko ekiddako.
Sitaani awambye ensi. Aleese essabbiiti ey’ekifaananyi, n’agiwa ekitiibwa ekinene ng’alaga ng’ekulu nnyo. Awambye okusinza n’ekitiibwa ky’ensi y’ekikristaayo n’akiggya ku Ssabbiti ya Mukama n’akiwa essabbiiti eno ey’ekifaananyi. Ensi efukaamira ennono, ekiragiro ekyakoleddwa abantu. Nga Nebukadduneeza bwe yateekawo ekifaananyi kye ekya zaabu mu ttale lya Dura, n’eyekuza; bwe batyo ne Sitaani yeekuza mu Ssabbiti eno ey’obulimba, nga ayambadde ebyambalo by’eggulu bye yawambye. Review and Herald, 8 Maarisi, 1898.