Ekitabo kya Danyeri - Ennamba Kikumi mu Nkaaga mu Munaana

Kati twatunu tukwatako olutalo olwokubiri olw’entalo ezikolebwa nga biyita mu bannannyini buyinza abalala, nga bwe lulagibwa mu Danyeri essuula eky’ekkumi n’emu, ennnyiriri ekkumi n’emu ne kkumi na bbiri. Olutalo olwokubiri mu nnyiriri ezo lulumiriza olutalo oluli mu Ukraine, wakati w’amaanyi ga Russia agatakkiriza Katonda, n’eggwanga lya Ukraine. Mu nnyiriri ezo, Putin awangula, nga Ptolemy IV bwe yawangula, naye oluvannyuma lw’obuwanguzi bwe aligulumizibwa mu mutima gwe ye, era okwewanika kwe okw’obwannakyemalira kwe kulifuuka ekkubo ery’okuzikirira kwe. Okukiikirira okw’ebyafaayo okw’ebyafaayo bino eby’omulembe guno kugasa bokka abo abategeera ekyo ebyafaayo bino eby’omulembe guno kye bikiikirira mu by’omwoyo.

Mu olunyiriri olusooka lw’Essuula ey’ekkumi, Danyeri, oyo akiikirira abantu ba Katonda ab’ennaku ez’enkomerero, alabikibwa ng’ategeera ebyombi “ekyolesebwa” n’“ekintu”. Ekyolesebwa n’ekintu byolekerwa emirundi mingi nga biri wamu ng’olunyiriri olumu lw’amazima, naye nga byawukana buli kimu ku kimu. Byo be Emigga Ulai ne Hiddekel. Byo bye byolesebwa bya “mareh” ne “chazon”. Byo bye bunnabbi bw’emyaka 2520 nga bugattiddwa wamu n’obunnabbi bw’emyaka 2300. Byo bye bujulirwa obw’omunda n’obw’ebweru bw’abantu ba Katonda. Mukama teyeddamu ebintu ebitalina makulu. Etteeka ery’okusooka okwogerwako litulaga nti, kubanga ekisooka kye twabuulirwa ku Danyeri mu kyolesebwa kye eky’enkomerero kye kino: nti akiikirira abantu ba Katonda ab’ennaku ez’enkomerero, abategeera ebyombi, “chazon” ne “mareh”. Noolwekyo ekyolesebwa n’ekintu bya mugaso nnyo okulaba, singa ebyafaayo eby’obunnabbi eby’olunyiriri 11 n’12 bigenda okutegeerekebwa bulungi.

Danyeri akiikirira abo 144,000 mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu, abaluddamu mu butuufu ddala olugero lw’abawala abawere ekkumi, olwaatuukirizibwa mu ebyafaayo bya Millerites. Bo, nga bwe kyali ne Millerites, baagwamu essuubi olwasooka, okwo mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu kulagiddwa ng’okuttibwa ekisolo ekiva mu kinnya ekitakoma eky’obutakkiriza Katonda, ekya “woke”, ne balyoka bagalamira nga bafudde mu luguudo lw’ekibuga ekikulu erya Misiri ne Sodomu, awo era we baamwambikira Kristo ku musaalaba. Okufa kwabwe kwaleta “essanyu” eri abagoberera omusota omukulu, naye kwaleta okukungubaga eri Danyeri.

Ebyafaayo eby’okuteekebwako envumbo okw’abo emitwalo kikumi mu emitwalo ana mu enkumi nnya n’akakadde kamu n’emitwalo ena byali nabyo biragiddwa mu kuzuukira kwa Laazaalo, era okuzuukira kwe kwalagibwa ng’ekikolwa eky’okuteekako envumbo eky’omulimu gwa Kristo; era ye, ng’akabonero k’abo Kristo b’ateekako envumbo, yakulembera okuyingira okw’obuwanguzi e Yerusaalemi, okwafaananyiriza entambula y’Okukaaba okw’Ekitalaata mu byafaayo by’Abamilleri, era ne mu byafaayo by’abo emitwalo kikumi mu emitwalo ana mu enkumi nnya. Okuzuukira kwa Laazaalo kwabaawo nga bannyina, Maliyamu ne Malisa, bakyali mu kukaaba, nga ne Danyeri bwe yali mu kulaba ennaku okumala ennaku amakumi abiri mu emu mu ssuula ey’ekkumi. Mu ssuula ey’ekkumi, okukaaba kwa Danyeri kukoma n’okukka kwa Mikkaeri, oyo mwene omuntu “eddoboozi” lye lyazza Laazaalo ne Musa obulamu nate. Okuzuukira kw’abajulirwa ababiri mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu kulagiddwa mu Danyeri okukyusibwa olw’okwolesebwa okukola okw’“marah.”

Mu essuula ey’ekkumi, Danyeri akiikirira okuteekebwako envumbo okw’abantu emitwalo kikumi mu enkumi n’enkumi n’emitwalo ena mu enkumi n’enkumi ena, era ekyo nakyo kyakiikirirwa mu essuula ey’ekkumi n’emu eky’Okubikkulirwa. Mu ssuula eyo, Gabulyeri ayogera bulungi ddala nti yali azze eri Danyeri okumutegeeza ebyalituuse ku bantu ba Katonda ab’ennaku ez’oluvannyuma. Obubaka obukwata ku ebyo ebiriba ku bantu ba Katonda mu nnaku ez’oluvannyuma, mu ngeri ya nnabbi buteekeddwa mu mbeera y’obubaka obunywezebwa enkola ey’okussaawo layini ya nnabbi ku layini ya nnabbi. Mu kukozesa okwo, etteeka ly’okusoose okwogerwako liraga nti okutegeera okutuufu kulirabibwa bokka abo abalaba amazima ag’omunda n’ag’ebweru munda mu layini ezireeteddwa awamu. Abo beebo abategeera “okwolesebwa” ne “ekigambo”.

Abo 144,000 banaategeera obubaka bw’obunnabbi, naye era bajja kubumanyiramu, kubanga obubaka n’okubumanyiramu tebisobola okuyawulibwa. Obubaka butukuza, kubanga obubaka kye Kigambo kya Katonda, era Kristo ye Kigambo kya Katonda, era Ekigambo kya Katonda kye mazima. Obubaka bwe bukakasiddwa nti mazima, kubanga bulagirwa mu misingi gy’enkola y’obunnabbi, ezitali bintu birala wabula misingi gennyini egy’ani ye era ky’ali. Ye Palmoni, Omubalirizi ow’ebyewuunyo, Omubalirizi w’ebyama. Ye Mukugu w’ennimi ow’ebyewuunyo, entandikwa n’enkomerero, owasooka n’owasembayo, Alufa ne Omega. Bino byennyini ebiraga ani ye, bye biteekawo amateeka g’obunnabbi agannyweza obubaka bw’obunnabbi, era ne biletawo obumanyirivu bw’obunnabbi.

Nga bwe zinnatuuka ku Gulf ya Persia, Ulai ne Hiddekel, emigga ebiri eminene egy’e Shinar, zikola ekitundu eky’ensiko ey’amazzi kumpi n’ekifo we gisisinkana ekiyitibwa Shatt al-Arab, naye tezifuuka mugga gumu. Shatt al-Arab ye delta y’omugga ekolebwa olw’okwegatta kw’emigga Eufulaati ne Tiguli, era n’emigga emirala emitono n’obugga obutonotono. Naye era ne munda mu kitundu kya delta, Eufulaati ne Tiguli bisigaza obwawufu bwabyo era ne ziyiika mu Gulf ya Persia nga migga egy’enjawulo. Obubaka obw’omunda n’obw’ebweru obw’obunnabbi busigaza enkolagana yaabwo ey’enjawulo, naye bwe butuuka ku nkomerero yaabwo (mu nnaku ez’oluvannyuma), buvaamu delta erimu emigga n’obugga ebyongera ku yo. Yesu alaga eby’omwoyo ng’ayita mu by’obutonde, era mu nnaku ez’oluvannyuma ekiva mu kwolesebwa kwonna kikola ensi y’amazzi agaanamukira mu delta, wadde ng’emigga ebiri eminene gisigaza emirimu gyayo egy’enjawulo.

Ekiseera eky’ennaku amakumi abiri mu lumu eky’okukungubaga kigendera wamu n’ekiseera abajulirwa ababiri mwe baba nga bafiiridde mu kkubo, era ekiseera ekyo kitandika n’okunyiiga okusooka n’ekiseera eky’okulindirira. Ekiseera ekyo kiba munda mu kiseera ekisingako obunene, mwe kituukirizibwa okuteekebwako akabonero kw’abo obukumi kikumi mu enkumi amakumi ana mu enkumi nnya. Okuteekebwako akabonero tekwatandika mu kiseera eky’enkomerero mu 1989; kwatandika Kristo, nga malayika ow’okusatu, bwe yakkira nga September 11, 2001. Yaleeta abantu Be ku kukyalira kwabwe okw’okubiri e Kadesi, era omulundi guno abatono abategekeddwa be baliyingira mu nsi eyasuubizibwa. Obumanyirivu bw’abantu ba Katonda okuva ku kiseera eky’enkomerero mu 1989 okutuuka ku September 11, 2001, tebwabateekako kabonero. Okuteekebwako akabonero kwatandika Kristo bwe yakkira n’afuuyira eddoboozi erisooka ery’ekkondeere ery’omusanvu ery’ekibonyoobonyo eky’okusatu.

Okuvuga kw’ekkondeere ery’omusanvu kwe kuggweeramu ekyama kya Katonda, era ekyama ekyo kitegeeza okuteekebwako akabonero kw’abantu obukumi kikumi mu enkumi amakumi ana mu enkumi nnya, ekibaawo mu kiseera ky’okuvuga kw’ekkondeere eryo. Ekkondeere eryo likuba obubonero busatu, kubanga ge Mazima. Akabonero akasooka kaali September 11, 2001, akookubiri kaali October 7, 2023, era akookusatu ku bubonero obusatu kali ku tteeka lya Sande erijja amangu. Obubonero obwo obusatu, ze ntambula essatu ezitera okubeerawo mu mazima. Okukwatibwa kwa Danyeri emirundi esatu mu ssuula ey’ekkumi kwagatta obumanyirivu bwe ku kiseera ky’ebyafaayo ekikiikiriddwa obubonero obusatu eby’ekkondeere ery’omusanvu.

Obubaka obw’obunnabbi obuleeta okukyusibwa okufuuka mu kifaananyi kya Kristo, Danyeri bw’abuwa ekyokulabirako mu essuula ey’ekkumi, kye bubaka eky’ebigwawo eri abantu ba Katonda mu nnaku ez’oluvannyuma, naye si nnaku ez’oluvannyuma mu makulu ga bulijjo. Kye bubaka abantu ba Katonda kye bategeera era ne babusisinkana mu kiseera eky’okuteekebwako akabonero kw’abantu 144,000.

Nga Kabuli bwe atandika okwolesa ebyafaayo eby’obunnabbi ebikiikiriddwa mu ssuula ey’ekkumi n’emu, aleeta ennyiriri entongole ez’obunnabbi. Ennyiriri ebbiri ez’olubereberye zitandikira ku Kuulo (nga Bush ow’olubereberye), mu kiseera eky’enkomerero mu 1989, ne zigenda mu maaso okutuuka ku byafaayo bya Donald Trump nga pulezidenti ow’amakumi ana mu ataano (ow’omukaaga), era awo ebyafaayo eby’obunnabbi ne bikoma, okutuusa ebyafaayo by’Amawanga Amagatte (Alekkizanda Omukulu), ng’obwakabaka obw’omusanvu, bwe byogerwako mu nnyiriri esatu n’ennya. Obubaka bwa Donald Trump nga pulezidenti omukaaga omugagga asitula abalwanirizi b’ensi yonna, n’olwekyo, ge mazima agatuukirizibwa mu kiseera eky’okussaako envumbo kw’abo akasiriivu mu bina mu enkumi n’enkumi nnya. N’olwekyo, ge mazima agaliwo mu kiseera kino.

Mu nnyiriri etaano okutuuka ku mwenda, ebyafaayo eby’obwapapa okuteekebwawo ku ntebe y’obwakabaka, okuva mu 538 okutuuka ku kiwundu ekitta n’omu kiseera eky’enkomerero mu 1798, byoleseddwa. Kino, mazima ddala, ky’amazima amakulu era ageetaagisa, kubanga kiwanirira era kikakasa olunyiriri olw’amakumi ana, naye tekiwa kunnyonnyola kwa bunnabbi okw’enjawulo okubaawo mu kiseera eky’okuteekebwako akabonero kw’abantu omutwalo gumu mu obukumi buna mu enkumi nnya. Olunyiriri olw’ekkumi, ng’ennyiriri etaano okutuuka ku mwenda, lukakasa obutuufu bw’olunyiriri olw’amakumi ana, naye terwogera ku byafaayo bya bunnabbi ebituukirira mu kiseera eky’okuteekebwako akabonero. Wabula, lulaga 1989, era bwe kityo luteekawo olw’obutagamba ku byo ekiseera eky’obusirifu okuva mu 1989 okutuuka ku Sunday law mu lunyiriri olw’amakumi ana mu lumu.

Olunyiriri okuva ku kkumi n’emu okutuuka ku kkumi n’ettaano bulaga ebyafaayo ebifuuka ebituukiridde mu kiseera eky’okuteekebwako envumbo kw’abasajja emitwalo kikumi mu enkumi nnya mu enkumi nnya. Olunyiriri olwo lutuukira munda mu byafaayo ebikwekebwa wakati w’olunyiriri olw’okubiri n’olw’okusatu, era wakati wa 1989 mu lunyiriri olw’amakumi ana ne Sunday law mu lunyiriri olw’amakumi ana mu lulala. Ebyo byennyini ge mazima agaliwo mu kiseera kino, era biteekwa okutegeerebwa nga bwe biri bwe tuba nga twagala okukungula emigaso egyategekebwa okuva mu kutegeera ennyiriri ezo.

Emiganyulo egigendererwa gibiri: ekisooka, okutegeera ebyafaayo eby’obunnabbi ebirimu; n’eky’okubiri, obumanyirivu obuva mu kutegeera amazima g’obubaka obwo. Okutegeera obubaka, okwongerwako okusembayo mu bummanyi, okutuukirizibwa mu kiseera eky’okuteekebwako akabonero, kwe kutukuza abo abagenda okuba mu emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya. Olw’ensonga eno, ky’ekikulu okwekenneenya emisoko nga gitunuulirwa okuva ku ndowooza ey’omunda n’ey’ebweru.

“Ebiseera musanvu” ebya Ebyabaleevi amakumi abiri mu mukaaga ddala biri mu kiseera eky’okuteekebwako akabonero ak’abantu akasiriivu mu enkumi nnya mu enkumi nnya mu bunaana mu bina, kubanga okusaba kwa Danyeri okubiri, okwakiikiriddwa mu ssuula ey’okubiri n’ey’omwenda, kuŋŋaanira mu kusaba okw’emirundi ebiri okw’okutegeera ebyafaayo eby’obunnabbi ebikiikiriddwa ekifaananyi ky’ensolo, era n’okufuna obumanyirivu obuvaamu eri abo abatuukiriza okusaba okw’okusonyiyibwa kw’ebibi byabwe n’ebibi bya bajjajjaabwe okuli mu Ebyabaleevi amakumi abiri mu mukaaga. Okusaba okw’ebweru kulaga ekifaananyi ky’ensolo, ate okusaba okw’omunda kuleeta ekifaananyi kya Kristo.

Okutegeera ebyafaayo ebyalagibwa mu bitundu eby’enjawulo mu Danyeri essuula ey’ekkumi n’emu, ebikwata ddala ku byafaayo ebituukirizibwa mu kiseera eky’okusiigibwa akabonero, kiragibwa mu kusaba kwa Danyeri mu ssuula ey’okubiri. Ye n’abasajja abasatu abeesigwa baanoonya okumanya obubaka obukwekeddwa mu kirooto kya Nebukadduneeza eky’ekifaananyi eky’ebyuma. Bwe kizuulirwa okutegeera okw’amazima ku byafaayo eby’obunnabbi ebyalagibwa mu kirooto ekikwekeddwa kya Nebukadduneeza, okutegeera okwo kubategeeza abo abategeera nti tebalina ssuubi, okuggyako nga buli omu amala ddala okwenenya kwe kennyini okwatuukiridde ddala, okwenenya okwo okuragibwa mu kusaba kwa Danyeri mu ssuula ey’omwenda.

Okwawulayawula obumanyirivu obukiikiriddwa Danyeri mu ssuula eky’ekkumi okuva ku nnnyonnyola ey’obunnabbi ey’ebigenda mu maaso eby’ebiro eby’enkomerero mu ssuula eky’ekkumi n’emu, kwe kulemererwa ng’omuyizi w’obunnabbi. Mu Danyeri essuula 11, ennyiriri 11 ne 12, olutalo olw’oku nsalo, Olutalo lwa Raphia n’obuwanguzi bwa kabaka ow’obukiikaddyo, bukiikirira olutalo olw’okubiri ku ntalo essatu ez’oku lusegere ezateekebwako akabonero mu Kigambo kya Katonda eky’obunnabbi. Ekyama ekireeta okubikkulirwa kuno okw’amazima okulabika kiri mu nkozesa y’Omuvvuunuzi Ow’ekitalo ey’okwogerako ku kabaka ow’obukiikakkono ng’ayiika n’asukkirira, okutuuka ku kigo (ensingo), mu lunyiriri 10. Yawaayo ennyiriri endala bbiri ezikwata ku kuyiika n’okusukkirira, era bwe yakola bw’atyo, agatta awamu ennyonnyola ey’obunnabbi ey’ebigenda mu maaso n’obumanyirivu okutegeera kw’ebigenda mu maaso ebyo bwe kulina okuzaala.

Mu mwaka gwa 2014, Putin yatandika olutalo mu Ukraine, era okusobola okutegeera amazima gano nga bwe gali ekiikiriddwa mu lunyiriri olw’ekkumi na lumu olw’essuula ey’ekkumi na emu, omuyizi w’obunnabbi ateekwa okusooka okulaba nti olunyiriri olw’ekkumi lukiikirira ebyafaayo ebiraga ekitundu eky’okubiri eky’olunyiriri olw’amakumi ana olwa Danyeri essuula ey’ekkumi na emu. Bwe bakitegeera ekyo, ne balaba nti ekyo olunyiriri olw’ekkumi kye lwongera ku lunyiriri olw’amakumi ana, kwe kuba nti, Obweyamo bwa Soviet bwe bwakunkumulwa mu 1989, kabaka ow’obukiikakkono yagenda busi eri ekigo kye kyokka (“ensingo”). Naye omuyizi w’obunnabbi teyandimanyi ekyo kye kyategeeza, okutuusa lwe yandilabye Isaaya essuula ey’omunaana olunyiriri olw’omunaana. Awo lwe yandifunye obuyinza obw’obunnabbi okuzuula nti ennyiriri zonna essatu zigattiddwa awamu olw’ennyiriri emu ey’okwogera ekozesebwa emirundi esatu gyokka mu Bayibuli.

Oluvannyuma omuyizi yandyetagisizza obujulirwa obwokubiri obulaga nti emirundi esatu emboozi eno “okuyitirira n’okusomoka” gy’eyogerwako mu Bayibuli, okuddiŋŋana okw’ekigendererwa. Obujulirwa obwokubiri ku nsonga eno buteekebwawo kubanga ennyiriri zonna essatu (abajulirwa), zitegeeza kabaka ow’obukiikakkono ng’atabaalira kabaka ow’obukiikaddyo. Wamu, abajulirwa bano essatu, abakkakasibwa okuba amateka ge gamu ag’akabonero olw’ebika bibiri eby’obujulirwa obw’omunda, baleetera omuyizi w’obunnabbi olwo okuteeka ennyiriri zonna essatu wamu, mu ngeri ey’olunyiriri ku lunyiriri. Enkozesa eyo egaziya ebirimu mu nnyiriri ezo, eziraga olutalo wakati wa kabaka ow’obukiikakkono ne kabaka ow’obukiikaddyo.

Isaaya omutwe ogw’omusanvu, olunyiriri olwa munaana n’olw’omwenda, bituwa ekisumuluzo eky’okumalawo ekibuuzo eky’ekyama ku kyekiyimirira ‘ekigo’ mu lunnyo olw’ekkumi, kubanga ekigambo mu Lwebbulaniya ekivvunulwa ‘ekigo’ kye kimu n’ekyo ‘ekigo’ mwe yayingira kabaka w’amaserengeta mu lunnyo olwa musanvu olw’omutwe ogw’ekkumi n’emu. ‘Ekigo’ kyongera n’okuvvunulwa ng’‘amaanyi’ mu kigambo ‘ekifo ekitukuvu eky’amaanyi’ mu lunnyo olw’amakumi asatu n’emu mu Danyeri omutwe ogw’ekkumi n’emu. Bw’otyo, olunyiriri olwa musanvu n’olw’amakumi asatu n’emu, luwa abajulizi babiri nti ‘ekigo’ kye kibuga ekikulu ky’obwakabaka oba kabaka. Ng’eyo nsonga emaze okuteekebwako abajulizi babiri (bombi mu mutwe ogw’ekkumi n’emu), kye Isaaya amanyisa mu kyawandiiko ekikwekese mu mutwe ogw’omusanvu, mu lunnyo olwa munaana n’olw’omwenda, bw’ateeka abajulizi babiri ab’omu kyawandiiko kye nti ekigo kye kibuga ekikulu ky’obwakabaka oba kabaka w’obwakabaka, kiteekaawo nti ng’ennaku za 1989 tezinnaba kutuuka, Omukago gw’Abasovyeti, nga ekibuga ekikulu kyagwo kyali Rusya, nga ekibuga ekikulu ekyo kye Mosko, gwalina omukulembeze Mikal Gorbachev. Ssi kyava bwereere nti ekirabika ennyo ku Gorbachev kyali ekitundu eky’omu maaso ku mutwe gwe.

Olunyiriri ku lunyiriri, okumaliriza kw’okuteekako kuno mu nkola kulaga obukulu bwakwo bwe kugamba nti, “Bwe mutakkiriza, mazima temunaanywezebwa.” Yesu yagamba, “Mmwe abasirusiru, era abakereereze mu mitima okukkiriza byonna bye bayogerako bannabbi.” [Lukka 24:25] Ezeera yawandiika, “Ne bazuuka enkya ennyo ne bafuluma ne bagenda mu ddungu lya Tekowa; bwe baali nga bafuluma, Yekosafaati n’ayimirira n’agamba nti, Mumpulirize, mmwe Yuda nammwe abatuuze ba Yerusaalemi; mukkirize Mukama Katonda wammwe, bwe mutyo munaanywezebwa; mukkirize bannabbi be, bwe mutyo munaawangala.” [2 Ebyafaayo 20:20] Emirundi musanvu mu kitabo ky’Okubikkulirwa waliwo ekiragiro ekiweebwa okuwulira. “Oyo alina okutu, awulire ebyo Omwoyo by’ayogera eri amakkanisa.”

Okunywezebwa kye kuba okubeera mu bawala ab’amagezi, kubanga abasirusiru abatatanguyira mu mitima okukkiriza bannabbi. Ab’amagezi bakkiriza ebyo Katonda by’ayogedde okuyita mu bannabbi be, era bannywezebwa ne basagalamuka, kubanga bawulira Omwoyo ky’ayogera eri amakkanisa. Okulambululwa kwa Russia, n’entaalo gye yatandikawo mu 2014 okulwana ne Ukraine, kye kinyweza abo abayizi b’eby’obunnabbi ab’amagezi mu kiseera Kristo lw’abikkula amazima ago gennyini.

Amazima ago gatuuka mu byafaayo mu mwaka gwa 2014, ekigoberera 2001, era n’olwekyo gali munda mu kiseera eky’okuteekibwako akabonero ak’abantu obukumi kikumi mu enkumi amakumi ana mu nnya. Omwaka ogwaddirira, 2015, pulezidenti asingira ddala obugagga, nga ye pulezidenti ow’omukaaga okuva ku kiseera eky’enkomerero mu 1989, yatandika okusasamusa abawagira obufuzi bw’ensi yonna. Olunyiriri olw’ekkumi lulaga ebyafaayo bya 1989, naye era lussaawo Russia ng’“ekigo ekinywevu,” era mu nnyiriri ebbiri eziddako, Russia yali egenda kutandika olutalo olw’okubiri olw’entalo ezikubibwa ng’abalala be bakuba mu kifo ky’abalala, era Putin alisinga. Amazima ag’ennyiriri gano gaggyibwako envumbo ng’ebyafaayo bye gakiikirira bwe bituukirira.

Obunnabbi obw’ennyiriri ekkumi n’emu n’ekkumi n’ebiri busumuluddwa olw’okutuukirizibwa kwabwo mu byafaayo mu kiseera eky’okussaako akabonero ak’abantu emitwalo kikumi mu enkumi ana mu enkumi nnya, naye “olunyiriri ku lunyiriri,” waliwo ensonga endala enkulu egattiddwa ku nnyiriri zino. Omuyizi w’obunnabbi asobole okuleeta awamu emyolo esatu egy’“okuyiika ennyo n’okubuna okuyita,” ateekwa n’okuleeta obunnabbi obw’emyaka nkaaga mu etaano mu lunyiriri olw’obunnabbi. Obunnabbi obw’emyaka nkaaga mu etaano bussa akabonero ku ntandikwa y’obunnabbi bubiri obw’emyaka enkumi bbiri mu ebikumi bitaano mu abiri, era bulaga nti butandika nga bwawukanye emyaka ana mu mukaaga okuva ku bunnaabbi obulala. Mu kulaga emyaka nkaaga mu etaano ku ntandikwa, era kulaga nti Alfa ne Omega byandireese emyaka nkaaga mu etaano ku nkomerero.

Emyaka nkaaga mu etaano, ku ntandikwa ne ku nkomerero, buli gimu erina akabonero k’obubonero obusatu obw’ekkubo. Ery’olubereberye lyali 742 BC, oluvannyuma lw’emyaka kkumi na mwenda ne wabaawo 723 BC, ate oluvannyuma lw’emyaka amakumi ana mu mukaaga ne wabaawo 677 BC. Obubonero obwo obusatu obw’ekkubo bukiikirirwa ku nkomerero ne 1798, 1844, ne 1863. Ekiseera eky’emyaka amakumi ana mu mukaaga ku ntandikwa (Alpha) kikiikirira okulinnyirirwa okw’ekaalu n’eggye, era emyaka amakumi ana mu mukaaga ku nkomerero (Omega) gikiikirira okuzzaawo awatukuvu n’eggye, omubaka w’Endagaano (era ye Alpha ne Omega), bwe yandiyingidde mangu mu yeekaalu gye yazimba mu myaka amakumi ana mu mukaaga okuva mu 1798 okutuuka mu 1844.

Emyaka amakumi ana mu mukaaga agakulembeddwamu emyaka kkumi na mwenda mu biro Isaaya lwe yayanjula obunnabbi mu mwaka gwa 742 BC, gakiikirira emyaka amakumi ana mu mukaaga ku nkomerero yaago, era oluvannyuma ne gagobererwa emyaka kkumi na mwenda mu nteekateeka ya chiastic. Emyaka kkumi na mwenda okuva mu 1844 okutuuka mu 1863 giwa ekifananyi ky’ebyo Kristo bye yagenderera ku 144,000 ebyasigalayo nga tebituukiriziddwa olw’obujeemu obwabaawo mu mirembe egyo. Omulimu ogwetaagibwa ku muyizi w’obunnabbi okugabanya mu butuufu Ekigambo ky’Amazima ku nnyiriri ez’ekkumi okutuuka ku kkumi n’abiri mu mutwe ogw’ekkumi n’emu ogwa Danyeri, tegukkakasa bwanana (bw’oba okkiriza) nti Lusiya yanditandikidde olutalo mu Yukureini mu 2014 wokka, naye era nti olutalo lwanditandikiddwa mu bbanga ery’okuteekebwaako akabonero kwa 144,000. Nga bwe biri nti ebyafaayo eby’obunnabbi ebiragiddwa mu nnyiriri ezo bya mugaso nnyo, n’ebyafaayo we mwo waggulwibwawo amazima ag’ebyo bennyini biragiddwa era mu byafaayo by’emyaka kkumi na mwenda okuva mu 1844 okutuuka mu 1863.

1844 eraga okutuuka kw’omubaka ow’okusatu, era kulaga mu kifaananyi okutuuka kw’omubaka ow’okusatu nga September 11, 2001. 1863 ekiikirira obujeemu obulagiddwa n’okuzimba Yeriko nate. Akabonero k’ekkubo aka 1863 era kalaga mu kifaananyi obugondere bwa emitwalo kikumi mu enkumi ana mu enkumi nnya abakozesebwa “okussa wansi bbugwe wa Yeriko”, ku tteeka lya Ssande erigenda okujja amangu. Mu nnyiriri ze tulowoozaako, olunyiriri olwa kkumi na mukaaga lukiikirira etteeka lya Ssande mu United States. Olunyiriri olwa kkumi na lumu lussa akabonero okuva mu 2014 okutuuka ku buwanganguzi bwa Putin obw’enkomerero. Ennyiriri zino ziraga okutandika kw’olutalo olw’okubiri olw’abalala okulwaniraako mu kifo, oluddirirwa olutalo olw’okusatu olw’abalala okulwaniraako mu kifo, nga bwe kikiikiriddwa mu nnyiriri eza kkumi na ssatu okutuuka ku kkumi na ttaano.

Nga tugatta olunyiriri olw’okubiri wamu n’olunyiriri olw’ekkumi n’olumu n’olw’ekkumi n’ebiri, tuzuula olutalo lw’e Ukraine olwatandika mu 2014, oluvannyuma ne luddirwa kampeyini y’akulonda Omukulembeze wa Amerika eya 2015, n’oluvannyuma okulondebwa kw’omukulembeze asinga obugagga mu 2016. Olunyiriri olw’ekkumi n’ebiri luddirwa okuwalana kw’omukulembeze ow’enkomerero nga etteeka lya Ssande terinnabaawo, mu lutalo olw’okusatu olw’abalala okulwanira mu kifo. Olutalo olw’okubiri olw’abalala okulwanira mu kifo, lwe lutalo olw’ensalo, lwatandika katono nnyo nga okulondebwa kw’omukulembeze ow’omukaaga era asinga obugagga tekunnabaawo.

Mu byafaayo bya 1844 okutuuka ku 1863, emiti ebiri gya Ezekyeri byali biteekeddwa okugattibwa wamu. Okugattibwa kwagyo kyakiikirira okwegatta kw’Obwakatonda n’obuntu bwa muntu, kye kikolwa eky’okuteekako akabonero ku 144,000. Mu 1844 malayika ow’okusatu yatuuka era n’asumulula amazima agakwata ku yeekaalu ey’eggulu, amateeka ga Katonda, Sabaata, n’omubaka gwa malayika ow’okusatu. Mu 1849 Mukama n’ayanjuluza omukono gwe omulundi ogw’okubiri okuŋŋaanya ekisibo ekyali kyasaasaanyiziddwa mu kusaalirwa okunene. Mu 1850 yaluŋŋamya abantu be okuteekateeka ekifaananyi kya Habakkuku eky’okubiri, okulaga mu bifaananyi obubaka abantu be kwe baalina okulangirira nga ababakulira ‘okuzisa wansi ebbugwe bya Yeeriko’. Ekifaananyi ekyo kyatwalaamu ‘emirundi musanvu’ nga bwe kyali ku ‘kifaananyi ekikadde’.

Mu 1856, Yabikkula ekitangaala ekyali kigenda okuteekako akabonero ku bantu be ng’okutegekera “Olutalo lwa Yeliko”. Ekitangaala ekyo kyali okweyongera kw’ekitangaala ekisooka, kwe Alpha ne Omega yali abikkulidde William Miller. Kyali ekitangaala ky’ “emirundi musanvu,” nga bwe kyayimirizibwa emirundi emingi mu Lutalo lwa Yeliko olw’edda. Ekitangaala ekyali kigenda okuteekako akabonero ku bantu be, kyali era obubaka bwa Laodikiya obwali bugenda okubazuukusa, ne bubazzayo mu mbeera ya Firadelfiya. Ekitangaala ekisembayo ekyo kyali okweyongera kw’ekitangaala ekisooka, naye abantu be tebakifaako ekitangaala era ne bweeralekera ne balonda okwetooloola mu ddungu lya Laodikiya. 1844, 1849, 1850, 1856 ne 1863 biraga obubonero bw’ekkubo bitaano, obweyolekedde mu byafaayo okuva ku Sseputemba 11, 2001 okutuusa ku tteeka lya Ssande eririjja mu bwangu.

Tujja kugenda mu maaso n’okunoonyereza kuno mu kiwandiiko ekiddako.