Tulowooza ku “ebyafaayo eby’ekyama” eby’olunyiriri olw’amakumi ana olwa Danyeri essuula ekkumi n’emu, lwe lukoma obujulirwa bwalwo obuwandiike mu kiseera eky’enkomerero mu 1989, okutuuka ku tteeka lya Ssande ery’olunyiriri olw’amakumi ana mu lulala. Ebyafaayo ebyo eby’ekyama byebikiikirira ensengeka ey’okukwataganyako ennyiriri zonna ez’obunnabbi ez’ennaku ez’oluvannyuma, kubanga okuteekebwako akabonero kw’abo emitwalo kikumi mu obukumi buna mu enkumi nnya kubaawo munda mu ebyafaayo ebyo eby’ekyama. Ebyafaayo ebyo ye gye kiba ekigezo ekikwatagana n’okubumbibwa kw’ekifaananyi ky’ensolo we kibaawo. N’olwekyo, bye byafaayo omusota gwa Nebukadduneeza ogw’ekyama ogw’ekifaananyi ky’ensolo mw’gusumululwamu. Ebyafaayo ebyo eby’ekyama ye gye ebyafaayo eby’ekyama okuva mu kiseera kya Donald Trump ekisooka ku bukulembeze we bikomekkerezebwa mu lunyiriri olw’okubiri olwa Danyeri ekkumi n’emu ne bituuka ku lunyiriri olw’okusatu. Ebyafaayo ebyo eby’ekyama kye kitundu ky’obunnabbi bwa Danyeri ekikwatagana n’ennaku ez’oluvannyuma, era bwe Kubikkulirwa kwa Yesu Kristo okusumululwa katono nga ekiseera eky’okusaasirwa tekinnaggwaawo ku tteeka lya Ssande. Ennyiriri zino zonna ez’amazima zikiikirirwa ng’okuggibwawo kw’akabonero ak’omusanvu era ak’enkomerero.
Ebitundu kkumi okutuuka ku kkumi na ttaano mu Danyeri essuula kkumi n’emu biteekwa okuteekebwa wamu n’ebyafaayo ebyo ebyakwekebwa, era ebitundu ebisatu eby’enkomerero ku ebyo biraga ennyiriri esatu ez’obunnabbi. Biraga ddi obufuzi bwa Papa bwe bwaddamu okuyingirira mu byafaayo, nga bwe bwakikola mu mwaka gwa 200 nga Yesu tannazaalibwa (BC), bwe Ruumi ey’obupagani yeesookera ddala okuyingira mu byafaayo eby’obunnabbi ebyeyolekedwa mu Danyeri essuula 11, ekitundu ekya 14. Ekitundu ekyo, n’okutuukirizibwa kwakyo mu byafaayo bya Ruumi ey’obupagani, kye kwanyweza okwolesebwa, kubanga Ruumi ey’obupagani yali akabonero k’obuyinza obweyegulumiza, ne bunyaga abantu ba Katonda, oluvannyuma ne buwanguka. ObuProtesitanti obuvudde ku mazima bwakitwala nti kyogerako ku Antiochus Epiphanes, naye Abamillerite baakiteekera ku Ruumi ey’obupagani, ne bakimanya ng’ekitundu eky’amazima ag’okugezesa mu byafaayo bya Millerite. Leero abannaby’eddiini mu Adventism ya Lawodikiya ey’amulembe baddamu okuyigiriza nti kye kyogerwako ye Antiochus Epiphanes; kale nate kye mazima ag’okugezesa.
Si kyokka nti kye mazima ag’okugezesebwa, naye era olunyiriri olwo n’okutuukirizibwa kwalwo mu mwaka 200 nga Kristo tannazaalibwa, biraga ekiseera lwe omukazi omwenzi owa Tiro (Roma ya leero) atandika okuyimba ennyimba ze ez’obusitaani, era ne biraga obufuzi bwa Papa nga buyingira mu byafaayo by’ennaku ez’oluvannyuma; bwe kityo, kiyimirira nga amazima ag’okugezesebwa ag’ekikulu ag’ennaku ez’oluvannyuma, agakwatagana n’amazima ag’okugezesebwa agakiikirirwa mu mpaka ezikwata ku byafaayo bya Millerite.
Ebitundu ebisatu era biyimirira olunyiriri lw’ennyanga eya Barepulikaani ey’ensolo eva mu ttaka, era biraga emitendera egy’obunnabbi gya Donald Trump ng’ayingira mu kiseera kye eky’okubiri ku bwapulezidenti, nga pulezidenti ow’omunaana, ey’ali wa mu abo omusanvu, mu olunyiriri lw’abapulezidenti olwatandika ne Ronald Reagan mu kiseera eky’enkomerero mu 1989. Oluvannyuma lw’Olutalo lwa Raphia olw’ekitundu ekya kkumi n’ebiri, “Antiochus” mu kusooka akkakkanya obujeemu obuli mu United States, oluvannyuma n’ategekera olutalo olw’okulwanyisa obugolobalizimu, obukiikirirwa Misiri mu Lutalo lwa Panium. Trump awangula olutalo olwo, naye olutalo olwo lutandika Entalo Ensi Yonna Ey’okusatu (Actium). Ebikolwa bino byafaananyizibwa ku Antiochus III Magnus, eyali awanguddwa Misiri mu Lutalo lwa Raphia, naye yakomawo n’awangula mu Lutalo lwa Panium.
Mu lunyiriri olw’ekkumi n’essatu, “oluvannyuma lw’emyaka egiwerako,” Antiochus Magnus, nga Uriah Smith bw’agamba, “Antiochus, bwe yamala okuzikiza obujeemu mu bwakabaka bwe, n’aleeta ebitundu eby’ebuvanjuba mu kugondera kwe era n’abitebenkeza, n’asigala ng’alina ebbanga ery’okukola omulimu gwonna bwe yali nga Epiphanes omuto yaakamala okutuula ku ntebe ey’obwakabaka ey’e Misiri; era ng’alowooza nti guno mukisa mulungi nnyo ogutatekeddwa kusubwa okugaziya obufuzi bwe, n’akuŋŋaanya eggye ddene ennyo okusinga ery’olubereberye.” Trump asooka kuzikiza bujeemu mu bwakabaka bwe, n’oluvannyuma n’ateekateeka eggye erisinga obunene ku eryo lye yali alina bwe yawangulwa emabega. Trump yawangulwa mu 2020, mu kutuukirizibwa kw’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu, ensolo ey’obutakkiriza Katonda, ekiikirira obwegassi obw’ensi yonna mu nsi yonna, ne baggulobalisiti ab’omu bibiina byombi, ekya Democratic n’ekya Republican, bwe baabba akalulu, era ng’eggye ery’okubiri ery’omukazi omwenzi ow’e Ttuulo eryasooka okukozesebwa mu lutalo, era kijja kuba era kuwangulwa Putin bw’anaawangula Ukraina.
Olunyiriri olw’obunnabbi olwokusatu mu bitundu bisatu bye twerowoozaako luli olwa Abaprotestanti abajeemu, ng’olukiikirirwa olunyiriri lwa Maccabees, n’okujeemera kwabwe okuwakanya okwegezaako kwa Antiochus Epiphanes okunyigiriza eddiini ya Bugiriki ku Bayudaaya. Olunyiriri lwa Trump n’olw’Abaprotestanti abajeemu lukiikirira amaanyi abiri ag’ajja okuggwa nga gawegasse mu nnyanga ekiikirizibwa ng’ekifaananyi ky’ensolo. Ebitundu kkumi n’asatu okutuuka ku kkumi n’ettaano bikiikirira ebyafaayo ebireeta etteeka lya Sande, era olunyiriri ebbiri—olw’Abaprotestanti abajeemu n’olwa Barepulikaani abajeemu—bulaga enkolagana y’amaanyi gombi nga gajja wamu ne gaggatta Ekkanisa n’Obufuzi nga tekinnaba kutekebwako etteeka lya Sande.
Mu biwandiiko ebyayita tumaze okulaga nti ebintu ebisatu ebikiikiriddwa ennaku z’emyaka 1776, 1789 ne 1798, ebyo ebikiikirira Okulangirira Obwetwaze, Ssemateeka, n’Amateeka agakwata ku Bagenyi n’Okugoma, biraga ekiseera ekyaviirako okutandika kw’ensolo ey’oku nsi ng’obwakabaka obw’omukaaga obw’obunnabbi bwa Bayibuli. Olw’ensonga eno, obubonero obwo obusatu obw’ebiseera bukiikirira obubonero obusatu obw’ebiseera obuleeta ku nkomerero y’obwakabaka obw’omukaaga obw’obunnabbi bwa Bayibuli. Tumaze okulaga nti emyaka amakumi abiri mu ebiri egiva ku 1776 okutuuka ku 1798, eraga mu kifaananyi ekiseera eky’okussaako akabonero ak’omusono ak’abantu emitwalo kikumi mu enkumi ana mu enkumi nnya, kubanga omuwendo amakumi abiri mu ebiri kabonero ak’okwegatta kw’Obwakatonda n’obuntu.
Tukizuulidde nti ebyafaayo bino birimu omukono gwa "Mazima," kubanga akabonero akasooka n’akasemba mu bubonero bw’ekkubo gayimiririra okuteekebwaawo kw’obwetwaze n’okuggibwawo kw’obwetwaze. Obubonero busatu buno bwonna buyimiririra akabonero akikulu k’ensolo eva mu nsi, kubanga bwonna buyimiririra enjogera ya Amerika, kubanga “enjogera y’eggwanga” kikolwa ky’obuyinza obuwandiisa amateeka n’obusala emisango. Akabonero ak’omu makkati aka 1789 ne Ssemateeka byakkirizibwa amakoloni kkumi n’asatu, era ennukuta ey’omu makkati eri mu kigambo ky’Olwebbulaniya “Mazima” ye ya kkumi n’asatu. Emyaka amakumi abiri mu bbiri okuva mu 1776 okutuuka mu 1798 gikwatagana n’ennukuta amakumi abiri mu bbiri ez’alfabeeti y’Olwebbulaniya.
Tutegeeredde era nti Amateeka ga Alien ne Sedition ag’omwaka gwa 1798 galaga ekiseera we Amerika eyogera ng’omusota. Ebyafaayo by’omukago gw’Abayudaaya ne Loma, oguli ekitundu ky’olunyiriri lwa Purotestanti abava ku mazima nga bwe kulabikira mu Danyeri 11:13–15, biraga ekiseera we watondebwa ekifaananyi ky’ensolo; era okukolebwa kw’ekyo kifaananyi kwe kigezo eky’enkomerero eri 144,000. Kye kigezo kye balina okuyita nga tebannasiigibwa. Omukago gw’Abayudaaya okuva mu 161 BC okutuuka mu 158 BC, kale, guba ekitundu ekikulu mu kigezo mwe okukakasibwa kw’abo abayitibwa okuba mu 144,000 kutuukirizibwa.
Okukkiriza nti okuva mu 161 BC okutuuka mu 158 BC kwe kiseera ekikiikirirwa omukago gw’Abayudaaya, kigaanira okuyigiriza kw’ebyafaayo; kubanga abawandiisi b’ebyafaayo bayigiriza nti omukago gwali mu 161 BC, ate Abamillerite bo baayigiriza nti gwali mu 158 BC, era okukkakasa kwabwe ku nsonga eyo kuli ku bipande ebitukuvu byombi.
Ekibuuzo si ekyo kyokka obanga bannabyafaayo batuufu mu kutereka omwaka gwa 161 BC ku ndagaano y’Abayudaaya, oba obanga abaMillerite baali batuufu mu kulaga 158 BC. Mu buli emu ku nnonda ezo ebbiri, waliwo ekibinja ekisobola okukkiriziganya n’ennonda yo. Ekibuuzo kiri ku oba bannabyafaayo n’abaMillerite bombi batuufu, era nga amazima agakwata ku ndagaano n’Abayudaaya mu butuufu gakiikirira ebbanga ly’ebiseera, so si emu ku nsonga ebbiri ezisoboka ng’obubonero obwokka mu byafaayo.
Mu byawandiiko ebyasooka twaategeeza, nga bwe tukiriza, amagezi agatukuziddwa era agatufu agalaga nti endagaano y’Abayudaaya n’Abarrumi kiyimirira ekiseera okuva mu 161 BC okutuuka ku 158 BC, era nti ekiseera ekyo kifaananyiriza okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo. Bwe kityo bwe kiri, n’okusalawo okukkiriza nti endagaano y’Abayudaaya n’Abarrumi kye kiseera, kifuuka ekigezo, era mu ngeri eyo ey’obunnabbi kikkiriziganya n’eky’amazima nti okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo kwe "kigezo ekikulu eri abantu ba Katonda."
Bwe kiri bwe bityo, 158 BC eraga ekiseera omukago wakati w’Abayudaaya abakyaamu abamanyiddwa nga Abamakkabeeyi ne Loma lwe gwaateekebwawo era ne ganywezebwa, era bw’atyo kikola ng’ekifaananyi ky’etteeka lya Ssande, kubanga Bayibuli ebuuza nti, "Ababiri bayinza okutambula awamu nga tebalaganye?" 158 BC eraga we n’ebbanga ObuProtestanti obukyamu bwegatta n’obuyinza bwa Paapa, era ekiseera ekyatandika mu 161 BC ne kiritwala okutuuka mu 158 BC kiraga ekiseera ekiyimirira okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo. Ky’etaagisa okumanya nti ekiseera kino kiraga ennaku ObuProtestanti obukyamu lwe bwegatta n’obufuzi obwa Repabulika obukyamu. Amaanyi ago gombi ag’akyaamu galagiddwa mu nnyiriri kkumi na ssatu okutuuka ku kkumi na ttaano, bwe kityo gagabanira obubonero obw’ekkubo obumu.
Kituufu okukozesa 1776, 1789 ne 1798 ng’ebifaananyiza Ssebutemba 11, 2001, nga bikulikirwa emisango gya Pelosi agakwata ku ‘false flag movement’ erigattibwa ne Janwaliyo 6, 2021, n’ekiseera eky’okutikkulwa oluvannyuma lw’akalulu ka Biden akabbibwa, ekireetera okutuuka ku tteeka lya Ssande. Mu nkola eno, ‘Patriot Act’ wa 2001, nga gukwatagana n’Okulangirirwa kw’Obwetwaze, gulaga akabonero akalambulula entandikwa y’okuggibwamu obwetwaze. Olwo akabonero ak’okubiri aka kkooti ya ‘kangaroo’ eya Pelosi ne Schiff, nga kakwatagana n’okukakasibwa kwa Ssemateeka, ne kafaananyiza entandikwa y’okusiimuula Ssemateeka; ne kakulikirirwa akabonero ak’asatu aka ‘Alien and Sedition Acts’ akaraga United States ng’eyogera ng’eddaragoni. Okukozesa obubonero buno mu ngeri eno kitegeeza kumanya obubonero bw’ObuProtestanti obuvudde mu mazima nga bubukiikirirwa Abamakabeeyi.
Ku mutendera omulala, okuzuula obubonero obw’ekkubo obusatu nga buggattiddwa ne Republikani ejjeemu kuleeta enkozesa ey’enjawulo katono. Settemba 11, 2001 ekwatagana ne 1776, naye 1789, ku lwa Republikani ejjeemu, ekwatagana n’Amateeka ga Alien ne Sedition, era geteekaawo enjawukana wakati w’‘amateeka’ ago n’okwogera kw’omusota omukulu, okwolesebwa mu kusibira Ssande mu mateeka. Bwe bateeka wamu eminnyiriri ebbiri mu mbeera y’ekigezo ky’ekifaananyi ky’ensolo, bifula entegeka ey’obunnabbi ey’okuteekawo ekifaananyi ky’ensolo, era ekigezo ekinene eri abantu ba Katonda kwe kutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo. Eri abantu ba Katonda, okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo kusooka kutegeerwe nga bwe kuyimiriziddwa (okubumbibwa) mu Kigambo kya Katonda, okusobozesa abo ab’ennaku ez’enkomerero okutegeera okutondebwa okwo mu nsi ey’ebyobufuzi n’ey’eddiini.
Kale emisango gya Pelosi egy’Olunaku lwa 6 Jjanwali 2021 gayinza bitya okukwatagana n’Amateeka agayitibwa Alien ne Sedition Acts? Emisango gya Pelosi gimaka okujaguza kw’ekisolo eky’ekinnya ekitalina ndobo, ekyali amaze okutta pulezidenti omugagga eyali azuukusizza obugolobalisimu. Obujaguza obwo bwatandika mu kiseera ky’okutikkirwa kwa Biden, era buyaamiririza ekiseera ekiggwa ne kutikkirwa kwa Trump omulundi ogw’okubiri. Kiteekwa okutegeerekebwa nti Trump ayimirira okuvuganya ku bwa pulezidenti emirundi esatu, era mu ogwasooka ne mu ogw’enkomerero awangula, naye ogw’akati obuwanguzi bwe bwabbibwa amaanyi Ebyawandiikibwa Ebitukuvu ge gayita kitaawe w’obulimba. Emisango gya Pelosi egyatandika n’okulonda okwabbibwa giraga ekitundu eky’okubiri ky’emisango gya Pelosi egy’okusasula, ekinatandika nga Trump atikkirwa nga 20 Jjanwali 2025.
Ebbanga ly’obwa Pulezidenti bwa Joe Biden litandika n’olunyiriri lw’emisango gya Pelosi era liggwaawo n’olunyiriri lw’emisango gya Pelosi. Emisango gyombi gya ebyobufuzi, naye abo abaawawaabirwa mu lunyiriri olw’okubiri lw’emisango be baakulembera mu misango egyasooka. Mu kutikkirwa kwa Trump okw’okubiri, omwaka gwa 164 BC gutekebwako akabonero. Okutikkirwa kwa Trump okw’okubiri kufaananyizibwa 164 BC, era okuddamu okuwaayo Yeekaalu y’Abayudaaya kulaga okuddamu okuwaayo yeekaalu y’ebyobufuzi okwa kabiri.
Ogwo gwe mwaka gwennyini Antiyokasi Epifane gwe yafaamu, era ye yali amaanyi agaawaliriza Abayudaaya ku nkola z’eddiini eya Buyonaani, bwe kityo n’aleeta obujeemu bwa Makkabeya obw’omwaka gwa 167 BC. Ku kulayizibwa kwa Trump okw’okubiri mu 2025, eddiini ya Buyonaani (globalism) ejja kuba ezikiziddwa ddala mu Amerika, era ebyamagero ebya Setaani bijja kutandika okuwa amaanyi omulimu ogw’okugatta ekkanisa n’eggwanga. Mu kiseera ekyo Trump ajja kussa omukono ku biragiro eby’obufuzi ebifaanana n’Amateeka ga Alien and Sedition Acts, bwe kityo nga kiraga okutandika kw’okukolebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo (161 BC), era ajja kutandika omutendera ogw’okubiri ogwa Pelosi Trials. Amateeka ga Alien and Sedition Acts ge galaga okutandika kw’ekiseera eky’okukolebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo, era ekiseera ekyo kiggweerera ku tteeka lya Ssande, nga bwe kyali kifaananyisiddwa mu 158 BC.
Bwe kityo, ekiseera eky'okutondebwa kw'ekifaananyi ky'ensolo kitandika n'"ebikolwa" ebikkiriza Trump okuggalawo eby'amawulire ebisinga okulirirwa, okugoba abayingidde mu ggwanga mu butali bwa mateeka, era okukwata n'okutwala mu mbuga z'amateeka abo abenyigira mu nkwe y'Ekibiina ky'Abademokulaati. Entandikwa y'ekiseera kino eraga okutulugunyizibwa okw'obufuzi okuleeteddwa Trump, ate ekiseera kino kiggwa mu kutulugunyizibwa okw'eddiini.
Mu ngeri eno, akabonero ak’omu makkati aka 1789 ne Ssemateeka, bwe biba emisango gya Pelosi egy’omwaka 2021, ebikiikirira ekiseera ekikoma n’ebyafaayo bye bimu nga bwe byali ku ntandikwa, naye omutendera ogusembayo ogw’emisango gya Pelosi gwe gukyuka mu bya politiki eri abo abali kati nga bawozesebwa era nga basibiddwa. Akabonero akookubiri mu lunyiriri lw’Obupolotesitante obw’okuva ku mazima ye misango gya Pelosi egyetooloola obwa pulezidenti bwa Joe Biden, era ekiseera ekyo kikoma mu Janwali 2025, akabonero aka 1789, mu lunyiriri lw’Obwa Republican obw’okuva ku mazima, bwe kituuka nga 20 Janwali 2025, wamu n’ebiragiro by’obufuzi ebyanguyirizaawo amangu ago nga Trump amaze okulayizibwa omulundi ogw’okubiri. Ekyo kitandika ekiseera eggwanga mwe lyogera ng’ogusota (Alien and Sedition Acts), ekiviiramu etteeka lya Ssande eggwanga mwe lyogera ng’ogusota. Mu kiseera ekyo Ssemateeka, ekiikirirwa 1789, akyusibwa mpola mpola.
Ku kusimikibwa kwa Trump okw’okubiri, afuuka Pulezidenti wa munaana, ey’ava ku omusanvu, era okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ekisolo kulaga engeri ennyanga ezajeemera ez’ObuProtestanti n’ObuRipaburikanizimu bwe zikuŋŋaanira wamu ne zifuuka ennyanga emu, nga AbaProtestanti be bakulembera enkolagana eyo. Mu mulembe guno gwenyini abo abayitiddwa okuba 144,000 bawandiikibwa akabonero nga tekinnaba kuyimusibwa okubeera ennyanga ey’ObuProtestanti obw’amazima ku kiseera ky’etteeka erya Sande eririko okutuuka amangu.
Obubaka obw’okusiibwa, obwo Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo, obusumululwa nga tekunnaggala kw’ekiseera ky’ekisa, kye kitundu kya Danyeri ekikwata ku nnaku ez’enkomerero. Ekitundu ekyo ekisumuluddwa kye ebyafaayo ebyakwekebwa eby’omu Danyeri 11:40, era olunnyiriri 13 okutuuka ku 15 gukwatagana n’ebyo ebyafaayo ebyakwekebwa. Noolwekyo, obubaka obusumululwa nga tekunnaggala kw’ekiseera ky’ekisa, obwalabirizibwa mu bubaka obw’obunnabbi obw’ekyama obw’ekifaananyi kya Nebukadduneeza eky’ebisolo, ye ddala obubaka obw’okwegatta kw’emiti ebiri egy’empondo ez’obujeemu ez’ObuProtestantisimu n’ObuRipaburikanisimu, ebyayimiririrwa Makkabeeyi ne Antiokusi ow’okusatu mu lunnyiriri 13 okutuuka ku 15.
Obubaka obulambulula okutondebwa kw'ekifaananyi ky'ensolo, kye obubaka obuleeta okutukuzibwa okw'okukakasa ensegu ey'Abaprotestanti entuufu.
Mu olunyiriri olw’ekkumi n’enna, mu mwaka gwa 200 nga Kristo tannazaalibwa, Loma ey’obupagani yasooka okuyingizibwa mu emboozi y’obunnabbi, bwe yayimirira okuwa obukuumi eri kabaka omuggya omuto owa Misiri, okuva mu kwetegekebwa okw’okulwanyisa Misiri okwali kwatondebwa Antiochus III ne Philip ow’e Macedon. Mu mwaka ogwo waaliwo Olutalo lwa Panium, Antiochus III n’alulwa ne Ptolemy V. Okuleetebwa kw’“ababbi b’abantu bo,” abatuukiriza ekyolesebwa, okwegatta wakati wa Antiochus ne Philip, n’Olutalo lwa Panium, byonna byabaawo mu mwaka ogwo. Noolwekyo, akabonero kano kalaga okwegatta wakati wa Antiochus, ayimirira ng’ekifaananyi ky’ejjembe erya Repabulika ery’ekisolo eky’ensi, ne Philip ow’e Macedon, erinnya ery’edda erya Buyonaani, ayimirira Amawanga Amagatte.
Ku mutendera gw’obunnabbi, mu Luttalo lwa Panium wabaawo omukago wakati w’edragoni (Macedon) ne nnabbi w’obulimba (USA). Ensonga eyali emabega w’omukago yali okugabana ettaka lya Misiri, eryandiyimirira Russia erikusaanuuka.
Bwe Yesu yaatwala abayigirizwa be e Panium, mu kiseera ekyo kyali kiyitibwa Sesariya Firipo. Omuzukulu wa Herode Omukulu, Herode Firipo, yatuukiriza okuzzaawo ekibuga era n’akituuma erinnya lya Kayisaali Awugusito n’erinnya lye, kyenvudde kiyitibwa Sesariya Firipo. Obukolagana bwabwe bukiikirira Roma ne Roma, naye Firipo ye Roma entono bw’ogerageranya ne Kayisaali, era ku mutendera ogw’obunnabbi Herode Firipo akiikirira Saloomi, muwala wa Herodiya. Noolwekyo, mu linnya Sesariya Firipo tusanga Herode Firipo ng’akiikirira nnabbi w’obulimba, ate Kayisaali ng’akiikirira obwa Papa.
Olw’ekyo ebyafaayo eby’obunnabbi bya Panium biraga emikago ebiri: ogumu mwe nnabbi ow’obulimba (Trump) akwatagana n’ejjoka (Amawanga Amagatte), n’ogulala mwe nnabbi ow’obulimba (Trump) akwatagana n’obwa Papa (Kayisaali). Mu olunyiriri olw’ekkumi n’omukaaga etteeka lya Sande liragiddwa, era eyo we gutekebwawo omukago ogw’abasatu; naye entegeka yennyini yateekebwawo dda nga tekunnabaawo etteeka lya Sande, mu olunyiriri olw’ekkumi n’ettano n’Olutalo lwa Panium.
Olw’ekiragiro ekikakaza enteekateeka y’Obupapa nga kyesittaza ku mateeka ga Katonda, eggwanga lyaffe lijja okwawukana ddala n’obutuukirivu. ObuProtestanti bwe bulinyola omukono ne bukwata ku gw’obuyinza bwa Roma, nga bususse enjawukana eziri wakati wa byo; bwe bulituuka ne busomoka ekiwonvu ne bukwatagana ku mikono n’Obw’emizimu; era, wansi w’obuyinza bw’obumu obw’emirundi esatu buno, eggwanga lyaffe bwe lijja kugaana enteeko zonna eziri mu Ssemateeka waalyo ng’egavumenti ya BuProtestanti era eya Repabulika, ne liteekawo enkola ey’okusaasaanya obulimba n’okukyamya abantu eby’Obupapa, awo tunaamanye nti ekiseera kituuse eky’omulimu ogw’ekitalo ogwa Setaani, era nti enkomerero eri kumpi. Obujulizi, Voliyumu 5, omuko 451.
Tujja okugenda mu maaso n’okunoonyereza kuno mu kyawandiiko kyaffe ekiddako.
Okubikkulirwa si kutonda newaakubadde okuyiiya ekintu ekipya, wabula okulabisibwa kw’ebyaaliwo, okutuusa lwe byabikkulibwa, nga tebimanyiddwa bantu. Amazima amanene era agataggwaawo agali mu Enjiri gabikkulirwa okuyitira mu kunoonya mu bunyiikivu era n’okwewombeeka mu maaso ga Katonda. Omuyigiriza ow’Obwakatonda akulembera endowooza y’oyo anoonya amazima ng’ayewombeeka; era olw’okukulemberwa kw’Omwoyo Omutukuvu, amazima g’Ekigambo gamumanyisibwa. Era tewali ngeri ey’ekakasa era ey’omugaso mu kumanya okusinga okukulemberwa bwe kityo. Okusuubiza kw’Omulokozi kwali nti, ‘Bwe ajja oyo, Omwoyo ow’amazima, alibakulembera mu mazima gonna.’ Kuyita mu kuweebwa Omwoyo Omutukuvu kwe tutegeera Ekigambo kya Katonda.
Omuwandiisi wa Zabbuli yawandiika nti, ‘Omuvubuka anaayinza atya okutukuza ekkubo lye? Nga akyekuumira ng’okusinziira ku kigambo kyo. Nkuunoonyezza n’omutima gwange gwonna; ayi, tonvaako ku biragiro byo. ... Bikkula amaaso gange, ndabe eby’ewuunyisa mu mateeka go.’
Tukubirizibwa okunoonya amazima ng’obugagga obwekwekeddwa. Mukama aggulawo okutegeera kw’oyo anoonya amazima ddala; era Omwoyo Omutukuvu amuyamba okukwata ku mazima g’okubikkulirwa. Kino kye kyategeeza omuwandiisi wa Zabbuli bwe yasaba nti amaaso ge gaggulwe alabe ebyewuunyisa eby’omu Mateeka. Omwoyo bwe gulumwa ennyonta ku birungi eby’ettendo bya Yesu Kristo, amagezi gaffe gasobozesebwa okukwata ku bingi eby’ekitiibwa by’ensi ennungi okusinga. Ku buyambi bwa Omuyigiriza Omutukuvu yokka we tusobola okutegeera amazima ag’Ekigambo kya Katonda. Mu ssomero lya Kristo tuyiga okuba abatoowaze era ab’omutima omutono, kubanga tuweebwa okutegeera ebyama by’obutukuvu.
“Oyo eyasikiriza Ekigambo ye yali omunnyonnyozi omutuufu w’Ekigambo. Kristo yannyonnyola okuyigiriza kwe ng’akozesa okulabirako, ng’ayita endowooza z’abaawuliriza be ku mateeka ag’obutonde ag’ebyangu, era n’ebintu bye baalabanga ne babikwatako buli lunaku. Bw’atyo n’atwala endowooza zaabwe okuva ku by’obutonde okutuuka ku by’omwoyo. Abangi tebaasobola kukwata amangu ddala amakulu g’ebigero bye; naye nga buli lunaku bwe baakwatagananga n’ebintu Omuyigiriza Omukulu bye yali akozesanga okulaga amazima ag’eby’omwoyo, abamu ne bategeera eby’okuyigiriza eby’amazima ga Katonda bye yali agezaako okubateekamu mu mitima, era bano ne bakakanyizibwa ku mazima g’obutumwa bwe ne bakyuka ne bakkiriza enjiri.” Sabbath School Worker, Desemba 1, 1909.