Embaga ya Belshazzar eraga "essaawa" y’etteeka lya Sande, naye ekussa obunyikivu ku kusalibwa omusango kw’eryembe erya Republican. Ekifaananyi ekya zaabu kya Nebukadduneeza mu Danyeri essuula esatu, kyoleka ebyo bimu mu byafaayo, mu nsengeka ey’abantu ba Katonda abeesigwa, abalyoke balinnyisibwe waggulu ng’ebbendera. Danyeri essuula mukaaga, nakyo kyogera ku lunyiriri olumu, naye kikwata ku mulimu gw’eryembe erya Pulotesitanti. Belshazzar ayimirira "gavumenti," era n’ayita "bakungu" be lukumi.
Belshazzar kabaka n’ategekera abakungu be olukumi embaga ennene, era n’anywa wayini mu maaso g’abo olukumi. Belshazzar bwe yali ng’akyanywako wayini, n’alagira baleete ebikozesebwa eby’zaabu n’ebya ffeeza bye kitaawe Nebukadduneeza yaggya mu yeekaalu eyali mu Yerusaalemi; ababinyweremu kabaka, n’abalangira be, n’abakazi be, n’abakyala abazaana be. Awo ne baleeta ebikozesebwa eby’zaabu ebyaggibwa mu yeekaalu y’ennyumba ya Katonda eyali e Yerusaalemi; ne kabaka, n’abalangira be, n’abakazi be, n’abakyala abazaana be, ne banywira mu byo. Ne banywa wayini, ne batendereza bakatonda ab’azaabu, n’ab’affeeza, n’ab’ekikomo, n’ab’ebyuma, n’ab’omuti, n’ab’amayinja. Mu ssaawa eyo nyennyini ne zivayo engalo ez’omukono gw’omuntu, ne ziwandiika mu maaso g’ettabaaza ku bbugwe w’olubiri lw’kabaka; era kabaka n’alaba ekitundu ky’omukono ekyawandiika. Danyeri 5:1-5.
Omuwendo “kkumi” limeerera omusota omukulu; ate kikumi n’olukumi kye kukuzibwa kw’akabonero ke kimu. Mu mutwe ogw’omukaaga, ab’ekikumi mu abiri basindika etteeka ery’obulimba, era kikumi mu abiri ye kabonero ka bakabona. Nga tulowooza ku “olunyiriri ku luyiriri,” embaga ya Belshazzar eraga okusalirwa omusango ku by’obufuzi ebyononefu, era n’okusalira omusango enkola z’ekkanisa ez’ononefu. Belshazzar yali atamidde mu wayini wa Babulooni, era n’asalawo okuvoola ebikozesebwa ebitukuvu eby’omu Yeekaalu ya Katonda e Yerusaalemi.
"Nnabbi agamba nti, 'Nalaba malayika omulala ng'akka okuva mu ggulu, ng'alina amaanyi amanene; n'ensi ne yaka olw'ekitiibwa kye. Era n'aayogerera waggulu n'eddoboozi ddene ng'agamba nti, Babulooni omukulu agudde, agudde, era afuuse ekifo eky'okubeeramu badayimooni' (Okubikkulirwa 18:1, 2). Kino kye bubaka bumu ddala ekyawa malayika owookubiri. Babulooni agudde, 'kubanga yaleetera amawanga gonna okunywa omwenge ogw'obusungu bw'obwenzi bwe' (Okubikkulirwa 14:8). Omwenge ogwo gwe ki?—Enjigiriza ze ez'obulimba. Yawadde ensi Ssabbiiti ey'obulimba mu kifo ky'Olunaku olw'okuwummula olw'ekiragiro eky'okuna, era n'addamu n'asasaanya obulimba Setaani bwe yasooka okugamba Eva mu Edeni—obutafa bwa emmeeme obwa bulijjo. Ensobi ezifaanagana nazo nnyingi azisaasaanye okwetooloola ensi, 'ng'ayigiriza ebiragiro by'abantu okuba enjigiriza' (Matayo 15:9)." Obubaka Obulondeddwa, ekitabo 2, omuko 118.
Omwenge Berusazaali gwe yali anywa gwali Ssabbiiti y’ekifaananyi ey’Obwa Paapa, kubanga embaga eyo yalaga ‘essaawa’ ey’obunnabbi ey’etteeka erya Ssande. Ebyombo eby’awatukuvu bye yaleeta mu kisenge ky’embaga te byaalaga bujeemu bwokka eri Katonda, wabula ebyombo ebitukuvu biraga n’abantu ba Katonda, kubanga ekya mubiri kiraga eky’omwoyo, era abantu be ebyombo.
Kyokka omusingi gwa Katonda guyimiridde nga tegunyeganyega, nga gulina akabonero kano: Mukama amanyi ab’abe. Era, buli ayatula erinnya lya Kristo ave mu butali butuukirivu. Naye mu nnyumba ennene temubaawo ebyombo ebya zaabu n’ebya ffeeza byokka, wabula n’eby’emiti n’eby’ettaka; ebimu eby’ekitiibwa, n’ebirala eby’obutali bwa kitiibwa. Kale omuntu bw’ayeyawula ku bino, aliba ekyombo eky’ekitiibwa, ekitukuziddwa, ekisaanira okukozesebwa Omwami, era nga kiteeseteese buli mulimu omulungi. 2 Timoseewo 2:19-21.
Mu kiseera eky’okuswaza abantu ba Katonda nga babawaliriza okusinza ku Ssande, okuwandiika okw’omuliro kulangirira okuzikirira kwa Belshazzar.
Mu ssaawa eyo yennyini ne zivayo eminwe gy’omukono gw’omuntu, ne giwandiika ku libaano ku bbugwe w’olubiri lw’kabaka, ku ludda olw’ettaala; era kabaka n’alaba ekitundu ky’omukono oguwandiika. Awo endabika ya kabaka n’ekyuka, era ebirowoozo bye ne bimweraliikiriza, okutuusa emifundiko gy’omu kiwato kye ne gisalaluka, n’amaviivi ge ne gakubagana. Kabaka n’akaabira waggulu n’alagira baleete abalagula emmunyeenye, Abakaludaaya, n’abalaguzi. Era kabaka n’ayogera, n’agamba ab’amagezi ba Babulooni nti, Aliyenna anaasoma okuwandiika kuno, n’andannyonnyola amakulu gaako, anaayambazibwa ekyambalo ekimyufu, era anaayambazibwa enjeregere ya zaabu ku bulago bwe, era anaabeeranga omufuzi ow’okusatu mu bwakabaka. Danyeri 5:5-7.
Mu byafaayo, ekitundu kino kitegeezebwa ng’ekiraga nti kitaawe wa Belushaza yali amulekedde entebe y’ebyobufuzi, era olw’ensonga eyo ekisingayo kye mutabani ono yasobola okuwa ng’empeera olw’okunnyonnyola okuwandiika ku bbugwe, kwali ekifo ky’okuba omufuzi ow’okusatu. Ng’etuuka ku tteeka lya Sande mu United States, obukulembeze bw’ebyobufuzi bujja kubeera wansi w’obukulembeze bw’eddini obujja kuba bukola okuyingiza engeri empya ey’okusinza. Ekifaananyi ky’ensolo kiraga okwegatta kwa kkanisa n’eggwanga, nga kkanisa ye efuga enkolagana eyo, era ku tteeka lya Sande Belushaza yali kabaka ow’ebyobufuzi, nga kino kiyimiririra eggwanga, naye yali wa kubiri mu buyinza wansi w’obuyinza bwa ddini bwa kitaawe. Ekisingayo kye yasobola okuwa Danyeri kwe kumufuula omufuzi ow’okusatu.
Ekkannisa ey’olubereberye bwe yonooneka olw’okuva ku bulambulukufu bw’Enjiri n’okukkiriza emikolo n’empisa ez’abapagana, yafiirwa Omwoyo n’amaanyi ga Katonda; era olw’okwagala okufuga emitima gy’abantu, n’anoonya obuyambi bw’obuyinza obw’ensi. Ebyavamu byali Obwa Papa, ekkanisa eyafuganga obuyinza bwa gavumenti era nga ebukozesa okutambuza eby’okwegenderera byayo, okusingira ddala mu kubonereza ‘obujeemu mu by’eddiini.’ Okusobola United States okutekawo ekifaananyi ky’ekisolo, obuyinza obw’eddiini bulina okufuna obukulembeze ku bufuzi bw’eby’obwannansi okutuukira ddala nti obuyinza bwa ggwanga nabwo bujja okukozesebwa ekkanisa okutukiriza eby’okwegenderera byayo. . . .
Okukaka okukuuma Sande ku ludda lwa amakanisa ga Abaprotesitanti kwe kukaka okusinza obwa papasi—ekisolo. Abo abategeera ebyo ekiragiro eky’okuna kye kiragira, ne balonda okuuma Ssabbiiti ey’obulimba mu kifo kya Ssabbiiti ey’amazima, bwe batyo baba nga bawadde ekitiibwa obuyinza obwo bokka obulagira Ssabbiiti eyo. Naye mu kikolwa kennyini eky’okukaka obuvunaanyizibwa bw’eddiini nga bakozesa obuyinza bw’ebyobufuzi, amakanisa gennyini gandiba nga gakola ekifaananyi eri ekisolo; kale, okukaka okukuuma Sande mu Amerika Egatte kyandibadde kukaka okusinza ekisolo n’ekifaananyi kyakyo. Olutalo Olukulu, 443, 448, 449.
Mu mbeera y’akabi mwe walabikira obuntu bw’omuntu, era obubaka obw’ekyama obwali ku bbugwe bwaleeta akaseera k’akabi mu ebyo bye yayitamu Belshazzar era ne bulaga nti obwakabaka bwe bwali butuuse ku nkomerero, ne buba ekifananyi ekiraga enkomerero y’obwakabaka bw’ekisolo eky’ensi. Belshazzar yafa mu kiro ekyo nyini, nga kiraga etteeka lya Sande, lwe Amerika eyisuulibwawo ng’obwakabaka obw’omukaaga mu bunabbi bwa Bayibuli mu kiseera ky’etteeka lya Sande; naye Amerika amangwago ekyuka n’efuuka kabaka asinga obuyinza mu bakabaka ekkumi. Bakabaka ekkumi be obwakabaka obw’omusanvu mu bunabbi bwa Bayibuli, era amangwago bakkiriziganya okuwa obwakabaka bwabwe obw’omusanvu eri ekisolo.
Kubanga Katonda yateeka mu mitima gyabwe okutuukiriza okwagala kwe, era okukkaanya, era okuwa obwakabaka bwabwe eri ensolo, okutuusa ebigambo bya Katonda lwe binaatuukirizibwa. Okubikkulirwa 17:17.
Ebikolwa eby’enkomerero biba bya mangu nnyo, era okukyuka okuva mu bwakabaka bwa mukaaga okutuuka ku bwa musanvu, oluvannyuma ne butuuka ku bwa munaana kubeera kwa mangu, kubanga ensi olwo ebeera mu kizibu ekinene. Okusuulibwa wansi kw’ensolo eyava mu nsi kuteeka Belshazzar mu ntiisa, era ng’omusooka mu bakabaka ekkumi, ayimirira okutya okunaakwatira abakabaka bonna ab’ensi nga Amerika esuulibwa wansi. Mu Kubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu, essaawa oluwandiiko lwe lulabikira ku bbugwe, ye essaawa y’ekikankano ekinene ky’ettaka. Mu kiseera ekyo obubonero busatu bw’Obusiraamu bumakibwa, era Obusiraamu lwe luleetera bakabaka okutya mu nnaku ez’enkomerero.
Kubanga, laba, abakabaka ne beekuŋŋaanya, ne bayita awamu. Baakiraba, ne beewuunya; ne batabanguka, ne banguwa okugenda. Entiisa yabakwata eyo, n’obulumi ng’obw’omukyala ali mu kuzaala. Ggwe omenya ebyombo bya Taasisi n’omuyaga ogw’ebuvanjuba. Nga bwe twawulira, bwe tutyo era twakirabye mu kibuga kya Mukama ow’eggye, mu kibuga kya Katonda waffe: Katonda alikiyimiriza emirembe gyonna. Seera. Zabbuli 48:4-8.
Abakungu, oba abakabaka, baakuŋŋaana ku mbaga ya Belshazzar, nga banywa wayini wa Babulooni era nga babikwatako ne batunula ku bikozesebwa ebitukuvu eby'omu yeekaalu ya Katonda; awo entiisa n'ebakwata, nga bwe kiragibwa mu kutya kwa Belshazzar, empandiika bwe yalabikira ku kisenge. Okutya kwa Belshazzar kwe kwatandikawo okutya okweyongera okukiikirizibwa ng'omukazi ali mu bulumi bw'okuzaala, era 'essaawa' ey'omutwe ogw'ekkumi n'emu mu Kitabo ky'Okubikkulirwa etuyingiza mu mutwe ogw'ekkumi n'ebiri, mwe akabonero kalagiddwa ng'omukazi ali kumpi okuzaala. Empandiika ku kisenge ky'ennyumba y'embaga ye ky'ekisooka mu bulumi obw'okuzaala. Entiisa eyo evudde ku 'muyaga ogw'ebbuvanjuba' ogw'Obusiramu, 'ogumenya ebyombo bya Tarshish'.
Mu kisenge ky’embaga kya Berusaza, “bakungu enkumi emu” bali banywa omwenge gwa Babulooni, ogukiraga okukakazibwa kw’olunaku lwa Sande. Mu kiseera ekyo, abazannyi b’ebidongo ba Nebukadduneeza batandika okukuba ebidongo, nga Berusaza alagidde baleete ebirungo eby’Ekifo Ekitukuvu. Omwenzi wa Ttuulo atandika okuyimba, era Isirayiri eyamenyuka mu ddiini etandika okuzina nga ewettooloola ekifaananyi kya zaabu kya Nebukadduneeza. Naye embaga etabaganyizibwa “omuyaga ogw’obuvanjuba,” ogwo lwe “obuyinike obw’okusatu” obujja mangu, era lwe “ekkondeere ery’omusanvu.” Obusiraamu bwe butabaganya embaga, “amawanga gasunguwala.” Basunguwala, kubanga ebyombo bya Tasisi, akafaananyi akiraga enkola y’eby’enfuna ey’ensi yonna, olwo ne bimizibwa wakati mu nnyanja.
Tarshish yali omusuubuzi wo olw’obungi bw’ebika byonna by’obugagga; n’effeeza, n’ayironi, n’ettiini, ne liidi, baasuubulanga mu masoko go. Javan, Tubal, ne Meshech, be baali abasuubuzi bo: baasuubulanga abantu n’ebintu eby’ekikomo mu ssoko lyo. Ab’omu nnyumba ya Togarmah baasuubulanga mu masoko go n’embalaasi, n’abeebagala embalaasi, n’embega. Abasajja ba Dedan baali abasuubuzi bo; ebizinga bingi byali ebyamaguzi byo: baakuleetera ng’ekirabo amasanga ga aivori ne eboni. Siriya yali omusuubuzi wo olw’obungi bw’ebintu bye wakola: baasuubulanga mu masoko go n’emerodi, ne pappula, n’omulimu ogwalukiddwa, n’olunafu olulungi, ne kooro, ne agaati. Yuda n’ensi ya Isirayiri, be baali abasuubuzi bo: baasuubulanga mu ssoko lyo eŋaano eya Minnith, ne Pannag, n’omubisi gw’enjuki, n’amafuta, ne balamu. Damasiko yali omusuubuzi wo mu bungi bw’ebintu bye wakola, olw’obungi bw’obugagga bwonna; mu wayini wa Helbon, n’obwoya obweru bw’endiga. Era Daani ne Javan abagenda n’abalayo baasuubulanga mu masoko go: ayironi eyaka, kasia, ne kalamusi, byali mu ssoko lyo. Dedan yali omusuubuzi wo mu ngoye ez’omuwendo eza eggaali z’embalaasi. Arabiya, n’aba langira bonna ba Kedar, baasuubulanga naawe mu baana b’endiga, n’endiga entume, n’embuzi: mu bino be baali abasuubuzi bo. Abasuubuzi ba Sheba ne Raamah, be baali abasuubuzi bo: baasuubulanga mu masoko go n’ebyakaloosa ebisinga obulungi, n’amayinja gonna ag’omuwendo, ne zaabu. Haran, ne Canneh, ne Eden, abasuubuzi ba Sheba, Asshur, ne Chilmad, be baali abasuubuzi bo. Bano be baali abasuubuzi bo mu ngeri zonna z’ebintu, mu ngoye ez’abuluu, n’omulimu ogwalukiddwa, era mu bibokisi ebirimu engoye ez’omuwendo, ebisibiddwa n’emiguwa, era ebikoleddwa mu muti ogwa sedari, mu byamaguzi byo. Amato ga Tarshish gaakutendereza mu ssoko lyo: era wajjuzibwa, ne weeyongerwako ekitiibwa nnyo wakati mu nnyanja. Abavaavuza amato go bakutusezza mu mazzi amanene: omuyaga ogw’ebuvanjuba gukumenye wakati mu nnyanja. Obugagga bwo, n’amasoko go, n’ebintu byo ebyamaguzi, n’abavuzi b’amato go, n’abakulembera amato go, n’abateekateeka okuzibira amato go, n’abo abasuubula ebyamaguzi byo, n’abasajja bo bonna ab’amaggye, abali mu ggwe, n’ekkibiina lyo lyonna eriri wakati mu ggwe, baligwa wakati mu nnyanja ku lunaku lw’okuzikirira kwo. Ezekiel 27:12-26.
Ebyombo bya "Tarshish" kye kimenyetso ky'enteekateeka y'eby'enfuna ey'ensi yonna, era zinyikibwa wakati mu nnyanja olw' "omuyaga ogw'ebuvanjuba." Ezekiel atutegeeza nti kino kibaawo ku "lunaku olw'okuzikirira kwo," era omulamwa gw'Ezekiel essuula amakumi abiri mu musanvu gwe okukungubagira Tyrus.
Ekigambo kya Mukama ne kijja gye ndi nate, nga kigamba nti, Kaakano ggwe, mwana w’omuntu, yimbira Ttuulo oluyimba olw’okukungubaga; Era ogambe Ttuulo nti, Ggwe atudde ku mulyango gw’ennyanja, omusuubuzi w’abantu b’oku bizinga bingi, bw’ati bw’ayogera Mukama Katonda nti, Ai Ttuulo, oyogedde nti, Ndi wa bulungi obutuukiridde. Ezekyeri 27:1-3.
Olunaku olw’okuzikirira kwa Ttuulo lwe mutwe gw’okukungubaga. Olunaku olw’okuzikirira kwa Ttuulo lwe tteeka lya Ssande, kubanga Ttuulo kiikirira obwa Papa, nga okusalirwa omusango kw’obwa Papa kutandika mu “saawa” mwe eddoboozi ery’okubiri ery’Okubikkulirwa ekkumi n’omunaana litandika okuyita abantu okuva mu Babulooni.
Ne mpulira eddoboozi eddala okuva mu ggulu nga ligamba nti, Muve mu ye, abantu bange, mulemenga okubeerako mugabo mu byonoono bye, era mulemenga okuweebwako ku makabi ge. Kubanga ebyonoono bye bituuse mu ggulu, era Katonda ajjukidde obutali butuukirivu bwe. Mumusasule nga bwe yabasasudde mmwe, era mumuwe emirundi ebiri ng’ogerageranya n’ebikolwa bye; mu kikopo kye yajjuza, mujjuzeemu mumuwe emirundi ebiri. Obungi bwe yegulumizizza era n’abeera mu by’okusanyuka, mu mlingo gumu mubumuwe okubonaabona n’ennaku; kubanga agamba mu mutima gwe nti, Ntudde nga kabaka omukazi, so si mukyala afiriddwa bba, era siriraba nnaku. Kyenvudde amakabi ge gajja mu lunaku lumu: okufa, okunakuwala, n’enjala; era anaatookeebwa ddala n’omuliro: kubanga w’amaanyi Mukama Katonda amulamula. Era bakabaka b’ensi, abakoze naye obwenzi era ne babeera mu by’okusanyuka naye, balimukaabira era balimulirira, bwe balaba omukka ogw’okutookeebwa kwe, nga bayimiridde ewala olw’okutya okubonaabona kwe, nga boogera nti, Ai, ai, ekibuga ekikulu Babulooni, ekibuga eky’amaanyi! kubanga mu ssaawa emu omusango gwo gutuuse. Era abasuubuzi b’ensi balimukaabira era balikungubagira ku lulwe; kubanga tewali muntu agula eby’obusuubuzi byabwe nate. Okubikkulirwa 18:4-11.
Ekigambo ekikozesebwa emirundi etaano nga “ssaawa” mu kitabo kya Danyeri, bulijjo kiyimirira ekika ky’okusalirwa omusango. Ekika ky’okusalirwa omusango kimanyibwa okusinziira ku nsengeka y’ebigambo mu kitundu ky’ebyawandiiko mwe kikozeseddwa. Mu Danyeri essuula ey’okuna, ekigambo “ssaawa” kisooka okukozesebwa okulangirira okujja kw’okusalirwa omusango, oba kyogerera ku kusalirwa omusango okunoonyereza okw’atandika nga 22 Okitobba 1844, oba ku kusalirwa omusango okutuukirizibwa okw’atandika ku tteeka lya Sande. Mu mbeera zombi, okusalirwa omusango okunoonyereza oba okutuukirizibwa kutambulira mu maaso mu bitundu. Okusalirwa omusango okutuukirizibwa okw’obwapapa kutandika ku tteeka lya Sande mu Amerika. Ekyo ke kabonero akalaga “ssaawa” obwapapa lw’atandikira okutuukirizibwa kw’okusalirwa omusango, era “ssaawa” eyo ye “ssaawa” y’okutetemeka okukulu kw’ettaka okw’Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu, ng’abajulizi babiri, abalagirwa mu Sadraki, Mesaki ne Abeduneego, basuulibwa mu kyoto ky’omuliro ng’ekibendera ekiyimbuddwa waggulu eky’eggye ery’amaanyi lya Ezeekyeri. Eyo “ssaawa” ye kiseera okuwandiika okw’omukono lwe kulabikira ku kisenge kya Belusaza.
Ebyombo bya "Tarshish", ebiyimirira entereeza y’emikutu g’eby’enfuna egy’okusasanya ebyamaguzi ku planeti Ensi, bitamirira wakati mu nnyanja mu kiseera ekyo, era ekyo kireetera abasuubuzi n’abakabaka b’ensi okutya, nga bwe kiraga mu Belshazzar.
Mu Okubikkulirwa ekkumi n’emu, “essaawa” ye kiseera lwe “Akaabi akasatu” aka Obusiraamu kajja mangu, ne ekkondeere ery’omusanvu ne lifuuwibwa, era amawanga ne banyiiga. Obubonero obusatu obwo bwonna bujuliza ku Obusiraamu ng’ekikozesebwa eky’entegeka ya Mukama ky’akozesa okutuukiriza okutta Belshazzar mu “essaawa” eyo ddala. Belshazzar yattibwa abalabe abaayingira mu kyama mu bwakabaka bwe okuyitira mu nzigi ezzaalekebwa nga ziguddwawo mu butafaayo, nga bwe kiri ku kisenge ky’omupaka wakati wa Mekisiko ne Amerika ekirekedwawo nga kiguddwawo mu butafaayo, “essaawa” ey’ “kikankano ekinene” bwe yeyongera okusembera.
Okuwonyebwa kw’ekiwundu eky’okufiirira eky’obwakabona bwa Papa kulambikiddwa mu nnyiriri mukaaga ezisembayo ez’omu Danyeri essuula kkumi n’emu. Mu nnyiriri ezo, obuzizo busatu bujuliddwa obuwangulwa nga ekiwundu eky’okufiirira ky’obwakabona bwa Papa kiwonyebwa. Kabaka w’Obukiikakkono bulijjo awangula obuzizo busatu mu lugendo lwe okutuuka ku buyinza obusukkulumu, era bulijjo mu ntegeka eno: asooka mulabe we, ekyokubiri munywanyi we, oluvannyuma ne oyo gw’awamba. Owasooka okwangulwa yali Kabaka w’Obukiikaddyo, akiikirira Soviet Union, mulabe wa Roma ow’enkomerero, eyasangulwawo mu 1989. Obuzizo obw’okubiri ye ttaka ery’ekitiibwa, lye munywanyi wa Roma eyawangulira Roma USSR, kye United States, ery’awangulwa mu “essaawa” gyetutunulako kaakano. Oluvannyuma, obuzizo obw’okusatu, oburagirwa ng’e Misiri, bulaga ekiseera lwe obwakabona bwa Papa bukwata obufuzi ku oyo gw’awamba, Amawanga Amagatte.
Mu 1989, bwe kwabawo okuggulwawo kw’ennyiriri ezo, era oluvannyuma ne wabangawo okwongera okutegeera ku nnyiriri ezo, ne kimanyibwa nti Rooma ey’obupagani, Rooma ey’Obwa Papa, era ne Rooma ey’emulembe guno (eriyimirizibwa ng’Omwami w’Obukiikakkono mu nnyiriri mukaaga ez’oluvannyuma ez’Essuula kkumi n’emu eya Danyeri), buli emu yali yeetaaga okuwangula ebiziyaza ebisatu eby’eby’ettaka nga tannasimbibwa ng’obwakabaka. Eri Rooma ey’obupagani, ebiziyaza ebisatu ebyo byalabikibwa ng’amaludda asatu.
Era mu kimu ku byo ne muvawo akapembe akatono, ne kasukkirira mu bunene, eri Maserengeta, eri Buvanjuba, n’eri ensi ennungi. Danyeri 8:9.
Eri Roma eya Papa, waaliwo empondo esatu egyateekwa okusimulibwa.
Naatunuulira ennyanga; era, laba, ne mu zo ne muvaamu ennyanga endala entono, mu maaso gaayo ne ziyimbulwa ennyanga ssatu ku ez’asooka okuva ku mizi gyazo; era, laba, mu nnyanga eno mwalimu amaaso ng’amaaso g’omuntu, n’akamwa akaayogera ebigambo ebikulu. Danyeri 7:8.
Ku Roma y'ebiseera bino (kabaka ow'obukiika obwa kkono), akiikiriddwa mu byawandiiko mukaaga eby'enkomerero eby'omu Danyeri essuula 11, ebiziyizo bisatu byali kabaka ow'obukiika obwa ddyo, ettaka ery'ekitiibwa, ne Misiri. Nga bwe kyali ku Roma ey'Abapagani n'eya Abapapa, ebiziyizo bisatu byakiikirira ebiziyizo eby'ettaka n'ebifo. Roma y'ebiseera bino, eyakiikirirwa nga kabaka ow'obukiika obwa kkono mu byawandiiko mukaaga eby'enkomerero eby'omu Danyeri essuula 11, yetaaga okumenya 'ebisenge' bisatu; era ku 'kisenge' ekyasooka waaliwo 'kisenge' ky'eby'amagezi ekyajjibwawo mu kiseera kye kimu nga n'ekisenge ekyaliwo ddala kyajjibwawo. Mu 1989, bwe kabaka ow'obukiika obwa kkono yagizza wansi Soviet Union (kabaka ow'obukiika obwa ddyo), 'kisenge' ky'eby'amagezi kya 'iron curtain' kyajjibwawo, ng'ekisenge ky'e Berlin kyamenyebwa.
Mu "ssaawa" y’okusalirwa omusango kwa Belshazzar, nga amawandiiko gali ku bbugwe, era ng’abalabe be bayingira mu kyama okuyita mu miryango egy’etali kulindibwa, "olukuta" olw’efilosofi olw’okwawula ekkanisa ne gavumenti luggibwawo, ate nga Obusiraamu bw’ennaku ey’okusatu buyingidde mu kyama okuyita mu "lukuta" olutali kulabirirwa ku nsalo ey’amaserengeta y’ettaka er’ekitiibwa.
Bwe "Misiri", ng’ekiikirira Amawanga Amagatte, ewangulwa, era "olugo olw’eby’amagezi olw’obusovereeni bw’eggwanga" luggyibwawo, nga buli ggwanga liwalirizibwa okukkiriza obufuzi obumu bw’ensi yonna obukulemberwa omumalaaya ow’e Tyre. Mu kiseera ekyo, okuzikirira kw’eby’ensimbi kujja kubeerawo era kujja kuleeta etteeka ly’amaggye n’obufuzi obukambwe bw’ennaku ez’enkomerero. Kiyinza ddala okubaawo ekintu ku luguudo oluyitibwa "Wall Street".
Ensimbi n’ebintu bennyini ebiri kati ebitekebwa bitono nnyo mu nsonga ya Katonda, era ne bisigazibwa mu bwennyini, mu bbanga ttono bijja kusuulibwa wamu n’ebifaananyi byonna eri enneekera n’eri obulage. Ensimbi zijja okuggwaamu omuwendo mangu nnyo nnyo nga amazima g’embeera ez’olubeerera gabikkulirwa eri amaaso g’omuntu. Welfare Ministry, 266.
Tweyongera mu kuyiga kwaffe ku Belshazzar mu kiwandiiko ekiddako.
Leero, nga bwe byali mu nnaku za Eriya, ensalo etandukanya abantu ba Katonda abakuuma ebiragiro bye n’abasinza bakatonda ab’obulimba erabika bulungi. ‘Munaabeera mutengaatenga wakati w’ebirowoozo bibiri okutuusa ddi?’ Eriya n’ayogerera waggulu; ‘obanga Mukama ye Katonda, mumugoberere; naye obanga Baali, mumugoberere.’ 1 Bassekabaka 18:21. Era obubaka olw’aleero luno: ‘Babuloni omukulu agudde, agudde.... Muvemu, abantu bange, muleme okwetaba mu bibi bye, era muleme okuweebwa ku bikolimo byayo. Kubanga ebibi byayo bituuse mu ggulu, era Katonda ajjukidde ebyonoono byayo.’ Okubikkulirwa 18:2, 4, 5.
"Ekiseera tekiri wala nga okugezesebwa kunaatuuka ku mwoyo gwa buli omu. Okukuuma Ssabbiiti enkyamu kunaasindikirizibwa gye tuli. Olutalo lunaabeera wakati w'ebiragiro bya Katonda n'ebiragiro by'abantu. Abo abagonnye mpola mpola ebyetaago by'ensi era ne batambulira ku migenzo gyaayo, olwo bajja kugonja obuyinza obuliwo, okusinga okweyisa mu kusekererwa, okunyoomerwa, okutisibwa okusibibwa, ne kufa. Mu kiseera ekyo, zaabu ejja kuwawulwa okuva mu bukunkumuka. Obutukuvu obw'amazima bujja okuwulwamu bulungi okuva ku kufaanana kwabwo n'okunyenyeza kwabwo okw'ekifaananyi. Emmunyeenye nnyinji ze twasiimanga olw'okutangaala kwazyo zijja kuzimirira mu kizikiza. Abo abambadde eby'obugwanjuba eby'ekifo ekitukuvu, naye tebambadde butuukirivu bwa Kristo, balyoke balabike mu nsonyi z'obwereere bwabwe." Prophets and Kings, 187, 188.