Entiisa ya Berushazali olw’ekiwandiiko eky’ekyama tekikwata ku kufa kwe kyokka n’enkomerero y’obwakabaka obw’omukaaga mu bunnabbi bwa Baibuli, naye era ne ku kiseera mu byafaayo eby’obunnabbi lwe entiisa ekwata ku bakabaka b’ensi. Entiisa yaabwe eva mu “mphepo ey’Ebuvanjuba” ey’Obusiraamu. Entiisa yaabwe efaanana ng’ey’omukazi ali mu bulumi bw’okuzaala, ng’eraga obulumi obweyongera era obujja n’obwangu obweyongera. Entiisa eyo etandikira ku “ssaawa” y’embaga ya Berushazali, newankubadde nti mu kusooka yatuuka nga 11 Septemba 2001. Okuva olwo empewo ne zitandika okusumulukuka ne zisomoka mu ngalo z’abamalayika bana abazitaddeko omukono nga baziziyiza mu kiseera ky’okumakibwa kw’abo 144,000. Okukungubaga ku Tuulo Ezeekyeri kw’ategeeza, kwogera ku Tuulo nga kubuuza ekibuuzo eky’obunnabbi nti, “Kibuga ki ekifaanana nga Tuulo, ng’ekizikiriziddwa wakati mu nnyanja?”
Ebyombo eza Tarusi zaayimbira ku ggwe mu katale ko; era ne wajuuzibwa, ne wakuzibwa nnyo wakati w’amayanja. Abavaavuzi bo bakuleese mu mazzi amanene; omuyaga ogw’ebuvanjuba gukumenye mu wakati w’amayanja. Obugagga bwo, n’obutale bwo, ebyamaguzi byo, abasaabaze b’ebyombo bo, n’abakulembera ebyombo bo, abakaba ebyombo bo, n’abo abakola ku byamaguzi byo, n’abasajja bo bonna b’omu lutalo abali mu ggwe, n’ekibiina kyo kyonna ekiri wakati mu ggwe, baligwa mu wakati w’amayanja ku lunaku lw’okuzikirira kwo. Ebitundu ebyetoolodde ekibuga bijja kunyega olw’eddoboozi ly’okukaaba kw’abakulembera ebyombo bo. Era bonna abavaavuzi, abasaabaze b’ebyombo, n’abakulembera ebyombo by’ennyanja bonna, banava ku byombo byabwe, bayimirire ku ttaka; era balikoleka eddoboozi lyabwe okukuvumirira, ne bakaaba n’ennaku nnene, ne basuula enfuufu ku mitwe gyabwe, ne bagulunguta mu evvu; era balyeesa enviiri zaabwe zonna ku lulwo, beesibe engoye ez’ebisero, era balikuweka ku lulwo n’obunyiivu bw’omutima n’okukaaba okukambwe. Era mu kukungubaga kwabwe baly’awulira oluyimba olw’okukungubaga ku lulwo, ne bakungubagira nti, Kiki ekibuga ekifaanana Ttuulo, ng’ekizikiriziddwa wakati mu nnyanja? Bwe byava mu nnyanja ebyamaguzi byo, wajjuza abantu abangi; wagaggawaza bakabaka b’ensi n’obungi bw’obugagga bwo n’ebyamaguzi byo. Mu biro lwe olimenyerwa olw’amayanja mu buziba bw’amazzi, ebyamaguzi byo n’ekibiina kyo kyonna ekiri wakati mu ggwe biragwa. Abatuuze bonna b’ebizinga balyewuunya ku ggwe, era bakabaka baabwe balitya nnyo, balikankana mu buso bwabwe. Abasuubuzi abali wakati mu bantu balikusoozesa; olinakuba eky’entiisa, so toliddayo kubeerawo nate. Ezeekyeri 27:25-36.
Ttuulo kye kibuga, oba obwakabaka, abasubuzi b’ensi kwe bakaabirira nnyo, ne beebuza nti, “Kibuga ki ekifaanana Ttuulo?” Bakikola mu kiseera nga ekibuga kimenyesebwa mu nnyanja. Mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omunaana, omukyala omwenzi ow’e Ttuulo, ali ye omukyala omwenzi ow’e Loma, eyakoze obwenzi n’abakabaka b’ensi era amanyiddwa nga kye kibuga ekinene, okusalirwa omusango kwakyo kujja mu ssaawa emu era mu lunaku lumu. Ye kibuga ekireetawo ekibuuzo eky’obunnabbi okuva eri abakabaka n’abasubuzi abakaaba.
N’olwekyo ebibonerezo bye bijja mu lunaku lumu: okufa, okunakuwala, n’enjala; era alitookebwa omuliro n’azikirizibwa ddala: kubanga wa maanyi ye Mukama Katonda amusalira omusango. Era abakabaka b’ensi, abaakola naye obwenzi ne babeera mu buggagga naye, balimukaabira era ne bamukungubagira, bwe baliraba omukka ogw’okutookebwa kwe, nga bayimiridde wala olw’entiisa ey’okubonyaabonyezebwa kwe, nga boogera nti, Ai, ai, ekibuga ekyo ekinene Babulooni, ekibuga eky’amaanyi! kubanga mu ssaawa emu okusalirwa kwo omusango kujidde. Era abasuubuzi b’ensi balimukaabira era ne bamukungubagira ku lulwe; kubanga tewali muntu agyegulamu eby’obusuubuzi byabwe nate: eby’obusuubuzi bya zaabu, ne ffeeza, n’amayinja ag’omuwendo, n’obululu, ne lineni ennungi, n’ekitambaala eky’ekibala ekikakobe, ne silika, n’ekitambaala eky’erangi emyufu ennyo, n’emiti gyonna gya sayini, n’ebyombo byonna eby’enyanga z’ennjovu, n’ebyombo byonna eby’omuti ogw’omuwendo ennyo, n’ebya kikomo, n’ebyuma, n’amabaala, ne sinamooni, n’eby’akawoowo, n’amafuta ag’okusiiga, n’obubaane, ne wayini, n’amafuta, n’obuwunga obulungi, ne ngano, n’ebisolo, n’endiga, n’embalaasi, n’amagaali, n’abaddu, n’emimeeme gy’abantu. Era ebibala ebyayagalirwanga emmeeme yo bikuvuddemu, era n’ebintu byonna eby’omuwendo n’ebirungi bikuvuddemu, era tolibisanga nate ddala. Abasuubuzi b’ebintu bino, abaagaggibwa naye, bajja kuyimirira wala olw’entiisa ey’okubonyaabonyezebwa kwe, nga bakaaba ne bakuba ebiwoobe, nga boogera nti, Ai, ai, ekibuga ekyo ekinene, ekyayambalanga lineni ennungi, n’ekitambaala eky’ekibala ekikakobe, n’eky’erangi emyufu ennyo, nga kyayambazibwa zaabu n’amayinja ag’omuwendo n’obululu! Kubanga mu ssaawa emu obugagga obunene obwo buzikiridde. Era omukulu wa buli kyombo, n’abo bonna abali mu byombo, n’abavugi b’ebyombo, n’abo bonna abasuubulira mu nnyanja, baayimirira wala, ne bakaaba bwe baalaba omukka ogw’okutookebwa kwe, nga boogera nti, Ekibuga ki ekifaanana ng’ekibuga ekinene kino! Ne basuula enfuufu ku mitwe gyabwe, ne bakaaba, nga bakaaba ne bakuba ebiwoobe, nga boogera nti, Ai, ai, ekibuga ekyo ekinene, omwali bagaggibwa bonna abaalina ebyombo mu nnyanja olw’ebbeyi yaakyo ennene! kubanga mu ssaawa emu kizikiriziddwa. Okubikkulirwa 18:8-19.
Okusumululibwa kw’Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo kuliko obubaka bw’okukoowoola mu ttumbi lya ekiro. Obubaka obwo bwe obunnabbi obw’okubiri obuli mu ssuula amakumi asatu mu musanvu ey’Ezekyeri, obuleeta amagumba amakalu agafu ag’amaze ennaku ssatu n’ekitundu nga gagalamira mu nguudo, ne gaddizibwa obulamu ne gafuuka eggye ery’amaanyi. Obubaka obwo bwe bubaka obulimu amazima nti Mukama yeeyambisa Obuyisiramu okuleta ekibonerezo ekituukirizibwa ku Amerika olw’okuwaliriza okuwummula kwa Sande. Ekibonerezo ekyo kituuka mu “saawa” y’ekikankano ekikulu, era ye “saawa” mwe yajjira oluwandiiko ku bbugwe wa Belshazzar. Oluwandiiko olwo lwaleeta okutya, ekiragibwa ng’ekikwata ku bakabaka bonna n’abasuubuzi, mu kiseera enteekateeka y’eby’enfuna ey’ensi yonna bwe kisanyizibwa wansi omuyaga ogw’ebuvanjuba ogw’Obuyisiramu, ogw’Abaisiraamu abayingidde mu kyama mu bwakabaka bwa Belshazzar, nga bayita mu “bbugwe” owansi ogw’amaserengeta ogwalekebwawo.
Ekibuga, oba obwakabaka, bakabaka n’abasuubuzi bye bekungubira ne beebuuza nti, “Ekibuga ki ekifaanana n’ekibuga kino ekikulu?” kye kye obwakabaka bw’omwenzi w’e Ttuulo, era oyo ng’ayimba ebiyimba bye ng’akola obwenzi ne bakabaka bennyini abo. Abannabbi bonna boogera ku nkomerero y’ensi era bakkiriziganya, ky’ova olaba nti abasuubuzi ba Ezeekyeri be bennyini abasuubuzi ab’omu Kubikkulirwa essuula 18. Emirundi esatu mu Kubikkulirwa essuula 18 beekungubaga nga bagamba, “Kitalo, kitalo,” nga ekibuga ekikulu n’enteekateeka y’eby’enfuna ey’ensi yonna biggibwawo. Ekigambo ky’Oluyonaani ekyahindulwamu “alas” mu kyawandiikibwa kino kye kimu ddala n’ekyahinduliddwa emirundi esatu mu Kubikkulirwa essuula munaana, olunyiriri olw’ekkumi n’esatu, nga eyo kyahindulwamu ekigambo ekirala mu Lungereza.
Era ne ndaba, ne mpulira omulayika ng'abuuka mu bbanga wakati, ng'ayogera n'eddoboozi eddene nti, Ziriyo, ziriyo, ziriyo, eri abo abatuula ku nsi olw'amaloboozi amalala g'amakondeere g'abamalayika basatu, abakyalina okufuuwa amakondeere gaabwe! Okubikkulirwa 8:13.
Abami n’abasuubuzi bakungubaga okuzikirizibwa kw’enfuna y’ensi nga boogera nti, “kitalo, kitalo,” nga kitegeeza “kitalo, kitalo,” ate “kitalo” kye kabonero ka Isilamu. Entiisa eyakwata ku Belusaza n’abakungu be bwe walabika okuwandiika ku bbugwe, ye ntiisa evaawo bwe ezikirizibwa enteekateeka y’eby’enfuna ey’ensi yonna olw’okulumba okweyongera okuva mu Isilamu, kwe Katonda kw’akozesa ng’ekikozesebwa mu kulabirira kwe okuleeta okusala omusango kwe okutuukirizibwa ku abo abanywa omwenge gwa Babulooni, kwe kukakazibwa kwa Ssande. Amazima gano ge mulamwa gw’“omugugu” gwa Esaaya 23 ogw’omwenzi w’e Ttuulo.
Obubaka obuzito ku Ttuulo. Mwekubagane enduulu, mmwe ebyombo bya Taashishi; kubanga ezzikiriddwa, nga tewali nnyumba, so tewali ayingira: okuva mu nsi ya Kitimu kibategeezeddwa. Mubeere bakkakkamu, mmwe ab’oku kizinga; mmwe abajjuziddwa abasuubuzi ba Sayidooni abayita ku nnyanja. Awali amazzi amanene, ensigo ya Sihori, okukungula kw’omugga, ye magoba gaayo; era ye ssoko ly’amawanga. Wenyome, ggwe Sayidooni: kubanga ennyanja eyogedde, era amaanyi g’ennyanja, nti, Sizaalira mu bulumi, so sivumbula baana, so sirera bavubuka, newaakubadde okukuliriza bannyana. Nga bwe bakomererwa ku biwulire ebikwata ku Misiri, ne bwe banaawulira ebyo ebikwata ku Ttuulo banaakomererwa nnyo. Mweyambuke mugende e Taashishi; mwekubagane enduulu, mmwe ab’oku kizinga. Kino kye kibuga kyammwe eky’essanyu, ekyaasookawo okuva edda ennyo? Ebigere byaakyo byennyini bijja kukitwala ewala ukusengayo. Ani eyateesa bino ku Ttuulo, ekibuga ekigabula engule, abasuubuzi baakyo bakungu, era abasuubuzagana baakyo be ba kitiibwa ku nsi? Mukama ow’eggye ye yabigenderera, okunyooma okwenyumiririza mu kitiibwa kwonna, n’okuleeta mu kunyoomebwa abo bonna ab’ensi ab’ekitiibwa. Yitamu mu nsi yo ng’omugga, ggwe muwala wa Taashishi: tewali maanyi gasigadde. Yasambaza omukono gwe ku nnyanja, n’akankanya obwakabaka: Mukama awadde ekiragiro ku kibuga eky’obusuubuzi, okuzikiriza ebigo byakyo eby’amaanyi. N’ayogera nti, Tojja kuddamu kusanyuka, ggwe muwala omunyigiriziddwa, muwala wa Sayidooni: golokoka, oyite eri Kitimu; n’eyo tofunayo kuwummula. Laba ensi y’Abakaludaaya; abantu bano baali tebaliko, okutuusa Omwasiriya lwe yabisimbira abo ababeera mu ddungu: baayimiriza eminaala gyayo, ne bagulumiza ennyumba zaayo ez’obwakabaka; era n’akireeta mu kuzikirira. Mwekubagane enduulu, mmwe ebyombo bya Taashishi: kubanga amaanyi gammwe gazzikiziddwa. Era kijja kubeera ku lunaku olwo nti Ttuulo alijerabirwa emyaka nsanvu, ng’ennaku z’omukabaka omu: nga wayiseemu emyaka nsanvu, Ttuulo alyimba ng’omwenzi. Twala entongooli, wetambule mu kibuga, ggwe omwenzi eyerabirwa; kola oluyimba oluwoomereza, oyimbe ennyimba nnyingi, olyoke ojjukirwe. Era nga wayiseemu emyaka nsanvu, Mukama anaatuukirira Ttuulo, n’addayo ku mpeera yaayo, era n’akola obwenzi n’obwakabaka bwonna obw’ensi ku buso bw’ensi. Era ebyamaguzi byayo n’empeera yaayo biriba bitukuvu eri Mukama: tebijja kukuumibwa newaakubadde okuterekebwa; kubanga ebyamaguzi byayo bijja kuba byaabo ababeera mu maaso ga Mukama, balye bamale, era bafune engoye eziramba. Isaaya 23:1-18.
Ebbanga lya myaka nsanvu, eriringa 'ennaku za kabaka omu', liyimiririrwa obwakabaka bwa Babulooni, kubanga kabaka ayimirira obwakabaka, era Babulooni ennamaddala yafuga emyaka nsanvu. Emyaka nsanvu egya Babulooni ennamaddala gyaggwa mu 'sawa' mwe yalabikira empandiika ku bbugwe by'ekisenge ky'embaga kya Belesazaali. Ekiro ekyo kennyini yattibwa, mu buyinza obwayita mu 'bbugwe' butalabiddwa, kubanga yali mu mbaga anywa omwenge gwa Babulooni, nga ekibiina ky'abayimbi kya Nebukadduneeza kizannya ennyimba, ate malaya w'e Ttuulo ng'ayimba oluyimba oluwoomerera, Isirayiri omujeemu n'azina n'avuunama.
Awo okutya ne kubakwata bonna abaalimu, kubanga Katonda yali "ateesezza ku Ttuulo" era yali "ateeseteese" "okuswaza amalala g'ekitiibwa kyonna, n'okuleeta mu kunyoomebwa abo bonna ab'ekitiibwa ab'ensi." Kyenvuddeko Katonda "n'akankanya obwakabaka" mu "ekkankano ennene" ey'essaawa eyo, kubanga Katonda yali "awadde ekiragiro okulwanyisa obwakabaka bw'abasuubuzi," "okuzikiriza ebigo byabwo eby'amaanyi." Mu "ssaawa" ey'okutya kwa Belshazzar, abakabaka n'abasuubuzi ne batandika okunoonyereza okutegeera amakulu g'ebigambo eby'omuliro ku bbugwe. Okufa kwa Belshazzar kwali ku mulyango, naye mu kiseera ekyo yali akyali mulamu. Noolwekyo n'anoonya okutegeera ebigambo ebyekyama, era n'awa ab'amagezi empeera singa basobola okunnyonnyola okuwandiika; naye tekyasoboka, kubanga ab'amagezi ba Babulooni baakozesa enkola y'okwiga Ebyawandiikibwa ey'obulimba, eyefaananyiriza amazima. Ebigambo ebyekyama biri ng'olubonekerwa lw'ekitabo ekibikkiddwa n'ekisiba.
Awo ab’amagezi bonna aba kabaka ne bayingira; naye tebaasobola kusoma ekiwandiiko ekyo, so tebaasobola kutegeeza kabaka amakulu gaakyo. Awo kabaka Berusaza n’anakuwala nnyo, embeera y’obuso bwe ne yuka, bakungu be ne beewuunya. Awo nnamulondo olw’ebigambo bya kabaka n’abakungu be n’ayingira mu nnyumba y’embaga; nnamulondo n’ayogera n’agamba, Ai kabaka, obeere mulamu emirembe gyonna: ebirowoozo byo te bikutamye, so embeera y’obuso bwo te yuke: Waliwo omusajja mu bwakabaka bwo, mu ye mulimu omwoyo gw’abakatonda abatukuvu; era mu nnaku za kitaawo omusana n’okutegeera n’amagezi, ng’amagezi g’abakatonda, byaasangibwamu; gwe kabaka Nebukadduneeza kitaawo, kabaka, nga bwe njogera, kitaawo, yamufuula omukulu w’abalogo, n’abalabi b’ennyenye, n’Abakaludaaya, n’abalagula; Kubanga omwoyo omukulu ennyo, n’okumanya, n’okutegeera, n’okunnyonnyola ebirooto, n’okunnyonnyola ebigambo ebizibu, n’okuzibula obutakkaanya, byaasangibwamu Danyeri oyo, gwe kabaka yamutuuma erinnya Berutesaza: kaakano muyite Danyeri, naye aliraga amakulu gaakyo. Awo Danyeri ne baleeta mu maaso ga kabaka. Kabaka n’ayogera n’agamba Danyeri nti, Ggwe Danyeri oyo, omu ku baana b’ekiwamba eky’e Yudaya, be kabaka kitaawe yaggya e Yudaya? Era nze mpulidde ku ggwe nti omwoyo gw’abakatonda guli mu ggwe, era omusana n’okutegeera n’amagezi amalungi ennyo bisangibwa mu ggwe. Kati ab’amagezi n’abalabi b’ennyenye baleeteddwa mu maaso gange, basome ekiwandiiko kino era bantegeeze amakulu gaakyo; naye tebasobodde kulaga amakulu g’ekintu ekyo: Naye mpulidde ku ggwe nti osobola okunnyonnyola amakulu n’okuzibula obutakkaanya: kaakano bwe wasobola okusoma ekiwandiiko kino era n’ontegeeza amakulu gaakyo, olinyikibwa mu byambalo ebyemyufu, era oliba n’omukufu gw’ezaabu ku bulago bwo, era oliba omufuzi ow’okusatu mu bwakabaka. Danyeri 5:8-16.
Malkia eyali mu lubiri teyali mukyala wa Belshazzar, wabula malkia wa jjajja we, era yali amanyi ani asobola okusoma ebiwandiiko ebyali ku lukuta. Mu bwakabaka waaliwo ekkanisa (kubanga mu kifaananyi ky’obunnabbi omukazi ye kkanisa), eyali emanyi ani asobola okutegeera ebyama bya Katonda.
Waliyo mu lubiri omukazi eyali amagezi okusinga bonna—Nnamasole wa jjajja wa Belshazzar. Mu kabi kano n’ayogera eri kabaka mu bigambo ebyaleeta omusana mu kizikiza. ‘Ai kabaka, obeerewo emirembe gyonna,’ bwe yagamba, ‘leka ebirowoozo byo bikutabanganye, so obwenyi bwo tekyuke. Waliwo omusajja mu bwakabaka bwo mwe muli omwoyo gw’abalubaale abatukuvu; era mu nnaku za kitaawo omusana n’okutegeera n’amagezi, ng’amagezi g’abalubaale, byasangibwa mu ye; oyo kabaka Nebuchadnezzar, kitaawo—kabaka, njogera nti kitaawo—yamufuula omukulu w’abalogo, n’abalabi b’emmunyeenye, n’Abakaludaaya, n’abalagula; …kakati Daniyeri ayitibwe, era alitulaga amakulu g’ekyo.’
"'Awo ne baleeta Daniyeri mu maaso ga kabaka.' Ng'agezaako okwefunga n'okulaga obuyinza bwe, Belsazaali n’agamba, 'Oli ggwe Daniyeri, omu ku baana b'obusibe b’e Yuda, be kabaka, kitaange, yaggya mu Buyudaaya? Era mpulidde ku ggwe nti omwoyo gw’abakatonda guli mu ggwe, era nti ekitangaala n’okutegeera n’amagezi agasukkiridde biri mu ggwe.... Kaakano oba osobola okusoma omuwandiiko, n’ofulumya gyendi ennyinyonnyola yaagwo, onambalibwako olugoye olumyufu, oliba n’omunyiriri gwa zaabu ku bulago bwo, era obeere ow’okusatu mu bwakabaka.'"
Danyeri teyatyanga olw’engeri kabaka gye yali alabika, so teyabuusabuusibwanga newankubadde okutintibwanga n’ebigambo bye. ‘Ebirabo byo bibeere ggwe wekka,’ n’amuddamu, ‘ate empeera zo oziwe omulala; naye ndimusomera kabaka ebiwandiiko, era mmubuulire amakulu gaabyo. Ai ggwe kabaka, Katonda Ali Waggulu Ennyo yaawa kitaawo Nebukadduneeza obwakabaka, n’obukulu, n’ekitiibwa, n’ettendo.... Naye bwe yennyusa mu mutima, era n’amagezi ge ne ganywezebwa mu malala, ne yaggibwako entebe ye ey’obwakabaka, ne bamuggyako ekitiibwa kye.... Naye ggwe mutabani we, Ai Belusaza, tozzizzaamu mutima gwo, newankubadde obadde omanyi ebyo byonna, wabula weyimuse okwolekera Katonda ow’eggulu; era bakuleetedde ebibya by’ennyumba ye mu maaso go, ne ggwe, n’abakungu bo, n’abakazi bo, n’abazaana bo, mwanywedde mu byo, era otenderezza bakatonda ba ffeeza ne ba zzaabu, b’ekikomo, b’eryuma, b’egiti, n’ejjinja, abatalaba, so tebawulira, so tebamanyi; ate Katonda mu mukono gwe mwo muli omukka gwo, era mu buyinza bwe mwo muli enzira zo zonna, tomugulumizizza.’
'Kino kye kyawandiikibwa: Mene, Mene, Tekel, Uferesini. Bw’ati bwe buvuunulwa bw’ekigambo: Mene: Katonda abaze obwakabaka bwo, n’abuŋŋaanyizaako. Tekel: Weeyezeddwa mu mizani, n’osangibwa okuli ebitono. Peresi: Obwakabaka bwo bugabanyiziddwa era buweebwa Abameedi n’Abaperusi.'
Daniel teyakyama ku buvunaanyizibwa bwe. Yateeka mu maaso ge ekibi kya kabaka, ng'amulaga eby'okuyigira bye yandiyize naye n'atayiga. Belshazzar teyabissa mu matu ebyabaddewo ebyali bimukwatako nnyo. Teyasomye mu ngeri entuufu ebyafaayo bya jjajja we. Obuvunaanyizibwa obw'okumanya amazima bwali bumuteekeddwako, naye essomo ery'okukolera ku lye yandiyize teyaliteeka mu mutima; era engeri gye yasalawo okukolamu yamuviirako ebivuddeko ebikakafu.
Eno ye yali embaga ey’enkomerero ey’okweeggulumiza eyakolebwa kabaka w’Abakaludaaya; kubanga Oyo agumiikiriza okumala ebbanga ku bujeemu bw’omuntu yali amaze okusala omusango ogutakyusibwa. Belshazzar yali anyoomye nnyo Oyo eyamutuusizza ku bwa kabaka, era ekiseera kye eky’okusaasirwa ne kimuggibwako. Nga kabaka n’abakungu be bali mu ntikko y’okwesanyusa kwabwe, Abaperusi ne bawalula Omugga Efulati okuva mu kkubo gwe gweyitamu, ne bayingira mu kibuga ekitali kirindwa. Nga Belshazzar n’abakungu be baali banywera mu byombo ebitukuvu bya Yakuwa, era nga basiima bakatonda baabwe ab’efeza ne zaabu, Cyrus n’abaserikale be baayimirira wansi w’ebisenge by’olubiri. “Mu kiro ekyo,” ebyawandiikibwa bigamba, “Belshazzar kabaka w’Abakaludaaya n’attibwa. Era Darius Omumedi n’addira obwakabaka.” Bible Echo, Meyi 2, 1898.
Mu kiseera ky’ekizibu, Nnabagereka (ekkanisa) yategeera nti waliwo ensibuko esobola okulaga 'Eby’omumaaso eby’Amerika'. Danyeri nate ayimirira mu mugabo gwe okutuukiriza ekigendererwa kye ku nkomerero y’ennaku. Obujulizi bw’akabonero bwe baawa Saderaka, Mesaki ne Abedenego mu kyoto ky’omuliro ogwaka ennyo, kati Danyeri ye abuwa, ng’ayongerako ku lunyiriri lw’amazima nti mu 'ssaawa' y’ekizibu ky’etteeka lya Sande, abo abakiikirira akabonero bajja kuleetebwa mu maaso g’ab’obuyinza ba gavumenti okujulira amazima.
'Balibawaayo eri b'amateeka, ... era ne mu maaso g'ab'obuyinza n'abakabaka mulireetebwa olwange, okubeera obujulirwa eri bo n'eri amawanga.' Matayo 10:17, 18, R. V. Okutulugunyizibwa kujja kusasaanya omusana. Abaddu ba Kristo balireetebwa mu maaso g'abakulu b'ensi, abo singa si kino tebandiwulidde njiri n'akatono. Amazima gabalambikiddwa mu ngeri ey'obulimba eri bano. Bawulidde emisango egy'obulimba ku kukkiriza kw'abayigirizwa ba Kristo. Emirundi mingi, ekkubo lyokka mwe bayigirira ekikula kyakyo ekituufu ye obujulirwa bw'abo abaleetebwa mu musango olw'okukkiriza kwabwe. Nga babuuzibwaamu, bano bateekwa okuddamu, era n'abalamuzi baabwe bawulire obujulirwa obuwaiddwa. Ekisa kya Katonda kijja okuweebwa eri abaddu be okusobola okusisinkana ensonga eyo ey'amangu. 'Kijja kubawa,' bw'ayogera Yesu, 'mu ssaawa yennyini eyo kye munaayogera. Kubanga si mmwe aboogera, wabula Omwoyo wa Kitammwe aboogera mu mmwe.' Nga Omwoyo wa Katonda atangaza emitima gy'abaddu be, amazima gajja kulagibwa mu maanyi gaagwo ag'Obwakatonda n'obw'omuwendo bwagwo. Abo abagaana amazima bajja kuyimirira okuvunaana era n'okutulugunya abayigirizwa. Naye mu kufiirwa n'okubonaabona, okutuusa n'okufa, abaana ba Mukama balina okulaga obuwombeefu bw'olulabirako lwaabwe olw'Obwakatonda. Bw'otyo enjawulo egenda kulabikira wakati w'abakozi ba Ssetaani n'abo abakiikirira Kristo. Omulokozi aliyimudibwa waggulu mu maaso g'abakulembeze n'abantu.' The Desire of Ages, 354.
Ng’a bwe kyali ku basajja abasatu ab’ekitiibwa, Danyeri teyali na mutima ku birabo byonna, era teyali yeetaaga kutegeka eby’ali agenda okwogera. Yayanjula mu ngeri enyangu ddala okunnyonnyola kwa “ebiseera musanvu,” nga byakiikiriddwa ku bbugwe.
Tujja okuyongera ku mboozi ya Belshazzar mu kiwandiiko ekiddako.
Abo abatalina bwesige mu mulimu gwa Katonda babulwa misingi; emigendererwa gyabwe tegirina engeri ebagobera okulonda ekituufu mu mbeera zonna. Abaweereza ba Katonda balina buli kiseera okumanya nti bali wansi w’eddiiso ly’Omukozesa waabwe. Oyo eyatunuulira embaga ey’okuswaza ebitukuvu eya Belshazzar aliwo mu bitongole byaffe byonna, mu kisenge ky’omusuubuzi awabaliriramu ensimbi, mu kifo ky’ekyama awakolerwa emirimu; era omukono ogutalimu musaayi gukakasa nga gukuwandiikira obutafaayo bwo, nga bwe gwawandiika okusalirwa omusango okw’entiisa ku kabaka omuvumya Katonda. Okusalirwa kwa Belshazzar omusango kwawandiikibwa mu bigambo eby’omuliro, ‘Ompimiddwa mu minzaani, era basanze ng’okubuzeeko’; era bw’olemererwa okujjuza obuvunaanyizibwa bwo obwakuweebwa Katonda, okusalirwa omusango kwo kuneebeeranga kimu. Messages to Young People, 229.