Tuli okwekenneenya enkozesa ey’obunnabbi ey’eggobeerya ly’ekirooto kya William Miller mu nnaku z’enkomerero, mwe obunnabbi bwonna buzuulira okutuukirizibwa kwabwo okutereevu. Ekilooto kya Miller kiraga okuzuulibwa, okuteekebwawo, okugaanyiibwa, okuzikibwa n’okuzzaawo kw’amazima ag’ensinzi ag’Obwadiventisi, ag’aakuŋŋaanyizibwa okuyita mu buweereza bwa Miller. Amazima ago ag’ensinzi galayimirira amazima agaasumululibwa mu mwaka gwa 1798. Amazima ago gayimiririrwa mu kyolesebwa eky’Omugga Ulai. Ekilooto kya Miller, nga bwe kyawandiikibwa mu kitabo Early Writings, kyali ekilooto kye eky’okubiri, era ekilooto ekyo kyafaananyizibwa ekilooto kya Nebukadneza eky’okubiri, nga mu ngeri y’emu ne Miller yennyini yafaananyizibwa Nebukadneza.

Ebiwandiiko ebyasooka biraze engeri okuggwaawo kw’ebbanga Nebukadduneeza lye yamalira mu ‘ebiseera musanvu’ ng’abeera n’omutima gw’ensolo kwe kwaggwa mu ngeri ey’akabonero mu 1798. Olwo obwakabaka bwe ne buzzibwa eri ye, era olw’okusooka Nebukadduneeza n’akiikirira omusajja omukyuse ddala. Mu ngeri y’‘ekiseera ky’enkomerero’, mu 1798, yakiikirira ‘aba magezi’. Era twalambudde nti, bwe yali kabaka asooka owa Babulooni, okusalirwa omusango kwa Nebukadduneeza okw’ ‘ebiseera musanvu’ kwafaananyiriza okusalirwa omusango kwa Belesaza okw’enkumi bbiri n’ebikumi bitaano n’abiri (mene, mene, tekel, upharsin), eyali kabaka asembayo owa Babulooni.

"Eri omufuzi w’enkomerero owa Babulooni, nga mu kifaananyi bwe kyali eri eyasooka, kyatuuka ekiragiro kya Omukuumi Omutukuvu: ‘Ai kabaka, ... eri ggwe kigambiddwa; Obwakabaka buvudde ku ggwe.’ Danyeri 4:31." Bannabbi n’Abakabaka, 533.

Sister White yalambulula Belshazzar mu kiseera kye eky’okusalirwa omusango ng’ “kabaka omusirusiru.” Mu nkomerero y’ekiseera Nebukadduneeza kye yasalirwamu omusango, ayimirira ng’ “kabaka omutegeevu,” kubanga yaganyulwa olw’omusango ogw’ “ebiseera musanvu,” ate Belshazzar, newankubadde ng’amanyi ebyafaayo, yagaana okuganyulwa.

Naye okwagala kwa Belshazzar eby’okusanyusa n’okweggulumiza kwasaanyawo ensomo ze teyandibadde kwerabira; era yakola ebibi ebifaanagana n’ebyo ebyaleeta ebibonerezo ebikakali ebyalabika ennyo ku Nebuchadnezzar. Yasaasaanya emikisa egyamuweebwa mu kisa, ng’alekeraawo okukozesa emikisa egyaali mu mikono gye okutegeera amazima. ‘Nkole ki ndyoke nnunulibwe?’ kyali ekibuuzo kabaka omukulu naye omusirusiru kye yasuulirayo nga takifaako. Bible Echo, Epreeri 25, 1898.

Nebukadduneeza ye kabonero k'abagezi ab'omu mwaka gwa 1798, abategeera okwongezeka kw'obumanyi mu kiseera eky'enkomerero.

Okwenyumiriza okw’amalala nga tekunnava mu mimwa gye, eddoboozi ne liva mu ggulu ne limugamba nti ekiseera kya Katonda ekyalagirwa eky’okusalira omusango kituuse. Mu kaseera katono amagezi ge ne gamuggibwako, n’afuuka ng’ensolo. Mu myaka musanvu gyonna n’abeera bw’atyo nga kitiibwa kye kyaggyibwako. Ku nkomerero y’ekiseera kino amagezi ge ne gamuddiramu, n’atunula waggulu mu bwetoowaze eri Katonda Omukulu ow’eggulu, n’amanya omukono gwa Katonda mu kibonerezo kino, era n’addizibwawo ku nnamulondo ye.

Mu kulangirirwa mu lwatu, Kabaka Nebukadduneeza yakkiriza omusango gwe, n’okusaasira kunene kwa Katonda mu kumuzzaawo. Kino kyali ekikolwa kye ekyasembayo mu bulamu bwe, nga bwe kiwandiikiddwa mu Byafaayo Ebitukuvu. Review and Herald, Febwali 1, 1881.

Ku nkomerero y' "ebiseera musanvu" bya Nebukadduneeza, yalangirira mu lwatu, era n’awatula mu lwatu. Miller, nga Nebukadduneeza, akiikirira "abagezi" mu 1798, abategeera okwongera kw'okumanya mu kiseera eky'enkomerero. Bombi baalaba ebirooto bibiri, era ebirooto byabwe eby'okubiri byombi birambulula mu bufaananyi "ebiseera musanvu." "Ebiseera musanvu" byalabisiddwa mu biwandiiko ebyasooka nti biteekawo akabonero akalaga okukyuka.

Mu 1798, Nebuchadnezzar yalaga enkyukakyuka okuva mu mbeera ye ey’amalala okutuuka mu mbeera ey’ab’amagezi. Enkyukakyuka eyo yalimu n’okwatula kwe mu lwatu. Omwaka gwa 1798 gwali era ekiseera eky’enkyuka wakati w’obwakabaka obwokutaano n’obw’omukaaga mu buwannabbi bwa Bayibuli. Era gwalaga n’okutuuka kwa malaika ow’olubereberye, bityo ne gulaga ekiseera ekipya, kubanga okulabula kw’okusala omusango ogugenda okujja tekyasobola kubeerawo okutuusa obwakabaka obwokutaano mu buwannabbi bwa Bayibuli lwe bwafuna ekiwundu eky’okufa.

Obubaka buno bwenyini bulaga ekiseera lwe omulimu guno gulituukirira. Kilangirirwa nti kitundu kya 'Evangeli ey’obutaggwaawo;' era kilangirira okuggulwawo kw’omusango. Obubaka bw’okununulibwa bwabuuliddwa mu mirembe gyonna; naye obubaka buno kitundu ky’Evangeli ekyasobola okubulirwa bokka mu nnaku ez’enkomerero, kubanga mu biro ebyo byokka we kyandibadde kya mazima nti essaawa y’omusango etuuse. Eby’obunnabbi biraga okulondolerana kw’ebintu okutwala okutuuka ku kuggulwawo kw’omusango. Kino kituufu ennyo ku kitabo kya Danyeri. Naye ekitundu ky’obunnabbi bwe ekikwata ku nnaku ez’enkomerero, Danyeri yalagirwa akiggalewo era akimansirire 'okutuusa ku kiseera ky’enkomerero.' Obubaka obw’omusango, nga bwesigamiziddwa ku kutuukirizibwa kw’eby’obunnabbi bino, tekyandisobodde kulangirirwa okutuusa lwe tutuuse mu kiseera kino. Naye mu kiseera ky’enkomerero, nga bw’agamba nnabbi, 'abangi baliddukana okudda n’okukomawo, n’okumanya kuliyongera.' Danyeri 12:4.

Omutume Pawulo yalabula Ekkanisa obutalindirira okujja kwa Kristo mu mulembe gwe. ‘Olunaku olwo te lijja,’ bw’agamba, ‘wabula nga wasooka wabeewo okwawukana, era omusajja w’ekibi alyolesebwa.’ 2 Thessalonians 2:3. Oluvannyuma lw’okuwuguka okunene n’ekiseera ekiwanvu eky’obufuzi bw’‘omusajja w’ekibi’ bwe gunaagwaako, olwo kwe tunaalindirira okujja kwa Mukama waffe. ‘Omusajja w’ekibi,’ era ayitibwa ‘ebyekyama by’obutali butuukirivu,’ ‘Omwana w’okuzikirira,’ ne ‘Oyo Omubi,’ akiikirira obwapaapa, obwategekerwa mu bubaka bw’obunnabbi okukuuma obukulembeze bwabwo okumala emyaka 1260. Ekiseera kino kyaggwa mu mwaka gwa 1798. Okujja kwa Kristo tekyayinza kubeerawo nga tekunnatuuka ekiseera ekyo. Obulabula bwa Pawulo bukwata ku mulembe gwonna ogw’Obukristaayo okutuusa mu mwaka gwa 1798. Oluvannyuma lw’ekiseera ekyo kwe kusaanira okubuulibwa obubaka bw’okudda okw’okubiri kwa Kristo.

Tewaliko bubaka bwa ngeri eyo obwaweereddwa mu mirembe egyayita. Paulo, nga bwe tulabye, teyabuulira bubaka buno; yabalaga baganda be nti okujja kwa Mukama kwali mu biseera eby’omu maaso eby’ewala nnyo. Ab’enkyukakyuka tebaakulangirira bubaka buno. Martin Luther yategeeza nti okusala omusango kujja kubeera mu myaka nga bikumi bisatu egiri mu maaso okuva ku mulembe gwe. Naye okuva mu 1798, ekitabo kya Danyeri kisumuluddwa, okutegeera okw’obunnabbi kweyongedde, era bangi balangiridde obubaka obw’obuzito nti okusala omusango kusemberedde. Olutalo Olukulu, 356.

Mu 1798, waatuuka ekiseera ekipya mu mulimu gw’obulokozi, era ekiseera ekyo ekipya kyawa okulabula ku kiseera ekirala ekinaatandika mu 1844. Mu kyukakyuka ekyo eky’ekiseera, oluggi lumu lwandiggala, era olulala ne lwandiggulwawo.

Era eri malayika w’ekkanisa e Firadelfiya wandiika: Ebyo by’ayogera Oyo Omutukuvu, Oyo Omwatuufu, alina ekisumuluzo kya Dawudi; aggulawo, era tewali ayinza okuggalawo; era aggalawo, era tewali ayinza okuggulawo. Mmanyi emirimu gyo: laba, nteese mu maaso go oluggi oluggule, era tewali muntu asobola okuluggala; kubanga olina amaanyi amatono, era wakumye ekigambo kyange, so tooganye linnya lyange. Okubikkulirwa 3:7, 8.

Okuggulwawo kw’oluggi kulaga enteekateeka empya y’ekiseera. Waliwo enkyukakyuka mu nteekateeka y’ekiseera ey’obwakabaka n’ey’obubaka mu 1798, ku nkomerero y’obusungu obusooka, eyatuukirizibwa okuva mu 723 BC okutuuka mu 1798. Waliwo era enkyukakyuka mu nteekateeka y’ekiseera mu 1844, ku nkomerero y’obusungu obwasembayo, eyatuukirizibwa okuva mu 677 BC okutuuka mu 1844. Mu 1798, enteekateeka y’obubaka bw’omalayika ow’olubereberye, obwalabula ku kusala omusango okwali okusemberera, yali atuuse. Bombi Nebukadduneeza ne Miller balagirwa ng’“ab’amagezi,” mu “kiseera eky’enkomerero,” nga “oluggi” lwaggulwawo eri enteekateeka ey’omunda ey’obubaka bw’omalayika ow’olubereberye n’eri enkyukakyuka mu nteekateeka ey’ebweru okuva ku kisolo ekyava mu nnyanja okudda ku kisolo ekyava mu ttaka. Enteekateeka y’obubaka bw’omalayika ow’olubereberye yatuukirizibwa bwe waggulwawo oluggi oluyingira mu Kifo Ekitukuvu Ennyo ku Okitobba 22, 1844, era ne yatuuka enteekateeka y’omalayika ow’okusatu awamu n’okusalira omusango okw’okunoonyereza.

Ekirooto eky’okubiri kya Miller kitandika nga oluggi lwaggulibwa mu mwaka gwa 1798, era kiggwaawo nga oluggi lwagguliddwa mu kiseera eky’enkyukakyuka ky’ ‘abajulizi babiri’ abaddizibwa obulamu okubuulira obubaka bw’Okukaaba kw’omu ttumbi ly’ekiro. Mu ngeri ey’obunnabbi, Nebukadduneeza ne Miller bombi baakiikirira enkyukakyuka okuva mu bwakabaka bw’ekisolo eky’omu nnyanja okutuuka ku bwakabaka bw’ekisolo eky’ensi mu 1798. Era bombi baakiikirira okulangirirwa okw’okusembera n’okutuuka kw’okusalira omusango ogw’okunonyereza mu 1844. 1798 ne 1844 bikiikirira okumalirizibwa kw’obusungu bwa Katonda eri abantu be—obwasooka n’obwasembayo—obwatuukirizibwa mu bbanga lya ‘emirundi musanvu,’ nga bwe kyalagibwa mu Leviitiko amakumi abiri mu mukaaga. Emyaka amakumi ana mu mukaaga okuva mu 1798 okutuuka mu 1844 gakiikirira okuzimbibwa kwa yeekaalu ey’omwoyo, gye omubaka w’endagaano yajjiramu mangu nga 22 Okitobba 1844, Kristo ng’ava mu Kifo Ekitukuvu n’ayingira mu Kifo Ekitukuvu Ennyo.

1798 ne 1844 biraga enkyukakyuka (ezisukka emu), eziteekebwako akabonero ka "emirundi omusanvu." Enkyukakyuka okuva mu Obwadiventisi bwa Millerite obwa Firaderifiya okutuuka ku Obwadiventisi bwa Millerite obwa Laodikiya mu 1856, nayo yalambikibwa okweyongera mu kutegeera ku "emirundi omusanvu," okweyongera okwaddako ne kugaanyizibwa mu 1863. Mu 1798, waaliwo okweyongera mu kutegeera okuva mu kitabo kya Danyeri, omwalimu "emirundi omusanvu" gennyini ogw’omu Eby’Abaleevi essuula 26, ogw’aali ogenda kugaanyizibwa ku nkomerero y’Obwadiventisi bwa Millerite obwa Firaderifiya.

Okukyuka kw’entambuza y’obubaka bwa malaika asooka okuva e Firaddefya okutuuka e Lawodikiya kwalagazibwa mu bbanga ly’emyaka musanvu okuva mu 1856 okutuuka mu 1863. Obubaka bwa Lawodikiya bwatuuka mu 1856, era okumala emyaka musanvu, omusana omuggya ogw’ "emirundi musanvu" ogwali gumaze okubikkululwa gwaleeta enkola y’okugezesebwa ey’ebitundu bisatu, eyalemebwa Abadiventisiti mu 1863. Omusana ogw’ "emirundi musanvu" gwaweereddwa emyaka musanvu, okukkirizibwa oba okugaanibwa. Okukyuka kw’entambuza ya Adiventizimu eya Firaddefya ey’Abamillerite okugenda mu Adiventizimu eya Lawodikiya ey’Abamillerite, kiraga mu kifaananyi okukyusa ennyiriri ku nkomerero, okuva ku ntambuza eya Lawodikiya ey’obubaka bwa malaika ow’okusatu okugenda ku ntambuza eya Firaddefya ey’obubaka bwa malaika ow’okusatu.

Obunnabbi bwa Isaaya obw’emyaka nkaaga mu ttaano bulaga entandikwa y’obusungu bwa Katonda obwasooka era n’obwasembayo ku bwakabaka bwa Isirayiri obw’amambuka, era oluvannyuma ku bw’amaserengeta.

Kubanga omutwe gwa Siriya ye Damasiko, era omutwe gwa Damasiko ye Rezini; era mu bbanga lwa myaka nkaaga mu etaano Efulayimu alimenyeka aleme okuba ggwanga.

Obunnabbi bwa Isaaya obw’emyaka nkaaga mu ttaano bwaweebwa mu mwaka gwa 742 BC, era mu bbanga ly’emyaka nkaaga mu ttaano obwakabaka obw’amambuka bwalibeera nga buggwawo. Emyaka kkumi n’omwenda oluvannyuma lwa 742 BC, mu 723 BC, obwakabaka obw’amambuka bwatwalibwa mu buddu Abasirya. Mu nkomerero y’emyaka nkaaga mu ttaano, obusungu bw’obwakabaka obw’amaserengeta bwatandika mu 677 BC, bwe Manase yatwalibwa Abababulooni nga omusibe. Noolwekyo, emyaka nkaaga mu ttaano giyimirira ebbanga ly’emyaka kkumi n’omwenda okutuuka ku kutwalibwa okusooka kw’obwakabaka obw’amambuka, ne ddako emyaka emirala amakumi ana mu mukaaga okutuusa ku kutwalibwa kwa Manase.

Obunnabbi obwo bwatuukirira buli kimu mu 1798, 1844 ne 1863. Mu 1798, okutuuka kw’omulayika asooka kwaleta okukyuka okw’omunda mu bubaka bw’obulokozi, era ne wabaawo n’okukyuka okw’ebweru mu bwakabaka obuli mu bunnabbi bwa Bayibuli. Mu 1844, waliwo okukyuka okw’omunda mu bubaka bw’obulokozi nga omulyango ogw’Ekifo Ekitukuvu gwaggala, era ne watandika okulamula okunonyereza, wamu n’okutuuka kw’omulayika omusatu. Mu 1863, waliwo okukyuka okw’ebweru nga enzizi zombi z’ekisolo eky’ensi zaayawukamu mu bibinja bibiri.

Eryembe erya Republican lyayawukamu mu bibiina by’obufuzi ebibiri ebyaligenda okulamulira ebyafaayo by’ensolo ey’ettaka okuva olwo okudda mu maaso. Eryembe erya Abaprotestanti ne lyayawukamu mu ngeri bbiri ez’obujeemu: ekibiina kimu ekyeyita kya Abaprotestanti ne kigamba nti kikuuma Ssabbiiti ey’olunaku olw’omusanvu, n’ekibiina ekirala ekigamba nti kya Abaprotestanti naye ne kiwagira lunaku lw’enjuba ng’olwo lwe baalondawo olw’okusinza.

Mu byafaayo ebyo, ejjembe ery’Abaprotestanti eryava mu Mulembe gw’Ekizikiza lyagezebwa okuva nga 11 Agosti 1840 okutuuka nga 22 Okitobba 1844, ne liremwa mu kugezebwa, ne likyuka okuva mu Abaprotestanti abakuuma olunaku lwa Sande ne ligwa mu Abaprotestanti abajeemu abakuuma olunaku lwa Sande.

Mu byafaayo by’oluwembe olw’ObuProtestanti olutuufu olwateekebwawo era ne lwategeerekebwa mu 1844, waaliwo enteekateeka y’okukemebwa eyabaawo okuva mu 1856 okutuuka mu 1863. Oluvannyuma oluwembe olw’ObuProtestanti olutuufu olukwata ku kukwata Ssabbiiti lwakyuka okuva e Philadelphia ne lutuuka e Laodicea, era ne lwava mu bantu ab’ObuProtestanti abakwata Ssabbiiti ab’amazima ne lufuuka oluwembe lw’Abaprotestanti abakwata Ssabbiiti abajeemu. “Emirundi omusanvu” gikwatagana ne 1798, 1844, 1856 ne 1863. “Emirundi omusanvu” kye kabonero akakwatagana n’ekiseera eky’enkyukakyuka, era amazima gano gateekeddwawo ku bujulizi bungi.

Mu 1798, waabaddewo okweyongera mu bummanyi ku ‘ebiseera musanvu,’ kubanga obunnabbi bw’ekiseera obwasooka obwa Miller yazuula bwabadde ddala amazima ago. Okutuuka mu 1863, amazima ago gaali gasuuliddwaawo, bityo ne kikakasa okumalirizibwa kw’ekiseera ky’emyaka nkaaga mu ttano eky’obunnabbi ekyateekebwawo mu Isaya essuula ey’omusanvu.

Obunnabbi obujjuvu obw’emyaka 2520 bulina ebbanga ly’emyaka 65 ku byombi, ku ntandikwa ne ku nkomerero, mu ngeri ey’okuddiring’ana, ng’ekifaananyi ekirabikira mu ndabirwamu. Mu kusooka kw’emyaka 65 egy’enkomerero (1798), nga kwo kufaananyizibwa kusooka kw’emyaka 65 egy’okutandika mu 742 BC lwe waaweerwa obunnabbi, waabawo okweyongera kw’obumanyi ku "emirundi musanvu," kye "ab’amagezi" Abamillerite baategeera ne bakilangira. Ku nkomerero y’emyaka 65 egy’enkomerero mu 1863, waabawo okweyongera kw’obumanyi eddala ku mazima ago gennyini, era oluvannyuma okutegeera okwo ne kugaanibwa "basaserdooti" abaakatikkibwa engule ab’ennyanga ey’amazima ey’Abaprotestanti.

Abantu bange bazikirira olw’obutamanya; kubanga ggwe ogaanye okumanya, nange njja kukugaana, oleme okuba kabona eri nze; kubanga werabidde ekiragiro kya Katonda wo, nange njja kweerabira abaana bo. Hoseya 4:6.

Okweyongera kw’obumanyi ng’ekitabo kya Danyeri kiggyibwako ekisiba kuyungibwa ku “emirundi musanvu”; kale “emirundi musanvu” tekiba kyokka akabonero ak’ekiseera eky’enkyukakyuka, wabula era akabonero k’okuggululwa kw’obubaka obw’obunnabbi.

Ku July 18, 2020, enkyukakyuka endala yatandika, nga wamu n’okusuulamu amaaso okwasooka, okwaleeta okutandika kwa "ebbanga ery’okulindirira" era ne kulaga entandikwa y’ennaku ssatu n’ekitundu ez’Essuula ey’ekkumi n’emu mu Kitabo ky’Okubikkulirwa ez’abajulizi babiri ababadde beebase bafu mu luguudo lw’ekibuga ekinene ekyitibwa Soodomu ne Misiri.

Ku lunaku lwa 18 Julaayi 2020, watandikira ennaku ssatu n’ekitundu ez’akabonero ("emirundi musanvu"), nga kino kyayolesebwa mu byafaayo okuva mu 1856 okutuuka mu 1863. Ebiseera byombi bye bifananyi bya "emirundi musanvu." Ebiseera byombi biraga enkyukakyuka y’ensengeka (okuyitamu okuva ku kimu okudda ku kirala). Ebiseera byombi biraga okwongera kw’obumanyi okukwatagana ne "emirundi musanvu."

Kwali mu kiseera eky’enkyukakyuka okuva mu bwakabaka bwa Babulooni okutuuka ku bwakabaka bwa Meedi n’Aba Perusi mwe Danyeri yasabira ensaba eya Leviitiko amakumi abiri mu mukaaga, n’atyo n’alaga nti ensaba eya Leviitiko amakumi abiri mu mukaaga kye kabonero akalaga enkyukakyuka ey’ebiseera eby’enkomerero. Mu kirooto kya Miller, ku nkomerero y’emirundi musanvu gy’ayogera ekigambo “okusasaana,” Miller n’akaaba era n’asaba. Okukaaba kulaga ekiseera lwe Empologoma eva mu kika kya Yuda (omusajja omufuuyi w’enfufu) eggulawo obubaka obwali busibiddwa.

Okusaba kwa Miller kulaga okusaba kwa Danyeri okuli mu Leviitiko 26, okw’ekwatagana n’ “emirundi musanvu,” era kibaawo nga oluggi n’amadirisa byaggulibwa mu kirooto kya Miller. Naye okusaba kwa Danyeri mu ssuula mwenda, nakwo kwakwatagana n’okusaba kwa Danyeri mu ssuula eyokubiri. Era nakwo kwakwatagana n’okusaba okw’okwatula kwa Nebukadduneeza mu nkomerero y’ “emirundi gye musanvu.”

Noolwekyo, okusaba okuli mu Leviticus essuula amakumi abiri mu mukaaga kwe kwalaga okusaba kwa Miller, era kwali okusaba okw'okwatula ebibi mu lwatu n'okusaba okw'okwegayirira okuvumbulwawo kw'ekyama eky'enkomerero eky'obunnabbi, kubanga obunnabbi bwonna bulaga ennaku ez'enkomerero. Noolwekyo, ekyama ekya Daniel essuula ey'okubiri kiyimirira nga ekyama eky'enkomerero ekinaavumbulwibwa. Mu kirooto kye, okusaba kwa Miller kwali okusaba okw'okweraliikirira n'okusunguwala okutukuvu ku by'omuzizo ebyali bibaddewo ku by'omuwendo ebyali mu kisenge kye. Okweraliikirira kwe kwalabirwamu mu abo abakungubaga n'abaakaaba mu Ezekiel essuula mwenda, mu kiseera ky'okuteekebwako akabonero kw'abo 144,000.

Miller yalaba nga amazima gaziikibwa mpola mpola olw’ennyigiriza ez’obulimba, era oluvannyuma ne batuuka we ssanduuke (Baibuli ye nnyini) yazikirizibwa. Okuzikirizibwa kwa ssanduuke ya Miller kwabaawo mu mulembe ogw’okusatu ogwa Adaventisimu, ng’awaali entekateeka eyagendererwa okuteeka ku mabbali Baibuli ya King James mu kifo kyaayo ne batwala ebitaputa bya Baibuli eby’omulembe ebiyonoonese, ebisinziira ku Katoorika.

Miller yakaaba, n’asaba, era amangwago oluggi ne luggulawo, abantu bonna ne bafuuluma. Awo omusena (Empologoma ey’ekika kya Yuda) n’ayingira, n’aggulawo amadirisa n’atandika okuyonja. Awo Miller n’ategeeza okweraliikirira kwe olw’amayinja ag’omuwendo agasaasaanyiddwa, era omusena n’asuubiza nti ajjakufaayo ku go. Mu kanyikivu k’omulimu gw’okuyonja gw’omusena, Miller n’aggala amaaso ge akaseera katono; bwe yagaggulawo, obusenyi bwali buweddewo. Amayinja ag’omuwendo nga gasaasaanyiddwa mu kisenge, awo omusena n’ateeka ekisanduuko ekinene ku mmeeza, n’akuŋŋaanya amayinja n’agasuula mu kisanduuko n’agamba nti, “mujje mulabe.”

Ekigambo ‘jjangu olabe’ kye kabonero akalaga nti waliwo amazima agabadde gasibiddwa agaguddwawo kati kati. Amazima agagguddwawo eri Miller ge mazima g’enkomerero, kubanga ekiddako kwe kuzuukusibwa kwa Miller ku ‘kuwowoza,’ ekiraga eddoboozi eddene. Miller ye yasembayo okufuna obubaka bwa ‘Midnight Cry’ mu byafaayo by’Abamillerite, era nga katono nga tennabaawo kuwowoza okwamuzuukusa mu kirooto, yaggala amaso ge okumala akaseera katono. Ekitundu ekimu kyokka mu Bayibuli ekyogerako ku ‘akaseera katono’ n’ ‘amaso’ kiraga ku kuzuukira okusooka.

Laba, mbategeeza ekyama: tetwonnaffe tujja kwebaka, naye ffenna tujja okukyusibwa, mu kaseera akatono, mu kukunya kw’eriiso, ku kiwombeero eky’enkomerero; kubanga ekiwombeero kinaavuga, n’abafu banaazuukizibwa nga tebakyonooneka, era ffenna tujja okukyusibwa. Kubanga kino ekiyonooneka kirina okwambala obutayonooneka, n’ekino ekifa kirina okwambala obutafa. 1 Abakkolinso 15:51-53.

Mu byafaayo by’okukyuka okuva mu mulembe gwa Laodikea ogw’om malaika ow’okusatu okutuuka ku mulembe gwa Firadelfiya ogw’om malaika ow’okusatu, nga bwe kulagiddwa mu kitabo ky’Okubikkulirwa, omutwe ogw’ekkumi n’emu, Miller akiikirira eyasembayo ddala mu bawala ab’amagezi okufuna obubaka bw’Enduulu ya ttumbi ly’ekiro. Abasooka okugifuna be baali abasinga obw’omwoyo.

"Buno bwali okukoowoola ku ssaawa ya ttunda, obwawawanga amaanyi obubaka bw’omumalayika ow’okubiri. Bamalayika baasindikibwa okuva mu ggulu okuzuukusa abatukuvu abaakeddwamu amaanyi n’okubategekera omulimu omukulu ogwali mu maaso gaabwe. Abantu abalina ebirabo bingi te be baasooka okufuna obubaka buno. Bamalayika baasindikibwa eri abeetoowaza, abeewaddeyo, ne babakaka okuyimusa okukoowoola nti, ‘Laba, Omugole ajja; mufuluuke mugende okumusaangana!’ Abo abaasiigibwa okukoowoola ne bakwatirawo mangu, ne mu maanyi g’Omwoyo Omutukuvu ne badobooza obubaka, ne bakangavvula baganda baabwe abaakeddwamu amaanyi. Omulimu guno tegwansinzira ku magezi n’eby’enjigiriza by’abantu, naye ku maanyi ga Katonda, era abatukuvu be abaawulira okukoowoola tebaasobola kukigaana. Abo ab’omu mwoyo ennyo be baasooka okufuna obubaka buno, ate abo abaali basookanga okukulembera omulimu be baasembayo okulikkiriza era ne bayamba okwongera amaanyi ku kukoowoola nti, ‘Laba, Omugole ajja; mufuluuke mugende okumusaangana!’" Early Writings, 238.

Ku nkomerero y’ennaku ssatu n’ekitundu ez’efaananyi ez’omu Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu, obubaka obw’okusooka ku bbiri, obulagirizibwa mu Ezekyeri essuula amakumi asatu mu musanvu, bw’abuulirwa. Obubaka obusooka bukungaanya wamu amagumba agafu n’agaasasanyiziddwa, naye gali bakyali bafu. Obubaka bwanjulibwa eddoboozi eryaakaabira 'mu ddungu', bityo ne kiraga nti obubaka bwa Ezekyeri butandika nga ennaku ssatu n’ekitundu ez’efaananyi tezinnaggwa. Ezo ennaku ssatu n’ekitundu zikiraga 'ddungu', era okuva mu 'ddungu' mwe bubulirwa obubaka. 'Ddungu' era kya kabonero kya 'emirundi musanvu', ekimaka okukyuka era n’okubikkulwawo okuleeta enteekateeka y’okukemebwa.

Waliwo okweyongera mu nkulaakulana y’obubaka, era n’okukkirizibwa kwabwo okutambulira mu maaso, nga bwe kirabikira mu ‘Midnight Cry’ mu byafaayo by’Abamillerite. Abaasinga obw’omwoyo be baasookanga okufuna obubaka bw’eddoboozi ery’ekaaba mu ddungu, era abawandiisi b’ebyafaayo by’Abadiventisti balaga ku bbaluwa William Miller gye yawandiika ennaku ntono nga tebunnatuuka ku Okitobba 22, 1844, mwe Miller awa obujulizi nti oluvannyuma ddala yategeera era n’akkiriza obubaka bwa Samuel Snow obw’ ‘Midnight Cry’.

Omwagalwa muganda wange Himes: Ndaba ekitiibwa mu mwezi ogw’omusanvu gwe saalabako dda. Newaakubadde nga Mukama yali andaze ekitegeeza eky’ekifaananyi eky’omwezi ogw’omusanvu, omwaka gumu n’ekitundu ky’omwaka emabega, naye saategeera maanyi g’ebifaananyi. Kati, erinnya lya Mukama liryeebazibwe, ndaba obulungi, entegeeragana, n’okukkiriziganya mu Byawandiikibwa, bye nnasabiranga okumala ebbanga ddala ddene, naye saalaba okutuusa leero. Ai mwoyo gwange, weebaza Mukama. Ka Muganda waffe Snow, Muganda waffe Storrs, n’abalala, bakisibwe omukisa olw’okukozesebwa kwabwe mu kuggula amaaso gange. Ndi kumpi okutuuka eka. Ekitiibwa! Ekitiibwa! Ekitiibwa! Ekitiibwa! William Miller, Obubonero bw’ebiseera, 16 Ogw’ekkumi, 1844.

Mu kuddiddwamu kw’ebyafaayo by’Okukoowoola mu ttumbi ly’ekiro, nga bwe kyayolesebwa mu kirooto kya Miller, Miller n’aggalawo amaaso ge okumala akaseera katono. Noolwekyo, “mu kaseera katono, mu kuwunya kw’eriiso, ku kkondeere eryasembayo; kubanga ekkondeere erikwera, era abafu balizukizibwa.” Mu kirooto kya Miller, ye ayimirira ng’owasembayo okufuna obubaka bw’Okukoowoola mu ttumbi ly’ekiro, nga bwe kyali mu byafaayo bye. Alaga abo abakkiriza obubaka mu nkomerero ddala, nga tannakungaanya omusajja omukongozzi w’enfuufu eby’obugagga ebyasasaanye n’abisuula mu kisanduku ekinene. Mu kitabo ky’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu, abasembayo okukkiriza obubaka obw’okubiri bwa Ezekyeri—obubaka bw’empewo ennya z’Obusiraamu, era bwe bumu n’obubaka obw’okuteekako akabonero—bakikola nga tannakuba ekkondeere eryasembayo ku makkondeere musanvu, eryo eriyitibwa “Olubonaabona olw’okusatu.” “Mu kaseera katono, mu kuwunya kw’eriiso, ku kkondeere eryasembayo; kubanga ekkondeere erikwera, abafu balizukizibwa mu butayononeka, era ffe tunaakyusibwa.” (1 Abakkolinso 15:52)

Ekyawandiikibwa kino kiraga obuzuukusibwa obwasooka obubeerawo ku Kujja okw’okubiri, naye waliwo n’obuzuukusibwa bw’amagumba amakalu agafu (abajulirwa ababiri) obubeerawo mu ssaawa ey’ekikankano ekinene eky’Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu. Mu “ssaawa” ey’ekikankano ekyo, enkondeere ey’oluvannyuma mu z’enkondeere musanvu evuga, era abajulirwa abafu abaali mu luguudo bazzibwa mu bulamu, si nga Aba-Laodikiya, wabula nga Aba-Filadelifiya, kubanga ku nkondeere ey’Akabi akasatu, abajulirwa ababiri basiigiddwa akabonero era bakyusiddwa ne babeera abatayonooneka, kubanga tebaliddayo kukola kibi nate. Miller akiikirira ab’enkomerero okufuna obubaka obuleeta abajulirwa ababiri mu bulamu, obuli obubaka bw’empewo ennya ez’Islamu, era kye kuba obubaka obw’okusiigibwa akabonero.

Eddoboozi lya ekkondeere eryo lizuukiza amagumba amakalu ag’abafu agasembayo agaali gasaasanyiziddwa mu luguudo lwa Soodomu ne Misiri. Miller yalaba ng’amazima gaali gaziikibwa mpola mpola olw’enjigiriza ez’obulimba. Oluvannyuma Miller yakaaba, ng’alaga ekiseera we kyali kigenda okutandika okuggulawo ebyali bifundikiddwa, kubanga okuggulawo kuno mulimu ogukolebwa mpola mpola. Okuggulawo okwo kwatandika mu kiseera eky’enkomerero ky’ennaku ssatu n’ekitundu.

Bwe Miller yamala okukaaba, Oyo eyalina amaanyi okubikkula ekitabo ekissibiddwaako akasirifu n’ayingira mu lugero. Mu kirooto kya Miller, oyo ye yali Omusajja wa burashi y’enfuufu. Awo Miller n’asaba, era amangu ddala oluggi ne luggulwa, nga lulaga ekiseera we entambula ya Lawodikiya ey’omubaka gwa malaika ow’okusatu yali ejja okusengukira mu entambula ya Filadelfiya ey’omubaka gwa malaika ow’okusatu. Essaala ye yali essaala ya Abaleevi amakumi abiri mu mukaaga; yali essaala ey’okutegeera ekyama eky’enkomerero eky’obunnabbi era n’okwatula mu lwatu obujeemu obwaaleeta ennaku ssatu n’ekitundu ku bajulirwa babiri; era yali essaala y’abo abateekeddwako akasirifu mu Ezeekyeri essuula ey’omwenda.

Oluvannyuma lw’okusaba, Kristo (omusajja ow’bburashi ey’ettaka) n’ayingira n’atandika okulongosa ekisenge. Ku nkomerero y’omulimu gw’okulongosa ogw’omusajja ow’bburashi ey’ettaka, Miller n’aggalawo amaaso ge akaseera katono, ng’ategeera enkomerero y’ekiseera amagumba amakalu agafu mwe gaali okuzuukizibwa. Awo omusajja ow’bburashi ey’ettaka n’akuŋŋaanya amabuye ag’omuwendo agaali gasaasaanye mu kisenge kya Miller, n’ateeka amabuye ago mu kasanduku kapya, akinene okusinga, ku mmeeza eri wakati mu kisenge kya Miller, nga abajulizi babiri bawanikibwa ng’ekibendera. Nga ekibendera, ne bayita ekisibo kirala kya Katonda ekikyali mu Babulooni nti “mujje mulabe” obubaka lwe Empologoma ey’omu kika kya Yuda kaakano esuulidde mu kasanduku kapya, akinene okusinga.

Tujja kutandika okwekenneenya okubonekerwa kw’Omugga Ulai ng’akabonero k’amazima okuva mu kitabo kya Danyeri ebyasumululwa mu 1798 mu kiwandiiko ekiddako. Tuteesezzaawo obulambiro butono nga tennaba kutandika okwo okwekenneenya. Ekyasooka kye kino: obubaka bw’Abamillerite bwali butukiridde (ku mutendera gw’okukula kwabwo), naye nga tebwamalirizibwa. Bwaterekebwa mu nsengeka y’amaanyi agazikiriza abiri, so si ga ssatu. Eky’okubiri kye kino: nga ekirooto kya Miller bwe kiraga okuzzaawo okw’enkomerero kw’amazima ag’omusingi, amazima ag’omusingi mu kiseera ekyo gaabeera “ngagatangala emirundi kkumi” okusinga ekitiibwa kyago ekyasooka. Eky’okusatu kye kino: entambuza y’omulayika ow’olubereberye (entambuza ya Abamillerite) eddizibwaamu mu entambuza y’omulayika ow’okusatu, naye nga waliwo obukwakkulizo obutono naye obw’amaanyi. Abamillerite nga akabonero baali Ab’e Filadelfiya, baali Nebukadduneeza eyakyusibwa, naye mu nkomerero, nga kiswaza, “baazimbawo Yeriko nate” mu 1863.

Ekibiina ky’obubaka bw’omulayika ow’okusatu kyatandika nga Ab’e Lawodikiya, nga beetaaga okulokoka, naye mu nkomerero baali bajja okwetaba mu kuzikirizibwa okusembayo kwa Yeriko (Yeriko ey’ennaku ez’enkomerero).

"Omulokozi teyali azze kugyawo by’Abasookerwako n’Abannabbi bye baayogera; kubanga Yye yennyini yali ayogedde okuyita mu basajja bano abakiikirira. Amazima gonna ag’Ekigambo kya Katonda gavudde gy’ali. Naye amabuye ago ag’omuwendo ogutalibwako gaali gateekeddwa mu nteekateeka ez’obulimba. Omusana gwago ogw’omuwendo gwali gukozesedwa okuweereza ensobi. Katonda yayagala bive mu nteekateeka z’ensobi ne bisimbibwa mu musingi gw’amazima. Omulimu guno omukono gw’obwakatonda gwokka gwe guyinza okugutuukiriza. Mu kuyungibwamu n’ensobi, amazima gaali gaweereza ensonga y’omulabe wa Katonda n’omuntu. Kristo yali azze okuteeka amazima mu kifo we ganaagulumiza Katonda, era ne gakola obulokozi bw’abantu." The Desire of Ages, 287.