Okuyongera kw’obumanyi okwaava mu kubikkulibwa kw’ekyolesebwa eky’Omugga Ulayi mu 1798, kwaleta enteekateeka ey’okugezesebwa eyatuuka ku ntikko yaayo mu entambuza y’Okukaaba kwa mu ttumbi gw’ekiro mu 1844. Okukaaba kwa mu ttumbi mu nnaku ez’enkomerero, era nga kubikkulibwa kati, kweragiriddwa mu byafaayo ebyo, era kulimu amazima gennyini agagezesa ag’ebyafaayo ebyo; kubanga obubaka bw’Okukaaba kwa mu ttumbi obubikkulibwa kati kwe kuzzaawo amayinja ag’omuwendo aga Miller.
Amazima ge twafuna mu 1841, '42, '43, ne '44 kaakano galina okwekenneenyebwa era okulangirirwa. Obubaka bw’omalayika asooka, ow’okubiri, n’ow’okusatu bujja mu biseera eby’omu maaso okulangirirwa n’eddoboozi eddene. Bijja okuweebwa n’okufaayo ennyo n’obumalirivu, era mu maanyi g’Omwoyo. Manuscript Releases, volume 15, 371.
Omulamwa omukulu ogw’obubaka obw’obunnabbi obw’Okukaaba okw’ekiro wakati mu biro byaffe gwe mulimu gwa Obusiraamu mu bbonaabona erya ssatu. Ebbonaabona essatu ezikwata ku Busiraamu zonna ziragiddwa ku bubawo bubiri bwa Habakkuku. Obubaka bw’Okukaaba okw’ekiro wakati obw’ennaku ez’enkomerero bwatandika okubikkulibwa mu kusuulibwaamu essuubi kwa July 18, 2020, bwe kyatuuka ekiseera eky’okulindirira ky’ennaku ez’enkomerero. Nga bwe kyali mu bubaka bw’Okukaaba okw’ekiro wakati mu byafaayo bya Millerite, obubaka bw’ennaku ez’enkomerero bugenda bukulaakulana mpola mpola okutuusa lwe butuuka ku kifo ekiragirwa ng’olukung’aana mu kikambi e Exeter. Mu kifo ekyo, abawala abawere oba balina amafuta, oba tebalina.
Okulangirira kwa Isaaya okugamba ‘zikomewo’ eri abasajja abennyoomi abafuga abantu ba Yerusaalemi, kutegeeza nti ekyolesebwa kyafuuka eri abasinziirwa omwenge ab’e Efulayimu ng’ekitabo ekisibiddwa. Mu kitundu kya Isaaya, omulimu ogw’okukyusa akabonero ka Setaani okukafuula akabonero ka Katonda, nga bwe kwakolebwa mu byafaayo by’Adiventisimu, kibalibwa ng’obbumba bw’omubumbi. Omulimu ogwo gwali okuteekawo okutegeera kwa ‘ekya bulijjo’ ng’akabonero ka Kristo, newankubadde nga ky’akabonero ka Setaani. Danyeri bwe yakozesa ekigambo ‘tamid’ ng’akabonero k’obupagani, yalonda ekigambo ekyo olw’ekigendererwa ky’akabonero, kubanga ekigambo ekyo kitegeeza ‘obutaddirira’.
Waliwo obuyinza busatu obukulembera ensi okutuuka ku Amagedoni, era obwasooka ku busatu obwo ye musota (obupagani). Omusota yatandika okulwana ne Katonda mu ggulu. Omusota atwala olutalo olwo mu maaso okutuusa ku nkomerero y’omulembe gw’emyaka lukumi, bwe anazikirizibwa ddala.
Era emyaka lukumi bwe ginaaba giweddewo, Sitaani alirekululwa mu kkomera kye, era alifuluma okulimba amawanga agali mu njuyi ennya z’ensi, Gogi ne Magogi, okubakuŋŋaanya awamu olw’olutalo; omuwendo gwabwe gulinga omusenyu ogw’ennyanja. Ne basasaana ku bugazi bw’ensi, ne beetooloola olusiisira lw’abatukuvu, n’ekibuga eky’omwagalwa; era omuliro ne gukka okuva eri Katonda okuva mu ggulu ne gubamalawo. Era Sitaani eyabalimbanga n’asuulibwa mu nnyanja ey’omuliro n’evvutta, mwe wali ekisolo n’ennabbi w’obulimba; era balibonyaabonyezebwa obudde n’ekiro emirembe n’emirembe. Okubikkulirwa 20:7-10.
Ekisolo (Obwa Papa) ekiri eky’okubiri ku obuyinza obusatu obukulembera ensi okugenda e Amagedoni, n’ennabbi w’obulimba (Amerika ey’Obumu) ey’okusatu ku obuyinza obwo obusatu, bombi baatuuka mu byafaayo oluvannyuma lw’ebyafaayo eby’omusalaba, era bombi bazikirizibwa mu kudda kwa Kristo okw’okubiri.
Ne ekisolo ne kikwatibwa, era awamu nakyo ne nnabbi ow’obulimba eyakoleranga eby’amagero mu maaso gaakyo, bye yali alimbalirizanga abo abaali baafunye akabonero k’ekisolo, n’abo abaali basinza ekifaananyi kyakyo. Abo bombi ne basuulibwa nga balamu mu nnyanja y’omuliro ogwaka ne sulufa. Okubikkulirwa 19:20.
Bwe Danyeri yalonda ekigambo ky’Olwebbulaniya ekitegeeza “bulijjo” ng’akifananyiriza obupagani (Setaani), yalonda ekigambo ekilambulula nti Setaani ye abadde nga bulijjo alwanyisa Katonda. Amaanyi amalala abiri gakola mu ntalo zaago ez’okulwanyisa Katonda okumala ebiseera ebitegekeddwa byokka. Okulonda kwa Danyeri ekigambo “tamid” (bulijjo) kwalina ekigendererwa, era kwali kutuufu.
Nga enjogera ya Isaaya ey’okukolima abo Mukama b’atonnyezako omwoyo ogw’otulo tunene, n’abaggala amaaso gaabwe, ekyongerayo okuva mu ssuula amakumi abiri mu munaana okutuuka mu ssuula amakumi asatu, awandiika nti:
Kaakano genda, okyewandiike ku lubaawo mu maaso gaabwe, era okiteeke mu kitabo, kibeere eky’obujjukizo eri ebiseera ebigenda okujja emirembe gyonna: Nti bano be bantu abaajeemu, abaana abalimba, abaana abagaana okuwuliriza amateeka ga Mukama: Abagamba abalabi nti, Temulaba; era ne bannabbi nti, Temutubuulira bintu bituufu, mutugambe ebisanyusa, mutubuulire eby’obulimba: Muvve ku kkubo, muvundanire ku nzira, mulemese Omutukuvu wa Isirayiri okubeera mu maaso gaffe. Kyenvudde bw’ati bw’agamba Omutukuvu wa Isirayiri: Kubanga munyoomye ekigambo kino, ne mwesiga ku kunyigiriza n’obukyamu, ne mwekwasa ku byo: Ky’ova obutali butuukirivu buno bulibabera ng’ekituli ekirindiridde okugwa, nga kibumbulukuse mu bbugwe omuwanvu, okumenyeka kwakyo ne kujja mangu mu kaseera akamu. Era anakiwumenya ng’ekibya ky’omubumbi bwe kimeneka ne kiba kawa kawa; talirekawo kisa: okutuusa nga tewali kakacweka mu kubwatuka kwakyo ak’okujjako omuliro ku kyoto, newaakubadde okukimaamu amazzi mu kisima. Kubanga bw’ati bw’agamba Mukama Katonda, Omutukuvu wa Isirayiri; Mu kudda n’okuwummula mwe munaawonyezebwa; mu kusirisa n’okwesiga mwe mulibeera amaanyi gammwe: naye temwagala. Isaaya 30:8-15.
"Olubawo" olwawandiikibwa, lwe "bibawo" eby'omutwe ogw'okubiri mu kitabo kya Abakkuki, ebyatereezeddwa bulungi, n'abo ababisoma basobole "okudduka" ne basaasaanya obubaka. "Ekitabo" ekyawandiikako "akajjukizo" ku "lubawo" kye Abakkuki. "Olubawo" okuva mu "kitabo" kya Abakkuki lukiikirira enkola y'okukema evumbula "abantu abajeemu, abaana ab'obulimba, abaana abatawulira amateeka ga Mukama." "Abantu abajeemu" abagaanira ddala "okuwaulira," be bali mu kitabo kya Yeremiya abagaana okuwulira eddoboozi ly'ekkondeere ly'omukuumi.
Era ne mbassaako abakuumi, nga mbagamba nti, Muwulirize eddoboozi ly’ekkondeere. Naye bo ne bagamba nti, Tetugenda kuwuliriza. Yeremiya 6:17.
Abajeemu be abo abali mu byafaayo bya Isaaya era ne mu byafaayo bya Kristo abaagaana okuwulira.
Awo n’agamba nti, Genda ogambe abantu bano nti, Muwulirenga ddala, naye temutegeera; mutunulirenga ddala, naye temutegeera. Fuula omutima gw’abantu bano oguzimuse, era amatu gaabwe ogafuule agazito, n’amaaso gaabwe ogaggalire; baleme okulaba n’amaaso gaabwe, n’okuwulira n’amatu gaabwe, n’okutegeera n’omutima gwabwe, ne bakyuke, ne bawonyezebwa. Isaaya 6:9, 10.
Abejeemu abaggala amatu ba Isaaya basobola "okuwulira," naye "tebawulira," era okugaana kwabwe "okuwulira" kulaga nti "tebategeera." Be ababi ba Danyeri, era be Matayo bayita abawala abasirusiru, abatategeera okweyongera kw'amagezi okulagirwako ku "emmeeza" eeyogerwako mu "kitabo" kya Habakkuku. Singa abejeemu abaggala amatu ba Isaaya bawulira, bandikyuka ne bawonyezebwa, naye emitima gyabwe gifu, kyebava tebategeera obubaka bw'Okukaaba okw'ekitundu eky'ekiro. Yesu yawa obujulizi obw'okubiri ku bejeemu abaggala amatu.
Abaayigirizwa ne bajja ne bamugamba nti, Lwaki obayogerera mu nfumo? N’abaddamu n’abagamba nti, Kubanga mmwe mwaweebwa okumanya ebyama eby’obwakabaka obw’eggulu; naye bo tebaweebwa. Kubanga buli alina, anaweebwa era aliyongerwako abeere n’obungi; naye atalina, ne kye yalina kimuggibweko. Noolwekyo mbayogerera mu nfumo; kubanga nga balaba tebalaba, era nga bawulira tebawulira, so tebategeera. Era mu bo kwe kutuukirizibwa obunnabbi bwa Isaaya obugamba nti, Nga muwulira muwulira, so temutegeera; era nga mulaba mulaba, so temumanya. Kubanga omutima gw’abantu bano guzitooweredde, n’amatwi gaabwe gaazitoowerera okuwulira, n’amaaso gaabwe bagaggalidde; baleme okulaba n’amaaso gaabwe, ne bawulira n’amatwi gaabwe, ne bategeera n’omutima, ne badda gyendi, nange ne mbawonya. Naye balina omukisa amaaso gammwe, kubanga galaba; n’amatwi gammwe, kubanga gawulira. Kubanga mazima mbagamba nti, bannabbi bangi n’abatuukirivu baayagadde okulaba ebintu bye mulaba, ne batabiraba; era okuwulira ebyo bye muwulira, ne batabiwulira. Matayo 13:10-17.
Ab’amagezi bategeera ekyama ky’enfumo, ekyo kye mazima agayimirizibwa olunyiriri ku linyiriri. Ab’amagezi ba mukisa kubanga balaba era bawulira, era ab’amagezi n’ab’omukisa bombi bayimiriziddwa mu Danyeri essuula ey’ekkumi n’ebiri. “Ab’amagezi” be bano abategeera (mu mitima gyabwe) okweyongera kw’obumanyi, okuyimirizibwa “oluliri” olw’ogerebwako mu “kitabo” kya Habakkuku, ate “ab’omukisa” be bano abalinda.
N’ayogera nti, Genda, Daniyeri; kubanga ebigambo bino biggaliddwa era byasibiddwa okutuusa ekiseera eky’enkomerero. Abangi balongoosebwa, ne batukuzibwa, ne bagezebwa; naye ababi balikola ebibi: so tewali mu babi alitegeera; naye abe’amagezi balitegeera. Era okuva ku kiseera ekiweebwayo eky’omu buli lunaku lwe kiggyibwawo, n’ekivve ekizisaanyaawo lwe kisimbibwa, walibaawo ennaku 1290. W’omukisa oyo alindirira n’atuuka ku nnaku 1335. Daniyeri 12:9-13.
Abagoberezi ba Miller baategeera bulungi nti ennaku 1335 zaatandika bwe ‘okusinza ebifaananyi’ (‘ekya buli lunaku’) kyaggibwawo mu mwaka gwa 508. Omukisa gwasuubizibwa abo abaali balindirira mu 1843. Ekigambo ‘cometh’ mu kyawandiiko kino kitegeeza ‘kikoma ku’. Omwaka gwa 1843 ‘gwakoma ku’ omwaka gwa 1844 bwe gwaggwa. Omwaka gwa 1843 bwe gwaggwa, ‘ekiseera eky’okulindirira’ kya Habakkuku kyatuuka, era omukisa gwalangirirwa ku abo abaali balindirira nga bwe baalagirwa mu ‘kitabo’ ekyogerako ku ‘amabao’. ‘Kitabo’ kya Habakkuku kyalagira abo okulindirira olwolesebwa.
Danieri alaga ebyafaayo bya 1798 (ekiseera eky’enkomerero), lwe kitabo kye kyasumululibwa, era ne wabaawo enkola y’okukebera ey’ebitundu bisatu (okutukuzibwa, n’okufuulibwa byeru, n’okugezibwa). Enkola eyo yatuuka ku nkomerero yaayo mu kulabisibwa kw’ebyafaayo ebyakwekebwa eby’ebibwatuko by’enkuba omusanvu. Ebyafaayo ebyo ebikwekeddwa byennyini bye bubonero busatu obulaga ekkubo bw’amazima; byeeraga mu Okunyolwa Okusooka, mu Bubaka bw’Okukaaba okw’Ettumbi ly’Ekiro, ne mu Okunyolwa Okwunene. Omukisa ogw’okutuuka ku Okunyolwa Okusooka guyimirira nga enkola y’okukebera ey’ebitundu bisatu ku nkomerero y’ebyafaayo okuva mu 1798 okutuuka mu 1844.
Ebyafaayo eby’omu 1798, okutuuka ku kusuulirwa essuubi okukulu okw’omu 1844, bifaananyiriza ebyafaayo eby’omu 1989, okutuuka ku tteeka lya Ssande erijja amangu. Waliwo omukisa ogusuubiziddwa abo abalindirira ekyolesebwa ekyaatandika okukereera mu kusuulirwa essuubi okwasooka. Aba "magezi" ab’omu Danyeri 12 be "abaweebwa omukisa," era "abalindirira." Ababi be batawulira na mitima gyabwe, era "abatalaba." Ebyo byonna bye bayitamu eby’ekibiina ky’Abamillerite bikubiddwa mu bufunze mu biwandiiko bina bya Danyeri, era ebiwandiiko ebyo biimirira n’ebyafaayo eby’okuteekebwako akabonero kw’abantu emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya.
Ebyafaayo ebitukuvu ebyalabisibwa mu nnyiriri ezo ennya, bisimbiddwa ku kutegeera okweyongera kw’obumanyi okwalagibwa ku bipande bya Habakkuk, n’okweyongera kw’obumanyi Yesu kwe yalaga bwe yali ayigiriza ng’akozesa enkola ya “olunyiriri ku lulunyiriri.” Yawanjagira olugero oluvannyuma lw’olugero, okunyonyola ekyama ky’obunnabbi eri “abalina amagezi.” “Ababi” mu Daniel essuula kkumi n’abiri tebategeera, ate mu 2 Thessalonians essuula bbiri, obutategeera bwabwe bulagibwa ng’okukyawa amazima, ekireeta okulimbibwa okunene. Amazima ag’ababi ge batayagala mu bbaluwa ya Pawulo gaali “ekya bulijjo,” era mu nnyiriri ennya eza Daniel, amazima ag’obunnabbi agategeezeddwa ddala ge “ekya bulijjo.”
Yesu yagamba abayigirizwa nti balina omukisa, era bwe yakikola yali abagerekeranya n’abo abayogerwako mu Isaaya abaagaana okulaba n’okuwulira, balyoke bakyuke. Abo abali b’omukisa mu Danyeri 12 be abo abalindirira. Ebyawandiikibwa ennya eby’omu Danyeri essuula 12, era n’okutuukirizibwa kw’ebyo ebyawandiikibwa mu byafaayo by’Abamilleraiti, era n’enjawulo eyalaga mu Isaaya ku kibiina ekyagaana okuwulira n’okulaba, era n’enjawulo yennyini eya bika bibiri Kristo gye yalaga, byonna byalaga ku byafaayo ebyakwekebwa eby’okudduuma omusanvu ebyatuuka nga July 18, 2020. Omugendo gw’okukemebwa ogw’enkomerero ogw’ebyafaayo by’Abamilleraiti ogwatandika ku kumenyeka kw’okusuubira okw’asooka, kati guddiddwamu. Abamu bajja kulaba, ate abalala bajja kugaana okulaba.
Obubaka bwonna obwawaayo okuva mu 1840 okutuuka mu 1844 busaanidde kati okuteekebwamu amaanyi, kubanga waliwo abantu bangi abafiiriddwa ekkubo. Obubaka busaanidde okugenda eri amakkanisa gonna.
Kristo yagamba nti, ‘Amaso gammwe galina omukisa, kubanga galaba; n’amatu gammwe, kubanga gawulira. Kubanga ddala mbagamba nti bannabbi bangi n’abatuukirivu baayagalanga okulaba ebyo bye mulaba, ne tebibabona; n’okuwulira ebyo bye muwulira, ne tebyabiwulira’ [Matayo 13:16, 17]. Amaso agaalaba ebyo ebyalabibwa mu 1843 ne 1844 galina omukisa.
Obubaka bwaweereddwa. Era tekirina kubeerawo kukerekerwa mu kuddamu obubaka, kubanga obubonero bw’ebiseera butuukirizibwa; omulimu ogw’okukomekkereza gulina okukolebwa. Omulimu omunene gulyakolebwa mu kiseera kitono. Obubaka Katonda lwe yasazeewo, buligabwa mangu, era gulyeyongera ne gufuuke okukaaba okw’amaanyi. Awo Daniyeri aliyimirira mu mugabo gwe, okuwa obujulizi bwe. Manuscript Releases, ekitundu 21, 437.
William Miller bamalayika baamukulembera okutegeera nti “eky’abulijjo” kyali akabonero ka Luroma lw’abapagani. Sister White yategeeza mu lwatu nti yali mu mazima mu kutegeera okwo. Okutegeera okwo, okwolesebwa ku “mmeeza” ezijulirwa mu “kitabo” kya Habakkuku, kwe “kya ekiseera ekijja.” Okubikkulwawo kw’“ekitabo” ekyo kulaga “abaana abajeemu, ab’obulimba.” “Abaana” kifaananyi ky’ekika eky’enkomerero, kale “ekiseera ekijja,” mu kyawandiikibwa kya Isaaya, kirambikiddwa ddala ng’ennaku ez’enkomerero z’omusango ogw’okunoonyereza.
Isaaya agamba nti “abaana abalimba” bajja okugaanira ddala obubaka obw’obunnabbi obulabikirizibwa ku “mmeeza” ebijjuliddwa mu “kitabo,” kubanga bagamba “eri abalabi nti, Temulaba; n’eri bannabbi nti, Temutubuulira eby’amazima, mutugambe ebirungi ebisanyusa, mutubuulire obulimba.” Mu 1863, Addiventizimu wa Laodikeya yatandika olugendo olweyongera mu kutuukiriza okusaba kw’abaana abalimba. Omulimu ogwo Isaaya agulaga ng’okugaana ebikubo eby’edda eby’emisingi gya ba Millerite, kubanga bagamba nti, “Muvve mu kkubo, mugende ku mabbali g’ekkubo; mukome Omutukuvu wa Isirayiri okulabika mu maaso gaffe.” Ekkubo ekyo ekituufu kye “ebikubo eby’edda” Yeremiya bye yayogerako.
Bw’ati bw’ayogera Mukama: Muyimirire mu makubo, mulabe, mwebuuze ku makubo ag’edda, w’ali ekkubo erirungi; mugendemu, era munaasanga okuwummula eri emyoyo gyammwe. Naye bo ne bagamba nti, Tetugendamu. Yeremiya 6:16.
Okugaana kwa ‘baana ab’obulimba’ ku ‘makubo ag’edda’ ga Yeremiya kwe kugaana obubaka bw’Okukaaba kw’omu ttumbi ly’ekiro, mwe musangibwa ‘okuwummula,’ era nga kwe ‘okuwummula n’okuzzaamu amaanyi’ kwe baagaana okuwulira mu Isaaya, era nate kwe kuzzibwamu amaanyi kw’obubaka bw’Enkuba ey’enkomerero. Obubaka obwo lwe bubaka bw’Okukaaba kw’omu ttumbi ly’ekiro obuyimiriziddwa mu byafaayo by’abagoberezi ba Miller era ne bufaananyizibwa ku ‘bibao’ ebyajulirwamu mu ‘kitabo.’ Okugaana kw’abaana ab’obulimba ku bubaka bw’Okukaaba kw’omu ttumbi ly’ekiro kulagibwa mu kwegomba kwabwe ‘okuleetera Omutukuvu wa Isirayiri ave mu maaso gaabwe.’ Ekyolesebwa ekyasooka kya Ellen White, kye Alpha ne Omega bandikozesa ddala okuyimiriza enkomerero, kirambulula ekkubo ly’abatuukirivu, nga kimaka omusana ku ntandikwa yaalyo era kiraga ani akulembera ‘abagezi’ okutuuka ku nkomerero y’ekkubo.
Baali balina omusana ogwaka ennyo ogwali gutekebwawo emabega waabwe ku ntandikwa w’oluguudo, malayika yantegeeza nti gwali 'okukaaba kw’ettumbi ly’ekiro'. Omusana guno gwaka mu luguudo lwonna, ne gutangaazira ebigere byabwe, baleme okwesittala.
Bwe baakuumanga amaaso gaabwe ku Yesu, eyali ddala mu maaso gaabwe ng’abakulembera okubatuusa mu kibuga, baali bakuumiddwa bulungi. Naye amangu ddala abamu ne bakoowa, ne bagamba nti ekibuga kiri wala nnyo, era baali basuubira dda okuba nga baakirimu. Awo Yesu n’abagumya ng’ayimusa omukono gwe ogwa ddyo ogw’ekitiibwa, ne mu mukono gwe ne muvaamu omusana ogw’asikirira waggulu w’ekibinja kya Adivent, ne bayogerera waggulu nti, ‘Aleluya!’ Abalala ne banguwa ne bagaana omusana ogwali emabega waabwe, ne bagamba nti si Katonda eyabadde abakulemberedde okutuusa awo. Awo omusana ogwali emabega waabwe ne guzimira, ne guleka ebigere byabwe mu kizikiza ekituufu ddala, ne beesittala ne batakyalaba akabonero newaakubadde Yesu, ne bava ku kkubo ne bagwa wansi mu nsi enzirugavu era embi. Obumanyirivu bw’Obukristayo n’Enjigiriza bya Ellen G. White, 57.
Kyali ekitangaala ky’Okukaaba okw’Awakati w’ekiro mu ntandikwa ne mu nkomerero. Ye Yesu (Omutukuvu wa Isirayiri) gwe baayagalanga ave mu maaso gaabwe. Ekitangaala okuva mu mukono ogwa ddyo ogw’ekitiibwa ogwa Yesu kye kyali ekitangaala ky’Okukaaba okw’Awakati w’ekiro, nga bwe kyayimirizibwa ku "emmeeza" ezalambikibwa mu "kitabo". "Abaana ab’obulimba" bwe baagaana obubaka bw’Okukaaba okw’Awakati w’ekiro kwa Kristo, n’ekkubo lye baali balina okutambulirako, ne kuleeta okusalirwa omusango kwa Katonda ku bo bwe baagwa ne bava ku kkubo. "Ekisenge ekigulumivu" ekimenekebwa mangu, kye "kisenge" eky’okwawula ekkanisa n’obufuzi ekinaamenyebwa ku tteeka lya Sande eririjja mu bwangu. Omusango ogwo gujja "mangu nnyo mu kaseera akatono ddala," era gunaaba "ng’okumenyeka kw’ensuwa y’omubumbi nga emenyese mu bipande." Guno gwe musango ogukwatagana n’okukyusa akabonero aka Setaani ak’"ekya bulijjo" okukifuula wansi waggulu, era n’okukiyita ke kabonero ka Kristo.
Mazima okufuula ebintu wansi waggulu kwammwe kunaabalirirwa ng'ebbumba ly'omubumbi: kubanga ekikolwa kirigamba ku oyo eyakikola nti, 'Teyankola?' oba ekibumbiddwa kirigamba ku oyo eyakibumba nti, 'Teyalina magezi?' Yesaya 29:16.
“Eky’ennaku zonna” ge mazima g’obunnabbi agagatta wamu ebyawandiiko ebina eby’omu Danyeri ekkumi n’ebiri, ebiraga enjawulo wakati w’ababi n’ab’amagezi. “Eky’ennaku zonna” ge mazima agakyayibwa abo abakkiriza amaanyi ag’okulimba mu 2 Abatesalonika. “Eky’ennaku zonna” kiyimirira okwegomba kw’“abaana ab’obulimba” okuggya Omutukuvu wa Isirayiri mu kkubo lyabwe. Era ekibonerezo kyabwe kiragibwa mu kumenya ensuwa y’omubumbi, era ekyasisigaddewo kiba kifaananyi ky’embeera ey’okuzikirira ey’abawala ab’obusirusiru; kubanga n’ebimeneko ebyasigalawo eby’ensuwa y’omubumbi eyamenyekamenyeka eyo, “tewalisangibwawo” “akamenyeko k’ensuwa ak’okuggya omuliro ku kyoto, oba okutoolayo amazzi mu kisima.”
Byombi “muliro” ne “amazzi” bifaananyi by’Omwoyo Omutukuvu, era bw’atyo ne mafuta mu lugero lw’abawala ekkumi. Bwe “Okukaaba okw’omu ttumbi ly’ekiro” kujja mangu mu kiseera ekitono ddala, nga bwe kyajja ku lukuŋŋaana lwa kkampu e Exeter mu August wa 1844, kijja kuba kitasoboka eri “abaana abalimba” okufuna mafuta gonna (amazzi oba muliro). Baayitibwa “okudda” oluvannyuma lw’okusuulirwamu okwasooka nga bwe kyali eri Yeremiya, naye baagaana.
Ebigambo byo ne mbizuula, ne mbirya; era ekigambo kyo kyambeerera essanyu n’okusanyuka kw’omutima gwange; kubanga nnyitibwa mu linnya lyo, Ayi Mukama Katonda w’eggye. Saatuula mu lukiiko lw’abanyooma, so ne ssasanyuka; nnatuula nzekka olw’omukono gwo; kubanga onjuzizza obunyivu. Lwaki obulumi bwange butakoma, n’ekiwundu kyange ekitawonyezeka, nga kigaana okuwonyebwa? Onoobera ddala gye ndi ng’omulimba, era ng’amazzi agakalira? Kyenvudde ntyo bw’ati bw’ayogera Mukama: Bw’oddayo, nnaakuzzaawo, era ojja kuyimirira mu maaso gange; era bw’ojjayo ekya muwendo okuva mu ky’obusa, onoobera ng’akamwa kange; baleke baddire gy’oli; naye ggwe toddire eri bo. Era ndikufuula eri abantu bano ekikomera ekya kikomo eky’amaanyi; era banaakulwanyisa, naye tebaanakuwangula; kubanga ndi naawe okukulokola era okukuwanula, bw’ayogera Mukama. Era ndikulokola okuva mu mukono gw’ababi, era ndikununula okuva mu mukono gw’abakambwe. Yeremiya 15:16-21.
Yeremiya akiikirira abo abaaddayo oluvannyuma lw’okukiddwamu essuubi okw’olubereberye. Abo abaayingira omulimu ogw’okusunsula ‘eky’omuwendo okuva mu ekivve,’ okulw’okuyimirira ‘mu maaso’ ga Mukama era babeere ng’‘akamwa’ ka Mukama. Bebo abo abakiikirizibwa Danyeri mu mutundu ogw’ekkenda, nga bategeera embeera yaabwe ey’okuwaŋŋanguka n’okusaasaana, era oluvannyuma ne basaba okusaba okw’Eby’Abaleevi omutundu 26. Bebo abo abakiikirizibwa Danyeri, Yeremiya ne Habakkuku nga ‘abalinzi’ abagereranyizibwa ne ‘abaana ab’obulimba.’ ‘Abaana ab’obulimba’ era baayogerwako ‘Omutukuvu wa Isirayiri’ bwe yagamba nti, ‘mu kuddayo n’okuwummula kwe munaawonyezebwa; mu bukkakkamu n’okwesiga mwe munaabanga amaanyi gammwe: naye temwagala’.
Amayinja ag’omuwendo ga Miller ge mazima agaalabikirizibwa ku bipande bya Habakkuk, agalaga olukemebwa lw’obubaka bw’Okukaaba okw’omu ttumbi obuleeta ebika bibiri by’abasinzizi. Akabonero k’obujeemu akalabikira ku mayinja ago ke “ekya buli lunaku.” Miller yali mutuufu mu kumanya kwe ku “ekya buli lunaku,” naye okumanya kwe kwalimitibwa ebyafaayo mwe yabeeranga; era amayinja ag’omuwendo ge yateekangako ku mmeeza wakati mu kisenge kye, kati gakaka emirundi kkumi okusinga bwe gaakaka Miller bwe yagateeka okusooka ku mmeeza ye. Kati gali mu kisanduuko ekisinga obunene, kubanga ekisanduuko kino kati kiyimirira si Bayibuli yokka, nga bwe kyali mu biseera bya Miller, naye kati kiyimirira Bayibuli n’Omwoyo gw’Obunnabbi byombi.
Abajulizi bano babiri be baleeta ekitangaala eky’okukebera mu nnaku ez’enkomerero, era bano bennyini abajulizi babiri be bafuuka ekifo ekikulu aw’entalo mu nnaku ez’enkomerero. Miller yalaba olutalo, kubanga mu kirooto kye baatwala ekisanduku kye (Baibuli), ne bakimenyaamenya. Yokaana, ng’akiikirira “ab’amagezi” mu nnaku ez’enkomerero, “yali mu kizinga ekiyitibwa Patimo, olw’ekigambo kya Katonda era n’olw’obujulirwa bwa Yesu Kristo.” Yokaana yali ayigganyizibwa olw’okukkiriza obubaka bwa byombi, Baibuli n’ebiwandiiko bya Ellen White.
Tugenda okwongera okwekenneenya amazima agakiikirirwa mu kyolesebwa ky’Omugga Ulai ekyabikkulirwa mu 1798 mu kiwandiiko ekiddako.
Tetulina kyetutya ku biseera eby’omu maaso, okuggyako nga tweyerabira engeri Mukama gye yatukulembera, n’okuyigiriza kwe mu byafaayo byaffe eby’edda. Life Sketches, 196.