Twalekera awo mu kiwandiiko kyaffe ekyasembyeyo n’omutundu oguggye mu Prophets and Kings, we Sister White yategeeza nti Danyeri yali anoonya ‘okutegeera enkolagana eriwo wakati w’obuwambe bw’emyaka nsanvu, nga byalangiiriddwa okuyita mu Yeremiya, n’emyaka enkumi bbiri n’ebikumi bisatu, era mu kwolesebwa yawuulira omugenyi ow’omu ggulu ng’alangirira nti emyaka egyo gijja okusooka okuyitawo nga tekunnabaawo okutukuza ekifo ekitukuvu kya Katonda.’
Mu kwolesebwa okulala omusana ogw’eyongera gwasuulibwa ku bintu eby’omu biseera eby’omumaaso; era ku nkomerero y’okwolesebwa kuno Danyeri yawulira ‘omutukuvu omu ng’ayogera, era omutukuvu omulala n’agamba omutukuvu oli eyayogeranga nti, Okwolesebwa kuno kulimala bbanga ki?’ Danyeri 8:13. Omuddamu ogwaawa nti, ‘Okutuusa ku nnaku enkumi bbiri mu bikumi bisatu; olwo ekifo ekitukuvu kiritukulibwa’ (olunyiriri 14), gwamujjuza okusoberwa. Mu bunyiikivu yanoonya amakulu g’okwolesebwa. Teyasobola kumanya enkolagana wakati w’obuddu bw’emyaka ensanvu, nga bwe byalagulwa okuyitira mu Yeremiya, n’emyaka enkumi bbiri mu bikumi bisatu gye yawulira mu kwolesebwa omugenyi ow’omu ggulu ng’ategeeza nti zijja okuyitawo nga tekunnatukuzibwa ekifo ekitukuvu kya Katonda. Malayika Gabuliyeri yamuwa okunnyonnyolaamu ekitundu; naye bwe nnabbi yawulira ebigambo bino, ‘Okwolesebwa ... kulibanga kwa nnaku nnyingi,’ n’azirika. ‘Nze Danyeri nazirika,’ bw’awandiika ku by’amutuukako, ‘ne mbalwala ennaku entonotono; oluvannyuma ne nnyuka ne nkola emirimu g’eky’obukabaka; era ne nkyewuunya olw’okwolesebwa, naye tewali yategeera.’ Ennyiriri 26, 27. Bannabbi n’Abakabaka, 553, 554.
Abawagizi ba Miller tebaatuuka ku kutegeera okutuukiridde ku bubaka obw’ensibuko bwe baabuulira. Bwe yatuuka ekiseera nga Empologoma ey’ekika kya Yuda eyanonya okuwa okunnyonnyola okusingawo ku "ebiseera musanvu," ne bagwa mu mbeera ya Lawodikiya, era oluvannyuma lw’emyaka musanvu ne bagaana ddala ddala omusana ogw’"ebiseera musanvu." Tebaalaba obukwatagana obujjuvu wakati w’emyaka ensanvu n’emyaka 2300, kye Danyeri yafuba nnyo okutegeera. Danyeri akiikirira abantu ba Katonda ab’ennaku ez’enkomerero.
Okuleka ettaka liwummulize Ssabbiiti zaalyo kyali ekitundu ky’endagaano eyaawa Israeri ey’edda, nga kirimu etteeka ery’okuwummuza ettaka buli mwaka ogw’omusanvu. Endagaano eyo yalimu emizinga g’emyaka musanvu egyaddibwamu emirundi musanvu. Yalimu n’okuyimbulwa n’okuzza eby’obugagga n’abaddu mu bifo byabyo ku nkomerero y’emizinga musanvu gy’emyaka musanvu (emyaka 49) mu mukolo oguyitibwa Yubile. Abayudaaya tebaagondera ebyo eby’endagaano, era mu 2 Chronicles kiraga nti emyaka nsanvu egy’obuddu, mwe yayogerako nnabbi Yeremiya, gy’egyalinga okusasula olw’emyaka 490 egy’okujeemera egyaliwo emabega. Mu myaka 490, singa Israeri ey’edda yabadde agondera ebiragiro eby’omu ndagaano nga bwe byateekebwawo mu Levitiko 25, wandibaddewo omugatte gw’emyaka 70 mwe ettaka liwummulidde. Omwaka ogw’omu Bayibuli guwera ennaku 360, era 360 bwe gukubibwa emirundi 7 (“emirundi musanvu”) gufuuka ennaku 2,520.
Emyaka nsanvu gigattiddwa ddala n’okuwummula kw’ettaka, era ekyo kyegattiddwa ddala ne “emirundi musanvu.” Danyeri yali anoonyereza “okutegeera enkwatagana” ey’“obutwalibwa mu buwaŋŋanguse okumala emyaaka nsanvu,” “eri emyaaka enkumi bbiri mu bikumi bisatu,” “nga tekunnaba kutukuzibwa Ewatukuvu lya Katonda.” Noolwekyo yali anoonyereza okutegeera enkwatagana ya “kwolesebwa kwa chazon” ne “kwolesebwa kwa mareh.” Tekisoboka kutegeera enkwatagana eyo, nga tokkiriza okuwummula kw’ettaka mu Eby’Abaleevi amakumi abiri mu ttaano n’amakumi abiri mu mukaaga, wamu n’“obutwalibwa mu buwaŋŋanguse okumala emyaaka nsanvu” okwogerwako Yeremiya. Bw’oba tokkiriza nti “emirundi musanvu” limeerera ekiseera ky’obunnabbi eky’“emyaaka enkumi bbiri mu bikumi bitaano mu amakumi abiri,” toba mu bo abakiikirirwa Danyeri mu nnaku ez’oluvannyuma. Abagoberezi ba Miller baakikkiriza nti “emirundi musanvu” kyali obunnabbi bw’ebiseera, naye Abadiventisi tebakikyakkiriza.
Danyeri, nga bannabbi bonna bwe batyo, alaga abantu ba Katonda ku nkomerero y’ensi, era ebigambo bya Sister White ebikwata ku kwegomba kwe okutegeera enkwatagana wakati w’emyaka ensanvu (“emirundi musanvu”) n’emyaka enkumi bbiri ne bikumi bisatu, byimirira kwegomba abantu ba Katonda ab’ennaku ez’oluvannyuma kwe balina okubeera nakwo. Nga bwe kyayogeddwa mu biwandiiko ebyasooka, tewali mazima agalagiddwa ku bipapa bya 1843 ne 1850 agatagirwa butereevu (emirundi mingi) mu byawandiikibwa bya Sister White.
Amayinja ag’omuwendo ga Miller gajja okwaka emirundi kkumi okusinga mu okukaaba kw’ettumbi ly’ekiro mu nnaku ez’enkomerero, era mu ngeri eyo, amayinja ago gakiikirira ekigezo eky’enkomerero eri abawala b’Adiventisimu. Amayinja ago ge mazima g’omusingi agalabirizibwa ku bipande bya Habakkuku, era n’amayinja ag’omu kisanduku agaaterekebwa ku mmeeza wakati mu kisenge kya Miller. Ekigezo ky’omusingi kye kigezo eky’enkomerero; ate n’obuyinza bw’Omwoyo gw’Obunnabbi nabwo bwe kigezo eky’enkomerero. Okugaana amazima g’omusingi, agagererwa ng’amayinja ag’omuwendo mu kirooto kya Miller, kye kuba okugaana Omwoyo gw’Obunnabbi mu kiseera kimu.
Obulimba obusembayo bwa Sitaani bujja kuba kufuula obujulirwa bwa Mwoyo wa Katonda nga tebuliiko kye bukola. "We awatali kwolesebwa, abantu bazikirira" (Engero 29:18). Sitaani anakolera mu bukugu n’amagezi, mu ngeri ez’enjawulo era n’okuyita mu mikutu egy’enjawulo, okukankanya obwesige bw’abasigaddewo ba Katonda mu bujulirwa ob’amazima. Anaaleeta ebyolesebwa eby’obulimba okubakyamya, era anaagattagatta eby’obulimba n’ebya mazima, okutuusa abantu ne babinyooma ne balowooza nti buli kintu ekirina erinnya ly’ebyo by’olesebwa kye kika ky’obusirusiru obw’eddiini; naye emyooyo emyesimbu, nga egerekeranya eby’obulimba n’ebya mazima, gijja kusobola okubaanukanya wakati w’ebyo. Selected Messages, volume 2, 78.
Kati tukwogerako ku kweyongera kw’obumanyi okwabaawo mu byafaayo by’Abamillerite okuva mu 1798 okutuuka mu 1844, naye tukizuula nti newankubadde Abamillerite baali b’amazima mu nkozesa y’obunnabbi, baalimitirizibwa ebyafaayo mwe baayimusizibwa. Kati tuli mu nnaku ez’oluvannyuma, era mu mulembe ogw’enkomerero (ogw’okuna) ogwa Adiventizimu. Mu kiseera kino, Adiventizimu enyigiziddwa nnyo enjigiriza z’ennono n’obuwangwa (amayinja ag’omuwendo ag’obulimba) okutuusa nti tekyamanyi ebyali amazima ag’ensibuko. Obutamanya ebyo by’amazima kibuziza Adiventizimu okutegeera obukulu bwabyo, era kikola ebiragiro ebiddibwamu emirundi mingi eby’okukuuma n’okuterekerawo ebyo by’amazima nga tebina makulu.
Nga tetunnayongera mu maaso nnyo mu kunnyonnyola kwa Gabuliyeri ku kyolesebwa eky’omugga ogwa Ulai, tujja kutunuulira bimu ku nsonga ezikwatagana n’amazima ag’omusingi n’obuyinza bw’Omwoyo ogw’Obunnabbi. Abannonyezzi b’eby’eddini ab’omu kiseera kino bagamba nti ekyawandiikibwa ekiddako kiraga nti obunnabbi obw’ebbanga obuwanvu ennyo mu Bayibuli bubeera emyaka enkumi bbiri mu bikumi bisatu.
Obumanyirivu bw’abayigirizwa abaabuulira ‘enjiri ey’Obwakabaka’ mu kujja okusooka kwa Kristo bwafaanagana n’obumanyirivu bw’abo abaalangirira obubaka bw’okudda kwe okw’okubiri. Era nga bwe baatambula nga babuulira nti, ‘Obudde bumaze okutuukirira, Obwakabaka bwa Katonda buli kumpi,’ bwe batyo ne Miller n’abo be yakolagananga ne bo baalanga nti ekiseera ekiwanvu ennyo era ekisembayo eky’obunnabbi ekiragiddwa mu Bayibuli kyali kigenda okuggwaawo, nti okusalira omusango kwali kumpi, era Obwakabaka obutaggwaawo buligenda kuleetebwa. Okubuulira kw’abayigirizwa ku nsonga y’obudde kwasimbibwa ku nsabbiiti nsanvu eza Danyeri essuula 9. Obubaka obwaweebwa Miller n’abo be yakolagananga nabo bwalangirira okuggwawo kw’ennaku 2300 eza Danyeri 8:14, mwe musangibwa ensabbiiti nsanvu nga kitundu kyazo. Okubuulira kwa buli omu kwasimbibwa ku kutuukirizibwa kw’ebitundu eby’enjawulo eby’ekiseera ekimu ekinene eky’obunnabbi.
Nga abayigirizwa abaasooka, William Miller n’abo be yakolagana nabo bennyini tebaategeera mu bujjuvu obukulu bw’obubaka lwe baali batwala. Ensobi ezali zimazeewo ebbanga mu Kkanisa zaabaziyiza okutuuka ku ntegeera entuufu ey’ensonga ey’omugaso mu buwandiike bw’obunnabbi. Kale, newankubadde baabuulira obubaka Katonda bwe yabakwasizza okulutuusa eri ensi, naye olw’okutategeera bulungi amakulu gaabwo ne balemesebwa essuubi. Empaka Enkulu, 351.
Ekitundu kigamba nti, "Miller ne banne baalangira nti ekiseera ky’obunnabbi ekisinga obuwanvu era eky’enkomerero ekyalagibwa mu Bayibuli kyali kinaatera okuggwawo," era abayigirize b’eddini bagamba nti ekiseera ky’obunnabbi ekisinga obuwanvu era eky’enkomerero kye emyaka enkumi bbiri n’ebikumi bisatu. Bongerako ne bagamba nti kino kye Sister White ye alaga mu kitundu kino, kubanga, bagamba, ayogera butereevu ku kiseera ky’emyaka enkumi bbiri n’ebikumi bisatu. Tebalaba bukwataganye bwonna wakati w’emyaka ensanvu n’ekiseera ky’emyaka enkumi bbiri n’ebikumi bisatu. Tebalaba ekitangaala Daniyeri kye yali anoonyereza okutegeera.
Ellen White yali Millerite, era yamanya obubaka obwateekebwa ku chaati ya 1843 ey’abapioneeri, n’echaati ya 1850 ey’abapioneeri eyasindikibwa F. D. Nichols. Chaati ya 1850, eyakolebwa Nichols, yategekebwa mu nnyumba ya Nichol mu kiseera kimu ddala nga James ne Ellen White baali babeera wamu ne Nichols. Ekiseera eky’obunnabbi ekisinga obuwanvu mu Baibuli, ekiragibwa ku chaati ezo zombi, si emyaaka enkumi bbiri n’ebikumi bisatu, wabula “emirundi musanvu,” egyogerwa mu Levitiko 26.
Okugamba nti ekyawandiikibwa ekyasooka kye kulambulula okwaluŋŋamizibwa nti emyaka enkumi bbiri n’ebikumi bisatu ge kiseera ky’obunnabbi ekiwanvu ennyo era ekisembayo, kifuula ebyawandiikibwa bya Sister White nga bivuganya byennyini. Singa yakkiriza ebyo abakugu mu by’eddiini bye bagamba ku kitundu kino, kale kitegeeza ki nga awagira ebipande ebinyweza ‘emirundi musanvu’?
Ndabye nti chaati eya 1843 yakulembeddwa n’omukono gwa Mukama, era nti tekirina kukyusibwa; nti ennamba zaali nga bwe yabadde ayagala zibeere; nti omukono gwe gwali waggulu era ne gukisa ensobi mu nnamba ezimu, ne kiba nti tewali asobola okugiraba okutuusa lwe yaggyamu omukono gwe. Ebiwandiiko Ebyasooka, 74.
Abo abagala okukuuma ennono zaabwe n’ebyenfumo bayinza okwogera nti ku kyapa kya 1843, Mukama yabikka omukono gwe ku nsobi ey’"ebbanga emirundi musanvu", okutuusa lwe yaggyako omukono gwe mu kiseera ekyaddirira. Ekizibu ku nsonga eyo kiri nti Mwannyina White yalaga ekiseera Mukama lwe yaggyako omukono gwe ku mibalo; omukono gwe gwaggibwako nga tekunnatuuka ku October 22, 1844, amangu ddala oluvannyuma lw’okwenakuwaza okwasooka. Mu bujulizi bwe ku kibaddewo ekyo, yalaga ensobi eyalongosebwa, era kirabika bulungi nti ensobi eyo teyali "ebbanga emirundi musanvu".
Abo abeesigwa, abaawanguddwa essuubi, abaatayinza kumanya lwaki Mukama waabwe teyajja, tebasigala mu kizikiza. Era ne bakulemberwa okuddamu okutunuulira Bayibuli zaabwe okunoonyereza ku biseera eby’obunnabbi. Omukono gwa Mukama ne guggyibwawo ku mibalo, era ensobi ne yategeerekeka. Ne balaba nti ebiseera eby’obunnabbi byatuukira mu 1844, era nti obujulizi bumu bwe baali babwanjulidde okulaga nti ebiseera eby’obunnabbi byaggwa mu 1843, bwe bwakakasa nti byandamalira mu 1844. Early Writings, 237.
Omukono gwa Mukama "gwaggyibwako ku bibalo, era ensobi n’ennyonnyolwa," ne bategeera "nti obujulizi bwennyini bwe baali bawadde okulaga nti ebiiseera eby’obunnabbi byakoma mu 1843, bwakakasa nti byandikomye mu 1844." Ebiiseera eby’obunnabbi ebyasooka okulowoozebwa nti byakoma mu 1843, biragiddwa ku chaati ya 1843, era eno ye chaati buli omu ku b’abuulizi ba Millerite 300 gye baakozesa. Ebiiseera eby’obunnabbi ebiragiddwa ku chaati eyo ng’ebyalagibwa nga byakoma mu 1843, byali: emyaka 2300 gya Danyeri essuula 8, olunyiriri 14; emyaka 2520 gya Leevitiko 26; n’emyaka 1335 gya Danyeri 12. Oluvannyuma lw’okusuulirwa essuubi okwasooka, Mukama n’aggyamu omukono gwe ku nsobi, era ab’e Millerite ne bategeera nti obujulizi bwennyini obwalaga okuggalwawo kw’ebiiseera eby’obunnabbi mu 1843, bwakakasa nti ebyo byaggwa mu 1844.
Ekifaananyi kya 1850 kyakolebwa mu 1850, era ne kitandika okutundibwa mu Jjanwali wa 1851. Ellen White yawandiika nti ekifaananyi ekyo naakyo kyali okutuukirizibwa kw’ebyawandiikibwa mu Habakuku, nga bwe yali yawandiise ku kifaananyi kya 1843. Ekifaananyi ekyo era kyakiikirira ekiseera ekya obunnabbi ekiwanvu ennyo, ng’ekyitibwa ‘emirundi musanvu’ mu Leevyika essuula 26.
“Nalaba nti Katonda yali mu kufulumizibwa kwa chaati eya Ow’oluganda Nichols. Nalaba nti mu Bayibuli mulimu obunnabbi obukwata ku chaati eno, era ssinga chaati eno yateekebwawo eri abantu ba Katonda, ssinga emala omu, emala n’omulala; era ssinga wabaawo omu ayetaaga chaati empya eyasiigwako langi ku kipimo ekinene, bonna bagyetaaga mu ngeri y’emu.” Manuscript Releases, Voliyumu 13, 359.
Okugamba nti ebigambo bya Mwannyinaffe White ebigamba nti Abamillerite "baalagaza nti ekiseera eky’obunnabbi ekisinga okuba empanvu era ekisembayo ekiragibwa mu Bayibuli kyali kumpi okuggwawo," bituufu, kubanga ddala bwe batyo bwe baakola. Okugamba nti "ekisinga okuba empanvu" "ekiseera eky’obunnabbi" kye myaka 2300, kifuula obujulizi bwa Mwannyinaffe White okukontana n’obwo bwenka, era n’ebiwandiiko by’ebyafaayo. Okukkiriza eyo emboozi ey’obulimba kwe kukkiriza obulimba, era mu nnaku ez’enkomerero abo abasalawo okukkiriza obulimba bakikola kubanga tebaagala mazima.
Yesu teyakola kyamagero nga yeeyingizaamu ekiziyiza obulumi eky’obwannakatonda okumusobozesa okuyitamu okubonaabona kw’omusalaba. Yesu yabonaabona n’obubonaabona obw’obwannakatonda, obusukkiridde ddala ku buli kyonna ku kitonde kye kisobola okugumiikiriza. Naye abantu baatondedwa mu kifaananyi kye, era okutegeezebwa okuva eri Katonda kutulaga nti abantu balina okuwangula nga bwe yawangula. Ekyamukkiriza Kristo okugumiikiriza okubonaabona kw’omusalaba kyali ekirungo kye yalina, era ne bantu bakirina.
Nga tutunuulira Yesu, Omutandisi era Omumaliriza w’okukkiriza kwaffe; ey’olw’essanyu eryaateekebwa mu maaso ge yagumiikiriza omusalaba, ng’anyooma ensonyi, era n’atudde ku mukono ogwa ddyo ogw’entebe ya Katonda. Abaebbulaniya 12:1.
Yesu yagumiikiriza okubonaabona kw’omusalaba, kubanga yalina ekigendererwa ekyateekebwa mu maaso ge, era ffe twatondebwa mu kifaananyi kye, ne bwe kityo tuli abantu abasukumibwa ebigendererwa. Kiri mu ngeri gye twatondebwaamu. Obanga twagambibwa nti si kya mugaso okutegeera emisimbu gy’Obwadiventisiti, tujja okubeeranga nga tewali ky’kitusindika okukikola nyini. Ensindikiriza yokka ey’obwa Katonda, Mwoyo Omutukuvu gy’ayinza okuzuukusa okusobola okuwangula embeera eyo ey’e Lawodikiya, ye okwagala amazima. Okwagala amazima kujja kukemebwa olw’okubaawo kw’empisa n’ennono ezangu ezateekebwawo okusanyusa amatu gaffe agakunya. Obanga, mu kuterera kwaffe okwa Lawodikiya tetulina kwegomba okutegeera amazima ffe bennyini, tujja kubula. Wano we kyimiridde Obwadiventisiti leero.
Danyeri y'ekyokulabirako eri abantu ba Katonda ab’ennaku ez’oluvannyuma, abanoonya okuyitira mu Kigambo eky’obunnabbi okutegeera enkwatagana wakati w’okutwalibwa mu buwaŋŋanguse okumala emyaka nsanvu n’obunnabbi bw’emyaka enkumi bbiri n’ebikumi bisatu. Okulaga nti obunnabbi bw’emyaka enkumi bbiri n’ebikumi bisatu bwe kiseera ky’obunnabbi ekiwanvu ennyo era eky’enkomerero kye kugaanira amazima ag’ensibuko ag’Adiventisimu, era mu kiseera kye kimu okugaana obuyinza bw’Omwoyo gw’Obunnabbi. Okugamba nti bwe baayanjula Abamillerite ekiseera ky’obunnabbi ekiwanvu ennyo era eky’enkomerero kyali emyaka enkumi bbiri n’ebikumi bisatu, kye kugaanira obujjulizi bw’ebyafaayo.
Tetulina kyetutya ku biseera eby’omu maaso, okuggyako nga tweyerabira engeri Mukama gye yatukulembera, n’okuyigiriza kwe mu byafaayo byaffe eby’edda. Life Sketches, 196.
Gabriel yajja okuwa Danyeri okutegeera ebyolesebwa byombi “mareh” ne “chazon” era n’alagira Danyeri abyawulire mu magezi ge ebyolesebwa byombi, newaakubadde nga mu lwatu byalina enkolagana ey’obunnabbi. Ekyolesebwa kyakwatamu obwakabaka obwogerwako mu bunnabbi bwa Bayibuli mu ssuula musanvu n’omunaana, nga byali kuddamu era okugaziya obwakabaka bwebumu obuli mu ssuula ey’okubiri. Amakuru gano gaalimu n’okwogeragana okw’omu ggulu okwalaga ekyolesebwa ekimu ng’okulinyirira wansi ekifo ekitukuvu kya Katonda n’abantu be, n’eky’ekirala ng’ekiraga omulimu ogw’okuzzaawo abantu n’ekifo ekitukuvu.
Nga Gaabiriyeri bwe yaleeta ennyinyonnyola eyafuuka oluvannyuma omutima gw’obubaka obwabuulibwa aba Millerites, waaliwo enkolagana wakati w’ebyolesebwa ebiri, enkolagana eno eyetaagibwa okutunuulibwa abo abatuukiriza ekiragiro eky’okukyawula ennyinyonnyola mu bwongo. Omu ku byawukana kiragibwa mu bigambo bibiri ebivvuunulwa byombi ‘determined’.
Wiiki nsanvu zaateekebwawo ku bantu bo n’ekibuga kyo ekitukuvu, okumaliriza obujeemu, n’okumalawo ebibi, n’okukola okusaasizibwa olw’obutali butuukirivu, n’okuleeta obutuukirivu obutaggwaawo, n’okuzibira wansi ebyolesebwa n’obunnabbi, era n’okusiiga amafuta Ekitukuvu Ennyo. Kale omanye era otegeere nti okuva lwe walivawo ekiragiro okuzzaawo n’okuddamu okuzimba Yerusaalemi okutuuka eri Masiya Omulangira, wabeewo wiiki musanvu, era ne wiiki nkaaga mu bbiri; oluguudo linaazimbibwa nate, n’ebbugwe, newankubadde mu biro eby’ekizibu. Era oluvannyuma lwa wiiki nkaaga mu bbiri Masiya anattibwa, naye si lwa ye yennyini; era abantu b’omulangira alijja banaazikiriza ekibuga n’yeekaalu; n’enkomerero yaakyo eribeera n’amataba, era okutuusa ku nkomerero y’entalo amatongo gaateekebwawo. Era anaanyweza endagaano n’abangi okumala wiiki emu; era wakati mu wiiki anaakomya ssaddaaka n’ebiweebwayo, era olw’okunyikira kw’ennyinyala alifuula amatongo, okutuusa ku nkomerero ey’okumalirizibwa, era ekyaasalibwawo kinaafukibwa ku w’amatongo. Danyeri 9:24-27.
Wiiki amakumi musanvu (emyaka ebikumi bina mu amakumi mwenda) zisaliriddwa ku bantu n’ekibuga ekitukuvu. Ekigambo ekyavvuunulwa “determined” kitegeeza “okusalako”, era ekigambo kino kimanyisa ekiseera oba ekiseera eky’okugezesebwa eri Abayudaaya ne Yerusaalemi. Kino era kyakiikirira ekiseera ky’obujeemu ekyaleeta okuzikirira kwa Yerusaalemi n’okutwalibwa mu buwaŋŋanguse okumala emyaka nsanvu. Emyaka ebikumi bina mu amakumi mwenda ne gissalirwawo, nga bitandikira ku kiragiro eky’okusatu. Emyaka ebikumi bina mu amakumi mwenda egyasooka egy’obujeemu gyaleeta okulumba okusatu kwa Nebukadduneeza, okuzikirizibwa okusembayo kwa Yerusaalemi, era n’okusaasaana n’okutwalibwa mu buwaŋŋanguse okumala emyaka nsanvu kwa Isirayiri ennyini mu Babulooni ennyini.
Ekiragiro ekyasooka kyategeeza okukoma kw'obuwambe era ne kyategeeza entandikwa y'omulimu ogw'okuddamu okuzimba Yerusaalemi. Ekiragiro eky'okusatu kyategeeza entandikwa y'emyaka 2300. Okutuuka kwa malayika asooka kwategeeza okukoma kw'obuwambe bwa Isirayiri ow'omwoyo mu Babulooni ow'omwoyo, obwamala emyaka 1260, era ne kwategeeza entandikwa y'ekiseera ky'emyaka 46, nga Kristo yakozesa Abamileraiti okufuluma mu buwambe ne bazimba yeekaalu ey'omwoyo.
Ekigambo ekivunulwa emirundi ebiri nga "determined" mu nnyiriri amakumi abiri mu mukaaga n’amakumi abiri mu musanvu kye "charats", era kitegeeza "okulumya" ne "ekiragiro". Kyalangirirwa mu bubaka bw’obunnabbi nga "kiragiddwa" nti Obwa Papa bwandifuna "ekiwundu" ekitta, ku nkomerero y’ekiruyi ekyasooka. Kye kigambo kye kimu Daniyeri ky’akozesa mu ssuula kkumi n’emu, olunyiriri amakumi asatu mu mukaaga.
Era kabaka alikola ng’okwagala kwe bwe kuli; era alyeeyimusa, era alyeekulumbaza okusinga buli katonda, era anaayogera ebigambo ebyewuunyisa ku Katonda ow’abakatonda, era alibeera mu buwanguzi okutuusa nga ekiruyi kinaatuukirizibwa: kubanga ekyo ekyasalibwawo kijja kukolebwa. Danyeri 11:36.
Mu mutundu ogwa amakumi asatu mu mukaaga, "kabaka" ye obufuzi bwa Papa. Obufuzi bwa Papa bwateekwa okutumbuka okutuusa mu 1798, lwe bwafuna ebbwa eritta. Awo "obusuungu" obusooka bwateekwa "okutuukirizibwa," kubanga "obusuungu" obwo bwali "bwasalibwawo" (kyalagirwa) "okukolebwa." Mu nkomerero y'obusuungu obusooka eri obwakabaka obwa mu bukiikaddyo bwa Isirayiri, obwatandika mu 723 BC ne bukoma mu 1798, obufuzi bwa Papa bwafuna "ebbwa eritta." Ekigambo "determined" kitegeeza "ebbwa."
Ne ndaba omutwe gumu ku emitwe gye ng’afumiddwa okufa; era ekiwundu kye eky’okufa ne kiwonyezebwa: n’ensi yonna ne yeewuunya ng’egoberera ekisolo. Okubikkulirwa 13:3.
Enteekateeka ey’obunnabbi ey’Abawagizi ba Miller yasimbibwa ku maanyi abiri ag’okuzikiriza: obupagani nga bukulirirwa Obwa Paapa. Baategeera nti amaanyi ago abiri gaali gagenda okukandagirira ewatukuvu n’eggye, nga bwe kiragibwa mu kwolesebwa kwa 'chazon' okuli mu kitabo kya Danyeri, essuula omunaana, olunyiriri olw’ekkumi n’asatu.
Awo ne mpulira omu ku batukuvu ng’ayogera; omutukuvu omulala n’agamba oyo omutukuvu eyayogera nti, Ekirabirirwa ekikwata ku biweebwayo eby’abulijjo n’omusobyo oguzza obuzikiriza, okutuusa okuweebwa ekifo ekitukuvu n’eggye byombi okulinnyiririrwa wansi w’ebigere, kinaabeerera okumala bbanga ki? Danyeri 8:13.
Obuyinza obuzisa amatongo obw’Omupapa bwalina okukandagira wansi ekifo ekitukuvu n’eggye okumala emyaka 1,260.
Naye oluggya olw’ebweru w’Yeekaalu olureke, era tolupime; kubanga luweereddwa eri ab’amawanga, era banaalinnyirira ekibuga ekitukuvu wansi w’ebigere okumala emyezi amakumi ana n’ebiri. Nange ndiwa obuyinza eri abajulizi bange ababiri, era banaabuulira obunnabbi okumala ennaku 1,260, nga bambadde engoye ez’ebbukutu. Okubikkulirwa 11:2, 3.
Ku nkomerero y’obusungu obusooka mu 1798, obunnabbi bwabadde busazeewo okutuusa ku Obupapa ‘ekiwundu’. Mu Danyeri essuula mwenda, okusalawo okwo kulagiddwa mu nnyiriri bbiri ezisembayo, era ekigambo ekivvuunulwa emirundi ebiri nga ‘determined’ mu nnyiriri ezo kigattibwa ne ‘chazon’ okwolesebwa, ate ekigambo ekivvuunulwa nga ‘determined’ mu olunyiriri amakumi abiri mu nnya kye kigambo kya Lwebbulaniya ekirala era kyegattibwa ne ‘mareh’ okwolesebwa. Danyeri, akiikirira abantu ba Katonda ab’ennaku ez’enkomerero, yali anoonyereza okutegeera enkolagana wakati w’ebyolesebwa ebyo ebiri bye Gabuliyeri yali amugambye okubyawula mu birowoozo bye.
Tujja kugenda mu maaso n'ensonga eno mu kiwandiiko ekiddako.
"Katonda tatuwa bubaka bupya. Tusaanidde okulangirira obubaka obwatufulumya okuva mu amakanisa amalala mu 1843 ne 1844." Review and Herald, Janwali 19, 1905.