Amazima gatteekebwawo ku bujulizi bw’ababiri oba basatu, era enkozesa y’ebikolwa eby’omuzizo ebina ebyogerwako mu kitabo kya Ezekyeri essuula munaana, nga bitwalibwa ng’emilembe ena egy’ObuAdiventisiti obwa Laodikiya, erina abajulizi abawerako. Mu biwandiiko ebyasooka kyalabibwa nti amakkanisa musanvu ag’Okubikkulirwa essuula bbiri n’essatu tegalaga byokka ebyafaayo bya Isirayiri ey’omulembe guno okuva mu biseera by’Abatume okutuuka ku nkomerero y’ensi, wabula era ago amakkanisa musanvu galaga n’ebyafaayo bya Isirayiri ey’edda okuva mu biseera bya Musa okutuuka mu biseera bya Kristo.
Ekkanisa ya Efeso yakiikirira byombi, ekkanisa eyasooka ey’Abakristaayo, era ne Isirayiri ey’edda okuva ku Mose okutuusa mu mirembe gy’Abalamuzi. Ekkanisa ya Simuna yakiikirira ebbanga ly’okubonyaabonyezebwa okuva mu biseera by’Abayigirizwa okutuusa ku mufuzi w’Abaroma Konstantino, era n’ebbanga ly’Abalamuzi, lwe buli muntu yakolanga ekyali kituufu mu maaso ge. Ekkanisa ya Perugamo yakiikirira ebbanga ery’okukkiriziganya n’ensi okuva mu mirembe gya Konstantino okutuusa ku bwakapapa mu 538, era ne ly’ebbanga lwe Isirayiri ey’edda yagaana Katonda ne yeerondawo kabaka, nga beeyongera okukkiriziganya n’obwakabaka bw’abapagani obwabeetooloola Isirayiri. Ekkanisa ey’okuna eya Tiyatira, ekiikirirwa Yezabele, yakiikirira ebbanga ly’obwakapapa okuva mu mwaka 538 okutuusa mu 1798, era n’obutwalibwa mu buwaŋŋanguse bwa myaka nsanvu kwa Isirayiri ey’edda e Babulooni.
Amakkanisa ago ana gakiikirira amazzadde ana ag’obwadiventisti, era gabeera obujulizi ku nkozesa y’ebikolwa ebina eby’omuzizo bya Ezekyeri ku amazzadde ana. Okujeema okw’omwaka gwa 1863 kwakiragirwa mu ezzadde eryasooka ery’Isirayiri ey’edda, nga bwe kirabikira mu kujeema kw’ennyana eya zaabu eya Alooni. Ezzadde eryasooka lyeerimu n’obulagirizi obwaweebwa ekkanisa y’Efeso, obulaga nti abantu ba Katonda baali balese okwagala kwabwe okwasooka ne beetaaga okwenenya era ne baddayo mu kwagala okwo okwasooka. Mu 1863, okwagala okwasooka, nga kufaanaanyizibwa n’amayinja ag’omuwendo ga William Miller (amazima ag’ensibuko, okusinga ddala “emirundi musanvu”), gaateekebwa ku lusegere, era abantu ba Katonda baalagirwa okuddayo.
Naye nkukwatira ku nsobi eno, kubanga waleka okwagala kwo okwasookera ddala. Kale jjukira we wagwa okuva, weenenye, era okole ebikolwa ebyasookera ddala; oba ssi bwe kityo ndyanguwa okujja gy'oli, ne nggya ekikondo ky'ettabaaza kyo mu kifo kyakyo, wabula bw'oweenenya. Okubikkulirwa 2:4, 5.
Abamilleraiti baalwanagana n’obuProtestanti obwajeemu, Jeremiya gwe yayita ‘ekibiina ky’abanyoomi,’ era ne balindirira mu bugumiikiriza ekilabirirwa okutuuka, kubanga bwe kirituuka tekirimba. ‘Ekibiina ky’abanyoomi’ kyakiikirirwa nnabbi omukadde eyalimba nnabbi ow’e Yuda, eyanenya okusinza okw’obulimba kwa Yerobowaamu.
Mmanyi ebikolwa byo, n’okukola kwo, n’obugumiikiriza bwo, era n’engeri gy’otagumiikiriza abo ababi: era ogezeese abo abagamba nti be batume, so si bo, n’obasanga nga balimba: era ogumiikirizza, era olina obugumiikiriza, era olw’erinnya lyange okoze nnyo, so tewakoowa. Okubikkulirwa 2:2, 3.
Ekkanisa ey’okubiri eya Smyrna yakiikirira ebbanga ly’okutulugunyizibwa mu kkanisa ey’obutandikikivu ey’ObuKristu, nga erimu abafiira okukkiriza ab’amazima ddala, ate n’abamu abeereetera okutulugunyizibwa olw’ebigendererwa ebitali bitukuvu. Era yakiikirira ebbanga ly’Abalamuzi, lwe buli muntu mu Isirayiri ey’edda yakolanga kyeyasanga kirungi mu maaso ge. Omulembe gw’okujeemera ogwatandika mu 1888, gwalaga nti waaliwo ebbanga ly’okulwanyisa n’okutulugunyizibwa erituukangako ku Mwoyo gw’Obunnabbi, ku babaka abaalondwa b’ekiseera, ne ku Mwoyo Omutukuvu. Guno gwaleeta ebbanga mwe abakadde b’ObuAdiventisimu bwa Laodikiya baasalawo okukola byebaasanga birungi mu maaso gaabwe, nga bwe kirabikira mu basajja nga Kellogg, Prescott ne Daniells.
Abeesigwa abatono mu kiseera ekyo baali mu lutalo olw’eby’omwoyo olw’obulamu n’okufa ne kibiina ekyeyita Abayudaaya, naye nga si bo. Newaakubadde nga baalina ebifo eby’obukulembeze, baali b’omu kkuŋŋaaniro lya Setaani, nga bwe yajjulira Mwannyina White, ng’alaga nti abamu baali balagirirwa ‘bamalayika abaagobebwa mu ggulu.’ Beyita abagezi, naye baali basirusiru. Tekwali kusalirwa musango ku bagezi mu kiseera ekyo, wabula okukubirizibwa okubeera beesigwa okutuusa ku kufa. Mu 1915, ebigambo eby’enkomerero Mwannyina White bye yayogera byali, ‘Mmanyi oyo gwe nnakkirizaamu,’ kubanga yali omwesigwa okutuusa ku kufa.
Mmanyi ebikolwa byo, n’okubonaabona kwo, n’obwavu bwo (naye oli mugagga); era mmanyi okuvuma kw’abo abagamba nti be Bayudaaya, so te bali, naye be ekkuŋaaniro lya Setaani. Totya na kimu ku ebyo by’onogenda okubonaabona: laba, Setaani anasuula abamu ku mmwe mu kkomera, mugezebwe; era mulibonaabona ennaku kkumi. Ba omwesigwa okutuusa ku kufa, nange ndikuwa engule y’obulamu. Okubikkulirwa 2:9, 10.
Ekkanisa e ya Pergamos yayimirira okukkakkana wakati w’amazima n’obulimba, wakati w’obukafi n’Obukirisitu, mu mulembe gw’Omufuzi Constantine, era n’okukkakkana kwe Isirayiri ey’edda okwabaawo mu byafaayo by’abakabaka. Yakiikirira okutaganya kw’amazima n’obulimba, ekisobola okuzaala ensobi yokka. Kino kyakiikirirwa mu enkonferensi ya Bayibuli ey’omwaka gwa 1919, mwe mavaamu okusalawo okubikkula ekitabo, "The Doctrine of Christ", nga kigendereddwa mu kutonda obubaka bwa Abadiventisiti obwasembereranga okusinga okukiikirira enjiri ey’obulimba ey’ObuProtesitanti obujeemu. Kyali mu mulembe ogw’okusatu ogw’ObuAdiventisiti mwe wabaawo okukkakkana okunene ku mazima.
Kwali mu mulembe ogwo, ogutandika mu 1919, we ekkanisa yatandika enteeseganya eyazaalawo Ekitabo ky’endagiriro z’ekkanisa. Kwali mu mulembe ogwo, ogutandika mu 1919, we ekkanisa yatandika enteeseganya eyateeka mu tteeka okufuna okukkirizibwa mu bitendekero byombi eby’obulamu n’eby’eddiini. Kwali mu mulembe ogwo we okukyukira ku Baibuli z’omu mulembe guno ezesigamiziddwa ku Obukatoliki kwatandikibwa. Kwali mu byafaayo ebyo we waabeerawo obwagala bw’obukulembeze okuteekawo enkolagana n’enfuga ez’alwanyisa Obukristaayo mu lwatu.
Enkola eno yavaawo mu buto bwayo mu Lutalo lw’Awaka, bwe bakulembeze ba Lawodikiya baatondeka endagaano eya mateeka ne gavumenti ya Amerika, nga bagenderera okufuna enkomerero ennungi eri abavubuka ab’omu kkanisa abaalina okutwalibwa mu magye ku lwa tteeka mu lutalo olwattirwamu abantu okusinga mu byafaayo bya Amerika; era kyaddiramu nate ku ntandikwa y’Entalo Ensi Yonna Eyasooka, bwe Pulezidenti wa Konferensi Enkulu, A. G. Daniells, yakolagana ne gavumenti ya Budaaki, n’awa okukkiriza kwe Budaaki okutwala ku lwa tteeka era n’okunyigiriza abavubuka okuweereza mu magye, okubeera n’ebyokulwanyisa, era n’okutafaayo ku Ssabbiiti. Ekikolwa ekyo kya Daniells kyaleeta okwewatula okwaazaalawo ebitundutundu ebyenjawulo by’ekibiina ky’Abadiventisti b’Olunaku Ol’omusanvu ab’Enkyukakyuka, ebyakyalawo okutuusa leero.
Okukkiriziganya okwo kweyongerayo ne mu Budaaki bwa Nazi obwa Hitler, era oluvannyuma n’amawanga agakola Omukago gw’Abasovyeti, era ne leero kikyakuumibwa mu bufuzi nga obwa Cayina. Okukkiriziganya kw’omulembe ogw’okusatu mu by’obufuzi kwali kulabirizibwa mu kukkiriziganya kw’abakabaka abakadde ba Isirayiri awamu ne Konsitantino, nga bwe kyakiikirizibwa mu kkanisa e Perugamo. Ekiseera ekyo era kyakiikirira okukkiriziganya kw’engeri y’okuddukanya ekkanisa n’enjiri ey’obulimba ey’emirembe n’obutebenkevu, nga kino kyakiikirirwa mu ‘The Doctrine of Christ’ ekya Prescott.
Mmanyi emirimu gyo n’ew’obeera, we entebe ya Ssetaani eri; era okwatirira ku linnya lyange, so tewaagaana kukkiriza kwange, ne mu nnaku ezo mwe Antipa, omujulirwa wange omwesigwa, eyattibwa wakati mu mmwe, we abeera Ssetaani. Naye nnina ebimu ku ggwe, kubanga olina awo abakwata ku njigiriza ya Balaamu, eyayigiriza Balaaki okuteeka ekisittaza mu maaso g’abaana ba Isirayiri, okulya ebyaweereddwa ssaddaaka eri ebifaananyi, n’okukola obwenzi. Okubikkulirwa 2:13, 14.
Obwenzi buno bulaga omulimu gwa General Conference mu kwegatta n’amawanga nga Nazi Germany ne Soviet Union, nga beekwasa ku nsonga y’okukuuma enkolagana ez’okukolera wamu ezetaagika n’gavumenti ezijjudde mu nguzi, kyokka nga batafaayo ku bantu abeesigwa ab’omu mawanga ago abaayisibwako okutulugunyizibwa okuva mu bufuzi obw’enjawulo kwe baali beegattiddemu. Emmere eyaweebwangayo eri ebifaananyi yakiikirira enkola ey’obulimba eya Protestantism ne Catholicism ezaava mu mazima, eyali mu kiseera ekyo esimbiddwa ddala mu yunivasite za Laodicean Adventism, ezali zikkirizza okufugibwa ebiragiro by’enkola ezaava mu mazima, mu by’eddiini era n’eby’obulamu.
Yesu yalaga enkomerero y’omulembe ogw’okusatu nga bwe yakola ku ntandikwa, kubanga yalaga okujja kw’omulembe ogw’okuna mu kufulumizibwa kw’ettabo Questions on Doctrine eryafulumizibwa mu 1957, erigaana ddala enjawulo esinga obukulu mu by’okununulwa ey’ali wakati w’amazima n’ebirowoozo ebikyamu eby’obupulotesitanti obwakyama n’obukatoliki. Kye mazima ekitabo kino kirimu okuyigiriza okukyamu kungi, naye mu butuufu kiyigiriza nti tekisoboka okubeera mu buwanguzi mu Kristo okutuusa ng’omuntu amaze okukyusibwa mu by’amagero ku Kudda okw’Okubiri. Ekitabo kino kyalaga okutandika kw’omulembe mwe abakadde amakumi abiri mu etaano baali bagenda okufukamira enjuba. Ebyobufuzi n’ebyeddiini ebyetaagibwa okuyamba ekkanisa ya Abadiventisiti ey’e Laodikiya okwakkiriza okusinza kwa Ssande mu kiseera ky’etteeka lya Ssande ekijja mangu byali bituuse.
Ekikolwa eky’ennyinyalibwa ekya Ezeekyeri eky’okuna kibaawo nga abatono abeesigwa ab’omu Essuula Mwenda nga baweebwa akabonero ku bihanga byabwe, nga katono nnyo ng’abamalayika abazikiriza bagenda kutandika omulimu gwabwe. Ekyolesebwa kitandika mu lunyiriri olusooka olw’Essuula Munnaana, ku lunaku olwokutaano olw’omwezi ogw’omukaaga ogw’omwaka ogw’omukaaga. Ekyolesebwa kitandika olunaku oluvuddeko okutuukirizibwa kw’omusango ku abo abafukamira enjuba, era okusinza enjuba kwe kabonero k’obuyinza bwa Papa, n’omuwendo gw’erinnya lye gwe "666."
Omulimu ogw’okuteekebwako akabonero kw’abo 144,000 gwatandika nga 11 Sebutemba 2001, nga wabaddewo okulumba ekisolo ekyava mu nsi okwakolebwa ekibonoobono eky’okusatu eky’Obusiramu. Okulumba okwo kwasunguwaza amawanga, era ne kulaga okutuuka kw’enkuba ey’oluvannyuma. Naye enkuba ey’oluvannyuma yandategeerekebwa bokka abo abakulembererwa okuddayo ku misingi gya Adiventisimu okulaba nti ebibonoobono ebisatu eby’Obusiramu mazima ag’omusingi. Mu kiseera ekyo, abo abaaddizibwa ku makubo ag’edda Yeremiya ge yayita “awummula” (kye nkuba ey’oluvannyuma), bandifuuka abalinda abafuuyira ekondeere ey’ekibonoobono eky’okusatu, oba babe abo abagaana okuwuliriza eddoboozi ly’ekondeere, ne bityo ne bagaana okutambula mu makubo ag’edda.
Olwo ne bagezebwa olw’ekibi eky’obujeemu bwa kitaabwe okw’omwaka gwa 1863. Mu kiseera kimu ddala ekyo, obubaka olw’obutuukirivu bwa Kristo ne bujja, obwo obuli ‘okutuukirizibwa olw’okukkiriza mu mazima’. Era bwabadde obubaka bwa Laodikya obwa Jones ne Waggoner, era nga ye bubaka bwa Ezeekyeri eri amagumba amakalu agafu agava mu ‘mpewo ennya’, eziba akabonero ka Buyisiramu bw’ekitawaana eky’okusatu (‘embalaasi enyiivu’ eyefuba okweyambulula). N’abo abatono abeesigwa ne bagezebwa olw’ekibi eky’obujeemu bwa kitaabwe okw’omwaka gwa 1888, nga malayika ow’amaanyi owa Kubikkulirwa essuula kkumi n’omunaana ng’akka, ng’ebizimbe ebikulu eby’ekibuga New York bimenyesebwa wansi, era Kubikkulirwa essuula kkumi n’omunaana, emisulo gumu okutuuka ku ssatu, ne bituukirira.
Awo ne bagezebwa mu kulambululwa obubaka bw’enkuba ey’oluvannyuma. Enkuba ey’oluvannyuma yali okweyolesebwa kw’amaanyi ga Katonda nga bwe kyali mu myaka egy’edda, oba okweyolesebwa kw’amaanyi ga Katonda kwali kwa by’edda bokka? Awo abatono abeesigwa ne bagezebwa nate olw’obujeemu bwa bajjajja baabwe mu 1919. Engeri abatono abeesigwa gye bayitamu mu kugezebwa okusatu ezo esalawo oba banaafuna akasannyizo ka Katonda mu malumuli gaabwe, oba banaasanga nga bavuunamira enjuba wamu n’abakadde amakumi abiri mu ttaano ab’Adaventisimu ab’e Lawodokiya.
Obujeemu bwonna bw’emirembe ennya egy’obuAdiventisiti bwa Laodikiya bufuna ekifaananyi kyabyo nga 11 Septemba 2001. Olunaku olwo, Isaaya lweyalulambulula ng’“olunaku lw’omuyaga ogw’ebuvanjuba,” lulaga okutandika kw’ekiseera ky’okuteekebwako akabonero ky’abantu 144,000, era ekiseera ky’okuteekebwako akabonero kye bbanga ly’obudde. Okukoma kw’ebbanga lino kulagiddwa mu ntandikwa yaalyo, kubanga Yesu bulijjo alaga enkomerero y’ekintu ng’akozesa ntandikwa yaakyo. Mu bitundu ebisembayo eby’enkola y’okuteekebwako akabonero, ebigezo ebyali bimiririddwa ku ntandikwa y’ebbanga lino biddamu nate.
Ku lwa 11 Ssettemba 2001, ebigezo ebyo ebyagwibwa abajeemu b’ObuAdiventisi bwa Lawodikiya, nga biragibwa mu bizizo ebina ebyogerwako mu kitabo kya Ezekyeri, era ne mu makkanisa ennya agasooka ag’Okubikkulirwa essuula 2 n’3, byatuuka, ne bimaka okutandika kw’enkola y’okugezesebwa etwala abo abeeyita Abadiventisi b’Olunaku olw’Omusanvu oba ku kabonero k’ensolo oba ku kasindikizo ka Katonda.
Abakulembeze b’Obwadiventisiti bwa Lawodikiya bakwatiddwa mu miguwa gy’obulimba bwabwe, era kiri nga tekisoboka eri bo “okutegeera” okuddamu kw’okulabikako kw’amaanyi ga Katonda nga bwe kwalabikira mu nkyukakyuka ez’okutereeza eziyise, nga mw’otwaliramu n’enkyukakyuka eyaleeta Obwadiventisiti okubeerawo. Abasajja ab’edda baasasaanya ne babikka eby’enjigiriza ebyafaananyizibwa ng’amayinja ag’omuwendo ga Miller, ne babibikka n’ensimbi eza kiwempe n’amayinja ag’omuwendo aga kiwempe. Ekisanduku kya Baibuli eya King James kigobesezeddwa ng’eky’ebiseera by’olulimi olwakaddiwa, ne kisikizibwamu Baibuli ez’olulimi lw’amulembe guno ezawandiikiddwa mu ngeri y’ebigambo by’omusajja ow’ekibi.
Singa wabaawo ku basajja ab’edda abaali bamalirivu okulowooza ku nsobozesa nti obubaka bw’enkuba ey’oluvannyuma si bubaka bwa mirembe n’obutebenkevu, kyandibadde nga tekisoboka ddaala eri bo okutegeera nti okweyoleka kw’amaanyi ga Katonda mu byafaayo ebitukuvu eby’edda bye bennyini ebirambulula okuteekebwako akabonero kw’ebitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya. Ekya naddala ekizibu nnyo eri bo kwe kumanya nti ebyafaayo ebitukuvu ebisinga okulambulula mu butereevu okuteekebwako akabonero kw’ebitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya bye bimu ebyafaayo ebituukiriza Malaki essuula esatu, kubanga Malaki essuula esatu kiteekawo nti bulijjo wabaawo omubaka ateekateeka ekkubo olw’okutuuka kw’amangu kw’Omubaka w’Endagaano. Omubaka oyo yakiikirirwa nnabbi Eriya eyawanjagira n’obugumu nti tewaalibaawo nkuba mu mulembe gwe, okujjako nga eyita mu buweereza bwe.
Abakadde nsanvu ba Ezekyeri bandisanga kyesekeresa okukkiriza nti okwiyita kwabwe okuba yeekaalu ya Mukama kwali kutaliiko musingi, era mu mazima kyayimiriranga okweyita kw’abantu abaali bayisibwako, nga bw’olusuku lw’emizabbibu lwaweebwa abo abaleeta ebibala ebirigwanira olusuku. Obubaka bw’ekibonerezo eky’okusatu, omubaka ateekateeka ekkubo, n’oluyimba lw’olusuku lw’emizabbibu, byonna biraga era biba obujulizi okulwanyisa ennono n’emigenzo mwe baateeka okwesiga kwabwe, era bibeera ng’ekiziyizo ekinene ennyo ekifaananako ng’ekitasoboka kukiwangula mu kumanya emvula ey’oluvannyuma.
Okumalirizibwa kw'okuteekebwako akabonero ku bantu 144,000 kulaga ebigezo bye bimu eri abo abaawanjagira nti "bakitegedde" omugabo gwa Isilamu mu Kibonoobono eky'okusatu. "Okwongera kw'amagezi" okwatandikisa omuvumenti gw'Abamillerite kwatandika ku nkomerero y'"ebiseera musanvu" mu 1798. "Okwongera kw'amagezi" okwatandikisa omuvumenti gw'144,000 kwatandika ku nkomerero y'"ebiseera musanvu" eby'ekifaananyi (emyaka 126) mu 1989. Mu myaka 126 egyo egy'obujeemu obweyongera okunyuka, Adiventisimu eya Laodikiya etuuse ku mulembe ogw'okuna era ogw'enkomerero.
Mu zzadde erya ssatu n’erya nnya, eggwanga oba abantu be bajjuza ekikopo ky’ekiseera kyabwe eky’okusaasirwa, era ekiseera ekyo kituuse kati. “Okweyongera okumanya” okwogerwako mu kitabo kya Danyeri okulagirwa omugga Hidekeri, kwe kumanya okweyongera, Ekitabo ky’Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo bwe kiba kibikkuliddwa mu kaseera katono nga tennaggala ekiseera ky’okusaasirwa.
Tujja okutunulira amassuula asatu agasembayo ag'ekitabo kya Danyeri mu kiwandiiko ekiddako.
Ennaku ziri okusembera mangu nga wajja okubeerawo obutamanyi ky’okukola n’akavuyo akannene. Setaani, nga ayambadde engoye z’abamalayika, alibaalimba, ne bwe kiba kisoboka, n’abaalonde bennyini. Wajja kubaawo bakatonda bangi era ne bakama bangi. Omuyaga gwonna ogw’enjigiriza gunaafuuyira. Abawaayo ekitiibwa ekisinga ku ‘sayansi eyitibwa ekikyamu’ tebaliba bakulembeze olwo. Abo abaateesiga amagezi, obukugu obusukkiridde, oba obutalanti tebaliba ku mutwe gw’abantu bonna mu kiseera ekyo. Tebaatambulira wamu n’omusana. Abo abeeraze okuba abataggwa mu bwesigwa tebalikwasibwako kisibo. Mu mulimu ogw’enkomerero ogw’amaanyi era ogw’ekitiibwa, ab’ekitiibwa abatono be bajja kwetaba. Beesigamye ku bo bennyini, beeyawudiddwa ku Katonda, era tasobola kubakozesa. Mukama alina baddu be abeesigwa, abajja okubikkulibwa okulabika mu kiseera eky’okukankana n’okukemebwa. Waliwo ab’omuwendo abakyekweka abatannafukamira ku Baali. Tebafunye musana ogwabadde gwaka mu bukaze ku mmwe. Naye kiyinza okuba nti wansi w’ekifaananyi eky’akambwe n’ekitasanyusa, obutangaavu obutukuvu bw’empisa ya Kikristayo ey’amazima bujja okubikkulibwa. Mu lunaku tutunuulira eggulu naye tetulaba emmunyeenye. Ziri eyo, zitegekeddwa mu bbanga, naye eriiso terisobola okuzimanya. Mu kiro tulaba okwaka kwazo okw’ekituufu. Obujulizi, Volyumu 5, emiko 80 ne 81.