Olugero lw’abawala ekkumi lulaga ebyo Abadiventisiti bye bayitamu.
Olugero lw’abawala ab’obugole kkumi oluli mu Matayo 25 era lulaga ebyo bye bayitamu abantu ba Abadiventisti. The Great Controversy, 393.
Abadiventisi aba Millerayiti baatuukiriza olugero nga bwe lwagambibwa buli kigambo.
Emirundi mingi njjukizibwako engéro ey’abawala ekkumi, nga bataano ku bo baali ab’amagezi, ate bataano baali abasirusiru. Engéro eno emaze okutuukirizibwa era ejja n’okutuukirizibwa ddala ng’ebigambo byayo bwe biri, kubanga erina okukozesebwa okw’enjawulo mu kiseera kino; era, ng’obubaka bwa malaika ow’okusatu, emaze okutuukirizibwa era ejja kwongera okuba amazima ag’ekiseera okutuusa ku nkomerero y’ekiseera. Review and Herald, Agusito 19, 1890.
Ebyafaayo by’entambula ya Malayika ow’okusooka biyimirira entambula ya Malayika ow’okusatu, era omulamwa omukulu ogw’olugero guno gwe kumanya oba abawala balina amafuta, ge bubaka bw’enkuba ey’enkomerero.
Waliwo ensi etudde mu bubi, mu bukuusa n'okukyamizibwa, era ddala mu ekisiikirize ky'okufa - beebase, beebase. Ani awulira obubabiro bw'omu mwoyo okubazukusa? Eddoboozi ki eriyinza okubatuukako? Endowooza yange etwalibwa mu biseera eby'omu maaso, nga akabonero kaweebwa nti, 'Laba, Omuko ajja; mufulume mumusisinkane.' Naye abamu baliba baakereeredde okufuna amafuta ag'okuddamu okujjuzamu ettabaaza zaabwe, era nga wayiseeko nnyo ekiseera, banaazuula nti empisa, eziragibwa ng'amafuta, teziweeranwa. Ago amafuta ge butuukirivu bwa Kristo. Galaga empisa, era empisa teziweeranwa. Tewali muntu asobola okuzifuna mu kifo ky'omulala. Buli omu ateekwa okwefunira empisa ezirongoofu okuva ku buli bbala ly'ekibi. Bible Echo, May 4, 1896.
"Amafuta" agali mu lugero gategeeza "ekikula", era ate ne "obutuukirivu bwa Kristo." Ekikula ekitukuziddwa kiva mu abo bokka abalya Ekigambo kya Katonda.
Obatukuze mu mazima go: ekigambo kyo kye mazima. Yokaana 17:17.
"Amafuta" era ge g'obubaka bwa Omwoyo gwa Katonda.
Katonda aswazibwa bwe tetuwaniriza obubaka b’atuweereza. Bw’otyo tugaana amafuta ag’eggolide ge yandifukirira mu mitima gyaffe okutuusibwa eri abo abali mu kizikiza. Review and Herald, July 20, 1897.
"Amafuta" ge obubaka bw'Ekigambo kya Katonda obuleeta okubeerawo okutukuza okw'obutuukirivu bwa Kristo. Mu lugero lw'abawala ekkumi, era nga kino kye n'obunnabbi bwa Habakkuku essuula ey'okubiri, obubaka bw'Enduulu ey'omu ttumbi, obwo bwe bubaka bw'obutuukirivu bwa Kristo, nga bwe bulagibwa mu bubaka bwa Jones ne Waggoner mu bujeemu bwa 1888.
Omukama mu kusaasira kwe okunene yatuma obubaka obw’omuwendo omukulu ennyo eri abantu be ng’ayita mu Bakadde Waggoner ne Jones. Obubaka buno bwalina okuleeta mu maaso g’ensi Omulokozi ayimusiddwa n’okumulaga obulungi, oyo nga Ssaddaaka olw’ebyono by’ensi yonna. Bwalaga okulangirirwa obutuukirivu mu kukkiriza mu Muwera; bwayita abantu okwaniriza obutuukirivu bwa Kristo, obulabikira mu kugondera ebiragiro bya Katonda byonna. Abangi baali bawedde okulaba Yesu. Baali beetaaga amaaso gaabwe okuteekebwa ku obuntu bwe obwa Katonda, obwenkizo bwe, n’okwagala kwe okutakyuka eri oluganda lw’abantu. Amaanyi gonna gaweebwa mu mikono gye, alyoke agabire abantu ebirabo eby’obugagga, ng’awa ekirabo ekitasasulwa ekya butuukirivu bwe ddala eri omuntu atalina ky’ayinza kweeyambaako. Kino kye ky’obubaka Katonda kye yalagira okuweebwa eri ensi. Kye ky’Obubaka bwa Malayika owokusatu, obwateekwa okulangirirwa n’eddoboozi eddene, era nga kwetooloolwa n’okuyiwa kw’Omwoyo gwe mu kipimo ekinene. Obujulizi eri Abasumba, 91.
Obubaka bwe bubaka bw’enkuba ey’oluvannyuma.
"Enjura ey'oluvannyuma egenda okugwa ku bantu ba Katonda. Malayika ow'amaanyi agenda okukka okuva mu ggulu, era ensi yonna egenda okuyaka olw'ekitiibwa kye." Review and Herald, April 21, 1891.
Bwe yakkayo omalayika ow’amaanyi ku Ssettemba 11, 2001, enkuba ey’enkomerero n’ettandika okutontoma, era ebyafaayo by’Abamillerite, nga bwe byeragibwa mu lugero lw’abawala ab’omu buggya kkumi ne mu Habakkuki essuula ey’okubiri, byatandika okuddamu. Mu kiseera ekyo abantu ba Katonda ab’ennaku ez’enkomerero ne barya ekitabo ekyali mu mukono gw’omulayika, era bwe batyo ne bakomezebwawo ku makubo ag’edda ga Yeremiya, ne bafuuka abalinzi abaali balina okufuuwa ekkondeere y’okulabula. Okulabula kw’ekkondeere kuno kwe kwali obubaka bwa Laodikiya, Isaaya kwe yalaga ng’okukaaba okw’amaanyi.
Yogerera waggulu, tokwata mpola; yimusa eddoboozi lyo ng’ekkondeere, obategeeze abantu bange obujeemu bwabwe, n’ennyumba ya Yakobo ebibi byabwe. Isaaya 58:1.
Olugendo lw’okutereeza olw’obubaka bwa Malayika ow’okusooka n’ow’okusatu lutandikira mu "ebbanga ly’enkomerero." Mu kiseera ekyo wabaawo "okwongera kw’obumanyi" okukebera emmulembe ogwali gulamu mu kiseera ekyo, naye oluvannyuma lwokka nga obumanyi obwo buweerezeddwa ng’obubaka obutegekeddwa bulungi. Oluvannyuma, obubaka obwo obutegekeddwa bugabwa amaanyi, era okufuna amaanyi kwo kulagibwa n’okuserengeta kwa Malayika. Okuserengeta kwa Malayika kulaga empaka za Habakuku, era ebika bibiri bitandika okulambulula obubaka obw’enkuba ey’enkomerero, oba obw’amazima oba obw’obulimba. Abo abeesigwa ne bafuuka abakuumi ba Katonda abatandika okuvuuga ekkondeere ery’obulabula.
Obubaka bw’ekondeere obw’amazima bw’esigamiziddwa ku kitangaala ekiragiddwa ku bibao bya Habakkuku ebibiri. Kye kulabula Lawodikiya, era kulabula ekiraga ebibi by’abantu ba Katonda. Empaka ziyitirivu okutuusa ku ekyennyamivu ekyasooka, nga ekika ekimu kifuka “olukuŋaana lw’abasekerera,” ate abakuumi ab’amazima bayitibwa okuddayo ku buggumu eri obubaka lwe baali balaga nga tekunnabaawo ekyennyamivu. Bwe baaddayo abakuumi, baategeera nti bali mu “kiseera eky’okulindirira,” era nti obubaka obwalabika nga bugaanye, mu mazima bwali buggya okutuukirizibwa, naye nga Katonda bw’alagira. Obubaka obwo bwakula mu kaseera akatono (naye nga waliwo ddala akaseera ako), era bwe kituuka kiragibwa ng’obubaka bw’“Okukaaba okw’omu ttumbi ly’ekiro,” ekyo nga kye kweyongera kw’obubaka obwatandika okwongerwamu amaanyi nga omulayika yakka.
Bwatuuka obubaka, okwawula wakati w’abo abaakkiriza ekifo ky’abalinzi mu kukka kw’omulayika n’abo abaagaana, kwatuukirira ddala. Okwawula okwo kulaga ekiseera we kaateekebwa akabonero ku emitwalo kkumi na nnya mu enkumi nnya, nga tekinnaba kuyiyibwa enkuba ey’oluvannyuma etaliiko “okupima”, “okupima” okwo kwe kwaateekebwako ku nkuba ey’oluvannyuma eyatandika omulayika bwe yakka.
Ebyafaayo by'Abagoberezi ba William Miller byeyoleka ng'ekibonerezo ky'enkuba ey'enkomerero mu kiseera ky'okuteekebwako akabonero kw'abantu 144,000. Mu byafaayo ebyo, empaka za Habakkuki zaasigamizibwa ku bubaka bw'enkuba ey'enkomerero obw'amazima n'obw'obulimba. Pawulo alambulula ekibiina kimu ng'abo abalina okwagala ku mazima, ate ekibiina ekirala ng'abo abafuna okulimbibwa okw'amaanyi kubanga tebalina kwagala ku mazima, era kubanga baakkiriza "eky'obulimba."
Entambula y’Abamillerite eraga okukulaakulana kw’amazima okwongera mu bumanyi n’amaanyi okuva ku 'ekiseera eky’enkomerero' okutuusa ddala ku kufukibwa kw’Omwoyo Omutukuvu ku 'Okukaaba mu ttumbi ly’ekiro'. Entambula y’Abamillerite yalambulula obubonero obulaga ekkubo obw’enjawulo obufaanagana, nga mulimu 'ekiseera eky’enkomerero', 'okukakasibwa' kw’obubaka okuyimiririrwa mu 'okweyongera kw’obumanyi', 'okuyongerwamu amaanyi' kw’obubaka okumakibwa omulayika ng’akka, 'okumenyeka essuubi okusooka' okuleeta olugero lw’abawala abakumi, okufukibwa kw’Omwoyo Omutukuvu okuyimirizibwa ng’ 'Okukaaba mu ttumbi ly’ekiro', era ne 'okumenyeka essuubi okw’okubiri okwasembayo', aw’enzigi y’ekiseera emu 'eggalwawo' ne ndala 'eggulwawo'.
Katonda awadde obubaka bw’Okubikkulirwa 14 ekifo kyabwo mu mulongo gw’obunnabbi, era omulimu gwabwo tegugenda kuggwaawo okutuusa ku nkomerero y’ebyafaayo by’ensi eno. Obubaka bwa malayika ow’olubereberye n’ow’okubiri bukyali mazima agakwata ku biseera bino, era bulina okutambula wamu ne kino ekigoberera. Malayika ow’okusatu alangirira okulabula kwe n’eddoboozi eddene. ‘Oluvannyuma lw’ebintu bino,’ Yokaana n’agamba nti, ‘Nalaba omulala malayika ng’akka okuva mu ggulu, ng’alina amaanyi amanene; n’ensi ne yaka olw’ekitiibwa kye.’ Mu kuyaka kuno, omusana gw’obubaka obusatu bwonna gugattiddwa wamu. Ebyawandiikibwa bya 1888, 804.
Ekibiina ky’Abamilleraiti, ekifaananyiriza entekateeka z’abantu 144,000, kyasibiddwa mu bunnabbi bw’emyaka 2,300 n’obw’emyaka 2,520 obuli mu Danyeri 8:13–14. “Ekiseera eky’enkomerero” kyatuuka ku nkomerero ya “emirundi musanvu” egy’obusungu bwa Katonda eri obwakabaka obwa’amambuka bwa Isirayiri. Okuteekebwawo mu ngeri entegeke kw’obubaka bwa Miller mu 1831 kwajja nga wayise emyaka 220 okuva lwe Baibuli ya King James yafulumizibwa.
Mwami Miller, nga bwe kyali eri abo abaasikirizibwa obubaka buno mu nsi endala, yasooka alowooza nti ajja kutuukiriza obutumwa bwe ng’awandiika era ng’abufulumya mu mpapula z’amawulire ez’awamu ne mu pamfuleeti. Yasooka okufulumya endowooza ze mu Vermont Telegraph, empapula y’amawulire ey’Ababatisa, ekifulumizibwa mu Brandon, Vt. Kino kyali mu mwaka gwa 1831. John Loughborough, The Great Second Advent Movement, 120.
Ekibiina kya malaika ow'okusatu mu "ekiseera eky'enkomerero," kyatuuka mu 1989, ku nkomerero y'emyaka kikumi mu abiri mu mukaaga okuva ku bujeemu bwa 1863. "Kikumi mu abiri mu mukaaga" kye kabonero ka "emirundi musanvu." Ebibiina byombi byatandika n'okutuukirizibwa kwa "emirundi musanvu."
Obubaka bw’ekibiina ky’omalayika owokusatu bwateekebwawo mu ngeri entongole mu 1996, nga bakola olunyiriri lw’ebyawandiiko olwayitibwa ‘The Time of the End’, olwabadde lwafulumizibwa mu magazini eyitibwa ‘Our Firm Foundation’. Ebiwandiiko ebyo byafulumizibwa emyaka bikumi bibiri n’amakumi abiri oluvannyuma lw’Okulangirirwa kw’Obwetwaze mu 1776. Obubaka bw’ebibiina byombi bwateekebwawo mu ngeri entongole emyaka bikumi bibiri n’amakumi abiri oluvannyuma lw’ebyafaayo ebyali byegattiddwa mu butereevu ku bubaka obwatuuka ku nkomerero y’emyaka bikumi bibiri n’amakumi abiri.
Ennamba "bikumi bibiri mu amakumi abiri" eraga enkolagana (ekiyunga) wakati w’ "emirundi musanvu," egy’obusungu bwa Katonda eri obwakabaka obw’amaserengeta obwa Yuda, egyatandika mu 677 BC, n’entandikwa y’emyaka 2300 eya Danyeri essuula munaana, olunyiriri kkumi na nnya, mu 457 BC. Ennamba bikumi bibiri mu amakumi abiri egatta obunnabbi obubiri wamu, era obunnabbi obwo bubiri bweyanjulirwa wamu mu nnyiriri ez’ensibuko ez’Adiventizimu, ze Danyeri essuula munaana, ennyiriri kkumi na ssatu n’ekumi na nnya. Mu nnyiriri ezo Kristo yeeyanjulira mu ngeri ey’obunnabbi nga "omutukuvu oyo omu," ekyo kye kuvvuunulwa okuva ku kigambo ky’Olwebbulaniya "Palmoni," ekitegeeza "Omubala Omw’ewuunyisa".
Omubala Omw’ewuunyo ayanjula ebyolesebwa ebibiri ebiraga emirongo ebiri egy’obunnabbi, mu nnyiriri bbiri zennyini Omusista White z’ategeeza nti ze omugo ogw’omu makkati ogwa Adiventizimu. Ekitandikiro kigattiddwa n’okuyunga okw’akabonero okw’emyaka ebikumi bibiri n’amakumi abiri okutuuka lwe bituukirira mu 1844. Habakkuk essuula ey’okubiri emalirizibwa n’olunyiriri lw’amakumi abiri, bw’atyo nga Omubala Omw’ewuunyo alaga ennamba “ebikumi bibiri n’amakumi abiri” mu ngeri ey’enjawulo, kubanga olunyiriri olwo lulambulula ekintu ekikulu ennyo ekiranga Olunaku lw’Okutangiririra olw’ekituufu olwatandika ku kiseera ekyo.
Naye Mukama ali mu yeekaalu ye entukuvu: ensi yonna esirike mu maaso ge. Abakkuku 2:20.
Ebisera bibiri eby’obunnabbi ebikiikirira eggigi ery’omu makkati ery’Adiventisimu, ebyatongozebwa mu butereevu Omubala Eyewuunyisa, byagattiddwa wamu n’emyaka bikumi bibiri mu amakumi abiri; era Yesu (Omubala Eyewuunyisa), alambulanga bulijjo nti enkomerero y’ekintu yeetaba n’okusooka kwakyo, yalaga enkomerero yaabyo nga Okitobba 22, 1844, n’omuwendo ogwa bikumi bibiri mu amakumi abiri.
Entambula y’omalayika omusooka, nga bwe kiri ne entambula y’omalayika owesatu, yatandika ku “mulembe gw’enkomerero”—omalayika omusooka mu 1798 n’omalayika owesatu mu 1989—awali “emirundi musanvu” eza Leevitiko amakumi abiri mu mukaaga gimanyibwa. Akabonero ak’eddaala akiddako mu byafaayo byombi kalambikiddwa okukomekkera kw’emyaka ebikumi bibiri n’amakumi abiri, era nga kimu ku bubonero bw’obunnabbi bw’“emirundi musanvu,” kubanga ebitandikirwamu eby’ebyolesebwa bibiri (chazon ne mareh) bikiikirira ebbanga ly’emyaka ebikumi bibiri n’amakumi abiri erigatta byo wamu.
Okusindikibwa kwa Baibuli ya King James mu 1611, okuteekebwawo mu ngeri entongole kw’obubaka bwa Miller nga bwasindikibwa mu ggazeti ya Vermont Telegraph, okuwandiikibwa kwa Declaration of Independence, n’okusindikibwa kwa “The Time of the End” mu magazini “Our Firm Foundation”, byonna byali ebiwandiiko ebyasindikibwa. Entandikwa n’enkomerero z’ebibanga byombi eby’emyaka bikumi bibiri mu amakumi abiri ziraga nti akabonero k’ebyafaayo ka buli kimu kaali ekiwandiiko ekyasindikibwa. Omuwendo “bikumi bibiri mu amakumi abiri” gwe kabonero k’okuyungibwa okw’obunnabbi, era ebiwandiiko bino bina biyungibwa olw’okuba ebiwandiiko, ate era n’obubaka obulabikirizibwa nga “okwongera obumanyi” mu byafaayo byabyo eby’enjawulo.
Baibuli ey’omwaka gwa 1611 eyimirira okutuusibwa kw’Enjiri okuva mu mbuga z’eggulu eri abantu. Obubaka bwa Miller bwateekebwa mu nteekateeka y’obunnabbi bw’ebiseera, era ebipande bibiri ebitukuvu bya Habakkuku biraga bulungi nti obubaka bwa Miller bwalambululibwa mu bufaananyi ku mirongo gy’ebyafaayo. "Vermont" kitegeeza "ensozi erangi ya kijani", era ng’okusinziira ku kusikirizibwa "kijani" kikiikirira akabonero k’okukkiriza.
Ekirooto kino kyampa essuubi. Omuguwa ogwa langi ya kijani gwakiikirira okukkiriza mu birowoozo byange, era obulungi n’obwangu obuli mu kwesiga Katonda byatandika okuntukirira mu mwoyo gwange. Obumanyirivu n’Okuyigiriza okw’ObuKristo, 28.
Obubaka bwa Miller bwafuulibwa entongole era ne bwatuusibwa okuva mu Ekkanisa ey’obwesigwa, kubanga “olusozi” mu nnaku ez’enkomerero lutegeeza “ekkanisa”.
Era mu nnaku ez’oluvannyuma kijja kubeerawo nti olusozi olw’ennyumba ya Mukama lunaasimbibwa ku ntikko z’ensozi, era lunaatukuzibwa okusinga obusozi; era amawanga gonna galikulukuta okutuuka gyalwo. Era abantu abangi baligenda ne bagamba nti, Mujje, tugende waggulu ku lusozi lwa Mukama, eri ennyumba ya Katonda wa Yakobo; era anaatuyigiriza amakubo ge, era tunaatambulira mu njira ze: kubanga mu Sayuni mwe munaava etteeka, n’ekigambo kya Mukama kuva mu Yerusaalemi. Isaaya 2:2, 3.
Obubaka bwa Miller obw’okugezesa obwategekebwa mu ngeri entongole bwava mu kkanisa ey’abeesigwa, era ekyawandiikibwa ekyitibwa The Telegraph kyayimirira ng’obubaka okuva mu ggulu nga bwe kyakola ne King James Bible; kubanga ekigambo “telegraph,” ekivudde mu bigambo bibiri eby’Oluyonaani, kitegeeza obubaka okuva ewala. Ekigambo ekisooka (tele) kitegeeza “e wala oba okuva ewala,” ate ekya bbiri (grapho), “okuwandiika oba okuteekawo ebyawandiikiddwa.” Bwe bigattibwa wamu bitegeeza “okuwandiika oba okuweereza obubaka nga wali ewala.” Mu 1611, Katonda, okuyita mu kufulumya King James Bible, yatuusa obubaka bwe okuva mu ggulu; era ku nkomerero y’emyaka bikumi bibiri n’amakumi abiri, obubaka bwa Miller, nga bwe bwatandika okutegekebwa mu ngeri entongole mu 1831 mu kyawandiikibwa ky’amawulire ekyitibwa The Vermont Telegraph, nabwo bwatuusa obubaka bwa Katonda okuva mu ggulu. Obubaka obwo bwali “okwongera okumanya” obwaaggulibwa ku “kiseera ky’enkomerero” mu 1798, era ne buzaala enteekateeka ey’omutendera esatu ey’okugezesa eri ab’omu mulembe ogwo. Ebyafaayo ebyo byafaananyiriza ebyafaayo bya Future for America.
Okulangiriro lw’obwetwaze mu 1776, kiraga okutandika kw’ensolo eyava ku ttaka eyogerwako mu Okubikkulirwa 13. Kiraga okutandika kwa Amerika, era mu ngeri eyo kiraga okunyigirizibwa kw’obwetwaze ku nkomerero ya Amerika. Obubaka bwa Future for America (nga erinnya bwe lyeraga), bulambulula enkomerero eyafaananyizibwa mu ntandikwa olw’okufulumizibwa kw’Okulangiriro lw’Obwetwaze. Emyaka 220 oluvannyuma mu 1996, omulimu gw’obuweereza ogwali gufulumya magazini eyitibwa The Time of the End, gwaafuna ekitongole eky’amateeka ekyali kituumibwa dda Future for America. Omwaka ogwo, magazini The Time of the End, eyagattibwa okuva mu biwandiiko ebyali bifulumiziddwa mu lupapula oluyitibwa Our Firm Foundation, yafulumizibwa.
Erinnya ly’obuweereza erya Future for America lyogera ku byafaayo bya Declaration of Independence, kubanga ekiwandiiko ekyo kyalanga entandikwa ya United States, era Yesu bulijjo alaga enkomerero ng’agifananiriza n’entandikwa. Omutwe gw’ekiwandiiko nga gwe ‘The Time of the End’, gwogerera ku byombi: ‘ekiseera ky’enkomerero’ mu 1989, era n’ekkomerero ly’ekiseera eky’okugezesa nga Mikaeri bw’ayimirira. Obubaka obutereezevu obuli mu kiwandiiko (Danyeri 11:40–45) bwaggulwawo nga Soviet Union egudde mu 1989 (ekiseera ky’enkomerero), era ennyiriri ezo ezaggulwawo zaalaga olutambuliro lw’ebyafaayo oluva mu 1989 ne lugenda mu maaso okutuuka ku lunyiriri olusooka olw’omutwe ogw’ekkumi n’ebiri, olulaga Mikaeri ng’ayimirira era ng’ekiseera eky’okugezesa kw’abantu kiggalibwa.
Okuva ku kusindikibwa kwa Declaration of Independence mu 1776 okutuuka ku kusindikibwa kw’emagazini The Time of the End, kikwana emyaka bikumi bibiri mu abiri (220), era entandikwa n’enkomerero byogera ku nsonga z’obunnabbi ezimu. Okusindikibwa kw’emagazini The Time of the End kwakwataganyizibwa nga emitwe egyasooka gyali gasindikiddwa nga ebyawandiiko mu Our Firm Foundation, era kuyimiririra amazima g’obunnabbi nti nga tokwatirira ku mazima ag’ensinziro ag’ekibiina kya Millerite (ge ‘essinziro lyaffe ery’amaanyi’), tekisoboka kutegeera ‘okwongera ku magezi’ ku ‘kiseera eky’enkomerero’ mu 1989.
Akabonero akalabikiddwa nga “ekiseera eky’enkomerero,” n’akabonero akalaga “okufuulibwa entongole kw’obubaka,” mu byafaayo ebifaanaganye eby’okutambuza obubaka bw’omalayika asooka n’omalayika ow’okusatu, byombi birimu ebitundu eby’obunnabbi eby’ “emirundi musanvu” ebyogerwako mu Levitika 26. Akabonero akaddako mu byafaayo ebifaanaganye ke kuweebwa amaanyi kw’obubaka, nga kulagibwa okukka wansi kwa malayika w’Okubikkulirwa ekkumi, ku Agusito 11, 1840, oba kwa malayika w’Okubikkulirwa kkumi n’omunaana, ku Ssebuttemba 11, 2001. Okutuukirira kw’ekibonoobono eky’okubiri ekya Okubikkulirwa omutwe ogw’omwenda kwe kwaleeta malayika w’Okubikkulirwa ekkumi okukka wansi, era okutuukirira kw’ekibonoobono eky’okusatu ekya Okubikkulirwa omutwe ogw’ekkumi kwe kwaleeta malayika w’Okubikkulirwa kkumi n’omunaana okukka wansi.
Mu byafaayo ebifaanagana, enkuba ey’oluvannyuma etandika ‘okutontomera’ mu kiseera malayika bw’akka. Mu kiseera ekyo obubaka ‘bufuna amaanyi’ olw’okukakasibwa kw’ekintu ekyalangiirirwa okubaawo. Eri Abamillerite, kyali okukoma kw’obuyinza obusukkiridde bwa Ottoman, mu kutuukirira kw’obunnabbi bw’ebbanga obw’Islamu obw’Olutawaana olw’okubiri mu Okubikkulirwa essuula mwenda, olunyiriri kkumi na ttaano. Eri ekibiina ky’aba 144,000, kyali ‘okusunguwala kw’amawanga,’ obunnabbi obw’Islamu obw’Olutawaana olw’okusatu obuli mu kiseera ky’ekkonde ery’omusanvu mu Okubikkulirwa essuula kkumi, olunyiriri musanvu, ekyo kye kyatuukirira lwe byasambulwa ebizimbe ebinene eby’e New York City.
Buli kimu ku biragiro ebikulu by’ebyafaayo eby’efaanagana kirina enkwatagana etereevu n’omulimu gw’Omubalirizi Omuwuunyisa, ateeka omukono gwe ku nkwatagana wakati w’ebyolesebwa ebiri ebiraga emyaka 2300 n’emyaka 2520. Abalinzi b’obunnabbi abayimirizibwa mu kiseera ky’okukkira kw’omulayika bafuuyira ekkondeere ery’okulabula eririmu obubaka eri Laodicea, era mu 1856 obubaka buno bwaggatibwa butereevu ku kuggulwawo kw’omusana omusinga ogw’ “emirundi musanvu.” Akabonero akalagira ekkubo aka “amabawo abiri ga Habakkuku,” akaakikirirwa ku bipande by’abatandisi eby’omwaka 1843 n’eby’omwaka 1850, ebyombi ebiraga “emirundi musanvu” mu bifaananyi, kaatuuka wakati w’okukkira kw’omulayika n’ “okuvuddemu essuubi okwasooka” mu buli byafaayo eby’efaanagana.
Akabonero akalaga ekkubo aka "ebbanga ery'okulindirira" kagattiddwa butereevu ku bunnabbi bw’omwaka gwa 1843 obw’ataatuukirira, era obwo bwali obunnabbi obwategeeza okutuukirizibwa kw’emyaka enkumi bbiri mu bikumi bisatu, era n’emyaka enkumi bbiri mu bikumi bitaano n’amakumi abiri. Obubaka bw'Okukaaba okw'omu ttumbi bwategeeza nti okutuukirizibwa kw’ebbanga ebyo ebibiri eby’obunnabbi kwali kumpi nnyo. Oluggi "olw’ekiseera" oluggaddwawo ku kabonero akasembayo lulaga okutuukirizibwa kw’ebbanga ebyo ebibiri eby’obunnabbi, era lulumaka we watandikira okufuuwa akagombe ak’omusanvu oba aka Yubire. Akabonero konna akalaga ekkubo mu buli byafaayo byombi kagattiddwa butereevu ku "emirundi musanvu," era "emirundi musanvu" kimeza omuguwa ogugatta ebyafaayo byombi wamu, era ebyafaayo byombi bikiikirira obubaka bw’Enjura ey’oluvannyuma.
Tujja kugenda mu maaso n’okunoonyereza kuno mu kiwandiiko ekiddako.
‘Ku abo abasitazibwa olw’Ekigambo, nga batagondera,’ Kristo abeera libanga ery’okusitaza. Naye ‘ejjinja abakola ennyumba lye baagaana, lyafuuka omutwe gw’ensonda.’ Okufaanana n’ejjinja eryaagaanyizibwa, Kristo mu mulimu gwe ku nsi yaggumira obutamussiza mu maaso n’okunyoomerwa. Yali ‘yanyoomebwa era n’aagaanibwa abantu; omusajja ow’obuyinike, era amanyiddwa ennyo obulumi: . . . yanyoomebwa, era tetwamubalirira.’ Isaiah 53:3. Naye ekiseera kyali kumpi we yagenda okugulumizibwa. Mu kuzuukira okuva mu bafu yali agenda kulangirirwa ‘Mwana wa Katonda ow’amaanyi.’ Romans 1:4. Ku kujja kwe okw’okubiri alibikkulibwa nga Mukama w’eggulu n’ensi. Abo abaali kati bagenda okumussa ku musalaba balitegeera obukulu bwe. Mu maaso g’obutonde bwonna ejjinja eryaagaanyizibwa lirifuuka omutwe gw’ensonda.
Era ku 'oyo yenna gwe linaagwako, linaamulivunula.' Abantu abaagaana Kristo baali bagenda mangu okulaba ekibuga kyabwe n'eggwanga lyabwe nga bizikirizibwa. Ekitiibwa kyabwe kyandimenebwamu, ne kisaanuusibwa ng'effufu mu maaso g'empewo. Kiki ekyabazikiriza Abayudaaya? Kye kyali olwazi lwe singa baalizimbira ku lwo, lyandibadde obukuumi bwabwe. Kye kyali obulungi bwa Katonda obwanyoomerwa, obutuukirivu obwasuulibwa, okusaasira okwakanyalirwako. Abantu baayimirira okujeemera Katonda, era byonna ebyandibadde obulokozi bwabwe byakyuka okuzikiriza kwabwe. Byonna Katonda bye yalagira okubeera obulamu, baabisanga nga bibaleetera okufa. Mu kumussa Kristo ku musaalaba olw'Abayudaaya mwalimu okuzikirira kwa Yerusaalemi. Omusaayi oguyiikiddwa ku Kalivari gwe gwaba obuzito obwabanyika mu kuzikirira mu nsi eno ne mu nsi ejja. Era bwe kityo ku lunaku olukulu olw'enkomerero, nga okusala omusango kugwa ku abo abagaana ekisa kya Katonda. Kristo, olwazi lwabwe olw'okukwasa enkonge, alibirabikira gye bali ng'olusozi olw'okusasula. Ekitiibwa eky'amaaso ge, ekiri obulamu eri abatuukirivu, kiriba eri ababi omuliro ogw'okumalawo. Olw'okwagala okugaaniddwa, ekisa ekyanyoomerwa, omwonoonyi alizikirizibwa.
"Mu bifaananyi bingi era mu kulabula okuddamuddamu, Yesu yalaga ekijja okutuukako eri Abayudaaya olw’okugaana Omwana wa Katonda. Mu bigambo bino yali ayogerera bonna, mu mirembe gyonna, abagaana okumwaniriza ng’Omununuzi waabwe. Okulabula kwonna kibakwatako. Yeekaalu eyaswazibwa, omwana atagonda, abalimi ab’obulimba, n’abazimbi abanyoomi, byonna birina ekifaananyi kyabyo mu eby’okuyitamu bya buli mwonoonyi. Bw’atawenenya, ekibonerezo bye byalaga nga bijja kiba kye." The Desire of Ages, 599, 600.