Mu kiwandiiko ekyayita twalaga Eriya ng’akabonero. Okukkiriziganya n’amateeka ga William Miller, “obubonero” buyinza okuba n’amakulu agasinga gumu. Noolwekyo, Eriya ng’akabonero ayinza era n’okuyimirira ekitundu ekimu mu kabonero ak’obubbiri aka Eriya ne Musa. Akabonero ak’obubbiri aka Eriya ne Musa kayita mu kitabo kyonna ky’Okubikkulirwa, era obutakakasa ku kye akabonero ak’obubbiri ako kalaga kye kuba obutakakasa ku bubaka obusangibwa mu kitabo ky’Okubikkulirwa obuggulwawo katono nga ekiseera eky’okusaasirwa kinaatera okuggalibwa. Olw’ensonga eno, kati tunaayogera mu ngeri entongole ku mpawu ez’obunnabbi ezimanyikiddwa wamu n’akabonero ka Eriya.
Tulina abajulizi basatu ab’enkalakkalira okukakasa ebiranga eby’obunnabbi ebyo. Abo bajulizi be Nnabbi Eriya, Yokaana Omubatiza ne William Miller, nga okusindirirwa kw’Omwoyo Omutukuvu kubalaga ng’ebifaananyi ebisobola okukyusaganyizibwa.
Enkumi za abantu zaatwalibwa okukkiriza amazima agabuulibwa William Miller, era abaddu ba Katonda ne bazuukizibwa mu mwoyo n’amaanyi ga Eriya okulangirira obubaka. Nga Yokaana, omubanjirizi wa Yesu, abo abaabuulira obubaka buno obw’obunywevu ne bawulira nga basaanidde okuteeka ensala ku mizi gy’omuti, ne bayita abantu okuzaala ebibala ebikwatagana n’okwenenya. Obujulirwa bwabwe bwali bwa kuleetera okuzuukuka era okukosa amakanisa mu maanyi, ne bubikkula obw’obuntu bwazo obutuufu. Era bwe wali wawuulirwa okulabula okunywevu okw’okudduka okuva mu busungu obugenda okujja, abangi abaali bagattiddwa n’amakanisa ne bakkiriza obubaka obuwonya; ne balaba okuddayo emabega kwabwe, era ne beekaabira n’amaziga ag’okwenenya ag’amaanyi n’ennaku ennyo ey’omu mmeme, ne beetoowaza mu maaso ga Katonda. Era Omwoyo wa Katonda bwe yatuula ku bo, ne bayamba okulangirira nti, ‘Mutye Katonda, mumuwe ekitiibwa; kubanga essaawa y’okusala kwe omusango etuuse.’ Early Writings, 233.
Eriya, Yokaana Omubatiza ne Miller baawebwa Omwoyo omw’enjawulo ogwabakulungamya era ogwategeeza engeri y’omulimu gwabwe. Obujulizi bwabwe "bwateekebwateekebwa okuzuukusa era okukosa n’amaanyi amakanisa, ne kulabisiza ddala" enneyisa yaago "ey’amazima." Obadde mu mirembe gya Akabu, gya Yokaana Omubatiza oba gya William Miller, amakanisa ge baayogereranga gonna gaalina obuzibe bw’amaaso bwa Lawodikiya obwali bunene era obuzibe nnyo, nga kyava obubaka buno bwetaagika okuba butereevu ng’okutadde "ensuula ku mizi gy’omuti." Kwakwatangamu n’okulangirira okuggwaawo kw’ekiseera eky’okugezesebwa, era eri Yokaana Omubatiza kyali okulabula ku "busungu" obwabadde "bujja." Obubaka bwa Miller obw’okulangirira nti, "Mutinye Katonda, mumuwe ekitiibwa; kubanga essaawa y’omusango gwe etuuse," nabwo bwali okulabula ku busungu obugenda okujja.
Eddoboozi lya Yokaana lyayimusibwa ng’ekkondeere. Omulimu gwe yagabirwa gwali, ‘Obalage abantu bange obujeemu bwabwe, n’ennyumba ya Yakobo ebibi byabwe’ (Isaaya 58:1). Teyali afunye buyigirize bwa bantu. Katonda n’obutonde baali abayigirizi be. Naye waali wetaagibwa omu okutegekera Kristo ekkubo mu maaso ge, alina obugumu okukaza eddoboozi lye ng’abannabbi ab’edda, ng’ayita eggwanga eryonoonefu mu kwenenya.
Eriya yalagira abantu ab’omulembe gwe balonde ku lunaku olwo obanga banaweereza Katonda oba Baali, era abo tebaaddamu kigambo kyonna, ekyo ne kiba nga balonze Baali.
"Tëkyabangawo obwetaavu obusinga okufuna obulabula obwesigwa n’okunenya, n’okukola mu butuufu obutereevu, okusinga mu kaseera kano. Setaani azze wansi n’amaanyi amanene, ng’amanyi nti obudde bwe bubuzeemu. Ajjuza ensi engéro ezisanyusa, era abantu ba Katonda baagala okubategeezebwa ebigambo ebirungi ebisaanagana nabo. Ekibi n’obujeemu tebikyayibwa. Nnalagibwa nti abantu ba Katonda balina okufuba n’obumalirivu obusinga okusindikira emabega enzikiza ey’ayingira. Omulimu ogw’okwekeneenya ennyo ogw’a Mwoyo wa Katonda gwetaagibwa kaakano nga tekibaddeko kufaananako. Obusiru bulina okukunkumulwa. Tulina okuzuukuka okuva mu kusinzira okunaatuletera okuzikirira singa tetukuwakanya. Setaani alina obuyinza obw’amaanyi obutawala emitima. Ababuulizi n’abantu bali mu kabi okuzuulibwa nga bali ku ludda lw’amaanyi g’ennzikiza. Tewali mbeera ya kubeera wakati kaakano. Ffenna tuli ddala ku ludda olutuufu oba ddala ku ludda olutali lutufu. Kristo yagamba: ‘Atali wamu nange ali kunnegana; era atakuŋŋaanyiza nange asasaanya.’" Obujulizi, voliyumu 3, 327.
Yokaana yayita "eggwanga erirudde olubi" mu byafaayo bye "ekika ky'emiinsa." Mu nkomerero, Abawagizi ba Miller baalambulula eggwanga erirudde olubi mu byafaayo byabwe ng' "abawala ba Babulooni." Oba Eriya, Yokaana oba Miller, tewali mu basatu eyali musomi w'eddiini. Bonna baayitibwa okuva mu bulamu obwa bulijjo.
Amazima nga bwe gali mu Yesu, nga bwe yakibuulira ye mu kiseera lwe yali asiikirirwa ekire ekifumvufumvu, kye mazima ddala mu nnaku zaffe zino, era kirikyusa ddala obulowoozo bw’omuwulira, nga bwe kyakyusa obulowoozo mu biseera ebyayita. Kristo yayogera nti, ‘Bwe batawulira Musa n’Abannabbi, tebalikkakanyizibwa, newaakubadde nga waliwo omu azuukidde mu bafu.’ (Lukka 16:31).
Nga abantu, tuteekwa okutereeza ekkubo lya Mukama, nga tukulemberwa n’Omwoyo Omutukuvu mu buyinza bwe obusukkiridde, olw’okusaasaana kw’Enjiri mu bulongoofu bwayo. Omugga gw’amazzi ag’obulamu guliyongera okuzama era okugaziwa mu kkubo lyagwo. Mu nnimiro zonna, ez’okumpi n’eza wala, abantu bajja okuyitibwa okuva mu kulima, ne okuva mu mirimu egy’obusuubuzi egy’obulijjo egibanyigirizamu ebirowoozo, era bajja okuyigirizibwa wamu n’abalina obumanyirivu—abo abategeera amazima. Mu bikolwa eby’ekitalo bya Katonda, ensozi z’obuzibu zijja kuggyibwawo ne zisuulibwa mu nnyanja. Tukole ng’abo abayiseemu omugaso gw’amazima nga bwe kiri mu Yesu.
Waliwo mu kaseera kano olunyiriri lw’ebintu ebinaabikkula nti Katonda ye afuga embeera. Amazima galilangirirwa mu njogera ennyangu, etelimu kubuusabuusa. Abo ababuulira amazima balikola obunyiikivu okulaga amazima mu bulamu obutegekeddwa obulungi n’emboozi ey’okutya Katonda. Era nga bwe bakola bwe batyo, banabeera ba maanyi mu kuwagira amazima, era mu okuliteeka mu nkola mu ngeri ey’ekakasa, nga bwe Katonda yakiragirira.
“Bwe kiba nti abasajja abaamaze okumanya era ne bayigiriza amazima bawugira ne beetwala ku magezi g’abantu, ne bagabira emyoyo egyakyamibwa engero zaabwe ez’obulimba, ddala kituuse ekiseera eri abo abaali bakozzi mu mulimu gw’okubuulira Enjiri, naye abaavaamu ne batwalibwa mu kuddukanya mayumba g’okulya, amaterekero g’emmere, n’emirimu emirala egy’obusuubuzi, okuddayo mu mulongo, ne bayiga Baibuli zaabwe n’obunyiikivu, era nga ekigambo kya Katonda kiri mu mikono gyabwe, okugabira amazima ga Baibuli, emmere ey’Omwoyo, nga bakolagana n’abamalayika b’omu ggulu. Omulimu guno kati gukoowoola nnyo nga gwetaaga bakozi abalondebwa Katonda. Obuyinza obusukkiridde olwo buligamba eri ensozi z’obuzibu nti, Muggibwewo, musuulibwe mu nnyanja.” Paulson Collection, 73, 74.
Eriya, Yokaana ne Miller baali, era bwe kityo bayimirira abasajja abayitibwa okuva mu "ebisinga kuba bya bulijjo" "emirimu," kubanga "abasajja" abaali bayigiriza amazima mu kusooka, mu nkomerero "bakyukira ku magezi g'abantu, ne bagabira emitwe egirimbiddwa endiiro yaabwe ey'engero." Abasajja ab'obulijjo abayitiddwa balireeta "enkozesa entuufu" ey'obunnabbi bwa Bayibuli nga "Katonda bwe yagigaba." Emirundi ebiri, mu kyawandiikibwa kino, Sista White yalaga "ensozi" nga "ensozi ez'obuzibu." Omulimu gw'abo basajja gwalimu n'okuzissa wansi "ensozi zonna." Omulimu ogukolebwa abasajja ab'obulijjo abaayitibwa okuva ku kikumbi mu mbeera ez'obuwombeefu gukikiikirira omulimu ogw'okulambulula enkola entuufu eya Bayibuli, nga guwakanya endiiro z'engero z'abantu ezigabibwa abannaby'eddiini ab'ekiseera ekyo.
Omulimu wa Yokaana Omubatiza n’omulimu gw’abo abavaayo mu nnaku ez’oluvannyuma mu Mwoyo n’amaanyi ga Eriya okuzuukusa abantu okuva mu butafaayo bwabwe, mu bintu bingi biba bimu. Omulimu gwe kifaananyi ky’omulimu oguteekwa okukolebwa mu mulembe guno. Kristo alikomawo omulundi ogw’okubiri okusala omusango ku nsi mu butuukirivu. Abatumwa ba Katonda abaleeta obubaka obw’enkomerero obw’okulabula obugenda okuweebwa ensi, balina okuteekateeka ekkubo ery’okudda kwa Kristo omulundi ogw’okubiri, nga Yokaana bwe yateekateekera ekkubo okujja kwe okalubereberye. Mu mulimu guno ogw’okuteekateeka, ‘buli kiwonvu kiririnnulwa, buli lusozi lulikendeezebwa; ebikyamye biriteereezebwa, n’ebifo ebijeramye birifuuka olusaanu’ kubanga ebyafaayo bigenda kuddamu, era nate ‘ekitiibwa kya Mukama kirirabisibwa, n’omubiri gwonna gulikiraba awamu; kubanga akamwa ka Mukama ke kagamye.’ Southern Watchman, March 21, 1905.
Ebiranga eby’abatereeza basatu Isaaya bye yalaga nti ebiwonvu byonna binaayimusibwa, ensozi zonna zinaakendeezebwa, ebiboggoboggo binaatereezebwa, n’ebifo ebikakanyavu binaafuulibwa ebitereevu. Ekkubo lya Mukama eriteekateekebwa nga ebiwonvu biyimizibwa, ensozi zikendeezebwa, ebiboggoboggo bitereezebwa, n’ebifo ebikakanyavu bifuulibwa ebitereevu, lye amakubo ag’edda.
Eddoboozi ly’oyo akaaba mu ddungu nti, Mutegekere Mukama ekkubo; mugolole mu ddungu oluguudo olukulu eri Katonda waffe. Amaddiba gonna ganaagulumizibwa, n’ensozi zonna n’obusozi bwonna binaakendeezebwa; ebiyongobese binaagololwa, n’ebifo ebiruwawu binaafuuka bitereevu. Era ekitiibwa kya Mukama kinaabikkulibwa, ne abantu bonna banaakiraba awamu; kubanga akamwa ka Mukama kakiyogedde. Isaaya 40:3-5.
Bwe Abayudaaya ab'ennyombo baabuza Yokaana Omubatiza oba ye Eriya eyali asuubirwa okujja, n'abaddamu nti si nze, naye oluvannyuma yeeyanjula ng'oyo eyogerwako mu ebyawandiikibwa bya Isaaya.
Era kino kye bujulirwa bwa Yokaana, Abayudaaya bwe baatumira okuva e Yerusaalemi bakabona n’Abaleevi okumubuuza nti, Ggwe ani? N’akkiriza, n’atagaana; naye n’akkiriza nti, Si nze Kristo. Ne bamubuuza nti, Kale kiki? Ggwe Eriya? N’abagamba nti, Si nze. Ggwe nnabbi oyo? N’addamu nti, Nedda. Awo ne bamugamba nti, Kale ggwe ani, tulyoke tubaddize abo abaatutuma. Ogamba ki ku ggwe mwenyini? N’agamba nti, Nze ddoboozi ly’oyo ayogerera mu ddungu nti, Mutereeze ekkubo lya Mukama, nga nnabbi Isaaya bwe yagamba. Yokaana 1:19-23.
Okuteekateeka ‘ekkubo lya Mukama’ kulambulula enkola bamalayika gye baakulembera Miller okutegeera era okukikozesa, okulongoosa okutegeera kwa Bayibuli ku ‘kkubo’ abantu kwe baalina okutambulirako. Buli ‘lusozi’ lwateekwa okukendeezebwa, kubanga ensozi mu bubaka bw’obunnabbi bwa Bayibuli zirimu amazima agalabika mu kulaba okwasooka ng’agazibu okutegeera. Okutegeera olusozi olutukuvu olw’ekitiibwa oluli mu Danyeri 11:45, kabaka w’Obukiikakkono lw’agezaako okuluwangula, kutandikira ku kumanya olusozi olutukuvu olw’ekitiibwa olwa ddala oluli e Yerusaalemi, olulambulula mu ngeri y’obunnabbi olusozi olutukuvu olw’omwoyo. Okunnyonnyola olusozi oluyitibwa Alamagidoni, ekitegeeza ‘olusozi lwa Megido’, kyetaagisa okugenda e Megido ennyini. Obuzibu bw’obunnabbi obulabibwa ng’obuzibu bujjibwawo nga bakozesa etteeka lino: nti entandikwa y’ekintu eraga enkomerero y’ekintu.
Enkola eyayolesebwa Isaaya, eyogerebwaako Yokaana era eyaateekebwawo Miller, eyimusa ekiwonvu kyonna. Oba nga kye "kiwonvu eky'ekyolesebwa" mu Isaaya 22, "kiwonvu ky'amagumba agafu" mu Ezekyeri oba "kiwonvu kya Yekosafaati" mu kitabo kya Yoweeri, enkola esinziira ku kutegeera okutufu ku nneyisa ya Kristo, nga akiikirirwa nga Palmoni, Omubala ow'ekitalo, mu byafaayo bya Millerite, oba nga Alpha ne Omega, omunnimi ow'ekitalo, mu byafaayo byaffe, ye eyimusa amazima ag'obunnabbi agakiikirirwa mu "ebiwanvu" eby'Ekigambo kya Katonda.
Ebyekontamye ebigenda okugololebwa n’ebifo eby’amagumu ebifuulibwa obutereevu byeraga omulimu ogw’okutereeza empisa n’ennono ezikozesebwa obusaserdooti bwa Laodikiya okuwagira ebyokulya byabwe eby’engero ebyalobeddwa obutwa. Omulimu gwa Eriya gutegeerekebwa bulambulukufu nga gulaga enkola entuufu eya Baibuli, nga gukkontana n’engero z’abannyonnyozi b’eddiini n’abasaserdooti. Omulimu ogwo gukolebwa "bantu ababulijjo," si basaserdooti n’abannyonnyozi b’eddiini abaayigirizibwa. Mu bikwatagana n’obunnabbi eby’abajulirwa bano basatu mulimu era n’ensonga enyangu eno nti Eriya ajja kubeera musajja.
Okutunuulira kuno kuyinza okulabika nga tekwa mugaso, naye nga bwe bagezaako okunyweza engero zaabwe, abayigiriza b’eddiini ab’Adiventisiti batutte akatundu okuva mu byawandiikibwa bya Sister White mwe yawandiika ng’ayogera mu njogera ey’ebiseera eby’omu maaso ku musajja anaajja mu mwoyo n’obuyinza bwa Eriya, ne bagattako engero yaabwe ey’okunnyonnyola ne bagumira ddala nti Sister White yali ayogera ku ye mwennyini.
"Obunnabbi bulina okutuukirizibwa. Mukama agamba: 'Laba, ndibatuma Eriya nnabbi nga tekunnaba kutuuka olunaku olukulu era olw’entiisa lwa Mukama.' Waliwo anaajja mu mwoyo n’amaanyi ga Eriya, [Laba ekyongerwako.] era bw’alabika, abantu bayinza okugamba: 'Oli munyiikivu nnyo; tonnyonnyola Ebyawandiikibwa mu ngeri entuufu. Ka nkutegeeze engeri gy’olina okuyigiriza obubaka bwo.'"
"Waliwo bangi abatayinza okuwawula wakati w’omulimu gwa Katonda n’ogw’omuntu. Nja kuyogera amazima nga Katonda bw’angampa, era kaakano njogera nti, bwe mulyongera okunoonya nsobi, n’okubeeramu omwoyo ogw’obutakkaanya, temujja kutegeera mazima. Yesu yagamba abayigirizwa be nti, ‘Nnina n’ebintu bingi by’okubagamba, naye kaakano temusobola kubigumiikiriza.’ Tebaali mu mbeera ey’okusiima n’okutegeera ebitukuvu n’ebintu eby’obutaggwaawo; naye Yesu yasuubiza okusindika Omuyambi, anaabayigiriza ebintu byonna, era anabajjukiza byonna bye yabagamba eri bo."
Ab’oluganda, tetusaanidde kuteeka okwesiga kwaffe mu muntu. ‘Mukomye ku muntu, omukka gwe guli mu nnyindo ze; kubanga alibalirwangako ki?’ Mwetaagisa okwesigamiza emyoyo gyammwe egitaliimu buyambi ku Yesu. Tekisaanidde ffe okunywa ku nsulo ey’omu kiwonvu nga waliwo ensulo ku lusozi. Tuleke emigga egy’ewansi; tugende eri ensulo ez’ewaggulu. Bw’owulira nga waliwo ekimu ku mazima ky’otomanyi bulungi, oba ky’otomukkaanyaako, kinoonyerezeeko, gereranya Ebyawandiikibwa n’Ebyawandiikibwa, muyimbe okutuuka wansi nnyo mu Kigambo kya Katonda, mussiimise omusingi gw’amazima. Mwetaagisa okuteeka mmwe kennyini n’ebirowoozo byammwe ku kyoto kya Katonda, muggyewo endowooza ze mwateekateeka mu mitwe gyammwe edda, era mukkirize Omwoyo ow’omu ggulu abaluŋŋamye mu mazima gonna. Obujulizi eri Abasumba, 475, 476.
Waliwo agenda okujja mu omwoyo n’amaanyi ga Eriya: Ebigambo bino abantu abamu babikozesezza mu bukyamu ne babiteekera ku muntu omu gwe baalowooza nti agenda kuboneka n’obubaka bw’obunnabbi oluvannyuma lw’obulamu n’omulimu gwa Ellen White. Ebitundu bisatu ebikola wano ekitundu eky’omutwe ‘Muleke Eggulu likulembeze’ byokka byali kitundu kitono ku njogera Ellen White gye yawayo e Battle Creek, Michigan, enkya ya Januwale 29, 1890. Bino byawandiikibwa mu Review and Herald ey’e Febwali 18, 1890, nga byalina omutwe ogugamba nti ‘Engeri y’okusisinkana ensonga y’enjigiriza ewakanyizibwako.’ Ebyatwalibwa okuva mu kiwandiiko kino ebirala, ebyakozesebwa nnyo okujjuzamu emiko egy’enjawulo mu kitabo kino, bisangibwa ku miko 23, 104, 111, 119, 158, 278, ne 386. Ekiwandiiko kyonna kyawandikiddwa nate kyonna bulikimu mu Selected Messages 1:406-416, nga ekitundu ekirimu akatoolo akayitibwa ‘Muleke Eggulu likulembeze’ kaboneka ku miko 412 ne 413. Bwe kisomebwa kyonna, kiba kyangu okulabika nti Ellen White, mu kigambo kino kye yayogera nga wayiseewo ekiseera ekitono ekisukka mu mwaka gumu okuva ku Konferensi e Minneapolis eri ekibiina e Battle Creek, yali ayogerako obuweereza bwe. Abamu baali batandise okunenyeza omulimu gwe. Mwegendereze nti mu akatundu akukulembera akalabikira mu kitabo kino ku muko 475, Ellen White agamba nti:
'Tuyingire mu mbeera mwe obutakkaanya bwonna buggweewo. Bwe ndowooza nti nnina ekitangaala, ndikola omulimu gwange okukiyanjula. Nga bwe mba nneebuuzizza abalala ku bubaka Mukama bw'andinsabye okuwa abantu, oluggi lusobola okuggalwa ne kitangaala ne kirema okutuuka eri abo Katonda be y'akisindikira. Bwe Yesu yayingira mu Yerusaalemi ng'ayebbaala, `ekibinja kyonna ky'abayigirizwa ne batandika okusanyuka era ne batendereza Katonda n'eddoboozi ddene olw'ebikolwa eby'amaanyi byonna bye baalabye; nga boogera nti, Aweereddwa omukisa Kabaka ajja mu linnya lya Mukama: mirembe mu ggulu, n'ekitiibwa mu waggulu ennyo. Era abamu ku Bafalisaayo ab'omu kibiina ne bamugamba nti, Omuyigiriza, nenya abayigirizwa bo. Naye n'abaddamu n'abagamba nti, Mbategeeza nti, singa bano basirika, amayinja galyoka gekaaba amangu ddala' (Luka 19:37-40).
Abayudaaya baagezaako okuziyiza okulangirirwa kw’obubaka obwabadde bwategeezebwa edda mu Kigambo kya Katonda.
Oluvannyuma n’addamu okwogerako ku bumanyirivu bwe obwennyini:
'Obunnabbi bulina okutuukirizibwa. Mukama agamba nti, "Laba, ndibatumira Eriya nnabbi nga tekunnaba kutuuka olunaku lwa Mukama olukulu era olw’entiisa" (Malaki 4:5). Waliwo alina okujja mu mwoyo n’obuyinza bwa Eriya, era bw’anaalabika, abantu bayinza okugamba nti, "Oli munyiikivu nnyo, totonnyonnyola Ebyawandiikibwa mu ngeri entuufu."-Selected Messages, volume 1, 412.
Okuba nti yali ayogerako ku ebyo bye yayitamu ye yennyini, kyeyoleka bulungi mu kitundu ekigoberera, mwe ategeeza nti:
'Nja kugamba amazima nga Katonda bw'angampa....' Ekyongerwako ku Obujulizi eri Abasumba.
Okuba nti Ellen White yateekwa okuddamu eng ero z’obulimba ez’abasomi b’eddiini n’abakulembeze b’ekiseera kye tekiraga bukakafu bwonna nti yeeyalambululanga nga ye ‘omusajja’ eyandijja mu biseera eby’omu maaso mu Mwoyo n’Amaanyi ga Eriya. Wali wa bukakafu bwonna ku baamuwakanya abangi munda mu Abadiventisti abaawalumba enkola gye yakozesa mu nkozesa y’Ebyawandiiko Ebitukuvu? Wali wa gye yagambibwa nti, ‘tofumya amakulu g’Ebyawandiiko mu ngeri entuufu’? Alaga bulungi nti wajja okubeerawo ekikundi ky’abantu ku nkomerero y’ensi abanasobozebwa mu Mwoyo n’Amaanyi ga Eriya, era tewali ngeri yonna entuufu gy’oyinza okugamba nti yalowooza nti ekikundi eky’eddoboozi eddene kya Malayika ow’okusatu kyali kiriwo mu kiseera kye yabuulira ebya mu maaso eby’okweyoleka kw’Amaanyi ga Eriya. Abasomi b’eddiini Abadiventisti ab’e Lawodikiya baagala endiga zaabwe bakkirize nti Mukyala White yali ‘ayogerako’ ku ‘obumanyirivu bwe yennyini’ ng’okutuukirizibwa kwa nnabbi Eriya eyandisindikibbwa nga tannaba kutuuka olunaku olukulu era olw’entiisa olw’Omukama.
Laba, ndibatumira Eriya nnabbi nga tekinaba kutuuka olunaku olukulu era olw'ekitalo olwa Mukama. Malaki 4:5.
Ekimu ku bikwata ku bubonero bw’obunnabbi obwa Eriya nga akabonero kwe kuba nti ayimiriza enkola eya Bayibuli ewakana n’engero z’obulimba eza nnono n’empisa ezisasaanyizibwa obukabona. Omulimu gwe ogw’okutegekera ekkubo (Guno gwe mugendo, mutambuliremu) gutuukirizibwa ng’akozesa enkola eya Bayibuli ewakana n’okuyigiriza kw’obukabona obononefu. Era okusinziira ku bajulizi basatu, Eriya, Yokaana Omubatiza ne Miller; nga kwongereddwako n’obujulizi bwa Sister White ku kulabika kwa Eriya okw’ebiseera ebyali eby’omu maaso, anaabeera musajja, si mukazi. Enkola ya Palmoni ne Alpha ne Omega bw’etegeerekebwa mu ngeri entuufu, terabika nga bukungaanya bwa mateeka ga Bayibuli ag’okuvvuunula Ebyawandiikibwa byokka, wabula ng’ekifaananyi ekituufu ky’empisa za Kristo, kye kitiibwa kye.
Era ekitiibwa kya Mukama kijja kubikkulirwa, n'omubiri gwonna gunaakilaba awamu: kubanga akamwa ka Mukama ke kakiyogedde. Isaaya 40:5.
Enkula yennyini ya Kristo eragibwa mu nkola egenda okukozesebwa mu kutegeera Ekigambo kye, kubanga ye Ekigambo.
Amateeka ga Katonda agali Ewatukuvu mu ggulu gasookera ddala; ebiragiro ebyawandiikibwa ku bipande by’amayinja era ne byawandiikibwa Musa mu Bitabo Ebitaano byali kopi entuufu etalimu nsobi. Abo abaatuuka ku kutegeera ensonga eno ey’omugaso ne baleetebwa okulaba obutukuvu n’obutakyuka bw’amateeka ga Katonda. Ne balaba, nga bwe tebalangako, amaanyi g’ebigambo by’Omulokozi: ‘Okutuusa eggulu n’ensi lwe binaayitawo, tewaliggwa mu Mateeka wadde akanyukuta akatono oba akabonero akatono.’ Matayo 5:18. Amateeka ga Katonda, kubanga gavumbula okwagala kwe era nga ge kopi ey’empisa ze, galina okweyimirizaawo emirembe gyonna, ‘nga omujulirwa omwesigwa mu ggulu.’ Tewali kiragiro na kimu kigibwawo; tewali kanyukuta wadde akabonero akatono akakyusiddwa. Omuwandiisi wa Zabbuli agamba: ‘Emirembe gyonna, ai Mukama, ekigambo kyo kikakasiddwa mu ggulu.’ ‘Ebiragiro bye byonna byesigika; biyimiriddewo emirembe n’emirembe.’ Zabbuli 119:89; 111:7, 8. Olutalo Olukulu, 434.
Nga bwe amateeka ekkumi ge kiwandiiko ekitakyuka ekiraga empisa za Kristo, bwe kityo n’amateeka ag’okunnyonnyola eby’obunnabbi ge kiwandiiko ekitakyuka ekiraga empisa ze.
Tulina okumanya ffe ffennyini obukristaayo bwe buki, amazima kye ki, okukkiriza kwe twafuna kuli ki, n’ebiragiro bya Bayibuli—ebiragiro bye twawereddwa okuva eri obuyinza obusukkiridde. Waliwo bangi abakkiriza nga tebalina nsonga gyebasimbira okukkiriza kwabwe, nga tebalina obujulizi obumala ku mazima g’ensonga. Bwe wabaawo endowooza evaayo egasaana n’ebirowoozo bye baabadde beekozezza edda, bonna baba bategekedde okugikkiriza. Tebalowooza okuva ku kivuddeko okutuuka ku kivuddemu, okukkiriza kwabwe tekulina musingi gw’amazima, era mu kiseera ky’okugezibwa balizuula nti bazimbye ku musenyu.
Oyo abeera asanyufu n’akkiriza nti okumanya kwe okw’essaawa eno okutali kwatuukirivu ku Byawandiikibwa kumumala okulokolebwa, abeera yeewummudde mu bukuusa obw’obulabe obw’okufa. Waliwo bangi abatajjuziddwa bulungi n’ebiwakanya ebiva mu Byawandiikibwa, ebyandibayambye okuzuula ensobi n’okulangira ennono n’obukomisayo bwonna obwateekeddwawo ng’amazima. Setaani aleese endowooza ze mu kusinza Katonda, alyoke avunduze obutereevu bw’Enjiri ya Kristo. Bangi abegamba nti bakkiriza amazima ag’essaawa eno tebamanyi ki ekifuga okukkiriza okwaawaayo edda eri abatukuvu, Kristo mu mmwe, essuubi ly’ekitiibwa. Bateebereza nti balwanirira obubonero obw’edda, naye tebali bagumu era tebafaayo. Tebamanyi kye kitegeeza okutunga mu bumanyirivu bwabwe era okubeera n’omutindo omutuufu ogw’okwagala n’okukkiriza. Si basomi ba Bayibuli abennyongeddeko; balina obugayaavu era batakyetegereza. Bwe zibuka enjawulo z’ebirowoozo ku ebyawandiiko, abo abatayigira nga balina ekigendererwa era abatasazeewo kye bakkiriza bava ku mazima. Kiteekwa okusimbibwa mu mitima gya bonna obwetaavu bw’okunoonya n’obunyiikivu mu mazima ga Katonda, balyoke bamanye nti ddala bamanyi amazima kye kiri. Abamu bagamba nti balina okumanya kungi ne bakkuta n’embeera yaabwe, nga tebalina bugumu bw’omulimu, newaakubadde okwagala okunyiikira eri Katonda n’eri emyoyo Kristo lwe yawaayo obulamu bwe, okusinga eby’abo abatamanyi Katonda. Tebasoma Bayibuli okweyambayo amasavu n’obufuta mu myoyo gyabwe. Tebategeera nti ddala eddoboozi lya Katonda libayogerako. Naye bwe twagala okutegeera ekkubo ery’obulokozi, bwe twagala okulaba okumyansa kw’Enjuba ey’obutuukirivu, tuteekwa okuyiga Byawandiikibwa nga tulina ekigendererwa; kubanga ebisuubizo n’obunnabbi bya Bayibuli bireeta okumyansa okutereevu okw’ekitiibwa okutangaza ku nteekateeka entukuvu ey’okununulwa, ate nga amazima gano amanene tegategeerekebwa bulungi. Ebyawandiikibwa eby’omwaka gwa 1888, omuko 403.
Okuba omukristaayo mu mazima kitegeeza okubeera ng’a Kristo. Ekyawandiikibwa kino kiraga nti "tusaanidde okumanya ku bwaffe kennyini ekikifuula Obukristaayo." Kigamba nti "tusaanidde okumanya" "kiki ekiri amazima." Era "tusaanidde okumanya" "kye ki okukkiriza kwe twafuna." Tusaanidde okumanya "mateeka ga Baibuli - mateeka agatwaweebwa okuva eri obuyinza obw’oku ntikko." Okubeera ng’a Kristo kyetaagisa okumanya mateeka ga Baibuli agatwaweebwa okuva eri obuyinza obw’oku ntikko. Awatali ago mateeka tetusobola kubeera ng’a Kristo, kubanga amateeka agaweebwa obuyinza obw’oku ntikko galaga ddala obuntu bwe.
Ekiranga ekirala kya Eriya kye kukola omulimu ogw’okuteekateekera ekkubo eri omubaka w’endagaano. Eriya akiikirira omulimu ogutuukirizibwa mu byafaayo nga abantu abaali abalondebwa edda balekebwa ku mabbali, ate mu kiseera kye kimu abantu abapya balondwa. Ebyafaayo ebyo bikiikirira omutendera gw’okutukuza oguleeta abantu abakiikirirwa ng’ekiweebwayo ekirongoofu, nga kiwukana n’abantu abaali abalondebwa edda abatayonjo.
Laba, ndisindika omubaka wange, era anaateekateeka ekkubo mu maaso gange; era Mukama gwe munoonya ajja mu bwangu mu yeekaalu ye, era omubaka w’endagaano gwe musanyukira; laba, ajja, bw’ayogera Mukama ow’eggye. Naye ani ayinza okugumira olunaku lw’okujja kwe? era ani ayimirira bw’alabika? kubanga ali ng’omuliro ogw’okunyungulula, era ng’essabbuuni y’omunaaza ebyambalo. Era ajja kutuula ng’oyo anyungulula era ng’atukuza effeeza; era anaatukuza batabani ba Leevi, era anabayungulula ng’azaabu ne ffeeza, balyoke baleetere Mukama ekiweebwayo mu butuukirivu. Awo ekiweebwayo kya Yuda ne Yerusaalemi kinaasanyusa Mukama, nga mu nnaku ez’edda, era ng’emyaka egy’edda. Malaki 3:1-4.
Yokaana Omubatiza yategekera Kristo ekkubo alyoke ajje mu bwangu atukuze yeekaalu ye. Okutukuza kw’eyeekaalu ku ntandikwa ne ku nkomerero y’obuweereza bwa Kristo kwali okutuukirizibwa kw’obunnabbi obuli mu Malaki essuula essatu. Yokaana yali omubaka eyategekera omubaka w’endagaano ekkubo, alyoke atukuze batabani ba Lewi.
Mu kwoza yeekaalu, Yesu yali alangirira obuvunaanyizibwa bwe ng’a Mesiya, era ng’atandika omulimu gwe. Yeekaalu eyo, eyazimbibwa okubeerwamu Obubeera bwa Katonda, yategekebwa okubeera eky’okuyigiriza eri Isirayiri n’ensi yonna. Okuva emirembe gyonna kyali ekigendererwa kya Katonda nti buli ekitonde, okuva ku muserafi omumulikivu era omutukuvu okutuuka ku muntu, kibeere yeekaalu ey’Okutuurirwamu Omutonzi. Olw’ekibi, obuntu bwava okuba yeekaalu ya Katonda. Nga guzimuse era ngwonoonebwa olw’obubi, omutima gwa muntu tewakyalaza ekitiibwa kya Oyo Omutukuvu. Naye olw’okufuuka omuntu kwa Mwana wa Katonda, ekigendererwa ky’eggulu kituukirizibwa. Katonda atuula mu bantu, era mu kisa eky’obulokozi omutima gwa muntu guddamu okubeera yeekaalu ye. Katonda yateekateeka nti yeekaalu e Yerusaalemi ebeerenga obujulizi obutayosa ku lugendo lw’ekitiibwa olugguliddwa buli mwoyo. Naye Abayudaaya tebaategeera amakulu g’ekizimbe kye baanyumirizangamu nnyo n’okwenyumiriza. Tebaweewaayo okubeera yeekaalu entukuvu eri Omwoyo Omutukuvu. Embuga z’yeekaalu e Yerusaalemi, nga zijjudde enduvuumo y’obusuubuzi obutali butukuvu, zaalabirira ddala nnamaddala yeekaalu y’omutima, eyali eyonoonebwa olw’okubeeramu okwegomba kw’omubiri n’ebirowoozo ebitatukuvu. Mu kwoza yeekaalu ku bagula n’abatunda b’ensi, Yesu yalangirira omulimu gwe ogw’okutukuza omutima okuva mu kivundu ky’ekibi—okuva mu byegomba by’ensi, mu byegomba eby’okwefaako wekka, n’emize emibi egyonoonya emmeeme. ‘Mukama gwe munaanoonya alijjira mangu mu yeekaalu ye, era Omubaka w’endagaano gwe musanyukira; laba, alijja, bw’ayogera Mukama ow’eggye. Naye ani ayinza okugumira olunaku lw’okujja kwe? era ani ayimirira bwe yeeraga? kubanga ali ng’omuliro gw’omuwoozya, era ng’asabbuuni gw’omunaaza engoye: era alituula ng’omuwoozya n’omutukuza w’efeeza: era alitukuza batabani ba Lewi, n’abayonja ng’azzabu n’efeeza.’ Malaki 3:1-3.” The Desire of Ages, 161.
Yokaana Omubatiza yali omubaka eyateekateeka ekkubo eri Kristo okujja mu bwangu n’okutukuza yeekaalu ye, era William Miller yatuukiriza omulimu ogwe kimu ogw’okuteekateeka Kristo okujja mu bwangu mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo nga 22 Okitobba 1844.
Okujja kwa Kristo ng’Kabona Asinga Obukulu waffe mu Kifo Ekitukuvu Ennyo, olw’okutukuza Eky’Obutukuvu, nga bwe kulagibwa mu Danieri 8:14; okujja kw’Omwana w’omuntu eri Oyo Owakadde w’Ennaku, nga bwe kulagiddwa mu Danieri 7:13; n’okujja kwa Mukama mu Yeekaalu ye, nga bwe kwalagulwa Malaki, byonna bye biraga ekintu kye kimu; era kino kiragibwa ne mu kujja kw’Omugole ku mbaga y’obugole, Kristo bwe yakiyogera mu kigambo ekifaananyi ky’abawala abatali bafumbo kkumi, mu Matayo 25. The Great Controversy, 426.
Yokaana ne Miller baakiikirira okutukuza okwalagirwa mu bubaka bwa Malaki, okuli kati mu kutuukirizibwa mu byafaayo byaffe eby’ensangi zino.
Nnabbi agamba nti, ‘Nalaba malayika omulala ng’akka okuva mu ggulu, ng’alina amaanyi amanene; n’ensi ne yaka olw’ekitiibwa kye. N’akaaba nnyo n’eddoboozi ery’amaanyi, ng’agamba nti, Babulooni Enene agudde, agudde, era afuuse ekifo mwe babeerera baddayimooni’ (Okubikkulirwa 18:1, 2). Kino kye ky’obubaka kye kimu ekyaweebwa omulayika ow’okubiri. Babulooni agudde, ‘kubanga yanywesa amawanga gonna omwenge ogw’obusuungu bw’obwenzi bwe’ (Okubikkulirwa 14:8). Omwenge ogwo gwe ki?-Enjigiriza ze ez’obulimba. Yawadde ensi Sabata ey’obulimba mu kifo kya Sabata ey’ekiragiro eky’okuna, era azze ng’addamu okubuulira ekirimba Setaani kye yasooka okugamba Eva mu Edeni—obutafa kwa emeeme obw’obutonde. Ensobi nnyingi ezifanagana nazo azisaasaanyizza nnyo, ‘ng’ayigiriza ebiragiro by’abantu okuba enjigiriza’ (Matayo 15:9).
Nga Yesu atandise obuweereza bwe mu lwatu, n’asanirira Yeekaalu ng’agigyamu ebikolwa ebyaswaza obutukuvu bwayo. Mu bikolwa ebyasembayo eby’obuweereza bwe mwalimu okusanirira Yeekaalu omulundi ogwokubiri. Bwe kityo, mu mulimu ogwasembayo ogw’okulabula ensi, amakanisa gaweebwa obuyitibwa bubiri obw’awukana. Obubaka bw’omulayika ow’okubiri bweguno nti, ‘Babulooni agudde, agudde, ekibuga ekyo ekikulu, kubanga yafunyisa amawanga gonna okunywa omwenge ogw’obusungu bw’obwenzi bwayo’ (Okubikkulirwa 14:8). Era mu ddoboozi erigulumivu ery’obubaka bw’omulayika ow’okusatu wawuulirwa eddoboozi okuva mu ggulu nga ligamba nti, ‘Mufulume mu gye, abantu bange, muleme okubeera bagabo mu bibi bye, era muleme okufuna ku bikolimo bye. Kubanga ebibi bye bituuse mu ggulu, era Katonda ajjukidde ebikolwa eby’obukyamu byayo’ (Okubikkulirwa 18:4, 5). Obubaka Obulondeddwa, kitabo 2, 118.
Okutukuza yeekaalu okubiri okw’obuweereza bwa Kristo, n’okutukuza yeekaalu okubiri okw’ebyafaayo by’Abamillerite, byali okutuukirizibwa kw’ebigambo bya Malaki essuula esatu era byalaga ku kutukuza yeekaalu okubiri okw’atandika nga 11 Sebutemba 2001, nga ebizimbe ebikulu eby’ekibuga New York byasuulibwa wansi olw’okukwatako kw’Omukono gwa Katonda, era Malayika ow’amaanyi ow’Okubikkulirwa essuula kkumi n’omunaana yakka okumanyisa ensi n’ekitiibwa kye. Wamu n’ebirala, kino kimenyaamu eng ero z’obulimba ez’ewaibwa abayigirize b’eddiini ba Lawodikiya mu Adiventisimu abagamba nti Ellen White ye nnabbi Eriya eyandijja nga tannatuuka olunaku olukulu era olw’entiisa lwa Mukama. Okutukuza yeekaalu okubaawo nga Malayika ow’Okubikkulirwa essuula kkumi n’omunaana yakka kwatandika nga wayiseewo emyaka kinaana mu mukaaga oluvannyuma lwa kuziikibwa kwa Ellen White.
Yokaana Omubatizi n’abayigirizwa be, Miller n’Abamillerite, era ne Future for America, bakiikirira ababaka abategekera ekkubo Omubaka w’Endagaano okujja mu bwangu mu Yeekaalu ye, n’agitukuza ng’agiggyamu okwonoonwa okw’okusobya ku bitukuvu.
Eriya ng’akabonero ayimirira omusajja. Ayimirira omusajja ayayitibwa okuva mu bulamu obwa bulijjo, so si musomesa wa by’eddiini ow’obwakabona. Obuweereza bwe bulaga enkola entuufu ey’Bayibuli, nga kye amateeka agawereddwa okuva eri obuyinza obwawaggulu ddala. Obuweereza bwe buli mu kusoomooza enkola y’obwakabona obw’e Lawodikiya obuliwo kaakano ey’ensongandyo, obuwangwa n’ennono. Ateekateeka ekkubo ery’enteekateeka y’okutukuza eyimusa abantu abaalondebwa abapya okuva mu bisigalira by’abantu abaalondebwa abayisiddwaawo. Okutukuza kuno kutegekeddwa mu ngeri ey’okubeera eky’amangu.
Eriya era akiikirira omulimu gw’obuweereza Katonda gw’ateekawo ddala era n’agukakasa ng’obuweereza bwa Katonda obwokka.
Tujja kulaga kino mu byafaayo by’Abamillerite mu kiwandiiko ekiddako.
Era kyabaawo mu kiseera eky’okuwaayo ekiweebwayo eky’akawungeezi, ne Eriya nnabbi n’asembera, n’agamba nti, Ai Mukama Katonda wa Ibulayimu, Isaaka, ne Isirayiri, kibeere kimanyiddwa leero nti ggwe Katonda mu Isirayiri, era nti nze ndi omuweereza wo, era nti byonna bino mbikoze ku kigambo kyo. 1 Bassekabaka 18:36.