Twamaliriza ekiwandiiko ekyasembayo n’ekitundu ekikwata ku ‘omwoyo ogw’obulimba.’ Ekiddirira kino kye kimu ku bitundu ebiva mu kitundu ekyo.
Abasumba abatatukuzibwa bateesimbidde ku Katonda. Batendereza Kristo ne katonda w’ensi eno mu kamwa kamu. Nga bwe bagamba mu bigambo nti baamukkiriza Kristo, naye beegatta ku Balaba, era n’ebikolwa byabwe bigamba nti, ‘Si omusajja ono, wabula Balaba.’ Abo bonna abasoma emigambo gino, mwegendereze. Sitaani yewanjagira ku by’ayinza okukola. Alowooza okusaanyaawo obumu Kristo kwe yasabira okubeerawo mu Kkanisa ye. Agamba nti, ‘Nditambula ne mbe omwoyo ow’obulimba okulimba abo b’nsobola, okunenya, n’okusalira omusango, n’okutimbatimba.’ Ekkanisa eyafunye omusana omungi n’obujulizi obw’amaanyi bwe bwewa ekifo omwana w’obulimba n’omujulizi w’obulimba, ekkanisa eyo ejja kuleka obubaka Mukama bwe yatumye, era ejja okukkiriza ebyogera ebitalina nsinziro, n’ebiteeberezebwa eby’obulimba, n’enjigiriza ezikyamu. Sitaani aseka obusirusiru bwabwe, kubanga amanyi amazima bwe kiri. Obujulizi eri Abasumba, 409.
Kale “mwana w’obulimba n’okujulirwa okw’obulimba ayanjirizibwe mu kkanisa eyafunye omusana omungi, obujulirwa obungi, era kkanisa eyo esuddewo obubaka Mukama bwe yatuma, ne ewaniriza ebigambo ebitaliimu magezi ddala, n’ebirowoozo eby’obulimba n’ebiyigiriza eby’obulimba.” Mu 1863, Adiventizimu ey’aba Millerite “yaddayo” eri enkola entaliimu magezi era ey’obulimba eyakozesebwanga mu buProtestanti obwava ku mazima, ne egaana okulambulula kwa William Miller ku “emirundi musanvu” egyo mu Leevitiko 26. Ensonga ey’okuddayo yalabirizibwa abajeemu mu Okubala 14, bwe baasalawo okulonda omuduumizi ne baddayo e Misiri.
Ne bagambagana nti, Ka tulonde omukulembeze, tudeyo e Misiri. Okubala 14:4.
Ensonga ey’“okuddayo” mu BuProtesitanti obwajeemu nayo yalabirizibwa mu Yeremiya, bwe yagambibwa mu Ssuula ey’ekkumi n’ettaano nti Abaprotesitanti abagudde bayinza okudda gy’ali, naye ye teyalina “kuddayo” eri bo.
Satuula mu lukiiko lw’abasekerera, era ssaasanyuka; natuula nzekka olw’omukono gwo: kubanga wanjuzizza obusungu. Lwaki obulumi bwange obutaggwaawo, n’ekiwundu kyange ekitawoneka, ekigaana okuwonyebwa? Onooliba ddala eri nze ng’omulimba, era ng’amazzi agagwamu? Kale bw’ati bw’ayogera Mukama, bwe okomawo, nnaakuzza nate, era oneeyimiranga mu maaso gange: era bw’osunsula eky’omuwendo okuva mu ekitali kya muwendo, onoba ng’akamwa kange: baleke baddire gy’oli; naye ggwe tobaddeeranga gye bali. Era nnaakufuula eri abantu bano olukomera olw’ekikomo olunywezeddwa: era balirwana naawe, naye tebalikuwangula: kubanga ndi naawe okukulokola n’okukununula, bw’ayogera Mukama. Yeremiya 15:17-20.
Oboolyawo ekyokulabirako ky’obunnabbi ekitegeerekeka ennyo ku musingi gw’obutaddayo mu BuProtestanti obw’obujeemu kisangibwa mu lugero lw’omunabbi atagondera, eyatuusa obubaka bw’okunenya eri Jeroboam, kabaka asooka w’ebika kkumi eby’obukiikakkono.
Awo kabaka n’agamba omusajja wa Katonda nti, Jjangu ewange, oweekuzeemu amaanyi, era nnaakukuwa empeera. Naye omusajja wa Katonda n’agamba kabaka nti, Ne bwe wandimpadde ekitundu ky’ennyumba yo, sijja kuyingira naawe, so sijja kulya mugaati wadde okunywa amazzi mu kifo kino: Kubanga bwe yandagira Mukama mu kigambo kye ng’agamba nti, Tolyanga mugaati, wadde okunywa amazzi, so tokkomawo mu kkubo lwe wajjira. Awo n’agenda mu kkubo ekirala, n’ataddayo mu kkubo lwe yajjira e Beseri. 1 Bassekabaka 13:7-10.
Nnabbi atagondera yalagirwa okuva eri Katonda obutadda mu kkubo lyeyajjaako. ObuAdiventisiti bw’Abamillerite bwava mu ObuProtesitanti obukiikirirwa Sardisi, era tebaalina kuddayo. Newaakubadde nnabbi atagondera yali amanyi bulungi nti teyalina kuddayo mu kkubo lyeyajjaako, nnabbi w’obulimba mu bwakabaka bwa Yerobowaamu yamugamba nti Katonda agambye nti nnabbi atagondera adde mu maka g’oyo nnabbi w’obulimba alye naye. Wadde nga Katonda yamulagiridde, yakikola bwe kityo nyini. Bwe yatandika okulya emmere y’oyo nnabbi w’obulimba, Baibuli egamba bulambulukufu nti nnabbi ow’e Samaliya yalimba.
Kale waaliwo nnabbi mukadde abeera e Beteri; n’abaana be ne bajja ne bamutegeeza ebikolwa byonna omusajja wa Katonda bye yakola olunaku olwo e Beteri; era n’ebigambo bye yayogedde eri kabaka ne babitegeeza kitaabwe. Kitaabwe n’abagamba nti, Yayitira mu kkubo ki? Kubanga abaana be baalabye ekkubo omusajja wa Katonda eyava mu Yuda mwe yayita. N’agamba abaana be nti, Munsibire endogoyi. Ne bamusibira endogoyi; n’agyebagala, n’agoberera omusajja wa Katonda, n’amusanga ng’atudde wansi w’omusambya; n’amugamba nti, Ggwe oli omusajja wa Katonda eyava mu Yuda? N’ayogera nti, Ndi. Awo n’amugamba nti, Jjangu ewange olye omugaati. N’amugamba nti, Siriddayo naawe, wadde okuyingira naawe; era sirirya mugaati so siinywa mazzi naawe mu kifo kino; kubanga mu Kigambo kya Mukama mwe nnagambibwa nti, Tolirya mugaati newankubadde onnywe amazzi eyo, so tokyuddira ku kkubo lye wayitamu okujja. N’amugamba nti, Nange ndi nnabbi nga ggwe; era malayika yannyogerera mu Kigambo kya Mukama ng’agamba nti, Omuzze naye ewange, alye omugaati anywe amazzi. Naye yamulimba. Bwe kityo n’addayo naye, n’alyayo omugaati mu nnyumba ye, n’anywa amazzi. 1 Bakabaka 13:11-19.
Nnabbi atagondera yalya n’anywa ne nnabbi omulimba ow’e Samaliya, nga kino kitegeeza nti yakkiriza obubaka bwa nnabbi omujeemu, n’agaanira obubaka bwa Mukama. Obubaka bwe yali amaze okuwa mu bwesigwa ku lunaku olwo ddala. Yamanyi bulungi nnyo nti teyalina kuddayo, naye n’addayo bwe kityo. Sister White atutegeeza nti singa “omwana w’obulimba n’omujulizi ow’obulimba” ayanirizibwa mu kanisa akaafunye omusana omungi n’obukakafu obukulu, kanisa ako kajja kusuula bweru obubaka Mukama bwe yatuma. Mu byafaayo by’Abamilleriiti, malayika ow’olubereberye yali amaze okumasamasa ensi n’ekitiibwa kye. Mu 1840, obubaka bwa malayika ow’olubereberye bwatuusibwa mu buli kifo kya misoni mu nsi yonna.
"Amawulire g’okujja kwa Mukama okumpi mu maanyi n’ekitiibwa ekinene mu nsi yaffe mazima, era mu 1840 amaloboozi amangi gaayimusibwa mu kulangirira kw’ago." Manuscript Releases, Volyumu 9, 134.
Oluvannyuma lw’ekiseera kitono, Millerite Adventism ne baddayo ku “bulimba” bw’enkola ey’ObuProtestanti obuvudde mu ddiini, era ne basuula “obubaka bwa Mukama” Katonda bwe yatuma ng’ayita mu William Miller. Ne basuula obubaka bwa Musa nga bwe bwaleetebwa Eriya, era “obulimba” obwaweerwa ku ntandikwa mu ebyafaayo bya Millerite bulaga “obulimba” obukkirizibwa ku nkomerero; “obulimba” obuleeta okulimbibwa okunene eri Adventism ey’e Laodikea.
Era n’obulimba bwonna obw’obutali butuukirivu mu abo abazikirira; kubanga tebaakkiriza okwagala kw’amazima, balyoke balokoke. Era olw’ensonga eno Katonda alibatumira obulimba obw’amaanyi, balyoke bakkirize obulimba: balyoke bonna basalirwe omusango, abo abaatakkiriza amazima, naye ne basanyukira mu butali butuukirivu. 2 Abatesalonika 2:10-12.
Tugezaako okulaga ekifo kya Eriya ng’akabonero akakwatanibwa n’ebyafaayo ebifanaganako eby’empondo ya ObuProtestanti n’eya ObuRepubulikani mu kiseera obwakabaka obw’omukaaga mu bunnabbi bwa Bayibuli lwe bufuga. Obuzibu mu kuleeta wamu mu ngeri ey’obunnabbi ensonga zonna ez’omu 1863, nga nze bwe mbiraba, kwe kuba nti waliwo emirongo egy’enjawulo egyekwatagana egituuka kumpi n’ekiteeso ky’endowooza ey’okwetooloola. Endowooza entereevu ye y’engeri esinga obulungi, naye okuzuula amazima agatukuvu n’obuyungo obuli wakati w’ago kikolwa kizibu, kubanga bisangibwa mu Bayibuli ‘wano katono ne wali katono.’
Ani gw’anaayigiriza obumanyi? Era ani gw’anaaleetera okutegeera obuyigiriza? Abo abavudde ku mata, era abaggyiddwa ku mabere. Kubanga ekiragiro ku kiragiro, ekiragiro ku kiragiro; olunyiriri ku linyiriri, olunyiriri ku linyiriri; wano katono, eyo katono. Isaaya 28:9, 10.
Kiba era omulimu omuzibu bwe kiba nti abo b’ogenderera okuyogerera bazingiddwa mu abo abamanyi ddala amazima ag’enkizo g’oyogerako, ate ne mu balala abapya ku byonna. Ebisinga obungi ku mazima ge ndagala okubaanjulira mu bufunze mu kiwandiiko kino gasangibwa mu ‘Tables’ za Habakkuku. Okutya okulabika ng’akozesa ‘endowooza eweetooloola’, njja kubategeeza gyetugenda nga tetunnatuuka eyo.
Mu 1863, ObuAdiventisimu bwa Millerite obwa Laodicea bwateekawo ekifaananyi eky’obuggya. Ekifaananyi eky’obuggya kiyimirira omulembe ogusooka mu mirembe ennya gy’obuAdiventisimu obwa Laodicea.
Awo n’aŋŋamba nti, Mwana w’omuntu, yimusa kaakano amaaso go otunuulire e bukiikakkono. Ne nnyimusa amaaso gange ne ntunuulira e bukiikakkono, era, laba, e bukiikakkono ku wankaaki w’ekyoto, mu mulyango, waaliwo ekifaananyi kino eky’obuggya. Ezeekyeri 8:5.
Emirembe ennya egy’Ekkanisa y’Abadiventisiti ab’Olunaku olw’Omusanvu giragibwa mu bitundu eby’enjawulo eby’Ebyawandiikibwa, naye nkozesa Ezekyeri essuula munaana nga eky’okukwatirako ekikulu. Ensonga y’ekyo ye nti essuula munaana etwala mu ssuula mwenda. Mu Ezekyeri essuula mwenda, okuteekebwako akabonero kw’abantu 144,000 kulagiddwa, era mu Testimonies, volume five, Sister White alambulula bulungi kino. Mu ebyo bye yawandiika, Sister White ayogerako obulungi ku bika bibiri by’abasinza e Yerusaalemi mu kiseera okuteekebwako akabonero bwe kiba kikolebwa. Ezekyeri naye akola kye kimu, era ekibiina ekitafuna akabonero kiragibwa mu ssuula munaana.
Ekibinja ky'abo abatalumirwa mitima olw'okukendeera kwabwe mu by'omwoyo, so nga tebakungubagira ebibi by'abalala, balisigala nga tebalina akasindiikizo ka Katonda. Mukama alagira ababaka be, abasajja abalina eby'okutta mu ngalo zaabwe: 'Mumugoberere okuyita mu kibuga, mukube; amaaso gammwe tegasaasire, so temusaasire; muttire ddala abakadde n'abavubuka, n'abawala, n'abaana abato, n'abakazi; naye temusemberera muntu yenna aliko akabonero; era mutandikire w'ewatukuvu wange. Awo ne batandika n'abasajja abakadde abaali mu maaso g'ennyumba.'
Wano tulaba nti ekkanisa—ekifo ekitukuvu kya Mukama—ye yasooka nnyo okuwulira ekikoono ky’obusungu bwa Katonda. Abasajja abakadde, abo Katonda be yawa omusana mungi era abaayimirira ng’abakuumi b’eby’omwoyo by’abantu, baali bahemudde obwesige obwabateekebwako. Baali bakkirizza nti tetusaanira kulindirira byewuunyo wadde okulabikirawo okw’enjawulo kw’amaanyi ga Katonda nga bwe kyali mu nnaku ez’edda. Embeera ziyuse. Ebigambo bino byanjiriza obutakkiriza bwabwe, ne bagamba nti: Mukama talikola bulungi, newankubadde obubi. Ali wa kisa nnyo okusalira abantu be omusango. Noolwekyo, ‘Emirembe n’obutebenkevu’ kye kiwulirwa okuva mu bantu abataliddamu okuyimusa eddoboozi lyabwe ng’ennyanga okulaga abantu ba Katonda ebyonoono byabwe, n’enju ya Yakobo ebibi byabwe. Embwa ezitaliiko ddoboozi, ezitaakaaba, ze ziwulira okusasulwa mu bwenkanya okuva eri Katonda eyasunguwaziddwa. Abasajja, abawala, n’abaana abato, bonna bazikirira wamu. Obujulizi, omuzingo 5, omuko 211.
Omutwe ogw’omunaana gulambulula abo ab’e Yerusaalemi—‘ekkanisa’—aba mu mulembe ogw’okuna mu mirembe ennya, abalabibwa nga bavuunama eri enjuba.
Era n’anzingiza mu luggya lw’omunda olw’ennyumba ya Mukama; ne laba, ku mulyango gwa yeekaalu ya Mukama, wakati w’ekisasi n’ekyoto, waaliwo abasajja nga amakumi abiri mu ttaano, nga baddirizza yeekaalu ya Mukama emabega, amaaso gaabwe nga gatunulidde ebuvanjuba; ne basinza enjuba ebuvanjuba. Awo n’angamba nti, Olabye kino, ai mwana w’omuntu? Kye kintu kitono eri ennyumba ya Yuda okukola ebikolwa eby’omuzizo bye bakolera wano? kubanga bajjuze ensi obukambwe, era baddemu okunsunguwaza; era, laba, bateeka ettabi ku nnyindo yaabwe. N’olwekyo nange ndikola mu busungu: eriiso lyange terisaasira, era sijja kussaasira; newankubadde bwe banaakaaba mu matu gange n’eddoboozi ddene, siribawulira. Ezekyeri 8:16-18.
Okufaananako n’amawulire amabi g’abanoonyi b’ettaka kkumi, abakulembeze b’obujeemu amakumi abiri mu ttaano abasinza enjuba, “banyizza” Mukama ne bamusunguwaza. Etteeka lya Ssande lye “lunaku lw’okunyiiza” bannabbi lwe balaga nga lukyali mu maaso. Essuula ey’omwenda enyonyola abo abafuna akasannyizo ka Katonda mu kiseera kye kimu, kubanga kiri kya kuddamu n’okugaziya eby’omu ssuula ey’omunaana.
"Okuteekebwako akabonero eri abaweereza ba Katonda [Okubikkulirwa omutwe ogw'omusanvu] kye kimu ekyalabisibwa Ezekyeri mu kwolesebwa." Testimonies to Ministers, 445.
Mu 1863, omulembe ogwasooka gw’ObuAdiventisiti bw’eLaodikea gwatandika okuzungera mu ddungu. Ebyafaayo eby’obunnabbi ebyalaga nti ekifaananyi ekireetera obuggya mu 1863 kyali ennyana eya zaabu ya Alooni. Obubonero bw’obunnabbi obw’ennyana eya zaabu bwe buno: yali ekifaananyi ky’ensolo, era yali ya zaabu. Zaabu kye kabonero kya Babulooni; n’olwekyo ennyana eya zaabu ya Alooni yali ekifaananyi ky’ensolo eya Babulooni. Ekifaananyi ky’ensolo kitegekerwa bwokka ng’okwegatta kwa ekkanisa ne gavumenti, nga ekkanisa y’efuga obwegatta obwo.
Naye “ekifaananyi eri ensolo” kye ki? Era kinaakolebwawo kitya? Ekifaananyi kikolebwa ensolo erina enkoona ebbiri, era kiba ekifaananyi eri ensolo. Kiyitibwanso ekifaananyi ky’ensolo. Bwe kityo, okutegeera ekifaananyi bwe kiri n’engeri gye kinaakolebwamu tusaanidde okwekenneenya obutonde bw’ensolo yennyini—obufuzi bwa Papa.
Ekkanisa ey’ensooka bwe yonooneka, ng’evudde ku bwangu bw’Enjiri era nga yakiriza emikolo n’empisa z’abapagani, yafiirwa Omwoyo n’amaanyi ga Katonda; era, olw’okwagala okulamulira emitima gy’abantu, yanoonya obuwagizi bw’obuyinza bwa gavumenti. Ebyavaamu byali Obwa Papa, ekkanisa eyafuga obuyinza bwa gavumenti ne ebukozesa okutuukiriza ebigendererwa byayo, okusingira ddala mu kubonereza 'obuyigirize obuzikyamu.' Okusobola okuteekawo ekifaananyi ky’ekisolo mu United States, obuyinza bw’eddiini bulina okufuga gavumenti ey’obwannansi mu ngeri nti obuyinza bw’eggwanga nabwo bukozesebwe ekkanisa okutuukiriza ebigendererwa byayo. The Great Controversy, 443.
Ennyana eyakolebwa Alooni yakolebwa mu kiseera Musa lwe yali afuna Amateeka Ekumi. Etteeka ery’okubiri liragira obutasinza ebifaananyi, era lirimu okunnyonnyola mu kitundu ku kikula kya Katonda, bw’erimulaga nga Katonda ow’obuggya.
Toleeteranga ekifaananyi ekyasongosebwa, newakubadde ekifaananyi ky'ekintu kyonna ekiri mu ggulu waggulu, newakubadde ekiri ku nsi wansi, newakubadde ekiri mu mazzi wansi w'ensi: Tolina kukinanamira, newakubadde okukikuweereza: kubanga nze Mukama Katonda wo ndi Katonda omuyivu, nga nsasula ebyonoono bya bajjajja ku baana okutuuka ku kisanja eky'okusatu n'eky'okuna eky'abo abankyawa; era nkola ekisa eri enkumi z'abo abanjagala era abakuuma ebiragiro byange. Okuva 20:4-6.
Ekifaananyi kya Alooni eky’ennyana ya zaabu, nga kiri ekifaananyi ekisinzibwa, kikiikiriza ekifaananyi eky’obuggya, kubanga kyaleeta obusungu obutuukirivu obwaawaliriza Musa okusula wansi n’okumenya amabaale abiri agasooka g’Ebiragiro Ekkumi. Tugenderera okulaga nti chaati ey’efujo ey’omwaka gwa 1863 yakiikirirwa ennyana ya zaabu ya Alooni. Obuggya bwa Katonda bwalabikira ku nnyana ya zaabu ya Alooni, kubanga ennyana ya zaabu yakiikirira katonda wa bulimba. Ennyana yali okukiikirira okw’efujo kwa Katonda. Alooni yalangirira nti yakiikirira bakatonda abaabaggya mu buddu bwa Misiri. Amabaale abiri Musa ge yamenya mu byafaayo ebyo byennyini, gaali “koppi” y’empisa za Katonda ow’amazima, Katonda eyabaggya ddala mu Misiri. Chaati ey’efujo eyakolebwa mu 1863 ye ekifaananyi eky’obuggya, kubanga yamenya amabaale abiri aga Habakkuku essuula ey’okubiri nga ejjamu emirundi musanvu egy’ekirayiro kya Musa.
"Ndabidde nti chaati ya 1843 yakulemberwa omukono gwa Mukama, era nti tekirina kukyusibwa; nti ennamba zaali nga bwe yayagala; nti omukono gwe gwali ku zo ne gukisa ensobi mu nnamba ezimu, nga tewali asobola okugiraba, okutuusa omukono gwe lwe gwaggyibwawo." Early Writings, 74, 75.
Era Ellen White agattako ku kiragiro ekigaana okukyusa akapande aka 1843, okulambika okugamba nti, "wabula nga olw'okusikirizibwa."
Nnalaba nti echati enkadde yalongozebwa Mukama, era nti tewali na kimu ku bifaananyi byayo ekirina okukyusibwa okuggyako nga kisikiriziddwa. Nnalaba nti emifaananyi egy’echati gyali nga Katonda bw’ayagadde, era nti omukono gwe gwabadde waggulu ku byo ne gukweka ensobi eyali mu bimu ku bifaananyi, nga bwe kityo tewali agiraba okutuusa ng’omukono gwe gwaggyibwawo. Spalding ne Magan, 2.
James ne Ellen White baali babeera mu maka ga Otis Nichol, ng’ate Nichol yateekateeka era n’akola chaati ya 1850. Ekintu kyokka ekyali “kyakyusiddwa” ku chaati ya 1850 kye kityo nti omwaka “1844” gwakozesebwa okusikiza omwaka “1843” ogwalagiddwa ku chaati ya 1843. Ekintu kyokka “ekyakyusibwa” kyali okuddaabiriza “ensobi” Katonda gye yali akutteko omukono gwe. Obusikirizo bwa nnabbi omukazi bwali mu maka gennyini mwe chaati ya 1843 “yakyusibwa” neefuuka chaati ya 1850, era “emirundi musanvu” gya Leviitiko amakumi abiri mu mukaaga byasigala biri ku chaati eyo, nga bwe byali ku chaati ya 1843.
Ekiragiro eky’okubiri kirimu ekitundu ekirala ky’ekisokozo kino eky’obunnabbi, kubanga kiraga nti Katonda abala ebika okutuusa lwe’ajja okusasula obujeemu obubaawo. Mu 1863, ekika ekyasooka ku bika ebina eby’Ekkanisa y’Abadiventisi b’Olunaku olw’Omusanvu kyatandika, kubanga ekibiina kya Millerite kyaggwaawo mu kiseera ekyo.
Amapeesa abiri g’Amateeka ekkumi gafaananyiriza amapeesa abiri ga Habakkuku, era gafaananyiriza ne emigaati ebiri egyayiwuutibwanga mu Pentekooti, egyali ge gokka ku biweebwayo eby’omu buweereza bw’Ewatukuvu ebyaalimu ekibi. Okulabisibwa kw’amaanyi ga Katonda mu kuwa Amateeka ekkumi, okulabisibwa kw’amaanyi ga Katonda mu kuyika kw’Omwoyo Omutukuvu ku Pentekooti, n’okulabisibwa kw’amaanyi ga Katonda mu byafaayo eby’ebipande ebibiri by’Abagoberezi ba Miller, byonna bifaananyiriza okulabisibwa okw’enkomerero okw’okuyiika kw’Omwoyo Omutukuvu mu mvula ey’oluvannyuma. Emigaati ebiri egyayiwuutibwanga mu Pentekooti giikirira 144,000 abayimusibwa ng’ebbendera mu kaseera k’emvula ey’oluvannyuma.
Emigaati egy’okuwuugisa egy’e Pentekooti byalina okuteekateekebwa nga birimu "omuwonge", oguyimirira ekibi, naye omuwonge guno gwazikirizibwa mu nkola ey’okufumbira mu tannuulu.
Mu kiseera ekyo, abantu abangi ennyo ne bakuŋŋaana okutuusa ne beeyingiza nga balinnyirira omu ku munnaabwe; n’atandika okusookera ddala okugamba abayigirizwa be nti, Mwekuume ku muwumu gw’Abafalisaayo, ogwo gwe obukuusa. Lukka 12:1.
Emigaati egy’okuwaanyisa byali ekiweebwayo eky’ebibala ebisooka.
Munafulumya okuva mu maka gammwe emigaati ebiri egy’okuyuuzibwa egy’ebitundu bibiri bya kkumi: gibeere gwa buwunga obulongoofu; gifumbibwe n’enzimbi; gibeere ebibala ebyasooka eri Mukama. Abaleevi 23:17.
Aba 144,000 be ebiweebwayo eby’ebibala eby’olubereberye mu nnaku ez’enkomerero.
Ne ntunula, laba, Omwana gw’endiga ng’ayimiridde ku lusozi Sayuuni, era wamu naye abantu emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya, nga ku mitwe gyabwe kuwandikiddwako erinnya lya Kitabwe. Ne mpulira eddoboozi okuva mu ggulu, ng’eddoboozi ly’amazzi amangi, era ng’eddoboozi ly’okubwatuka okukulu; era ne mpulira eddoboozi ly’abo abazannya ku nnanga nga bazizannya. Ne bayimba ng’oluyimba oluggya mu maaso g’entebe ey’obwakabaka, ne mu maaso g’ebisolo ebina n’abakadde; so tewaali muntu asobola okuyiga oluyimba olwo okujjako abo emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya, abaa nunulibwa okuva mu nsi. Bano be tebayononese n’abakazi; kubanga baawombeefu. Bano be bagoberera Omwana gw’endiga buli we agenda. Bano banunulibwa okuva mu bantu, nga be bibala ebyasookera ddala eri Katonda n’eri Omwana gw’endiga. Era mu kamwa kaabwe tewaazuulwamu bukuusa; kubanga tebaliko kamogo mu maaso g’entebe ya Katonda. Okubikkulirwa 14:1-5.
Ekibiina ky’abasinza ab’omu nnaku ez’enkomerero abatagenda kufa, ekiyimiririddwa Eriya, banabeera bawangudde ddala ekibi; kubanga omuliro ogw’okutukuza, oguleetebwa ku bo Omubaka w’Endagaano, gubatukuza ddala ne guggyaamu ekizimbulukusa mu baana ba Leevi.
Laba, ndisindika omubaka wange, era anaateekateeka ekkubo mu maaso gange; era Mukama gwe munoonya ajja mu bwangu mu yeekaalu ye, era omubaka w’endagaano gwe musanyukira; laba, ajja, bw’ayogera Mukama ow’eggye. Naye ani ayinza okugumira olunaku lw’okujja kwe? era ani ayimirira bw’alabika? kubanga ali ng’omuliro ogw’okunyungulula, era ng’essabbuuni y’omunaaza ebyambalo. Era ajja kutuula ng’oyo anyungulula era ng’atukuza effeeza; era anaatukuza batabani ba Leevi, era anabayungulula ng’azaabu ne ffeeza, balyoke baleetere Mukama ekiweebwayo mu butuukirivu. Awo ekiweebwayo kya Yuda ne Yerusaalemi kinaasanyusa Mukama, nga mu nnaku ez’edda, era ng’emyaka egy’edda. Malaki 3:1-4.
Ekiweebwayo ekiba “nga mu nnaku ez’edda” kye kiweebwayo eky’e Pentekooti eky’okutikisa eky’emigaati ebbiri. Kyayimusibwa ng’ekiweebwayo, nga kiraga bannabbi babiri abattibwa mu nguudo, era oluvannyuma ne bayimusibwa ne batwalibwa mu ggulu nga akabonero, mu ntandikwa y’obuzibu bw’etteeka lya Sande.
Bwe Aaron yaleeta ennyana ye eya zaabu, n’agamba nti bakatonda abaababaggya okuva mu Misiri be ennyana eyo, n’alyoka alangirira embaga eri Mukama.
N’azikkiriza okuva mu mikono gyabwe, n’akikola ng’akozesa ekyuma eky’okukolamu obufaananyi, nga amaze okukifuula ennyana efundikiddwa; ne bagamba nti, Bano be bakatonda bo, ggwe Isirayiri, abakuggye mu nsi ey’e Misiri. Aaroni bwe yalaba ekyo, n’azimba ekyoto mu maaso gaakyo; era Aaroni n’alangirira n’agamba nti, Enkya waliwo embaga eri Mukama. Okuva 32:4, 5.
Bwe bwawaŋŋanguka obwakabaka obwa mu bukiikakkono bwa Isirayiri okuva ku bwakabaka obwa mu bukiikaddyo bwa Yuda, Yerobowaamu, kabaka wa Isirayiri ow’olubereberye, mu bugendererwa yateekawo okusinza okw’ekiwemu mu bibuga bibiri, n’ayogera kye kimu nga Alooni, ng’agamba nti ennyana ze eza zaabu ebbiri be bakatonda abaabaggya Isirayiri mu Misiri, era n’ateekawo embaga ey’ekiwemu nga bwe yakola Alooni.
Era Yerobowaamu n’agamba mu mutima gwe nti, Kaakano obwakabaka buliddawo mu nnyumba ya Dawudi: bwe banaayambuka abantu bano okuwaayo ssaddaaka mu nnyumba ya Mukama e Yerusaalemi, kale omutima gw’abantu bano guliddawo eri mukama waabwe, ye Lebowaamu kabaka wa Yuda; balinzitta, ne baddayo eri Lebowaamu kabaka wa Yuda. Awo kabaka n’ateesa amagezi, n’akola ennyana eza zaabu ebbiri, n’agamba abantu nti, Kizibu nnyo gye muyambukira e Yerusaalemi: laba, bakatonda bo, ggwe Isirayiri, abakuggye mu nsi ya Misiri. N’ateeka emu e Beseri, n’endala n’agiteeka e Ddaani. Era ekyo ne kifuuka ekibi: kubanga abantu baagenda okusinza mu maaso g’emu, okutuusa ne batuuka e Ddaani. N’azimba ennyumba y’ebifo ebigulumivu, n’afuula bakabona okuva mu bantu ab’ekitiibwa ekitono ennyo, abatali ba baana ba Lewi. Era Yerobowaamu n’assaawo embaga mu mwezi ogw’omunaana ku lunaku olw’ekkumi n’ettaano olw’omwezi, ng’embaga eri mu Yuda bw’eri, n’aweerayo ku kyoto. Bwe yatyo bwe yakola e Beseri, ng’aweerayo ssaddaaka eri ennyana ze yali akoze; era n’ateeka e Beseri bakabona b’ebifo ebigulumivu bye yali akoze. N’aweerayo ku kyoto kye yali akoze e Beseri ku lunaku olw’ekkumi n’ettaano olw’omwezi ogw’omunaana, mu mwezi gwe yali yeteekedde mu mutima gwe; n’assaawo embaga eri abaana ba Isirayiri; n’aweerayo ku kyoto, n’aayokya obubaane. 1 Bassekabaka 12:26-33.
Dan kitegeeza okusala omusango, era akiikirira gavumenti; Bethel kitegeeza ennyumba ya Katonda. Nga bwe kyali mu kujeemera kwa Aaroni era n’okwa Kabaka Yerobowaamu, obubonero buno bulaga okwegatta kwa ekkanisa ne gavumenti, ekituukirira mu nkomerero ku tteeka erya Sande mu Amerika ey'Obumu.
Eteeka lya Sande libaawo ku nkomerero y’Obwadiventisiti, era ku ntandikwa y’Obwadiventisiti ekibiina, ekyali kimanyiddwa ng’ennyanga ey’Obwaprotestanti mu kyeya kya 1844, ne kyeegatta mu mateeka n’ennyanga ey’Obwerepubulika. Bwe kityo, obujeemu bwa Alooni ne Yerobowaamu bulaga nti buyimirira byombi 1863 n’etteeka lya Sande erijja mangu.
Ensonga lwaki omubaka w’endagaano atukuza “batabani ba Leevi” so si bika ebirala byonna, ye nti mu kiseera eky’okujeemera kw’ennyana eya zaabu ya Alooni, Abaleevi be baali ku ludda lwa Musa. Olw’okwesigwa kwabwe ne bafuulibwa ekika ekyakiikirira obwakabona, ekitiibwa ekyali kisooka kitegekeddwa okubeera ku balubereberye b’omu buli kika. Kino kye kivaako Yerobowaamu n’akakasa nti obwakabona obw’obufere bwe si bwa batabani ba Leevi, naye n’afuula obwakabona bwe okuva mu bantu ab’awansi ennyo, abataava mu batabani ba Leevi.
Abaana ba Leevi be abo abatukulizibwa mu muliro ng’akabonero, oba nga ekiweebwayo eky’okukunnyisa, mu kiseera ky’ekikangabwa ky’etteeka ly’Ensande. Ebyafaayo by’ekikangabwa ky’etteeka ly’Ensande mu nnaku ez’oluvannyuma byakifaananyizibwa mu kikangabwa eky’omwaka gwa 1863, lwe enseko ya Abaprotestanti eyamanyiddwa obuggya yagattibwa mu mateeka ku n’enseko ya Abarepulikaani. Tulina olunyiriri olulala olw’ebyafaayo lwe tulina okusooka okukwatako nga tetunnatandika okuyita mu ebyawandiikibwa bye twogereddeko kaakano.
Olunyiriri olwo luyimirira omwaka gwa 1856, era tujja kukyogerako mu kiwandiiko kyaffe ekiddako.
Okujja kwa Kristo ng’Kabona Asinga Obukulu waffe mu Kifo Ekitukuvu Ennyo, olw’okutukuza Eky’Obutukuvu, nga bwe kulagibwa mu Danieri 8:14; okujja kw’Omwana w’omuntu eri Oyo Owakadde w’Ennaku, nga bwe kulagiddwa mu Danieri 7:13; n’okujja kwa Mukama mu Yeekaalu ye, nga bwe kwalagulwa Malaki, byonna bye biraga ekintu kye kimu; era kino kiragibwa ne mu kujja kw’Omugole ku mbaga y’obugole, Kristo bwe yakiyogera mu kigambo ekifaananyi ky’abawala abatali bafumbo kkumi, mu Matayo 25. The Great Controversy, 426.