passage unavailable
This passage is not yet available in .
Enyanjula: Omusingi gw’Emmeeza Ennya eza Kabakuuku
Omuddiring’anwa guno guyitibwa Emmeeza Ebiri eza Kaabakuuku. Okutuusa kaakano, tubadde tuggyayo amazima agamu okuva ku Bupande obw’omu 1843 n’obw’omu 1850, si ku lw’okugawanirira mu Byawandiikibwa mu kiseera kino, wabula okuteekawo nti Ellen White akakasa amazima gano. Ekyo kye tuyimirirako kwe kuba nti bw’ogaana amazima gano ag’omusingi, mu kiseera kye kimu oba ogaana Omwoyo ogw’Obunnabbi. Twagala okusooka okuteeka ekyo mu lukalala olw’ebiwandiiko.
Okwejjukanya Ebyafaayo by’AbaMillerite n’Okukaaba okw’Ekiro wakati
Mu kwanjula kwaffe okw’olubereberye, twalambulula ebyafaayo by’AbaMillerite, obubonero obw’omu kkubo okuva mu 1798 okutuuka mu 1844. Mu kwanjula kwaffe okw’enkomerero, twetegereza mu ngeri ey’enjawulo ebyafaayo okuva mu kiseera eky’okulindiriramu okutuuka ku kuggalwa kw’oluggi nga October 22, 1844, nga tumanya ekiseera ekyo okuba Okukaaba kw’Ekiro ekitumbi. Okukaaba kw’Ekiro ekitumbi kwayingira mu byafaayo ku Lukuŋŋaana lw’Olusiisira olw’e Exeter, August 12–17, 1844, ne kugenda mu maaso okutuuka ku October 22, 1844. Ekiseera eky’okulindiriramu, ekyatandika mu March 1844, kitundu ku Kukaaba kw’Ekiro ekitumbi era ku nkola ey’okulongoosa eyateekateeka abantu okulanga obubaka bwakwo.
Twali tusuubira okunyweza kino mu mitima gyammwe ne mu birowoozo byammwe jjo. Ebyokulabirako byonna ebiri mu Kigambo kya Katonda ebikwata ku biro eby’okulindirira byogera ku nkomerero y’ensi. Ellen White, ng’annyonnyola 1 Abakkolinso 10:11, agamba nti, “Buli omu ku bannabbi ab’edda yayogera nnyo ku lunaku lwaffe okusinga ennaku ze baawuliramu.” 1 Abakkolinso 10:11 egamba nti, “Naye ebyo byonna byabaawo gye bali ng’ebyokulabirako: era byawandiikibwa olw’okutubulirira ffe, abatuukiddwako enkomerero z’emirembe.” Ebyafaayo by’Abamillerite bye byafaayo eby’ebyo ebiribaawo ku nkomerero y’ensi. Ebyafaayo bino byonna eby’omu Baibuli eby’ebiro eby’okulindirira n’ebyo ebibiddirira biraga ebyandibaddewo mu biro eby’okulindirira eby’Abamillerite ne mu Kukaaba okw’Ekiro ekya wakati. Twetaaga okutegeera ebigambo bino kubanga ebyafaayo bigenda kuddamu.
2520: Okukakasa kwa Ellen White
Tubadde tukola ku nsonga esooka eri ku Bupande buno, newakubadde nga tetugyogeddeko nnyo. Enjigiriza esooka gye twagala okulaga nti Ellen White agiwagira mu bulambulukufu ye 2520. Ennyanjula ebbiri ezasooka zaategekebwa okututuusa wano. Enkya ku makya, tujja kutandika okulowooza ku Buli Lunaku ku Lupande luno.
Okujjukira Obukulembeze n’Okuyigiriza kwa Mukama
Tutandike ne Life Sketches, olupapula 196: “Tetulina kantu konna kwe kutya olw’eby’omu maaso, wabula nga tunaabeera tweerabidde engeri Mukama gye yatutambulizaamu, n’okuyigiriza kwe mu byafaayo byaffe eby’emabega.” Ekintu kyokka Omukristaayo ky’alina okutya ku bikwata ku biseera eby’omu maaso kwe kugwa okuva ku kkubo n’abula. Ekintu ekigwanidde okutyiibwa si butafuna bulamu obutaggwaawo. Wano, Mwannyinaffe White agamba nti tetulina kantu konna kwe kutya olw’eby’omu maaso wabula ebintu bibiri. Guno mulamwa ogumanyiddwa ennyo mu Mwoyo ogw’Obunnabbi mu Bwadiventi, naye si kya bulijjo okuwulira omuntu yenna ng’annyonnyola obukulembeze ki n’okuyigiriza ki by’ayogerako.
Tugenda kulaga nti okukulembera kw’ayogerako kwe kulambika ebyafaayo eby’Okukaaba okw’Ekiro Ekya wakati. Mu byafaayo eby’Okukaaba okw’Ekiro Ekya wakati, Kristo yali akulembera mu kiseera eky’okulindiriramu, mu kujja n’okulangirira kw’Okukaaba okw’Ekiro Ekya wakati, ne mu kuggalwawo kw’oluggi nga October 22, 1844. Yategeka ebyafaayo ebyo okuzaala abantu abasobola okuyingira olw’okukkiriza awamu naye mu Watukuvu Okusinga Obutukuvu. Tusaanidde okutya okwerabira ebyafaayo ebyo eby’enjawulo, era n’enjigiriza ze.
Tujja kulaga nti waaliwo okuyigiriza okw’enjawulo okwaleeta Okukaaba okw’Ekiro eky’omu Ttumbi. Okuyigiriza okwo tekwali kugwa kw’Obwakabaka bwa Ottoman nga August 11, 1840 bwe yatuuka, era si mbeera y’abafu, eyajja mu byafaayo by’Obubaka bw’Malayika ow’Okubiri mu Byafaayo bya ba-Millerite. Kwalikuwa kuyigiriza okw’enjawulo mu Byafaayo bya ba-Millerite okwaleeta Okukaaba okw’Ekiro eky’omu Ttumbi, Mukama gye yakulembera, era tetulina kya kutya ku biseera eby’omu maaso okuggyako nga tweerabira obukulembeze Bwe n’okuyigiriza Kwe.
Tuteesa nti akabonero k’obulagirizi Bwe n’okuyigiriza Kwe byombi kwe Kukaaba okw’Ekikeesa. Ka tusome nate ekitundu kino okuva mu kwolesebwa kwa Ellen White okw’olubereberye: “Ku kkubo lino abantu ab’okuja kwa Mukama baali batambula nga bagenda mu kibuga ekyali ku nkomerero y’ekkubo eri ewala. Ennyuma waabwe, ku ntandikwa y’ekkubo, waaliwo ekitangaala ekyaka ennyo ekyateekebwawo, malaika n’aŋŋamba nti eryo lyali Kukaaba okw’Ekikeesa. Ekitangaala kino kyayakira ku kkubo lyonna, ne kiwa ebigere byabwe omusana, baleme okwesittala. Bwe baakuumanga amaaso gaabwe nga gatunuulidde Yesu, eyali mu maaso gaabweko katono, ng’abakulembera okugenda mu kibuga, baali balamu. Naye mangu ddala abamu ne bakoowa, ne bagamba nti ekibuga kyali kikyali wala nnyo, era baali basuubira okuba nga baali bakiyingidde dda. Awo Yesu n’abagumyanga amaanyi ng’ayimusa omukono Gwe ogwa ddyo ogw’ekitiibwa, era okuva mu mukono Gwe ne kuvaamu ekitangaala ekyawuguwala waggulu w’ekibiina ky’ab’okuja kwa Mukama, ne boogerera waggulu nti, ‘Alleluia!’ Abalala n’obweru obutalina magezi ne bawaayo ekitangaala ekyali emabega waabwe, ne bagamba nti si Katonda eyali abakulirizza okubatuusa eyo.”
Bagaana Okukaaba okw’Ekiro wakati, era mu nkolagana n’Okukaaba okw’Ekiro wakati, bawakana nti Mukama teyali abakulira mu Kukaaba okw’Ekiro wakati. Bagaana obukulembeze bwa Katonda mu Kukaaba okw’Ekiro wakati. “Omusana ogwali emabega waabwe gwazikira, ne guleka ebigere byabwe mu kizikiza ekituukiridde, ne beesittala ne babulirwa akabonero ne Yesu, ne bagwa okuva ku kkubo ne buserengeta mu nsi ey’ekizikiza n’obubi eri wansi.”
Okukaaba okw’Ekiro ekya ttumbi mu Mbeera Yaakyo
Tujja kuddamu nate okutunuulira ebyafaayo eby’Okukaaba okw’Ekiro Ttumbi okubiteeka mu mbeera yaabyo nga tetunnayingira mu nsonga ya 2520.
Okuva mu The Great Controversy, empapula 391–395: “Ekiseera bwe kyayita Mukama ky’asooka okusuubirwamu okujja kwe, mu ttoggo lya 1844,”—ekyo kye kiseera eky’okulindirira, okuggwaamu essuubi okusooka—“abo abaali batunuulidde okulabika kwe n’okukkiriza baamala akaseera nga bali mu kubuusabuusa n’obutamanya bulungi. Ensi bwe yali ebatwala ng’abawanguddwa ddala era ng’ekirowoozo ekibawadde essuubi kyali kikyamu, ekyabanga kibasanyusa era ekibazzaamu amaanyi kyali kikyali Kigambo kya Katonda. Bangi baayongera okunoonya Ebyawandiikibwa, nga baddamu okwekenneenya obukakafu bw’okukkiriza kwabwe era nga beekenneenya n’obwegendereza obunnabbi okufuna okwongera ku musana.”
Bangi bwe baakola bwe batyo, ekyo kitegeeza nti waaliwo abamu abaataakikola. Tekyogera nti “bo”; kigamba nti “bangi” — wano waliwo ebika bibiri. “Obujulizi bwa Bayibuli obwawagira ekifo kyabwe bwalabika nga butegeerekeka bulungi era nga bumalirivu. Obubonero obutaayinza kukyamizibwa bwalaga nti okujja kwa Kristo kwali kunaatera. Omukisa ogw’enjawulo ogwa Mukama, mu kukyusa abalina ebibi n’okuzzibwawo obulamu obw’omwoyo mu Bakristaayo, gwali gujulira nti obubaka bwali bwa mu Ggulu. Era newaakubadde nga abakkiriza tebaasobola kunnyonnyola okuggwaamu amaanyi kwabwe, baawulira nga bakakafu nti Katonda ye yali abakulembedde mu bye baayitamu eby’emabega.
Ng’okuyungibwamu n’obunnabbi bwe baali batwala ng’obukwata ku kiseera eky’okujja okwokubiri, mwalimu n’okuyigirizibwa okwateekebwawo mu ngeri ey’enjawulo okukwatagana n’embeera yaabwe ey’obutamanya n’okweraliikirira, era nga kubagumya okulindiriza n’obugumiikiriza mu kukkiriza nti ekyo ekyali kibabuzaabuza mu kutegeera kwabwe kaakano, mu kiseera ekituufu kyanditegeerekese bulungi.
Mu kitundu ekyo, kigamba nti, "Nga birukiddwaamu awamu ne obunnabbi bwe baali batutte nti bukwata ku kiseera eky'okujja okwokubiri . . . ." Bunnabbi ki bwe baakkiriza nti bukwata ku Kujja okw’Okubiri? 2520, 2300, ne 1335. Baakkiriza nti obunnabbi buno bwonna obw’ebiseera busse ku nkomerero mu 1843, era ekyo kye kyali Okujja okw’Okubiri.
Mu bunnabbi obwo mwalimu obwa Kaabakuuku 2:1–4: “Ndyemerera ku kifo kyange eky’okukuuma, ne nteekebwe ku kigo, era nnaalindirira okulaba ky’Alyayogera gye ndi, era ne kye ndiddamu bwe ndinenyebwa. Mukama n’anziramu n’ayogera nti, Wandiika okwolesebwa, era okukole mu bulambulukufu ku bipande, asobole okudduka akusoma. Kubanga okwolesebwa kukyali kwa biro ebyateekebwawo; naye ku nkomerero kuliyogera, so tekulirimba: wadde nga kulwawo, kukirira; kubanga ddala kulijja, tekulwawo. Laba, omwoyo gwe ogwegulumiza tegugolokofu mu ye: naye omutuukirivu aliba mulamu olw’okukkiriza kwe.”
Nga bukyali mu mwaka gwa 1842, obulagirizi obwaweebwa mu bunnabbi buno obw’okuwandiika okwolesebwa n’okukwata obulungi ku bipande, “alyoke adduke akusoma,” bwaleetera Charles Fitch okuteekateeka ekipande kya bunnabbi okulaga okwolesebwa kwa Danyeri n’Okubikkulirwa. Okufulumya ekipande kino kwalowoozebwanga ng’okutuukirira kw’ekiragiro Habakkuki kye yaweebwa. Naye mu kiseera ekyo tewali eyalaba nti mu bunnabbi bwe bumu mwe mulagibwa okulwawo okulabika ng’okuli mu kutuukirira kw’okwolesebwa—ekiseera eky’okulindirira. Oluvannyuma lw’okuggwaamu essuubi, ekyawandiikibwa kino ne kirabika nga kya makulu nnyo nti: “Kubanga okwolesebwa kukyali kwa kiseera ekigereke, naye ku nkomerero kuliyogera so tekulirimba: wadde nga kulwawo, kukirinze; kubanga mazima ddala kulijja, tekulilwawo. . . . Naye omutuukirivu aliba mulamu lwa kukkiriza kwe.”
Ekipande kya 1843 n’Omwoyo ogw’Obunnabbi
Tekikulu si oba okoze omulimu ogwa bulijjo oba omulimu ogutali gwa bulijjo—ebigambo Ellen White bye yakozesa ku mulimu gw’ekibiina n’omulimu ogwewangaaza gwokka, mu ngeri ey’enjawulo. Oba ogenda eri obuweereza obukulembera obwewangaaza bwokka mu Bwadiventi oba eri General Conference oba Biblical Research Institute, bw’obabuuza ku Kapaati ya 1843, bajja kugamba nti, “Ku Kapaati eno mulimu ensobi nnyingi nnyo.” Tebakkiriziganya ne Ellen White, agamba nti Mukama yakwata omukono gwe ku “nsobi emu” mu bimu ku bibalo ebiri ku Kapaati eno.
Naye era beekweka mu kuwakanya Ekigambo kya Katonda. Mu Kabbakuuku, kigambibwa nti okwolesebwa kuno “tekulimba.” Okwolesebwa Abapayoniya kwe baali bateekwa okuteeka ku Kipande kya 1843, era kwe baateeka, kwe kutuukirira kwa Kabbakuuku 2. Kuno kwe kwali okwolesebwa kwe baali bateekwa okuteeka ku Kipande kino, era Kabbakuuku 2 egamba nti okwolesebwa kuno “tekulimba.” Kale bwe mwogera nti Ekipande kino “kijjudde ensobi,” muba muwakanya byombi Omwoyo gw’Obunnabbi ne Bayibuli.
Ekitundu ku bunnabbi bwa Ezeekyeri nakyo kyali nsibuko ya maanyi n’okubudaabudibwa eri abakkiriza nti: “Ekigambo kya Mukama ne kinzijira, nga kyogera nti, Omwana w’omuntu, lugero ki luli lwe mulina mu nsi ya Isirayiri, nga mwogera nti, Ennaku ziwangaalira, na buli kwolesebwa kuggwaamu? Kale bagambe nti, Bw’atyo bw’ayogera Mukama Katonda. . . . Ennaku zinaatera okutuuka, n’okutuukirira kwa buli kwolesebwa. . . . Ndyogera, era ekigambo kye ndyogera kirituukirira; tekirirwawo nate.” “Abo ab’ennyumba ya Isirayiri boogera nti, Okwolesebwa kw’alaba kwa nnaku nnyingi ezijja, era alangirira ebiro ebikyali wala nnyo. Kale bagambe nti, Bw’atyo bw’ayogera Mukama Katonda nti, Tewaliba kigambo kyange kyonna ekirilwawo nate, naye ekigambo kye njogedde kirikolebwa.” Ezeekyeri 12:21–25, 27, 28.
Ebibiina Bibiri eby’Abasinza
Weetegereze nti ayogera ku bika bibiri eby’abasinza. Agamba nti bangi, okuggwaamu essuubi kuno bwe kwajja, baagenda mu maaso n’okuyiga obunnabbi, ekiraga nti waaliwo ekika ekitaagenda mu maaso. Tugenda kufuna okutangaala okw’enjawulo ku njawulo eri wakati w’ebika ebyo byombi.
Okutuukirira kwa Kabbakuuku 2:1–4 kwe Kkati eno eya 1843 ne Kkati eya 1850. Ne mu Kabbakuuku, olunyiriri olw’okuna lugamba nti omutuukirivu aliba mulamu olw’okukkiriza kwe, era n’oyo alina omutima ogw’amalala. Kino kinnyonnyola ebibiina bibiri eby’abasinza. Ebyafaayo by’Okukaaba okw’Ekiro wakati bivaamu ebibiina bibiri eby’abasinza, era ebibiina ebyo byombi byogerwako mu Kabbakuuku.
Mu katundu akaddako, oluvannyuma lw’okujjuliza ku Kkabbakuuku 2 ne Ezeekyeri, ayogera ku kimu ku bibinja: “abo abalindirira.” Baani abo abalindirira? Beebo abo abatuukiriza Danyeri 12 nti, “Alina omukisa oyo alindirira n’atuuka ku 1335.” Ekibinja kino kye balindirira.
Abo abaali balindiridde ne basanyuka, nga bakkiriza nti Oyo amanyi enkomerero okuva ku lubereberye yali atunudde wansi ng’ayita mu mirembe egyayita, era ng’alaba obwennyamivu bwabwe nga bukyajja, yali abawadde ebigambo eby’obuvumu n’essuubi.
Twafuna essimu okuva eri mwannyinaffe eyali amaze emyaka mitono ng’akolera mu ggwanga limu ku ag’omu Buvanjuba bwa Bulaaya. Yali waayo, n’asengukira mu United States, era bwe yategeera obubaka buno, n’addayo. Ayolekaganye n’okuziyizibwa, ng’ab’omu maka ga kkanisa ye ey’edda batuukirira obukulembeze mu ggwanga lye okusobola “okumuggalirawo oluggi.” Mu nnaku zino, Mukama yamuggulirawo oluggi okugabana obubaka buno n’ebibinja by’abantu.
Yayise ku ssimu enkya nnyo leero, ng’agabana nti ekiziyiza ekimu kyali kya ntambula. Baali beetaaga emmotoka okusobola okutambula n’okuyigiriza obubaka buno, naye nga tebalina ssente zimala. Amangu ago bwe baatuuka mu kifo kino, mikwano gyabwe okuva mu United States, nga Mukama abasalidde omusango mu mitima gyabwe, baweereza ssente ezamala okugula emmotoka.
Buno bwe bwali obulamu bwe baali bayitamu abo abaali basaliddwa essuubi. Baali basaliddwa essuubi, naye Mukama n’abakulembera eri Ebyawandiikibwa okubagumya, ng’agamba nti, “Okusaliddwa kuno okw’essuubi kwali kulagirirwa kwange. Mweyongere buyongezi okugenda mu maaso.”
Singa tewaali bitundu ng’ebyo eby’Ebyawandiikibwa, ebibakuutira okulindirira n’obugumiikiriza n’okukwata ennywevu obwesige bwabwe mu kigambo kya Katonda, okukkiriza kwabwe kwandiggwereddwawo mu ssaawa eyo ey’okugezesebwa.
Olugero olw’Abawala Ekkumi Abatamanyangalivu n’Ekiseera eky’Okulindirira okutono"}
Weetegereze engeri Mwannyinaffe White gy’agatta olugero lw’Abawala Ekkumi ne Kaabakuuku 2, kubanga byombi byogera ku kiseera eky’okulwawo era ne ku biti bibiri eby’abasinza.
"Olugero olw’abawala ekkumi abaali tebafumbiddwa olwa Matayo 25 nalwo lulaga obumanyirivu bw’abantu b’Abadiventi. Mu Matayo 24, ng’addamu ekibuuzo ky’abayigirizwa Be ekyali kikwata ku kabonero ak’okujja Kwe n’enkomerero y’ensi, Kristo yali alaze ku bimu ku bintu ebisinga obukulu mu byafaayo by’ensi n’eby’ekkanisa okuva ku kujja Kwe okw’olubereberye okutuuka ku kujja Kwe okw’okubiri; kwe kugamba, okuzikirizibwa kwa Yerusaalemi, okubonaabona okunene okw’ekkanisa wansi w’okuyigganyizibwa okw’Abapagaani n’okw’obwapapa, okuzikizibwa kw’enjuba n’omwezi, n’okugwa kw’emmunyeenye. Oluvannyuma lw’ebyo n’ayogera ku kujja Kwe mu bwakabaka Bwe, era n’ayanjula olugero olunnyonnyola ebika bibiri eby’abaweereza abalindirira okulabika Kwe. Essuula 25 etandika n’ebigambo bino nti: ‘Awo obwakabaka obw’omu ggulu bulifaananyizibwa n’abawala ekkumi abatannafumbirwanga.’ Wano ekkanisa eba eri mu nnaku ez’oluvannyuma yolekebwa,"—kati, bino abikozesa ku Byafaayo by’AbaMillerite, naye mwetegereze ky’agamba—"Wano ekkanisa eba eri mu nnaku ez’oluvannyuma yolekebwa,"—ani “ekkanisa eba eri mu nnaku ez’oluvannyuma”? Oyo ffe.
“Ekintu kye kimu ekiragiddwa ku nkomerero y’essuula 24. Mu lugero luno, obumanyirivu bwabwe bulagibwa olw’ebintu ebyaliwo mu mbaga y’obugole ey’Ebuvanjuba. ‘Awo Obwakabaka obw’omu ggulu bulifaananyizibwa n’abawala kkumi abatafumbirwangako, abaakwata ettabaaza zaabwe ne bafuluma okusisinkana awasizza omugole. Era bataano ku bo baali bagezi, ne bataano nga basirusiru. Abasirusiru baakwata ettabaaza zaabwe, ne batatwala mafuta wamu nabo: naye abagezi ne batwala amafuta mu bibya byabwe awamu n’ettabaaza zaabwe. Awo awasizza omugole bwe yalwawo, bonna ne babongoota ne beebaka. Mu ttumbi ekiro ne wabaawo okukaaba nti, Laba, awasizza omugole ajja; mufulume okumusiisinkana.’”
Okujja kwa Kristo, nga bwe kwalangiriddwa mu bubaka bwa malayika ow’olubereberye, kwategeerwa okukiikirirwa okujja kw’omugole. Enkyukakyuka eyeyali esaanidde wonna wansi w’okulangirira okujja Kwe okw’amangu yalinga okugenda ebweru kw’abawala ab’embaga. Mu lugero luno, nga bwe kiri ne mu Matayo 24, waliwo ebibiina bibiri ebikiikiriddwa. Bonna baali batutte ettaala zaabwe, Bayibuli, era olw’omusana gwayo ne bagenda okusisinkana Omugole. Naye ate mu kiseera omusirusiru lwe yatwala ettaala zaayo nga tezirina mafuta, abalina amagezi bo baatwala amafuta mu bibya byabwe. Abalina amagezi baali bafunye ekisa kya Katonda, amaanyi agazza obuggya era agatangaaza ag’Omwoyo Omutukuvu, agaafuula ekigambo Kye ettaala eri ebigere byabwe. Baasoma Ebyawandiikibwa okusobola okuyiga amazima era ne banoonya n’obunyiikivu obutukuvu bw’omutima n’obw’obulamu. Abo baalina obumanyirivu obw’obuntu ne okukkiriza mu Katonda ne mu kigambo Kye, ebyali bitasobola kuggibwawo kusoomoozebwa n’okulindirira. Abalala baatambulanga lwa kusindiikirizibwa kwokka, nga beesigama ku kukkiriza kw’abooluganda baabwe, nga bamativu n’enneewulira ennungi naye nga tebaliiko kutegeera kujjuvu okw’amazima oba omulimu ogw’ekisa ogw’amazima. Tebali baategekebwa kulindirira na kusoomoozebwa. Ebikemo bwe byajjanga, okukkiriza kwabwe kwaggwanga amaanyi, n’ettaala zaabwe ne ziwola obutono.
“Naye omugole bwe yalwawo,”
Omugole bwe yalwawo ddi? Nga 22 Omwezi ogwokusatu, 1844. Alwawo. Kiki eky’anaabaawo kaakano? Ebibinja bino byombi bigenda kulabisibwa.
Bwe twerabira Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati ne tugwa okuva ku kkubo ne tuserengeta eri ensi embi wansi, tulaga nti tetutegeera Njiri. Enjiri ey’Emirembe n’Emirembe mulimu gwa Kristo ogw’okuleeta ebibiina bibiri eby’abasinza, nga gwesigamye ku bubaka obw’obunnabbi obukema. Okuva mu biro eby’okulindiriramu okutuusa ku kuggalwa kw’oluggi, kino kye ntikko y’Enjiri ey’Emirembe n’Emirembe. Wano, Mukama addira ebibiina bibiri mu biro eby’okulindiriramu, ng’anoonya okubiyingiza mu Musango wamu na Ye, era abiyisa mu nkola ey’okukema okulaba oba ddala birina amafuta oba nedda. Kino kye ntikko y’omulimu gwa Kristo ogw’okwawula zaabu ku kasasiro, eŋŋaano ku muddo, abagezi ku basirusiru.
“Omugolebwa bwe yalwawo, bonna ne beebaka ne beegona.” Mu kulwaawo kw’Omugolebwa, kulagibwa okuyita kw’ebiseera Mukama bye yali asuubirwa, okuggwaamu essuubi, n’okulabika ng’aludde. Mu kiseera kino eky’obutategeerekeka, okwagala kw’abo abaali ba kungulu era abatali ba mutima gwonna mangu ne kutandika okukendeera, n’amaanyi gaabwe ne gaggwaamu; naye abo okukkiriza kwabwe kwe kwali kwesigamye ku kumanya Baibuli okw’obuntu, baalina ejjinja wansi w’ebigere byabwe, amayengo ag’okuggwaamu essuubi ge gaali tegayinza kuggyawo. “Bonna ne beebaka ne beegona;” ekibiina ekimu nga kiri mu butafaayo era nga kirese okukkiriza kwakyo, ate ekirala nga kirindiridde n’obugumiikiriza okutuusa ekitangaala ekisingawo obutangaavu lwe kyandituuse. Naye mu kiro eky’okukemebwa, aba oluvannyuma baalabika ng’okwagala kwabwe n’okwewaayo kwabwe bikendeddeko, mu ngeri emu. Abo abatali ba mutima gwonna era aba kungulu tebaakyasobola kwesigamya ku kukkiriza kw’ab’oluganda lwabwe. Buli muntu alina okuyimirira oba okugwa ku bubwe.”
Obwegulumpise bwe bwajja, ebibiina bibiri ne bitandika okwebaka mu ngeri ezitali zimu; naye n’abawala abagezi baafiirwaako obunyiikivu bwabwe obumu. Mukama yali abakulembera mu kino, olw’okuba obubaka bw’Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati bwe bwajja mu Lukiiko lw’Olusiisira olwa Exeter, akole omulimu mu bo.
Enkola ey’Okukemebwa: Ekiseera eky’Okulindirira n’Okukaaba okw’Ekiro eky’Ekkati
Okuva mu Spirit of Prophecy, volume 4, omuko 228: Mujjukire nti enkola eno—Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati, okuva mu Kiseera ky’Okulindiriza okutuusa ku kuggalwa kw’oluggi—ye Mukama agezesaamu abantu Be. Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati ku Lukiiko lw’Olusiisira olw’e Exeter, mu kulangirira kwakwo okutuuka nga October 22, 1844, kitundu kimu kyokka ku byafaayo ebyo. Tekiyinza kwawulwamu ku kiseera ky’okulindiriza, ekiteekateeka ku ngeri Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati gye kukolamu ku bibinja bibiri eby’abasinza. Muteekwa okutegeera Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati, kubanga bwe mutakutegeera, mugwa okuva ku kkubo.
Katonda yali ategese okukema abantu be. Omukono gwe gwabikka ensobi mu kubala ebiseera eby’obunnabbi. Omukono gwe, omukono gwa Mukama, gwabikka ensobi ey’enjawulo mu kubala ebiseera eby’obunnabbi, mu bungi. Abaadiventi tebaazuula nsobi eyo, era so teyaazuulibwa abo abaali basinga okuyiga mu bawakanyi baabwe. Abo oluvannyuma ne bagamba nti, “Okubala kwammwe okw’ebiseera eby’obunnabbi kutuufu. Ekintu ekikulu ennyo kiri kumpi okubaawo; naye si kye Mw. Miller ky’alagula; kwe kukyuka kw’ensi yonna, so si kujja kwa Kristo okw’okubiri.”
Ekiseera eky’okusuubirira kyayita, ne Kristo n’atalabika olw’okununula abantu Be. Abo abaali balinze Omulokozi waabwe n’okukkiriza okw’amazima era okw’okwagala, baafuna okuggwaamu amaanyi okw’obulumi bungi. Naye Mukama yali atuukirizza ekigendererwa Kye: yali agezesezza emitima gy’abo abaali beeyatula nti balindirira okulabika Kwe. Mu bo mwalimu bangi abaali bakubirizibwa okutya okusinga okwagalira amazima. Ekintu ekyali kisuubirwa bwe kitatuukirira, abo ne boogera nti tebaali buggwaamu maanyi; tebaali bakkirizza n’akatono nti Kristo alijja. Baali mu basooka nnyo okuduulira ennaku y’abo abakkiriza ab’amazima.
Guno gwe gwali mugaso gwa Mukama. Tetulina kintu kyonna kye tulina okutya ku biseera eby’omu maaso, okuggyako bwe twereka engeri Mukama gye yatukulemberamu mu byatuyitamu eby’edda, era tetulina kintu kya kutya okuggyako bwe twereka okuyigiriza kwa Mukama mu byatuyitamu eby’edda. Tukitegeeza nti tosobola kwawula kukulembera kuno okuva ku kuyigiriza Kwe.
Obulamu mu Bufunze obwa James White ne Ellen G. White, 1888, empapula 186–187: “Katonda yakema era n’agezesa abantu be olw’okuyita kw’ekiseera mu 1843. Ensobi—ensobi ey’enjawulo ennyo—gye baakola mu kubala ebiseera eby’obunnabbi teyamanyibwa mangu n’abantu abayivu abaali bawakanya endowooza z’abo abaali basuubira okujja kwa Kristo. Abayivu bano ab’amaanyi baalangirira nti Bwana Miller yali mutuufu mu kubala kwe okw’ekiseera, newakubadde nga baamuwakanya ku kintu ekyali kyakukwata ku nkomerero y’ekiseera ekyo. Naye bo, n’abantu ba Katonda abaali balindirira, baali mu nsobi y’emu ku nsonga y’ekiseera.”
Tukkiriza ddala nti Katonda, mu magezi ge, yateekateeka nti abantu be basaanidde okusisinkana n’okuswazibwa, okwategekebwa obulungi nnyo okulaga emitima n’okukuza empisa entuufu—si kulaga mitima gyabwe bokka wabula n’okukuza empisa zaabwe, nga kizituusa ku mutendera ogw’okulabikirako mu buzibu obujja ku Kukaaba okw’Ekiro ekya wakati. Abo abaakkiriza obubaka bwa malayika ow’olubereberye olw’okutya emisango gya Katonda, so si kubanga baayagala amazima era ne beegomba obusika mu bwakabaka obw’omu ggulu, kaakano baalabika mu kitangaala kyabwe ekituufu. Baali mu baasoose okukudaalira abo abaali baswaziddwa, abaali beegomba n’obwesimbu era nga baagala okulabika kwa Yesu. Ogezesebwa kuno okwa Katonda okwasingayo okunoonya kwalaga empisa entuufu ez’abo abandibadde beewala obuvunaanyizibwa n’ekivume olw’okwegaana okukkiriza kwabwe mu kiseera eky’okugezesebwa.
Abo abaali banyiize omwoyo tebaalekerwa mu kizikiza; kubanga bwe baanoonyanga ebiseera eby’obunnabbi n’okusaba okw’amaanyi, ensobi n’ezuulibwa—ensobi emu ey’enjawulo—era n’okulondoola ekipensulo eky’obunnabbi nga kiyita mu kiseera eky’okulwawo. Mu kusuubira n’essanyu okujja kwa Kristo, okulwawo okulabika okw’okwolesebwa kwali tekussa mu mwoyo, era kwali kya nnaku era ekyabatikka nga tebaakisuubira. Naye ekigezo kino kyennyini kyali kyetaagisa nnyo okukuza n’okunyweza abakkiriza ab’amazima mu mazima. Ekiseera eky’okulwawo kyali kyetaagisa nnyo. Tekyali kya kulaga bukkiriza bikka bibiri byokka era okutandika okukulaakulanya empisa zaabwe ezaali zigenda okulagibwa mu byafaayo by’Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati okutuuka ku kuggalwa kw’oluggi, naye era kyali kyetaagisa okunyweza abo abandifulumye ku ludda olutuufu olw’ensonga eyo. Toyinza kwawula kiseera kya kulwawo ku Kukaaba okw’Ekiro ekya wakati oba ku kuggalwa kw’oluggi.
Bw’owakanya Okukaaba okw’Ekiro eky’omu ttumbi, obeera owakanye obwo ddala ebyafaayo. Okukaaba okw’Ekiro eky’omu ttumbi si bubaka bwa Samuel Snow bwokka ku Lukuŋŋaana lw’Ensiisira e Exeter; wabula bwe bumanyirizo bw’ebiro eby’okulindirira. Wano Mukama gye yali atwala. Tetulina kintu kyonna kya kutiira olw’eby’omu maaso, okuggyako nga tweerabira obukulembeze bwa Mukama mu byafaayo byaffe eby’emabega—ebyafaayo bino eby’ebiro eby’okulindirira n’Okukaaba okw’Ekiro eky’omu ttumbi, gye atuusa Enjiri ey’Emirembe n’Emirembe ku ntikko mu byafaayo by’Aba-Millerite, n’avaamu ebibinja bibiri eby’abasinza.
Ebiwandiiko eby’Olubereberye, olupapula 74: “Nalaba nga ekipande kya 1843 kyali kiragiddwa omukono gwa Mukama, era nga tekisaana kukyusibwa; nga ennamba zaali nga bwe yayagala zibeere; nga omukono gwe gwali ku kyo era ne gukweka ensobi mu bimu ku bibalo, waleme kubangawo n’omu agiraba, okutuusa omukono gwe lwe gwaggibwako.”
Ekyama eky’Obutali Butuukirivu n’Enkola ey’Okukemebwa
Singa twalina obudde, twandiyinzizza okukubaganya ebirowoozo ku kyama eky’obujeemu. Ekyama eky’obujeemu kiyinza okuba n’ennyonnyola ezisukka ku emu entuufu, naye wano kitegeeza omulimu gwa Setaani ogw’okutabula ekibi n’obulungi, amazima n’obulimba, mu byafaayo ebitukuvu Mukama mw’akemera abantu Be. Mu byafaayo ebitukuvu eby’Ebyawandiikibwa Mukama mw’ayisa abantu Be mu nkola ey’okubagezesa, bulijjo mujja kulaba ekyama eky’obujeemu—emirimu gya Setaani egy’okutabula amazima n’obulimba. Abantu bwe batuuka ku kifo kino eky’okugezebwa, ekyama eky’obujeemu kiba kibisse ensonga.
Ekiseera kya Nuuwa eky’okugezebwa bwe kyatuuka, Bayibuli etugamba nti ezzadde lya Sitaani lyali limaze okutabulwa n’ezzadde lya Katonda nga kino tekinnabaawo. Kino kye kyaleetera ekyama eky’obutali butuukirivu okutuukirira mu biro bya Nuuwa, nga kiragiddwa mu Olubereberye ng’abaana ba Katonda okutwala abawala b’abantu okuba abakazi baabwe—okutabula kw’ezzadde ebiri, ekyama eky’obutali butuukirivu ekikulembera okugezebwa kwa Nuuwa.
Mu kugezesebwa kwa Musa n’Ennyanja Emmyufu, Ebyawandiikibwa biraga engeri Isirayiri, abaali baakukemebwa ku Nnyanja Emmyufu ne ku Sinaayi, gye baali boonoonekeddwa olw’enjigiriza ez’e Misiri oluvannyuma lw’okumalayo ebbanga eddene ennyo. Ekyo kye kyali ekyama eky’obujeemu—okukwatibwako enjigiriza za Setaani.
Mu biro by’Abayudaaya, ebyali ebyateekateeka ekkubo eri Olukiiko Olukulu olw’Abayudaaya okugobera ddala enkola yaabwe ey’okugezesa byali bye biyigiriza eby’Oluyonaani.
Mu byafaayo bwa ba Millerite, ba Millerite mu kkanisa z’Abapolotesitante baali baakamala okuva mu myaka 1260 egy’obufuzi bw’Obwapapa, obwayonoona ensigo ennongoofu n’ensigo etali nnongoofu, ne buzaala ekyama eky’obutali butuukirivu ekyakulembera okukemebwa kw’ebyafaayo bya ba Millerite.
Ekyo kye kyama ky’obutali butuukirivu ekibaawo bulijjo.
Bw’onoonyereza engeri ekyama eky’obujeemu gye kikolamu, genda mu Patriarchs and Prophets, essuula esooka. Mwannyinaffe White atutegeeza engeri Setaani gye yatuukirizaamu ekyama eky’obujeemu mu Ggulu. Waaliwo okubeerawo okugezesebwa mu Ggulu okulaga bamalayika ki abaalina okusigalayo n’abo abaalina okuggyibwawo, era Setaani yali atuukiriza ekyama eky’obujeemu awo mu Ggulu nga ekkubo ery’okugezesebwa eryo tekinnabaawo.
Setaani yakola kino ng’aleeta okubuusabuusa mu ngeri ey’ekyama, ng’ateeka ekigambo kye waggulu w’Ekigambo kya Katonda, era ekisinga obukulu, ng’akulembera abalala okwogera enjigiriza ze ez’obulimba—omulimu omubi ennyo. Yanditeeka okubuusabuusa mu birowoozo byo, n’oluvannyuma ggwe n’ogenda n’okwogera okubuusabuusa okwo eri ekibiina. Omuntu yenna bw’anaalumiriza okubuusabuusa okwo, anaabanga alumiriza ggwe, so si ye.
Mu biseera ebiyiseewo, omusumba omu mu Spokane, Washington, yakwata ku *Early Writings*, olupapula 74, ng’agamba nti, “Nagenda mu nkuluze y’ebigambo ey’omu nnaku n’ebiro bya Ellen White, *Webster’s Dictionary*, era figures tezirina kakwate konna na kubala.” Abantu abasinga obungi abaawulira ekyo tebandikebeekenneenyezza, era bandimukkirizza. Wadde ng’osinziira ku kitono ennyo, omusumba oyo yali asiga okubuusabuusa ku ekyo figures kye zikiikirira mu kitundu kino; naye mu butuufu, yali alimba. *Webster’s 1828 Dictionary* egamba nti: FIGURE, n. Mu kubala, akabonero akalaga ennamba, nga 2, 7, 9.
Yali ayolesa obubuusabuusa, ng’akola omulimu ogukiikirirwa ng’ekyama eky’obujeemu. Yali alaga Abadiventi, bwe baba nga baagala okulaba, nti mu kiseera kino mu byafaayo by’ensi, oteekwa okutegeera amazima ku lulwo so si okuwulira abantu; kubanga, “. . . ekyama eky’obujeemu kimaze dda okukola: . . . .”
Ebiwandiiko eby’Olubereberye, olupapula 74: “. . . nti ebifaananyi byali nga bwe Yayagala, nti omukono Gwe gwali ku byo era ne gukweka ensobi mu bimu ku bifaananyi, baleme okugiraba, okutuusa omukono Gwe lwe gwaggibwako.”
Kyo kikyamu eky’okuwabya abantu, era abategeevu mu by’eddiini batera okukola bwe batyo. Bw’oba oyagala okutegeera ekigambo kye kitegeeza mu Bayibuli oba mu Mwoyo gw’Obunnabbi, tosooka kutunuulira mu nkalala z’amakulu g’ebigambo; osooka kutunuulira eri nnabbi. Ng’ekyokulabirako, Danyeri akozesa ekigambo ky’Olwebbulaniya rum mu Danyeri 8:11, ekyavvuunulwa nga “gyaggibwawo.” Abantu balowooza nti kitegeeza “okuggibwawo,” naye Danyeri akozesa rum emirundi emirala etaano, era tewali wadde omulundi gumu lwe kitegeeza “okuggibwawo” — kitegeeza “okuyimusibwa n’okugulumizibwa.” Kale okulowooza nti rum mu Danyeri 8:11 kitegeeza “okuggibwawo” kwe kugoberera obulombolombo, so si ngeri Danyeri gye yakozesamu ekigambo ekyo.
Mu ngeri y’emu, ne ku bikwata ku Ellen White: Bw’oba oyagala okugamba nti mu Early Writings, 74, “figures” kitegeeza bifaananyi eby’obukugu oba ebifaananyi eby’okulaga, oyinza okwogera nti, “Ekitabo ky’ebigambo ekyaliwo mu biro bya Ellen White tekigamba nti figures kitegeeza okubala,” ng’osuubira nti abantu abasinga obungi tebajja kukikakasa. Naye singa bakikola, bandizuula nti figures ddala kitegeeza okubala.
Naye ekifo ekisooka gy’ogenda ye Ellen White yennyini: Kiki ky’ategeeza bwe yayogera ku figures? Mu Early Writings, olupapula 74, agamba nti, “Omukono gwe gwali gugalamidde ne gukweka ensobi mu bimu ku bifaananyi,” era ku lupapula 236 agamba nti, “Omukono gwe gwabikka ensobi mu kubala ebiseera eby’obunnabbi.” Omulanzi omukazi annyonnyola nti mu bigambo bye, figures kitegeeza ebiseera eby’obunnabbi—okubala, so si bifaananyi bya luyiiya.
Kale, Mukama yakwata omukono gwe ku ki? Yakwata omukono gwe ku nsobi mu kubala ebiseera eby’obunnabbi—ennamba.
Okukkiriza kwa Ellen White eri 2520
Kino kye kigambo ekikulu. Bangi balangirira obubaka bwe bumwe n’obwo bwe twetisse, era mbawagira. Naye bwe kituuka ku 2520 n’obanga Ellen White yakkiriza nti bwali bunnabbi obutuufu, eno ye nsonga—buno bwe bukakafu era wano we mulina okutandikira. Ensonga endala zonna zituufu era za mazima, naye wano we watandikira.
Mu *Early Writings*, olupapula 74, awali wagamba nti Mukama yawanika omukono gwe ku nsobi mu bimu ku bibalo, annyonnyola ekyo kye kitegeeza mu kitabo kye kimu ekyo, ku lupapula 236 nti: “Nalaba abantu ba Katonda nga basanyufu mu kusuubira, nga batunuulira Mukama waabwe. Naye Katonda yagenderera okubakema.” Ayogera ku Kiseera eky’Okulindirira [March 22, 1844], okusoomoozebwa okw’olubereberye.
Tayogera ku Kulemererwa okw’ennaku kwa nga 22 Okitobba 1844, kubanga ne eyo baali baakukemebwa; naye wano ayogera ku nga 22 Maaki 1844, ekiseera eky’okulinda: “Katonda yali ategedde okubakema.” “Omukono gwe gwabikka ensobi mu kubala ebiwanga by’obunnabbi.” Yali agenda kubakema atya okuyita mu kiseera eky’okulinda? Nga akwata omukono gwe ku kutegeera kwabwe okw’ebiwanga eby’obunnabbi. Temulina kintu kyonna eky’okutya ku eby’omu maaso, okuggyako nga tweerabidde engeri Mukama gye yatutambuza mu biro ebyayita, mu byafaayo by’AbaMillerite n’enjigiriza ze.
Bino ebiseera eby’obunnabbi bye njigiriza ezaaleeta ekiseera eky’okulindirira. “Omukono gwe gwabikka ensobi emu mu kubala ebiseera eby’obunnabbi. Abo abaali balindirira Mukama waabwe tebaazula nsobi eno,”—ensobi emu yokka—“era n’abasajja abasinga obuyigirize abaawakanya ekiseera nabo tebaagilaba. Katonda yateekateeka abantu be okusisinkana okuggwaamu essuubi. Ekiseera kyayita, era abo abaali batunuulidde Omulokozi waabwe n’essanyu ery’okumusuubira baanyiikaala era ne bennyamala, ate abo abataayagala kulabika kwa Yesu, naye abaakwata obubaka olw’okutya, baasanyuka kubanga teyajja mu kiseera ekyali kisuubirwa. Okwatula kwabwe tekwakoma ku mutima newankubadde okutukuza obulamu. Okuyita kw’ekiseera kwabaliriddwa bulungi nnyo okubikkula emitima egyo. Abo be baasooka okukyuka ne basekerera abo abaali n’ennaku era nga baggwaamu essuubi, abo abaali ddala baagala okulabika kw’Omulokozi waabwe. Nalaba amagezi ga Katonda mu kugeza abantu be n’okubawa okugezesebwa okw’omunda okwekeneenya, okuzuula abo abandikendedde ne baddayo mu ssaawa ey’okugezesebwa.”
Yesu n’eggye lyonna ery’omu ggulu baatunuulira n’okusaasira era n’okwagala abo abaali balindiridde n’essuubi eddungi okumubona Oyo emmeeme zaabwe gwe zaayagala. Bamalayika baali babetoolodde, okubawanirira mu kiseera eky’okugezesebwa kwabwe. Abo abaali basinze okulagajjalira okukkiriza obubaka obw’omu ggulu baalekerwa mu kizikiza, era obusungu bwa Katonda bwabakolebwako, kubanga tebaayagala kukkiriza musana gwe yabatumira okuva mu ggulu. Abo abeesigwa, abaali baanakuwadde olw’okwetanira, abaali tebategeera lwaki Mukama waabwe teyajja, tebaalekerwa mu kizikiza. Nate baakulemberwa eri mu Baibuli zaabwe okunoonyereza ebiseera eby’obunnabbi. Omukono gwa Mukama gwaggibwa ku mibala, era ensobi—emu yokka—nnyonnyolwa.
Wano annyonnyola ensobi eyali mu mibalirirwamu ku Kipande kya 1843, era asalready nnyo agazeeko nti emibalirirwamu egyo ekikirira ebiseera eby’obunnabbi. “Baakiraba nti ebiseera eby’obunnabbi byatuuka ku 1844, era nti obujulirwa bwe bumu bwe baali baleese okulaga nti ebiseera eby’obunnabbi byaggwaako mu 1843, bwakakasa nti byandikomye mu 1844.” Ennyombo ewedde! Ellen White assaako akabonero ke ak’okukkiriza ku 2520.
Waliwo ebiseera eby’obunnabbi bisatu byokka ku Kaati ya 1843 bye baategeera nti byaggwa mu 1843: 1335, 2520, ne 2300. Katonda yakwata omukono gwe ku nsobi mu bimu ku bibalo—ebiseera eby’obunnabbi ku Kaati eno—okutuusa lwe yaggyawo omukono gwe. Bwe yaggyawo omukono gwe, abalindirira abeesigwa baakulemberwa okwekenneenya nate ebiseera eby’obunnabbi, ne basalanga nti obukakafu bwe bumu obwabakulemberera okulaga nti ebiseera eby’obunnabbi byaggwa mu 1843, oluvannyuma bwwategeerekeka nti bukakasa nga bibiri byaggwa mu 1844.
Ekiseera kya 1335 kitandika mu AD508 era kikoma mu 1843. Ekiseera kya 2520 kitandika mu 677BC era kikwatibwako obujjuvu bw’omwaka. Abatandisi baali balowooza nti kyakomera mu 1843, naye oluvannyuma ne bategeera nti obukakafu bwe bumu obwabaleetera okulagula 1843 bwakakasa nti obunnabbi bwa 2520 bwakoma mu 1844. Obunnabbi bwa 2300 butandika mu 457BC, era baali balowooza nti bwakomera mu 1843, naye oluvannyuma lw’okuggwaamu essuubi, okuyita mu kunoonyereza kwabwe ku biseera eby’obunnabbi, ne bakitegeera nti bwakoma mu 1844.
Waliwo obunnabbi busatu bwokka bwe baalanga nti bwandikomye mu 1843, era obumu ku bwo bukola bwe butyo: obwa 1335. Buno si bwe bunnabbi Mukama bwe yakwataako n’omukono gwe okubukuumira. Bulaga ebyafaayo by’AbaMillerite okuva mu Kiseera eky’Okulindiriramu, okuyita mu Kukaaba okw’Ekiro eky’omu ttumbi, okutuuka ku nga October 22, 1844.
Mu njigiriza eyayise, twakomya ku kigambo kino ekyava eri Ellen White: “Balina omukisa amaaso agaakiraba ebyo ebyalabibwa mu 1843 ne 1844.” Kino kye, “Wa mukisa oyo ajja mu 1843.” Mu nnyiriri eziddirira, agamba nti, “Obubaka bwawaayo. Era tewaandibaddewo kulwaawo kwonna mu kuddamu obubaka obwo, kubanga obubonero bw’ebiro bituukirira; omulimu ogusembayo gulina okukolebwa. Omulimu omunene gulikolebwa mu kiseera ekitono. Obubaka bunaatera okuweebwa olw’okulonda kwa Katonda, obuliyongera ne bufuuka okukaaba okw’amaanyi. Awo Danyeri aliyimirira mu mugabo gwe, okuwa obujulirwa bwe.” Manuscript Releases, volume 21, 437.
Danyeri ng’ayimiridde mu mugabo gwe kye lunyiriri 13 olwa Danyeri 12. “Abaweebwa omukisa ge maaso agaalaba ebintu ebyalabibwa mu 1843 ne mu 1844” kye lunyiriri 12. Ellen White awa okunnyonnyola okw’obwakatonda ku Danyeri 12:12–13, ng’agamba nti ennyiriri zino tezikwata ku bunnabbi bw’ebiseera, wabula ku bulamu obw’okuyitamu obulimu 1843 ne 1844, obuva mu kutegeera obubi okw’omu 1843 obuleeta ekiseera eky’okulindiriza. Ekiseera eky’okulindiriza bwe kituuka, “Alina omukisa oyo alindirira.” Wadde okwolesebwa kulwawo, kukirindire. Alina omukisa oyo alindirira n’obwesigwa okuva mu Kiseera eky’Okulindiriza okutuusa omulyango lwe guggalwa. Ekyo omwesigwa ky’alaba mu 1843 ne 1844 gwe mukisa ogumuyingiza mu Watukuvu Wonna.
Obunnabbi obw’ennaku 1335 bwakomera mu 1843, nga bussaako akabonero ku kujja kw’Okukaaba okw’Ekiro Ekitaliko Bungi. Ebiseera eby’obunnabbi 2520 ne 2300 bikoma mu 1844. Ellen White agamba nti obujulizi bwe bumu obwabakulembera okulangirira nti 2520, 2300, ne 1335 byakomera mu 1843 oluvannyuma bwakkirizibwa okulaga nti byandikomekkerezebwa mu 1844.
Omusana okuva mu Kigambo kya Katonda gwabalukako ku mbeera yaabwe, ne bazuula ekiseera eky’okulindiriza—“Newakubadde nga [okwolesebwa] kulwawo, kikulindirire.” Mu kwagala kwabwe eri okujja kwa Kristo okw’amangu, baali bayise bubi ku kulwawo kw’okwolesebwa, okwabaliribwa okulaga abo abaalindirira ddala. Nate ne baba n’akabonero k’ekiseera. Naye nalaba nga bangi ku bo tebaasobola kuyimuka waggulu w’okuggwaamu essuubi kwabwe okw’amaanyi, balyoke bafune ekigero ekyo eky’obunyiikivu n’amaanyi ekyali kirambiddwa okukkiriza kwabwe mu 1843.
Sitaani ne bamalayika be ne babawangula, era abo abaali tebaagala kukkiriza bubaka obwo ne beeyanza olw’okusalawo kwabwe okw’obwegendereza obw’ewala n’amagezi gaabwe mu butakkiriza bulimba obwo, nga bwe baabuyitanga. Tebategeera nti baali bagaana okuteesa kwa Katonda okulwanyisa bo bennyini, era nti baali bakolera wamu ne Sitaani ne bamalayika be okusambattisa abantu ba Katonda, abaali batambulira mu bubaka obwasindikibwa okuva mu ggulu."
Mu byafaayo buno, mulimu ebika bibiri eby’abaweereza. Ekibiina eky’obutali bwa bwesigwa kinyooma abo abalindiridde; naye abo abalindiridde bakulemberwa okuddayo eri ebiseera eby’obunnabbi ne bategeera nti obukakafu bwe bumu obwabaleetera okuzuula enkomerero ya 2520 ne 2300 mu 1843 bwe bwali obw’okukakasa nti byaggwa mu 1844.
Newankubadde nga abalindiridde baategeera kino, tebaali bakyayaka nnyo eri Mukama nga bwe baali bwe baasooka okusoomoozebwa. Baali baakuddamu okukoleezebwa obubaka bw’Okukaaba okw’Ekiro wakati. Abalindiridde baali dda bategeedde 1844, enkomerero y’obunnabbi, nga Obubaka bw’Okukaaba okw’Ekiro wakati tebunnajja.
Obubaka bw’Okukaaba okw’Ekiro wakati bwaleetera abo abaali balindirira okutegeera ennaku z’omwezi October 22, 1844. Olw’amawulire ago, tekyaali kya kuba nti kyali mu kiseera kyonna mu 1844; kyali ku lunaku luno lwennyini, era ekyo ne kiwa obubaka amaanyi.
Olaba enkola eno? Enjigiriza ezireeta obumanyirivu buno bwe bunabbi busatu: 1335, 2300, ne 2520.
Oluvannyuma lw’okutegeera kino, baatandika okulangirira nti, “Muve mu Babulooni.” Buno bwe Bubaka bwa Malayika ow’Okubiri.
Kale tutegeere bulungi: Kiki ekikoma ku kiseera eky’okulindirira? Okukozesa Ekipande kya 1843. Baateeka Ekipande kino ku bbali kubanga kati baali bamaze okutegeera nti Mukama yali ajja mu 1844, so nga Ekipande kyali kigamba 1843. Noolwekyo, baateeka Ekipande ku bbali mu byafaayo by’Obubaka bwa Malayika ow’Okubiri.
Obubaka bwabwe bufuuka ki mu byafaayo by’Omumalaika Owookubiri? Ekitundu ekisembayo kye kinnyonnyola.
Abakkiriza mu bubaka buno baajoogebwa mu makanisa. Mu kiseera kitono, abo abaagaananga okukkiriza obubaka baaziyizibwa okutya okulaga mu bikolwa ebiri mu mitima gyabwe; naye okuyita kw’ekiseera kwalaga engeri gye baali bawuliramu ddala. Baayagala okusirisa obujulirwa abo abaalindirira bwe baawulira nga bawalirizibwa okubuwa, nti ebiseera eby’obunnabbi byatuuka okutuuka mu 1844.
Biseera bya nnabbi ki? 2520, 2300, ne 1335. Obwo bwe bubaka bwabwe mu byafaayo bino. Kaakano bagamba nti, "Tukitegedde! Obunnabbi buno butuuka ku 1844." Obubaka bwabwe mu byafaayo eby’Okukaaba okw’Ekiro Ekya Ttereka lye bunnabbi bwa myaka 2520 ne 2300.
“Mu kiseera ekimu, abo abataandyagadde kukkiriza bubaka baali baziyiziddwa entiisa obutatwala mu bikolwa ebyo emitima gyabwe bye gyalowooza; naye okuyita kw’ekiseera kwalaga engeri gye baali ddala bawuliramu. Baayagala okusirisa obujulirwa abo abaali balindiridde bwe baawulira nga bawalirizibwa okubuwa, nti ebiseera eby’obunnabbi byatuuka ku 1844. Abakkiriza baannyonnyola bulungi ensobi yaabwe—ensobi ey’enjawulo ennyo—era ne bawa ensonga lwaki baasuubira Mukama waabwe mu 1844. Ababawakanya tebaayinza kuleeta nsonga zonna okulwanyisa ensonga ez’amaanyi ezaaweebwa. Naye obusungu bw’amakanisa ne bubuubuuka; baasalawo obutawuliriza bujulizi, n’okuziyiza obujulirwa okuva mu makanisa, abalala baleme okubuwulira.”
Kiki ekibaawo bw’oleeta 2520 ng’ogigatta ku nnaku 2300? Mu byafaayo eby’Abamillerite, muggibwa mu kkanisa, era wabaawo okufuba okusirisa obubaka obwo.
Abo abaataatya kubikkirira balala musana Katonda gwe yali abawadde, baaggalirwa ebweru w’amakanisa; naye Yesu yali nabo, era ne basanyukira mu musana gw’amaaso ge. Baategekebwa okukkiriza obubaka bwa malayika ow’okubiri. Early Writings, 235–237.
Nga tetunnayingira mu kusoma okukwata ku 2520, kye tugenderera okulaga kwe kino nti Ellen White assaako envumbo ye ey’okukkiriza ku 2520. Bw’oba tosobola kulaba kino, weetaaga okusaba nti Yesu akuggyewo ebipande ku maaso go. Ellen White yagamba nti obukakafu bwe bumu obwabakulembera okulagula 1843 bwe bwayitibwa oluvannyuma okulaga nti ebiseera bino eby’obunnabbi byakoma mu 1844. Bulijjo ayogera ku biseera eby’obunnabbi, oba ku mibala, mu bungi. Waliwo ebiseera by’obunnabbi bisatu byokka ku Kipande kya 1843 ebyakoma mu 1843.
Ekyo ekikoma mu 1843, kwe kugamba 1335, kisaba, olw’obutuufu bw’ennimi, waabeewo waakiri ebiseera bibiri eby’obunnabbi asobole okwogera nti “ennamba” ne “ebiseera eby’obunnabbi.” Bwe wabaawo bisatu n’oggyamu ekimu, kale ebibiri by’awagira bye 2520 ne 2300, awatali kufaayo ku kintu kyonna omulala yenna ky’ayogera.
Mu byafaayo buno, nga mwe muli n’Okusubwa Ekkulu okw’Abadiventiisiti ku nnaku z’omwezi 22 Okitobba 1844, Mukama yali aleeta obumanyirivu mwe baali baggalibwa ebweru w’amakanisa basobole okuyimirira si ku buyinza bw’abantu wabula ku Kigambo kya Katonda. Baali beetaaga obumanyirivu obwo okusobola okuba n’okukkiriza okuyingira mu Kifo Ekisinga Obutukuvu awamu ne Yesu Kristo. Yali abatukuza okutuusa ku nkomerero y’Enjiri ey’Emirembe n’Emirembe.
Obujulirwa bw’Abasooka Abatandikawo: James White ne Uriah Smith
Eddako, tulina ba Pioneers babiri, James White ne Uriah Smith. Bano be basajja abakulu abateologiya ab’omulembe guno be beesigamyako okugamba nti James White yagaana 2520 mu 1863 era nti Uriah Smith nayo yagigaana mu biwandiiko bye mu myaka gya 1870 ne 1880.
Tudda emabega mu 1844 ne mangu ddala oluvannyuma lwayo tulabe engeri James White ne Uriah Smith gye bannyonnyolamu ebyafaayo bino bimu ddala Ellen White by’akamala okunnyonnyola. Ayogera ku biseera eby’obunnabbi ne ku Mukama okuggyawo omukono gwe n’okulaba ensobi, era n’abayima bano ababiri bwe batyo bwe bakola.
Ellen White tayogera nti “2520” oba “emirundi musanvu,” naye Uriah Smith ne James White bo babyogera bwe batyo. Bategeeza bulungi nti ebiseera eby’obunnabbi ebyakkirizibwa mu byafaayo bino byali 2520 ne 2300.
James White, Review and Herald, ekitundu 1, nga 9 Julayi 1851: “Ayogera omuwakanya nti, ‘Sikkiriza nti okukaaba okw’ekiro wakati kukyali kuweereddwa.’ Neffe tetukkiriza nti okukaaba okw’ekiro wakati kwawulirwa ffe, oba nti kulirirayo kuwulirwa. Okukaaba okwo okw’omu Matayo 25:6, nti, ‘Laba, awasizza ajja,’ kuli mu byafaayo by’embaga y’obufumbo ey’e Buvanjuba. Naye nti waaliwo okukaaba okwaaweebwa, ne kukkirizibwa mu bujjuvu omubiri gwonna ogw’Abadiventi mu ddumbi lya 1844, nga kugeraageranyizibwa bulungi n’okukaaba okw’ekiro wakati okw’olugero, tekisaana kugaanyizibwa abo abaafuna obumanyirivu mu kyo.”
James White ayogera ku byafaayo abantu mwe baagaanira Okukaaba okw’Ekiro ekya ttumbi ne bagwa okuva ku kkubo. Addamu ku kino era agenda kwogera ku byafaayo bino.
“Kyajja mu kiseera ekituufu. Okukaaba okw’olugero kwaddirira mangu ddala okulwawo, n’okubongoota n’okwebaka. Ekyo kyaddirira okulwawo kwaffe, nga tusuubiddwa obutatuukirira, ne kututuukako nga tuli mu mbeera ey’okugoonzebwa. Okukaaba okwo kwazuukusa amagezi abawala ekkumi, ne kubaleetera okulongoosa ettaala zaabwe. Kino, nga kiyambibwako amaanyi g’Omwoyo, kyazuukusa abantu abaalindanga okujja kwa Mukama, ne kibaleetera okunoonya Bayibuli nga bwe batali bakikolaako emabegako, era ne beewaayo bokka n’ebintu byabwe eby’ensi byonna ddala eri Mukama. Abo abaayolesa okukaaba nti Mukama yali agenda kujja mu mwezi ogw’omusanvu, 1844, baalaba bulungi nti ebiseera eby’obunnabbi byatuuka okutuuka ku kiseera ekyo; kyenvuddeko, obujulirwa obwali buweereddwa okuva mu biseera ebyo okulaga nti okujja kwa Mukama kwali kubaawo mu 1843, bwalaga nti kwali kubaawo mu 1844. Awo ne tulaba ensobi mu ngeri eyo ey’okubaliramu eyakomya ennaku 2300 mu 1843. Tewali n’omu ku abo abaawandiika nga bawakanya okujja kwa Mukama eyagilaba. Omukono gw’Obulabirizi bwa Katonda gwabikka ensobi eyo okutuusa ekiseera lwe kyajja okulabikira. Ensobi yali mu kuggyamu emyaka 457 emijjuvu ku 2300, ne kireka 1843, nga tebakubyeeyo mu balo ekitundu ky’omwaka 457 B.C. ekyali kiyiseewo, ekiragiro bwe kyavaayo, okuva ku kyo wiiki 70 kwe zibalirwa.”
“Ebirowoozo byaffe byalungamizibwa ku kiseera ekyo, [1843,] olw’ensonga nti, bwe baabalanga ebiseera eby’enjawulo eby’obunnabbi okuva ku myaka egyo abalondoola ebiseera abasinga obulungi gye baateekera okutuukirira kw’ebintu ebyali birina okutegeeza entandikwa yabyo, byonna byalabika ng’ebikoma mu mwaka ogwo.”
Kaakano atutegeeza ebiseera eby’obunnabbi bye baalowooza nti byaggwaako mu 1843.
“Kino kyali kirabika bukozi bukozi bwokka.” Kyali kirabika bukozi bukozi bwokka nti byaggwa mu 1843. Bandizuula nti byaggwa mu 1844.
“Tutandikira okubala ‘ebiseera musanvu,’ oba emyaka 2520, okuva ku buwambe bwa Manase, obuteekeddwa, mu kukkiriziganya okw’amaanyi nnyo, abakugu mu kubala ebiseera ku BC677.” Bino bye biseera eby’obunnabbi bye baali bakolako. “Olunaku luno lwe lwokka lwe twali tusobodde okubala okuvaako, olw’okutandika kw’ekiseera kino; era bwe twaggya BC677 ku myaka 2520, ne wasigalawo AD1843. Naye ffe tetwalowooza nti, kubanga kyandibadde kyetaagisa emyaka 677 emijjuvu egya BC n’emyaka 1843 emijjuvu egya AD okutuukiriza emyaka 2520, kyandituwalirizza era okuwongeza ekiseera kino okutuuka munda mu AD1844, nga bwe kyandiba nga kyatandika oluvannyuma lw’entandikwa ya BC677.”
Ebiseera eby’obunnabbi ebyo “omukono gwa Providensi gwe gwakuuma omukono gwe ku nsobi eyo,” byali birimu ne 2520.
Uriah Smith: “Obudde bwe bweyongera okusukka A.D. 1843, bangi baatandika okwebuuza ensonga ezabaleetera okuswazibwa kwabwe ku mwaka gwe baasuubirangamu okununulibwa kwabwe. Awo ne kirabika nti, bwe twatandikanga ebiseera byonna eby’obunnabbi mu myaka B.C., gye twali bulijjo nga tubiwandikamu okutandika kwabyo, tebyandituukiriziddwa mu biseera byabyo eby’enjawulo, ne bwe kiba nga twakkiriza nti ennyiriri yaffe ey’ebiseera n’olunaku lw’okutandika kwabyo byali bituufu, okuggyako mu kiseera ekimu munda mu mwaka 1844. Bw’atyo, ku bikwata ku biseera omusanvu, oba emyaka 2520, ebyaatandikira mu B.C. 677—jubireyo ennene, oba emyaka 2450 [etateekeddwa ku kipande kya 1843 newakubadde ku kya 1850.], eyaatandikira mu B.C. 607—n’emyaka 2300 egya Danyeri, eyaatandikira mu B.C. 457—kubanga ekitundu ku buli gumu ku myaka egyo, okuva ebiseera eby’obunnabbi kwe byabalirirwanga okutandika mu ngeri yaabyo ey’enjawulo, kyali kyayita dda nga tebinnabaawo bintu eby’enjawulo ebyalaga okutandika kwabyo, kyandibadde kyetaagisa nti byeyongere okutuuka wala munda mu A.D. 1844, okwenkana n’ekiseera buli kimu kwe kyatandikira oluvannyuma lw’entandikwa y’emyaka B.C. kwe byabalirirwa mu ngeri yaabyo ey’enjawulo, okusobola, oba okutuukiriza omuwendo gw’emyaka mu buli kimu, oba okukebera obutuufu bw’ennyiriri yaffe ey’ebiseera. Naye tewaali bubonero bwa budde, mu myaka B.C. egyo egy’enjawulo, ebiseera ebyo eby’enjawulo lwe byatandikira; era olw’ensonga eyo, ekiseera mu mwaka gwe byakomekkerezebwamu tekyaayinza kulambikibwa bulungi ddala.”
Uriah Smith ne James White bombi bawa obujulirwa nti ebiseera eby’obunnabbi ebyategeerwa okuggwaako mu 1844 byali bya myaka 2520 ne 2300, nga bakozesa ebigambo bye bimu nga Ellen White bw’akola mu Early Writings, olupapula 236 n’ebiddirira.
Olujegere olw’Amazima: Entandikwa za William Miller
Ebiwandiiko eby’Olubereberye, omuko 230: “Katonda yatuma malayika We” — malayika Gabulyeri — “okukwata ku mutima gw’omulimi” — William Miller — “eyali tabadde akkiriza Bayibuli, amuleete okunoonya obunnabbi. Bamalayika ba Katonda baamukyalanga emirundi mingi oyo eyalondebwa, okulungamya ebirowoozo bye era n’okuggulawo okutegeera kwe obunnabbi obwali buludde nga buzibu eri abantu ba Katonda. Entandikwa y’olujegere olw’amazima yaweebwa ye, era yakulemberwa okunoonya akagatta ku kagatta, okutuusa lwe yatunuulira Ekigambo kya Katonda n’ekyewuunyo era n’okukisiima. Yalaba eyo olujegere olw’amazima olutuukiridde. Ekigambo ekyo kye yali atwala ng’ekitali kya kuviibwako Katonda kati ne kiggulibwa mu maaso ge mu bulungi bwakyo ne mu kitiibwa kyakyo. Yalaba nga ekitundu ekimu eky’Ebyawandiikibwa kinnyonnyola ekirala,” — Gabulyeri yamulaga enkola gye tuyita okujuliza ebyawandiikibwa ng’obujulizi, olunyiriri ku lunyiriri, wano katono era wali katono.
Gabulyeri yamuwa entandikwa y’olunyiriri lw’amazima n’engeri ey’okukozesa ebyawandiikibwa ng’obujulizi.
William Miller, Advent Review and Sabbath Herald, Apuli 18, 1854: “Okuva mu kwongera okuyiga Ebyawandiikibwa, nakiraba nti ebiseera musanvu eby’obukulu bw’amawanga birina okutandika mu kiseera Abayudaaya we baalekera okuba eggwanga eryetengeredde ku lw’okuwambibwa kwa Manase, ekisinga obulungi abakugu mu kubala ebiseera kwe baateeka ku 677 B.C.; nti ennaku 2300 zaatandika awamu n’ebyumweru nsanvu, ebisinga obulungi abakugu mu kubala ebiseera bye baateeka ku 457 B.C.; era nti ennaku 1335, ezitandika n’okuggyibwawo okw’ebiweebwayo ebya buli lunaku, n’okuteekebwawo okw’omuzizo oguleeta okuzika, [Daniel 12:11] zaali zirina okubalwa okuva ku kuteekebwawo kw’obukulu bwa Papa, oluvannyuma lw’okuggyibwawo kw’emizizo egy’Abapagaani, era nga bwe kyali ng’abasinga obulungi ku bannabyafaayo be nnasobola okwebuuzaako bwe baalaga, byali birina okuteekebwa ku nga A.D. 508.”
Ellen White agamba nti Gabulyeri yawa William Miller entandikwa y’olujegere lw’amazima, era William Miller akakasa nti entandikwa essatu ze yaweebwa ze zino: AD 508, 677 BC, ne 457 BC. Yaaweebwa entandikwa z’obunnabbi buno obwaleeta ebyafaayo by’Okukaaba kw’Ekiro wakati okuva eri Malayika Gabulyeri.
Obulimba Obusembayo: Okugaana Omwoyo gw’Obunnabbi
Selected Messages, ekitabo 1, omuko 48: “Sitaani . . . buli kiseera anyikira okuyingiza eby’obulimba—agenderera okukyamya abantu okubaggya ku mazima. Obulimba bwa Sitaani obusembayo ddala bwe buliba okufuula obutaliiko kye bugasa obujulirwa bw’Omwoyo wa Katonda.” Obulimba bwa Sitaani obusembayo kwe kuzikiriza Omwoyo gw’Obunnabbi.
Bw’ogaana amazima gano ag’omusingi, mu kiseera kye kimu obeera ogaana Omwoyo ogw’Obunnabbi. Ellen White awa obuwagizi bwe ku 2520. Bw’ogaana 2520, obeera osuula ebintu byombi wamu n’amazzi g’okunaazisa.
“Sitaani buli kiseera . . . agezaako okuyingiza ekitali kya mazima—okusendasenda abantu okuva ku mazima. Obulimba bwa Sitaani obusembayo ddala bunaabeera okufuula obujulirwa bw’Omwoyo wa Katonda obutabaako kye bukola. ‘Awatali kwolesebwa, abantu babula’ (Engero 29:18).” Ayogera ku kugaana Omwoyo gw’Obunnabbi era, nga kino akikwataganya nakyo, agamba nti bwe muggaana Omwoyo gw’Obunnabbi, awatali kwolesebwa abantu babula. Okwolesebwa kye ki? Bwe muggaana Omwoyo gw’Obunnabbi, okwolesebwa kwe mubeera mumiddwa kye kiruwa?
“Wandiika okwolesebwa, okukiteeka mu lwatu ku bipande, alyoke addukane akisoma.” Kabbakuku 2:2 (KJV). Bw’ogaana Omwoyo ogw’Obunnabbi, ogenda kugaana Ekipande kya 1843; era, bw’ogaana Ekipande kino, oba ogaanye Omwoyo ogw’Obunnabbi.
Setaani alikola n’obukodyo bungi, mu ngeri ez’enjawulo era ng’ayita mu bikolobero eby’enjawulo, okusikambula obwesige bw’abantu ba Katonda abasigaddewo mu bujulirwa obw’amazima. Walibaawo obukyayi obulikumibwa eri Obujulirwa obwo, nga bwa Setaani.” Emirundi mingi tulowooza ku “bwa Setaani” ng’ebikolwa eby’ekikwekweto ebibi ennyo, naye mu Patriarchs and Prophets tugambibwa nti Setaani akola ng’ateekateeka okubuusabuusa. Eryo lye lutitimbe lwa Setaani eri Omwoyo gw’Obunnabbi n’amazima gano ag’omusingi. Kiyita mu bantu be tusuubirwa okwesiga abaleeta okubuusabuusa kuno.
“Wajja kubaawo obukyayi obulikusibwa ku Bujulirwa obuva eri Setaani. Emirimu gya Setaani gijja kuba egy’okutetenkanya okukkiriza kw’amakanisa mu byo, olw’ensonga eno: Setaani tayinza kufuna kkubo eritangaavu bwe lityo okuyingiza obulimba bwe n’okusiba emyoyo mu bulimba bwe, singa okulabula n’okunenya n’okuwabula eby’Omwoyo wa Katonda biwulirizibwa.” Selected Messages, ekitabo 1, 48.
Nga bwe tutuuka ku nkomerero y’ensonga eno, bwe kiba nti Mwannyinaffe White agamba nti tetulina kya kutya ku biseera eby’omu maaso okuggyako nga twelabira obukulembeze bwa Mukama, nze ŋŋamba nti obukulembeze bwa Mukama bw’ayogerako bwe bulamu obw’ebyafaayo okuva mu Kiseera eky’Okulinda okutuuka ku luggi olwasibibwa—ebyafaayo ebikiikirirwa ekigambo kino, Okukaaba okw’Ekitala ky’Ekiro. Tetulina kya kutya ku biseera eby’omu maaso okuggyako nga twelabira engeri Mukama gye yatukulemberamu mu bulamu bw’Okukaaba okw’Ekitala ky’Ekiro, era n’enjigiriza ezikwatagana n’obukulembeze obwo. Enjigiriza ezaaleeta obulamu obwo ze nnabbi ez’ebiseera essatu, ezitandikira ku nnaku ezaweebwa William Miller Malayika Gabulyeri. Tetulina kya kutya ku biseera eby’omu maaso okuggyako nga twelabira enjigiriza ezo, omuli ne 2520, ezaaleeta obulamu bw’Okukaaba okw’Ekitala ky’Ekiro nga Mukama bwe yakulembera abaMillerite ng’abayisa mu ntikko y’Enjiri ey’Emirembe n’Emirembe.
Spalding ne Magan, empapula 305–306: “Ekintu kimu kitegeerekeka bulungi: abo Abadiventiisi ab’olunaku olw’omusanvu abayimirira wansi w’ebendera ya Setaani basooka kulekayo okukkiriza kwabwe mu kulabula n’okunenya ebiri mu Bujulirwa obw’Omwoyo gwa Katonda.” Bw’ogaana Ennyomero, oba ogaanye Omwoyo ogw’Obunnabbi. Bw’ogaana Omwoyo ogw’Obunnabbi, oba ogaanye Ennyomero. Bigendera wamu. Awatali Mwoyo gwa Bunnabbi, tewali kwolesebwa.
Okuyitibwa okw’okwewaayo okusingawo n’okuweereza okutukuvu okwasingawo kukoleddwa, era kunaagenda mu maaso okukolebwa. Abamu ku abo abakaakasa kaakano ebiteeso bya Sitaani bajja kujja mu magezi gaabwe. Waliwo abo abali mu bifo eby’amaanyi eby’obwesigibwa abatategeera mazima ag’omu kiseera kino. Obubaka bulina okubatuusibwako. Bwe banaabukkiriza, Kristo alibakkiriza, era alibafuula bakozi awamu naye. Naye bwe banaagaana okuwulira obubaka, balyesimba wansi w’ebendera enzirugavu eya Omulangira w’Ekizikiza.
Ndiragiddwa okwogera nti amazima ag'omuwendo ag'ekiseera kino gaggulwawo obulungi okusinga n’okusinga mu birowoozo by’abantu. Mu ngeri ey’enjawulo, abasajja n’abakazi bateekwa okulya omubiri gwa Kristo era banywe omusaayi gwe. Wajja kubaawo okukulaakulana kw’okutegeera, kubanga amazima gasobola okugaziwanga obutayosa. Omutandisi ow’obwakatonda ow’amazima alijja okuyingira mu nkolagana ey’oku lusegere era esinga okw’oku lusegere n’abo abeyongera okumumanya. Abantu ba Katonda bwe banaakkiriza ekigambo kye ng’omugaati oguva mu ggulu, balimanya nti okufuluma kwe kutegekeddwa ng’enkya. Balisanyukira amaanyi ag’omwoyo, nga omubiri bwe gufuna amaanyi ag’omubiri ng’emmere eriddwa.
Tetutegeera mu bujjuvu nteekateeka ya Mukama mu kuggyayo abaana ba Isiraeri mu buddu obw’e Misiri, n’abakulembera okuyita mu ddungu okutuuka mu Kanani.
“Bwe tunaakuŋŋaanya emisana egy’Obwakatonda egyaka okuva mu njiri, tunaafuna okutegeera okusingawo obulungi eby’enfuga y’Abayudaaya, era n’okusiima okw’amaanyi ennyo amazima gaayo amakulu. Okunoonyereza kwaffe okw’amazima tekunnaba kujjuzibwa. Tukuŋŋaanyizzaako butono nnyo ku misana gy’okutangaala. Abo abatabeera bayizi ba Kigambo buli lunaku tebalisobola kugonjoola bizibu ebikwata ku nfuga y’Abayudaaya. Tebalitegeera mazima agaasomesebwa olw’emikolo gy’omu yeekaalu. Omulimu gwa Katonda guziyizibwa olw’okutegeera okw’ensi ku nteekateeka ye ennene. Obulamu obugenda okujja bulibikkula amakulu g’amateeka Kristo, nga yeebisse mu mpagi ey’ekire, ge yawa abantu be.” Spalding and Magan, 305–306.
Abaadiventi abo abakkiriza okufuna akabonero k’ensolo, nga bayimiridde wansi w’ebendera ya Setaani, okusooka bagaana Omwoyo ogw’Obunnabbi.
Mu kitundu kino mulimu ebibinja bibiri: abo abagoberera okumanya Mukama, abeeyongera okulya omubiri gwe n’okunywa omusaayi gwe, era abeeyongera okuyiga Ekigambo kya Katonda, n’abo abatabikola. Enkulaakulana y’amazima tennaggwa; baliba n’ebigambo bye balyogera ku mulimu gw’Ewatukuvu ebitaayogerwanga okutuusa kati. Balissa essira ku kukyuka kw’omulembe ogw’eby’omwoyo mu biro bya Kristo, nga kulagula nga bukyali kukyuka okw’omu biro eby’Aba-Millerite, nga kutunuulira mu maaso eri omulembe ogw’eby’omwoyo Kristo gw’akyukiramu okuva ku Musango gw’Abafu okugenda ku Musango gw’Abalamu. Baliba n’ebigambo bye balyogera ku Ewatukuvu n’engeri Mukama gy’ateekaako akabonero ku ntambula ze mu nkyukakyuka zino ez’emirembe egy’eby’omwoyo olw’okufuka kw’Omwoyo gwe.
Ebigambo ebirala bibiri, era tunaatera okumaliriza.
Aba-Seventh-day Adventists abo abagaana Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati bagwa okuva ku kkubo, nga bagaana okukulemberwa kwa Mukama n’enjigiriza ez’enzikiriza ezireeta ebyafaayo by’Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati. Ekyo kye tulina okutya—okugaana enjigiriza ezo n’obutategeera bulungi bumu obwo. Bwe tukola bwe tutyo, tuba twagaana Omwoyo gw’Obunnabbi.
Mwannyinaffe White asseeko akabonero ke ak’okusiima ku 2520. Tunaalaga engeri gy’asseeko akabonero ke ak’okusiima ku mazima amalala agali ku Mape 1843.
Ku nkomerero y’ensi, bino byonna bwe birituuka ku ntikko y’Enjiri Ey’emirembe n’emirembe mu byafaayo byaffe, Obwadiventi bulisanga nga bwolekagana n’enkola ey’okugezesebwa ey’emitendera esatu eyasooka okulagibwa mu kifaananyi, nga bwe kirabibwa mu bulamu bwa William Miller.
William Miller yakola ensobi ssatu: (1) Yagaanira ddala Okukaaba okw’Ekiro wakati, n’agwa okuva ku kkubo n’adda mu nsi embi eri wansi. (2) Oluvannyuma lw’ekyo yeesiga amaanyi g’abantu, Joshua Himes. (3) Yagaanira ddala Ssabbiiti.
Ekibuuzo ne kibuuka: “Yagaananga Ssabbiiti oba Eggwanga Erittukuvu?” Enjigiriza eyakyuka okuva ku watukuvu ku nsi n’egenda ku Watukuvu mu Ggulu mu kiseera ekyo eyinza okuba nga Miller te yagitegeera mu bujjuvu. Ellen White bwe yakulemberwa okuyingira mu Kifo Ekisinga Obutukuvu, yalaba Ebiragiro Ekkumi mu ssanduuko y’endagaano, era Ekiragiro kya Ssabbiiti kyali kyetooloddwa okumasamasa okutukuvu.
Ekintu Miller kye yagaana kyali Mateeka ga Katonda—Ssabbiiti. Kale, Miller yagaana Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati, n’alyoka yeesigama ku mubiri, oluvannyuma n’aweebwa akabonero k’ensolo. Ekyo kiddamu ku nkomerero y’ensi.
Obujulirwa, ekitabo 5, olupapula 211: “Wano tulaba ng’ekkanisa—awatukuvu wa Mukama—ye yasooka okuwulira omuggo gw’obusungu bwa Katonda. Abakadde, abo Katonda be yali awadde omusana omungi era abaali bayimiridde ng’abakuumi b’ebirungi eby’omwoyo eby’abantu, baali bamenye obwesige bwabwe.” Anoonyola ku Ezeekyeri 8 ne 9, okuteekebwako akabonero. Mwannyinaffe White agamba nti okuteekebwako akabonero mu Ezeekyeri 9 kwe kumu n’okuteekebwako akabonero okw’Okubikkulirwa 7. Ayogera ku kiseera eky’okuteekebwako akabonero ak’abo 144,000. Agamba nti abo abaali bateekeddwa okuba abakuumi baali bamenye obwesige bwabwe.
“Baali bataddewo ekifo nti tetwetaaga kusuubira byamagero n’okweyolesa okw’enjawulo okw’amaanyi ga Katonda nga bwe byali mu nnaku ez’edda. Ebiseera bikyuse.” Ensobi yaabwe eyasooka yali okuziyiza Okukaaba okw’Ekiro eky’omu Ttumbi, nga bagamba nti, “Ekyo ekyaliwo mu byafaayo bino eby’Okukaaba okw’Ekiro eky’omu Ttumbi tekiddamu.” Bali kugwa okuva ku kkubo.
Ebigambo bino binyweza obutakkiriza bwabwe, ne boogera nti: Mukama talikola kirungi, so talikola kibi. Musaasizi nnyo okubonereza abantu be mu musango. Bwe kityo, “Emirembe n’obukuumi” kye kikookolima okuva mu bantu abataliddamu nate kuyimusa ddoboozi lyabwe ng’ekkondeere okulaga abantu ba Katonda ebyonoono byabwe n’ennyumba ya Yakobo ebibi byayo. Embwa zino ezisirika ezitaayagala kuboggolera ze ziwulira eggwanga ettuukirivu erya Katonda asunguwaziddwa. Abasajja, abawala, n’abaana abato bonna bazikirira wamu.” Testimonies, volume 5, 211.
Yeremiya, ng’ayogera ku kulemererwa kwa William Miller okw’okubiri, yagamba nti, “Bw’ati bw’ayogera Mukama nti; Akolimiddwa omuntu eyeesiga omuntu, era afuula omubiri omukono gwe, n’omutima gwe ne guva eri Mukama.” Yeremiya 17:5 (KJV). Bw’oba weesiga omuntu, omutima gwo guva eri Mukama.
Okujjakanibwa okw’olubereberye ku nkomerero kwe Kukaaba okw’Ekiro eky’omu ttumbi, okuddamu okw’okwolesebwa kw’amaanyi ga Katonda. Okwokubiri kwe kwesigama ku mubiri. Okwokusatu gwe Mateeka ga Ssande.
Waliwo ebibinja bibiri byokka. Buli ludda lufaananyizibwa bulungi ddala, oba n’akabonero ka Katonda omulamu, oba n’akamanyiddwa ak’ensolo oba ak’ekifaananyi kyayo. Buli mutabani ne muwala wa Adamu alondawo oba Kristo oba Barabba okuba omukulu we. Era bonna abeesimba ku ludda lw’abatali beesigwa bayimiridde wansi w’endera enzirugavu eya Setaani, era babalibwa ng’abagaanidde Kristo era nga bamuyisaamu ekyejo. Babalibwa ng’abakomerera mu bugenderevu Mukama ow’obulamu n’ekitiibwa. Review and Herald, January 30, 1900.
Ekintu kimu kikakafu: abo Abadiventiisiti b’olunaku olw’omusanvu abayimirira wansi w’ebendera ya Setaani, basooke okuleka obwesige bwabwe mu Mwoyo ogw’Obunnabbi.
Adventismu eddamu enkola y’okugezesebwa ey’emitendera esatu William Miller gye yaleemererwa. Naye bamalayika balindiridde okuyimusa Miller ne bamutwala eka eri Omulokozi we. Naye eri Abadiventi abakkiriza akabonero k’ensolo, abo si be bamalayika ababategeredde.
Ennaku zonna na buli mulundi nnalagibwa nti ebyo abantu ba Katonda bye baayitamu mu biro ebyayita tebisaana kutwalibwa ng’ensonga enfu. Tetulina kutwala kiwandiiko eky’ebyo bye baayitamu nga bwe tuyinza okutwala kalenda ya mwaka oguweddeko. Ekiwandiiko ekyo kiteekwa okukuumibwa mu birowoozo, kubanga ebyafaayo bijja kweddamu. Publishing Ministry, 175.
Lwaki twetaaga okujjukira Okukaaba okw’Ekiro ekya wakati? Kubanga ebyafaayo bigenda okuddamu. Mu byafaayo bino, obubaka obulireeta okukankana bwe 2520 ne 2300; olw’ebyo, buvunaanyizibwa okugoba abantu mu makanisa.
Naye ebyafaayo bino, Okukaaba kw’Omuttumbi Gwaakati, ddala bigenda kuddamu oba bye bimu ku byafaayo byokka? Weetegereze ekigambo kino ekiddako:
Waliwo ensi egalamidde mu bubi, mu bulimba ne mu kulimbisibwa, mu kisiikirize kyennyini eky’okufa,—yeebase, yeebase. Baani abalumwa mu myoyo gyabwe okubazuukusa? Ddoboozi ki eriyinza okubatuukako? Omwoyo gwange gwatwalibwa eri ebiseera eby’omu maaso, akabonero lwe kaliba kawereddwa. “Laba, Omugole ajja; mugende okufuluma okumusisinkana.” Naye abamu baliba baludde okugenda okunoonya amafuta ag’okujjuza ettaala zaabwe, era nga buyise mu kiseera ekituufu lwe balizuula nti empisa, ezikiikirira amafuta, tezisobola kuweererekebwa muntu mulala. Review and Herald, February 11, 1896.
Ebyafaayo bino eby’Okukaaba okw’Ekiro kya wakati biddibwamu ddala mu buli nnyukuta.
Ellen White yategeera nti 2520 yali obunnabbi obw’ekiseera obutuufu era nti Mukama yabukozesa okuleeta ekiseera eky’okulindiriramu, okuggwaamu essuubi okwo okwaleeta obumanyirivu obwateekateeka abasajja n’abakazi okutambula olw’okukkiriza ne Kristo okuyingira mu Kifo Ekisinga Obutukuvu.
Tetunnaba kugezaako kukakasa 2520 okuva mu Bayibuli okutuusa kaakano. Mu kunoonyereza kuno okw’Ebipande Bibiri ebya Kabaka, tusooka kwagala okutegeera obulungi nti Ellen White awagira enjigiriza zino ezigaanyizibwa Obwadiventi leero; oluvannyuma ne tulyoka tuyingira mu kunoonyereza okw’Ebyawandiikibwa.