Ebipande Bibiri ebya Kabbakuuku 4 ku 95

Gyendi ndi kizibu nnyo okuyita mu mpapula munaana ez’obuwandiike mu kwanjula okw’essaawa emu, kumpi awo. Era bwe munaakyetegereza, tulina empapula amakumi abiri; kale, mbategeeza bumu nti sigenderera kusoma buwandiike buno bwonna. Nsigenderera kusoma ebitundu ebimu ebyawandiikibwa wano ku lw’abo abatulaba ku LiveStream abasobola okuwandiikula obuwandiike buno; era ne ku lw’abo abagenda okutuuka okulaba kino ku DVD balyoke babe n’ekintu kino mu kuwandiikibwa okuba ekyabwe bo bennyini, bwe kiba nga tebannafuna biwandiiko bino. Kye tukolagana nakyo ye Meeza Ebiri eza Kabakuuku, era mu kiseera kino byonna bye tukola kwe kugezako okulaga nti Ellen White yali mu kukkiriziganya n’amazima agakiikiriddwa ku Kipande kino ekya 1843.

Ebyayanjulwa ebisooka ebisatu bye twakomekkereza jjo byali biraga nti Ellen White mu bulambulukufu era mu ngeri ey’enjawulo akakasa nti obunnabbi bw’ebiseera 2520 butuufu mu Early Writings, omuko gwa 236.

Bw’ayogera ku kusoomoozebwa okw’olubereberye mu mwezi gwa Matayi 1844, agamba nti oluvannyuma lw’okusoomoozebwa, Abamillerite baagenda mu maaso n’okunoonyereza Bayibuli, ne bazuula nti obujulizi bwe bumu obwali bubaleetedde okulagula 1843 ku lwa 2520, 2300, ne 1335, bwe bumu obwo ne bukkirizibwa oluvannyuma mu 1844 okulaga nti ebiseera ebyo eby’obunnabbi byaggwaako mu 1844. Era twannyonnyola engeri ebiseera byokka eby’obunnabbi bye yali ayinza okwogerako gye biri bino byombi [nga kino kitegeeza 2520 ne 2300 ku Kapaati ya 1843], so si 1335. 1335 yatandika mu kiseera kya AD; yagwaako mu 1843. N’olwekyo, assaako obuwagizi bwe ku kutegeera obunnabbi bwa 2520 n’obw’emyaka 2300.

Awo n’alyoka ayongerayo n’agamba nti mu kiseera ekyo, bwe baatandika okukakasa nti obunnabbi bw’ebiseera busatu bwakoma mu 1844, ekyo kye kyaleeta okuyigganyizibwa okwagoba abaMillerite okuva mu kkanisa. N’olwekyo, si kya bubenje okuba nti wano ku nkomerero y’ensi abasajja n’abakazi bayigganyizibwa mu Kkanisa y’Abadiventi olw’okwanjula amawulire agalaga ensonga lwaki 2520 yakoma mu 1844.

Kulungamiziddwa n’Omukono gwa Mukama

Kale, kaakano tugenda ku nsonga endala, eno eri wano [ng'ogerako AD508 ku Mape ya 1843]. Ojja kusanga, bw’oba nga tonnagenda kukebera Mape gino, nti Mwannyinaffe White agamba ku Mape eno eya 1843 nti, “Nnalaba nga Mukama ye yalagira mu Mape eno,” era agamba ku Mape eno eya 1850 nti Katonda yali mu kufulumizibwa kwa Mape eno. Kale atubuulidde nti Katonda yali ayingidde mu kukolebwa kwa Mape zino zombi, era engeri gye zaakolebwamu yali ya kigendererwa ku ludda lw’abantu. Aba-Millerite baakikola lwa kigendererwa ddala, naye kyali lwa nteekateeka ya Katonda.

Wano waggulu, okuva mu 677BC okukkakka ku ekyo kye baakkiriza, AD1843, eno ye nkolagana [nga kiraga ku nkolagana eyokubiri ku ddyo okuva ku kkono ku 1843 Chart] ennyonnyola 2520, etandika mu 677BC era ne balowooza nti eggwaako mu AD1843.

Era ne bakuumya ekifaananyi kino ekiraga obulungi ku Mmeeza ya 1850, okuva wano [nga kitegeeza empagi ey’okusatu okuva ku kkono] 677 BC okutuuka wano, AD1844. Eno ye mpagi ya 2520 eri ku Mmeeza zombi.

Era wakati rwennyini wakati mu nsiika zino zonna mulimu omusaalaba, mu mbeera zombi.

Era ddala ddala wansi w’omusaalaba mwe muli ekijuliziddwa ekikwata ku Buli lunaku. Era akabonero ka Buli lunaku, Obupagaani, ekikolo ky’eddiini y’Obupagaani, kwe kwegulumiza; era, wano we osobolera okulabira omukono gwa Mukama mu kyo, si ng’oguteekwa okuba omukono gw’abantu ku bipande bino byombi.

Olw’obubinaffe n’okugulumiza ffe ffekka biggibwe ku ffe, ffe naawe, oba omuntu yenna, tulina okujja awali omusalaba, nga bwe kiragiddwa ku Bipande bino byombi. Ekyo kye kitundu eky’essomo ekiragiddwa mu kifaananyi.

Era, mazima ddala, bwe twogera ku nkalala za 2520 nga waliwo omusaalaba wakati, tumanyi nti, mu kutuukirira kwa Danyeri 9, Kristo bwe yajja okunyweza endagaano n’abangi okumala wiiki emu, wiiki eyo emu yenkana ennaku 2520, era wakati mu wiiki eyo yakomererwa. Kale, wakati mu nkalala zino ku buli emu ku Bipande bino tulaba omusaalaba, era bino biraga ennaku 2520 Kristo ze yanyweza endagaano n’abangi.

Kale kaakano tugenda kwetooloola ku “Daily” ne ku ngeri Ellen White gye yagisiimamu.

Nga nga 23 Omutunda, Mukama yandaga nti yali agolodde omukono gwe omulundi ogwokubiri okuzzaawo ekitundu ekyasigalawo eky’abantu be, era nti okufuba kulina okwongerwamu amaanyi mu biro bino eby’okukuŋŋaanya. Mu kusaasaana, Isirayiri yakubibwa era n’ayuzibwa; naye kaakano mu biro eby’okukuŋŋaanya Katonda alijjanjaba era alisiba ebiwundu by’abantu be. Mu kusaasaana, okufuba okwakolebwanga okubunyisa amazima kwali n’ebivaamu bitono nnyo, ne kutuukiriza bitono oba tekwatuukiriza kintu; naye mu biro eby’okukuŋŋaanya, Katonda bwe ateesezzaawo omukono gwe okukuŋŋaanya abantu be, okufuba okwakolebwa okubunyisa amazima kuliba n’ekivaamu ekyategekebwa. Bonna balina okubeera obumu era n’obunyiikivu mu mulimu. Nnalaba nti kyali kikyamu eri omuntu yenna okuddayo ku kusaasaana okunoonyaayo ebyokulabirako eby’okutufuga kaakano mu biro eby’okukuŋŋaanya; kubanga singa Katonda talikola na bingi eri ffe kaakano okusinga bwe yakola mu biro biri, Isirayiri teyalikung’aanyizibwa. Nnalaba nti ekipande kya 1843 kyali kiragiddwa omukono gwa Mukama, era nti tekisaana kukyusibwa; nti ennamba zaali nga bw’ayagala; nti omukono gwe gwali ku kyo era nga gukisizza ensobi eyali mu zimwe ku nnamba, waleme kubaawo n’omu agiraba, okutuusa omukono gwe lwe gwaggibwako.

Awo ne ndaba nga ku “buli kiseera” (Danieli 8:12) nti ekigambo “ssaddaaka” kyongerwako amagezi g’omuntu, era si kya mu lunyiriri, era nti Mukama yawa okutegeera okutuufu ku kyo eri abo abaawa okukaaba okw’essaawa ey’omusango. Obumu bwe bwaliwo, nga 1844 tannatuuka, kumpi bonna baali bumu ku kutegeera okutuufu ku “buli kiseera”; naye mu kutabulwa okuva mu 1844, endowooza endala zaakkirizibwa, era ekizikiza n’okutabulwa ne bibagoberera. Obudde tebubangako kikemo okuva mu 1844, era tebuliddamu nate kuba kikemo.

“Mukama andagidde nti obubaka bwa malayika ow’okusatu bulina okugenda, era bulangirirwe eri abaana ba Mukama abaasaasaanira wonna, naye tebulina kussibwako biseera. Nalaba nga abamu bafuna okusanyuka okw’obulimba, okuva mu kubuulira ebiseera; naye obubaka bwa malayika ow’okusatu bwa maanyi okusinga ebiseera bwe biyinza okubuwa. Nalaba nti obubaka buno busobola okuyimirira ku musingi gwabwo bwokka era tebwetaaga biseera kubunyweza; era nti buligenda mu maanyi mangi, ne bukola omulimu gwabwo, era bulisalibwako mu butuukirivu.”

Awo ne nne ndagirwa eri abamu abali mu nsobi ennyingi ey’okukkiriza nti bwe buvunaanyizibwa bwabwe okugenda e Yerusaalemi ekkadde, era ne balowooza nti balina omulimu gwe bateekwa okukolayo Mukama nga tannajja. Endowooza ng’eyo ekoleddwa okukyusa ebirowoozo n’okwegomba okuva ku mulimu gwa Mukama ogw’omulembe guno, wansi w’obubaka bwa malayika ow’okusatu; kubanga abo abalowooza nti bakyateekwa okugenda e Yerusaalemi, ebirowoozo byabwe biriba eyo, era eby’obugagga byabwe birizzibwawo okuva ku mulimu gw’amazima ag’omulembe guno basobole okutwala bo bennyini n’abalala eyo. Nnalaba nti obutume ng’obwo tebulibaako birungi bya ddala bye butuukiriza, nti kyanditutte ekiseera kiwanvu nnyo okuleetera Abayudaaya batono nnyo okukkiriza ne mu kujja kwa Kristo okw’olubereberye, ko nate nnyo okukkiriza okujja Kwe okw’okubiri. Nnalaba nti Setaani yali alimbisizza nnyo abamu mu nsonga eno, era nti emyoyo egyali ebeetoolodde mu nsi eno gyandiyambiddwa nabo era ne gikulemberwa okukwata amateeka ga Katonda, naye baali babaleka okuzikirira. Era nnalaba nti Yerusaalemi ekkadde tekyandizimbiddwa nate n’akatono; era nti Setaani yali akola kyonna ekisoboka okukulembera ebirowoozo by’abaana ba Mukama mu bintu bino kaakano, mu kiseera eky’okukuŋŋaanya, okubaziyiza obutassa kwagala kwabwe kwonna mu mulimu gwa Mukama ogw’omulembe guno, era okubaleetera okwewala okwetegekera okwetaagisa olw’olunaku lwa Mukama.” Early Writings, 74–76.

Waliwo ebintu bitono bye tugenda okulaga kwe kuba nti tulina ekitundu okuva mu *Early Writings*, olupapula 74. Kino twakikolako dda. Ebingi ku bintu bino bye tugenda okukolako mu kwanjula kuno, twabikolako dda; naye, abasinga obungi ku ffe tetutegeera nti ekitundu kino ekiri mu *Early Writings* kyayita mu nkulaakulana. Nga bwe kiri mu kitabo *Early Writings*, abantu bakozesa ebiri mu *Early Writings* okuwakanya amazima mu ngeri etali ntuufu. Naye bwe muddayo ku byawandiikibwa ebyasookera ddala, ensonga gye basinziirako okuwakanya amazima mu ngeri etali ntuufu eggibwawo.

Kale, waliwo bingi ebiyinza okwogerwako ku kino. Nja kulaga bubonero bukka bubiri bwokka, kubanga wano tukwatagana n’Ekya Buli Lunaku. Naye, mu kitundu kino okuva mu Early Writings, njagala mwekkaanye nnyo ebirowoozo bibiri ebisooka ddala, nga September 23rd.

Kale. Ssebutemba 23, bwe kiba nti tomanyi ku kino, osobola okuteekawo 1850 awo; Ssebutemba 23, 1850. Kino kikwata nnyo ku kutegeera obulungi ekyo ekiyitibwa Daily.

Enkomerero y’olunyiriri olusooka ye kigambo kye tumaze ennaku eziyise nga tukikolako wano, nti, “Nalaba ng’ekipande kya 1843 kyali kiragiriddwa omukono gwa Mukama, era nti tekisaana kukyusibwa; nti ennamba zaali nga bw’Ayagala; nti omukono Gwe gwali ku zo era ne gukisa ensobi mu zimwe ku nnamba, waleme kubawo n’omu agiraba okutuusa omukono Gwe bwe gwaggibwawo.”

Akatundu akookubiri kagamba nti, “Awo ne ndaba mu ngeri ey’ekwatagana n’e—ddayiri’ (Danieri 8:12) . . . .” Kaakano njagala mubiteeke bbugumu mu ggwanika ly’okujjukira kwammwe—tugenda kubikolaako oluvannyuma awatali kubuusabuusa, Mukama bw’alyagadde—nga Ddayiri ekiikiririddwa ku Kipande kya 1843, wano eno, kigamba nti, “okuggyibwawo kwa ddayiri”; kigamba nti, “Danieri 12:11 ne 12.” Ku Kipande kya 1850, bwe kiba nga kikola ku Ddayiri, kigamba nti, “obufuzi obw’obupagaani oba nga ddayiri eggyiddwawo, Danieri 11:31.” Kale, ku Bipande bino byombi, essira lye bateeka nga balaga okuva mu Danieri 11:31 ne Danieri 12:11 kwe kuggyibwawo kwa Ddayiri. Kale?

Era mu Danyeri 11:31 ne mu Danyeri 12:11, ekigambo eky’Olwebbulaniya ekivvuunulwa nga “okuggyaawo” ye sur, era kitegeeza “okuggyaawo”; kitegeeza “okumalamu.”

Naye, mu Danyeri 8, mu lunyiriri 11, awali kyogera nti Buli Lunaku kyaggibwawo, ekigambo ky’Olwebbulaniya ekyakozesebwa kya njawulo. Kye rum, era kitegeeza “okuwanika waggulu n’okugulumiza.”

Kale, William Miller yakozesa Cruden’s Concordance, era Cruden’s Concordance teekuŋŋaanya kutegeera kwonna ku Luyudaaya oba ku Luyonaani. Kale Mukama yali alambika abaMillerite; kubanga, ku bifo ebisatu “the Daily” we yogerwako mu Kitabo kya Danyeri, Danyeri essuula 8, Danyeri essuula 11, ne Danyeri essuula 12, mu ssuula 11 ne 12, Oluyudaaya oluvvuunulwa ngo “take away” lutegeeza “ggyawo.” Era ekyo kye baali bassaako essira ku Mmeeza zino, nti Obupagaani bwe bwaggibwawo, obunnabbi bwa 1290 n’obwa 1335 bwanditandise.

Naye, mu Danyeri 8, bwe bagamba nti Ekyo eky’Olubeerera kiggiddwaawo, tebaaba boogera ku kuggyibwawo; baali boogera ku ddiini ey’Obupagaani ng’esituliddwa waggulu era ng’egulumizibwa. Kale, abaMillerite baakituukiriza bulungi. Baajuliza essuula ebbiri eziri mu Danyeri ezikwata ku Ekyo eky’Olubeerera okuggibwawo.

Naye wano mu *Early Writings*, era nga tuddayo emabega okuyita mu biwandiiko ebyasooka ddala, mugenda kulaba mu ssuula eno nti mu kusooka okuddamu kuno okwa Daniyeri 8:12 tekuli awo. Simanyi oba Ellen White ye yabagamba okukussaamu mu 1882 bwe baakuba *Early Writings*, oba nga omu ku banoonyi b’ebitabo ye yakussaamu. Tekinkanga, kubanga wano tekwoogera ku kuggyibwawo.

Kyogambibwa mu katundu akookubiri nti, “Awo ne ndaba ku bikwata ku —bulijjo’ (Danyeri 8:12) nti ekigambo —ssaddaaka’ kyateekebwamu amagezi g’omuntu, era tekiri kya mu lunyiriri olwo, era nti Mukama yawa endowooza entuufu ku kyo eri abo abaawa okukaaba okw’essawa ey’omusango.”

Kaakano twalina olukiiko n’abasumba abamu abakulu mu Germany n’abayigiriza ab’omu seminary okuva mu Germany emyaka egiwerako egiyise, mu Germany, gye nnayanjiriza era ne bakuba amayinja gaabwe ku bubaka buno.

Era wasangawo omusumba eyava mu Italy, era n’alaga emu ku mpaka ez’obusirusiru ezikwata ku lunyiriri luno. Era kye yayogera kyali kino—era waliwo empaka nnyingi ez’obusirusiru ezikwata ku “Buli Lunaku,” kale osanga empaka eno ey’obusirusiru ekozesebwa nnyo, era tugenda kugiteeka wano mu biwandiiko. Egamba nti, “Awo ne ndaba ku bikwata ku —buli lunaku’ (Daniel 8:12) nti ekigambo —ssaddaaka’ kyongerwako amagezi g’omuntu, era tekiri kya mu biwandiiko, era nti Mukama yawa endowooza entuufu ku kyo eri abo abaawa okukaaba kw’essaawa ey’omusango.” Wano we wali empaka ey’obusirusiru: Bagamba nti Ellen White wano tawagira “Buli Lunaku”; awagira okutegeera kw’Abapaayonii nti ekigambo ssaddaaka kyongerwako amagezi g’abantu era tekiri kya mu biwandiiko. Kale? Kale, omusumba ono Omuyitale akola empaka eno.

Awo ne njogera nti, “Kale, nno onnyonnyole emboozi esigaddeko gye ndi, Omusumba.”

Ebigambo ebiddako bigamba nti, “Obumu bwe bwaliwo, nga 1844 tennatuuka, kumpi bonna baali bumu ku ntegeera entuufu ey’—daily’; . . . .” Kino tekikwata ku ntegeera entuufu ey’ekigambo sacrifice ekyongerwako amagezi g’abantu. Wano Ellen White—era kino kizibu nnyo, kino kizibu nnyo eri abantu bano abagaana okuwulira era abagaana okulaba mu Bwadiventiisi leero. Omutendera guno, kiyinzika okuba nti abakugu mu by’eddiini bangi okusinga ku mutendera omulala gwonna mu Mwoyo gw’Obunnabbi bafudde obulokozi bwabwe olw’omutendera guno. Sijja kuba nga nnyiriza; ndowooza nti ekyo kiyinza okuba nga kituufu.

Mu kitundu ekyasooka eky’emyaka gya 1900, endowooza enkyamu ku Buli Lunaku bwe yali etandikibwa okuyingizibwa mu Bwadiventi, buli muntu eyali alwana ku nsonga eno ku njuyi zombi yali amanyi nti balwanira ku nnyiriri eno. Stephen Haskell bwe yajja okuwolereza endowooza y’Abasooka nti Buli Lunaku bwali Bupagaani, yakola ki? Yaddamu okukuba ekipande kino eky’omu 1843, era n’ateeka ennyiriri eno wansi waakyo. Kale ennyiriri eno ye ntobo y’empaka, era wano we wali abasajja bangi nnyo, bangi nnyo abaagwa ku bitala byabwe ne bafa.

Kale, ku mutendera ogusinga obutono ogw’ekyo kye njagala mulabe wano, kubanga mulina abantu ng’oku kiseera kino, Steve Wohlberg owa White Horse Ministries, abadde awakanya obubaka buno. Era emu ku nsonga ze y’eno nti, “Kale, Ellen White teyalina kifo ky’yaliko ku Daily, n’olwekyo nange sseetaaga kuba nakyo,” era ekyo kyali kifo kya magezi matono ddala. Naye, ne bwe tumukkiriza obusobozi nti Ellen White yali talina kifo ky’yaliko ku nsonga eyo, agamba ki mu kigambo kino? Agamba nti aba Pioneers baalina endowooza entuufu ku yo. Ne bwe kiba nti ye yali tamanyi kye yali, wano agamba nti waliwo endowooza entuufu, ekitegeeza nti waliwo n’endowooza enkyamu, oboolyawo endowooza enkyamu eziwera.

Mulina abantu nga Vance Ferrell. Vance Ferrell; abantu bamweesiga nnyo ennyonyola za Vance Ferrell ez’obunnabbi, era simanyi lwaki. Vance Ferrell si ye yekka, naye ye omu ku basajja abagamba nti Eky’ennaku zonna kitegeeza byombi Obupagaani n’obuweereza bwa Kristo obw’omu Watukuvu. Kale? Agamba nti akabonero kano kageeza ku Sitaani ne Kristo.

Magezi ga kutegeera gaki agakozesebwa mu kulowooza okw’engeri eyo?

Kale, Mwannyinaffe White, ka kibe nti “Daily” ekiikirira kiki wano, agamba nti waliwo endowooza entuufu. Kale, waakiri tuyinza okukkiriziganya ku nsonga eyo wano, si bwe kiri?

Awo ne ndaba mu bikwata ku —buli lunaku” (Danieli 8:12) nti ekigambo —ssaddaaka” kyongerwamu amagezi g’omuntu, era tekiri kya mu biwandiiko, era nti Mukama yawa endowooza entuufu ku kyo eri abo abaayogera okukaaba okw’essaawa ey’omusango. Okwegatta bwe kwavaawo, nga 1844 tennatuuka, kumpi bonna baali bamwe ku ndowooza entuufu ku —buli lunaku”; naye mu kutabulwatabulwa okuva 1844 lwe kwatandika, endowooza endala zaakkirizibwa,”

Kino kye nnagamba omusumba Omutaliyaani. Ne mmugamba nti, “Kale. Osobola okumpa ebyokulabirako eby’ebyafaayo ebiraga nti oluvannyuma lwa 1844 waaliwo endowooza endala ku kigambo ‘ssaddaaka’ ezakkirizibwa?”

Era ku kiseera kino, mu ngeri emu, n’ava ku ekyo.

Okuva mu 1844, endowooza endala ku “Buli Lunaku” zaakwatiddwa, era zireese ki? Ekizikiza n’obutabanguko.

Sazaako omulamwa “ekizikiza n’obutabukatabu,” kubanga mwannyinaffe White bwe yongera okwogera ku Buli Lunaku, ayogera ku kizikiza n’obutabukatabu, era tugenda okubalaga ebimu ku ebyo enkya ya leero.

Okukwata endowooza enkyamu ku Buli Lunaku kireeta ekizikiza n’okutabuka.

“Obudde tebubadde kikemo okuva mu 1844, era tebuliddamu nate kuba kikemo.”

Noolwekyo, mu ngeri ekwatagana n’Ekya Buli Lunaku kino ky’olaba wano, eno ye nsonga. Eno ye nsonga eriwo leero; eno ye nsonga eyayingizibwa mutabani wa Ellen White. Yayingizibwa n’abalala, naye ye yamuteeka mu buwandiike bw’ebyafaayo eby’Abadiventi. Eno y’eri nti bw’osoma olunyiriri luno, ensonga y’okuteekawo ebiseera kye weetaaga okutegeera.

—“endowooza endala zikkiriziddwa,”—ku bikwata ku Buli Lunaku—“era ekizikiza n’okutabula ne bigoberera. Obudde tebubadde kukemebwa okuva mu 1844, era tebuliddamu nate kuba kukemebwa.”

“Mukama andaze nti obubaka bwa malayika ow’okusatu bulina okugenda, era bubuulirwe abaana ba Mukama abaasaasaanira, naye tebuteekwa kwesibibwa ku biseera.”

Olaba ensonga lwaki Willy White agamba nti twetaaga okulaba embeera y’okuteekawo ebiseera?

Kyogera ku ntabiro ebyava mu ndowooza enkyamu ku Ky’emirembe gyonna; ebiseera tebibadde kigezo; era ne wabaawo akatundu akogera ku kuteekateeka ebiseera.

Kale, kino kye mugwanidde okutegeera: Akatundu kano akakwata ku kuteekawo ebiseera tekali mu kiwandiiko ekyasooka; era, ekigambo ekigamba nti ebikwata ku biseera tebibadde kikemo, omusango ogwo gukyusiddwa. Kiwugula bulimba endowooza ya Ellen White eyasooka. Teyagatta kintu kyonna ekikwata ku kuteekawo ebiseera ku Buli Lunaku. Kino kye twagala okutunuulira enkya ya leero.

Kale, nga bwe nnagamba, tetugenda kusoma mpapula zino zonna. Nja kukakasa bukkakafu nti muziri mu buyinza bwammwe musobole okukebera bye njogera; kubanga, ng’omuntu, waliwo obusobozi nti nnandibadde mbakyamya.

Arthura White—“Embeera ey’Okuteekawo Obudde”

Abawagizi b’endowooza ey’edda baanyweza nti empandika y’ekigambo kino [Early Writings, 74–75.] yateeka okusiima kw’Eggulu ku ndowooza ya “daily” eyakwatyibwa Miller era oluvannyuma n’eddibwamu Uriah Smith.

Aasa White, mutabani wa Willy White, mu bitabo bye omukaaga ebikwata ku byafaayo bya Ellen White, ng’ayogera ku kifo kya kitaawe eky’okugaana endowooza entuufu ku Daily, agamba, mu EGW, voliyumu 6, ku lupapula 252,

“Abawagira endowooza enkadde” — nti Eky’Olubeerera kyali kikiikirira Obupagaani — “baanyweza nti engeri ebigambo by’ennyanjula eno gye byategekebwamu [Early Writings, 74–75.] yassa akabonero ak’okusiima okuva mu Ggulu ku ndowooza ya buli lunaku eyakwatibwako Miller era oluvannyuma n’eddibwamu Uriah Smith.”

Singa Arthur White yali agenda kuba munnabyafaayo ow’amazima era atuufu, omanyi kye yandigambye awo? Yanditegedde okuteekamu ekigambo kimu kyokka; naye, Arthur White, wano yava ku mulamwa. Yandigambye nti, “Abawagizi b’endowooza ey’edda baakuuma [mu butuufu] nti ennyiriri z’ekigambo kino, —baakuuma nti ennyiriri z’ekigambo kino [Early Writings, 74-75.],’ zaateeka okusiima kw’Eggulu ku ndowooza ya ‘the daily’ eyakwatikirwako Miller era oluvannyuma n’eddibwamu Uriah Smith.”

Naye ekyo takiteeka mu ngeri entuufu. Amala gamba kye baali banywezaako, ng’ate waliwo ekisoboka nti baali banyweza ensonga enkyaamu. Naye si bwe kityo; baali balina ensonga entuufu.

—“Abawagizi b’endowooza empya” — kitaawe, Willy, A. G. Daniells, W. W. Prescott, nange sijja kugenda eyo kaakano — “Abawagizi b’endowooza empya baali balowooza nti ekigambo ekyo kiteekwa okutwalibwa mu mbeera yaakyo—embeera ey’okuteekawo ebiseera.”

Tulaze okubategeeza ensonga yaabwe eri mu *Early Writings*, olupapula 74.

—“Abo abawagira endowooza empya baali bakakasa nti ekigambo ekyo kirina okutwalibwa mu mbeera yaakyo—embeera ey’okuteekawo ebiseera. Ebigambo bya Ellen White ebyaddamu emirundi mingi nti ‘sirina musana ku nsonga eyo’ (Letter 226, 1908) ne ‘sisobola kunnyonnyola bulungi ensonga ezibuuzibwako’ (Letter 250, 1908), n’obutasobola bwe okukola ekigambo ekitegeerekeka obulungi ng’ekibuuzo ekyo kyamuwalirizibwanga, byaalabika ng’ebiwa obuwagizi eri okusalawo kwabwe. Era baali bakakafu nti obubaka obwaweebwa okuyita mu Ellen White tebwandiwakontana na bintu bya byafaayo ebyali bimaze okunywezebwa mu ngeri entegeerekeka obulungi.” Arthur White, EGW, volume 6, 252.

Enkyusa Enkadde—Review and Herald, Novemba 1, 1850

Era *Early Writings*, olupapula 74, lwakubibwa ddi? Mu 1882; ekitabo *Early Writings* kyakubibwa mu 1882.

Naye ekitundu kino kye tulowoozaako ekiri mu *Early Writings* gyasooka okufunibwa kiri mu *Review and Herald*, nga Novemba 1, 1850, era ekyo mukirina mu biwandiiko byammwe. Era kye kikolebwa obutundu obuwerako, era nga bwe ŋŋambye, tetugenda kubusoma bwonna.

Tulaba ennyiriri nnya ku lupapula 2, oluvannyuma ennyiriri nnya ku lupapula 3:

“Baganda ne Bannyinaze abaagalwa, njagala okubawa ekifaananyi ekimpi ku ebyo Mukama bye yakamala okunnyolesa mu kwolesebwa. Nnalagibwa obulungi bwa Yesu, n’okwagalana abamalayika kwe balina bokka na bokka. Malayika n’agamba nti—Temusobola kulaba kwagala kwabwe?—mukugoberere. Mu ngeri y’emu, abantu ba Katonda bateekwa okwagalana bokka na bokka. Waakiri omusango gugwe ku ggwe kennyini okusinga ku muganda wo. Nnalaba nti obubaka obugamba nti—muguze bye mulina, muwe abaavu’ abamu tebaali babuweereddwa mu musana gwabwo ogutegeerekeka obulungi; nti ekigendererwa ekituufu eky’ebigambo by’Omulokozi waffe tekyali kinnyonnyoddwa bulungi. Nnalaba nti ekigendererwa eky’okutunda tekiri kuwa abo abasobola okukola ne beewunya bokka; wabula kusaasaanya mazima. Kibi okuwagira n’okwewumuza abo abasobola okukola, nga tebakola. Abamu babadde banyiikidde okugenda mu nkuŋŋaana zonna; si lwa kugulumiza Katonda, wabula lwa—emmere n’ebyokulya.’ Abo bandisinga nnyo okubeera ewaka nga bakola n’emikono gyabwe, —ekintu ekirungi,’ okusobola okuwa ebyetaago by’ennyumba zaabwe, era babeere n’ekintu eky’okuwayo okuwanirira omulimu ogw’omuwendo ogw’amazima agaliwo leero.”

Abalala, bwe nnalaba, baali baakyamye nga basabira abalwadde okuwonyezebwa nga abatakkiriza bakyaliwo. Bwe wabaawo omuntu omulwadde mu ffe, n’ayita abakadde b’ekkanisa okumusalira okusaba, ng’okusinziira ku Yakobo 5:14, 15, tusaanidde okugoberera ekyokulabirako kya Yesu. Yagobanga abatakkiriza mu kisenge, n’alyoka awonya omulwadde; bwe kityo naffe tusaanidde okunoonya okwawulibwa ku butakkiriza bw’abo abatalina kukkiriza, bwe tusabira abalwadde abali mu ffe.

Awo ne ndyoka ne ŋŋujuzibwa okuddayo eri ekiseera Yesu lwe yatwala abayigirizwa be bokka mu kisenge eky’oku waggulu, n’asooka okunaaza ebigere byabwe, oluvannyuma n’abawa okulya ku mugaati ogumenyeddwamenyeddwa, okulaga omubiri gwe ogwamenyebwa, n’omubisi gw’omuzabbibu okulaga omusaayi gwe ogwayiika. Ne ndaba nga bonna bateekwa okukola ebyo nga bategeera bulungi, era nga bagoberera ekyokulabirako kya Yesu mu bintu bino; era bwe baba nga bakwata ku biragiro bino, bateekwa okuba nga beeyawula ku batakkiriza nga bwe kisoboka obungi.

Awo ne ndyoka okulagibwa nti ebibonerezo omusanvu ebisembayo birifukibwa oluvannyuma lwa Yesu okuva mu Watukuvu. Malayika n’agamba nti—Bwe busungu bwa Katonda n’Omwana gw’Endiga obuleeta okuzikirizibwa oba okufa kw’ababi. Ku ddoboozi lya Katonda abatukuvu baliba ba maanyi era ba ntiisa ng’eggye eririna ebendera; naye mu kiseera ekyo tebalituukiriza musango ogwawandiikibwa. Okutuukirizibwa kw’omusango kuliba ku nkomerero y’emyaka 1000.

“Abatukuvu bwe bamala okukyusibwa ne bafuuka abataggwaawo, ne bakung’aanyizibwa wamu, ne baweebwa ennanga zaabwe, engule, n’ebirala, ne bayingira mu Kibuga Ekitukuvu, Yesu n’abatukuvu ne batuula mu musango. Ebitabo ne bibikkulwa, ekitabo eky’obulamu n’ekitabo eky’okufa; ekitabo eky’obulamu kirimu ebikolwa ebirungi eby’abatukuvu, era ekitabo eky’okufa kirimu ebikolwa ebibi eby’ababi. Ebitabo bino byagerageranyizibwa n’Ekitabo ky’Amateeka, Bayibuli, era nga bwe kiri ne babasalira omusango. Abatukuvu, mu bw’omu ne Yesu, basala omusango ku bafu ababi. Laba mmwe! malayika n’agamba nti, abatukuvu batuula mu musango, mu bw’omu ne Yesu, era bagera buli omu ku babi ng’ebikolwa bwe byali ebyakolebwa mu mubiri, era wateekebwako awali amannya gaabwe kye balirina okuweebwa, ng’omusango gutuukirizibwa. Kino, ne ndaba, kye kyali omulimu gw’abatukuvu ne Yesu mu Kibuga Ekitukuvu nga tekinnakka ku nsi, mu myaka 1000. Oluvannyuma, ku nkomerero y’emyaka 1000, Yesu, ne bamalayika, n’abatukuvu bonna awamu naye, bava mu Kibuga Ekitukuvu, era bwe aba akka ku nsi wamu nabo, bafu ababi bazuukizibwa, awo abasajja ddala abo abaamufumita, nga bazuukiziddwa, balimulaba nga wali ewala mu kitiibwa kye kyonna, nga bamalayika n’abatukuvu bali wamu naye, era baliwowoggana ku lulwe. Baliraba obubonero bw’enninga mu mikono gye, ne mu bigere bye, n’awoo we baamusonsomera effumu mu mbiriizi ze. Obubonero bw’enninga n’effumu mu biro ebyo bye biriba ekitiibwa kye. Ku nkomerero y’emyaka 1000 Yesu y’asinziira okuyimirira ku Lusozi olw’Emizeyituuni, era olusozi ne lwawulikamu wakati, ne lufuuka olusenyi olunene ennyo, era abo abadduka mu kiseera ekyo be babi, abaakazuukizibwa. Awo Kibuga Ekitukuvu ne kikka ne kituula ku lusenyi olwo.”

Awo Sitaani n’alyoka assa omwoyo gwe mu bakozi b’ebibi abaali bazuukiziddwa. Abasiima ng’eggye eriri mu Kibuga ttono, era nti eggye lye ddala ddene, era nti bayinza okuwangula abatukuvu ne batwala ekibuga. Sitaani bwe yali akuŋŋaanya eggye lye, abatukuvu bo baali mu Kibuga, nga balengera obulungi n’ekitiibwa kya Olusuku lwa Katonda. Yesu yali abakulembedde, ng’abakulembera. Amangu ago Omulokozi omulungi n’aba nga takyali mu kibiina kyaffe; naye mangu ne tuwulira eddoboozi lye eddungi nga ligamba nti, —Mujje mmwe abaweebwa omukisa gwa Kitange, musikira obwakabaka obwategekebwa mmwe okuva ku kutondebwa kw’ensi.’ Ne twekuŋŋaanya okwetooloola Yesu, era nga bw’amala okuggalawo enzigi z’Ekibuga, ekikolimo ne kirangirirwa ku bakozi b’ebibi. Enzigi ne ziggalwa. Awo abatukuvu ne bakozesa ebiwaawaatiro byabwe ne balinnya ku ntikko y’ekisenge ky’Ekibuga. Yesu naye yali nabo; engule ye yali eyaka nnyo era ya kitiibwa. Yali ngule munda mu ngule, omusanvu mu muwendo. Engule z’abatukuvu zaali za zaabu esingayo obulongoofu, nga zyonjeddeko emmunyeenye. Amaaso gaabwe gaali gaaka n’ekitiibwa, kubanga baali mu kifaananyi kya Yesu ekituufu ddala; era bwe baayimuka ne batambula bonna wamu okutuuka ku ntikko y’Ekibuga, ne nsanyukiridde nnyo olw’okulaba okwo.

Awo ababi ne balaba kye baali bafunye; omuliro ne gufuumibwa okuva eri Katonda ne gubamalawo. Kino kye kyali Okutuukiriza Omusango. Awo ababi ne bafuna ng’abatukuvu bwe baali babagabidde, nga bali mu bumu ne Yesu, mu myaka 1000. Omuliro gwe gumu ogwavanga eri Katonda ne guzikiriza ababi, gwe gwalongoosa ensi yonna. Ensozi ezaali zimenyese era ezivunduse ne zisaanuuka olw’ebbugumu eringi ennyo, n’empewo era, era n’ebisusunku byonna ne byokebwa. Awo obusika bwaffe ne bulyoka butubikkulirwa mu maaso gaffe, nga bwa kitiibwa era bulungi, ne tusikira ensi yonna nga efaayiddwa empya. Ffenna ne twogerera waggulu n’eddoboozi ddene nti, Ekitiibwa, Alleluia.

Era neebalaba era ndabye nti era n’abasumba kibagwanira okwebuuza ku abo be balina ensonga okubeesiga, abo abadde mu bubaka bwonna, era abanywevu mu mazima gonna agaliwo kaakano, nga tebannawagira nsonga mpya yonna ey’obukulu, gye bayinza okulowooza nti Bayibuli egisimba. Kale nno abasumba banaabanga bumu ddala, era obumu bw’abasumba buliwulirwa ekkanisa. Enkola ng’eyo, bwe nnalaba, yandiziyiza okwawukana okw’ennaku; era awo tewandibaddewo kabi konna ak’ekisibo eky’omuwendo okwawulwamu, n’endiga okusasaanira, nga tezirina musumba. —

Ate ne kikomekkereza n’ebitundu ebirala bitaano bye nteese mu kisanduku ku lwammwe, kubanga ebitundu bino bitaano ebiggiddwa mu kiwandiiko bye binaakomekkereza nga biri mu *Early Writings*. Eyo ye nsonga lwaki ebitundu bino ebitaano ebisembayo byetooloddwa ekisanduku.

Nga nga 23 Ogwomwenda, Mukama yandaga nti yali azzeeyo okugolola omukono gwe omulundi ogwokubiri okununula abalifisseewo ku bantu be, era nti kaweefube alina okweyongerwamu amaanyi mu biro bino eby’okukuŋŋaanyizibwamu. Mu biro eby’okusaasaanyizibwamu, Isiraeri yakubibwa era n’ayuzibwayuzibwa; naye kaakano mu biro eby’okukuŋŋaanyizibwamu Katonda alijja kuwonya era asibe ebiwundu by’abantu be. Mu kusaasaanyizibwa, amaanyi agaateekebwamu okubunyisa amazima gaali n’ebibala bitono nnyo, nga gakola kitono nnyo oba nga tegakola kintu; naye mu kukuŋŋaanyizibwa, Katonda bw’ateeka omukono gwe ku kukuŋŋaanya abantu be, amaanyi agaateekebwamu okubunyisa amazima galituuka ku kigendererwa kyago. Bonna balina okuba obumu era abanyiikivu mu mulimu. Nalaba nti kyali kya nsonyi eri omuntu yenna okujuliza ku kusaasaanyizibwa ng’anoonya ebyokulabirako okutufuga kaakano mu kukuŋŋaanyizibwa; kubanga Katonda bw’ataakole bisingawo ku lwaffe kaakano okusinga bwe yakola mu biro biri, Isiraeri teyandikuŋŋaanyiziddwa. Era kyetaagisa nga bwe kiri nti amazima gafulumizibwe mu lupapula, nga bwe gali ntiibuulirwe.

“Mukama yandaga nti ekipande kya 1843 kyali kiragiddwa omukono gwe, era nti tewali kitundu kyonna ekyalina okukyusibwa; nti ennamba zaali nga bw’ayagala. Nti omukono gwe gwali guliko era gwakweka ensobi mu zimu ku nnamba, n’olwekyo ne wataba asobola okugiraba, okutuusa omukono gwe bwe gwaggibwako.”

Awo ne ndaba ku ekyo ekikwata ku —Buli lunaku,’ nti ekigambo —ssaddaaka’ kyongerwako amagezi g’abantu, era tekiri mu biwandiiko; era nti Mukama yawa endowooza entuufu ku kyo eri abo abaawa okulangirira okw’essaawa ey’omusango. Obumu bwe bwaliwo, nga 1844 tannatuuka, kumpi bonna baali bumu ku ndowooza entuufu ku —Buli lunaku;’ naye okuva mu 1844, mu kutabulwa, endowooza endala zikkiriziddwa, era ekizikiza n’okutabulwa ne bigoberera.

“Mukama yandaga nti ebiseera tebibadde kikemo okuva mu 1844, era nti ebiseera tebiriddamu kuba kikemo nate.

Awo ne nnalagirwa ku abamu abali mu nsobi ennyo, nti abatukuvu bakyalina okugenda e Yerusaalemi eky’edda, n’ebirala, Mukama nga tannajja. Endowooza ng’eyo etegekeddwa okukyusa ebirowoozo n’omugaso okuva ku mulimu gwa Katonda oguliwo kaakano, wansi w’obubaka bwa malayika ow’okusatu; kubanga bwe kiba nti tulina okugenda e Yerusaalemi, kale ebirowoozo byaffe binaabeerayo mu butonde, era eby’obugagga byaffe binaakumibwa obutagakozesebwa mu bintu ebirala, okusobola okutwala abatukuvu e Yerusaalemi. Nnalaba nti ensonga lwaki baalekerwa okugenda mu nsobi eno ennyo, kwe kuba nga tebaatula era nga tebaalekanga nsobi zaabwe, ze bamazeemu emyaka mingi egiyise.” Review and Herald, November 1, 1850.

Obalaba? Omanyi kye njogerako?

Kale. Bwe tugenda mu nnyiriri zino etaano ezisembayo, munaalaba ebintu ebimu ebyawukana mu byasooka okusinga bwe munaabisanga mu *Early Writings*, omuko 74.

OKUVA MU BAWULIZI: Kale, ogamba nti bino ebiri mu ssanduuko bye byasooka?

Bino ebiri mu kasanduuko, bino bye bitundu ebitaano ebisembayo mu kiwandiiko kino ekyasooka, era akasanduuko kano kabyetoolodde. Ebitundu bino ebitaano bye bifuuka ku nkomerero ebiri mu Early Writings, omuko 74.

Naye, kino kyakubibwa ddi, kino kyawandiikibwa ddi? Noovemba 1850.

Noolwekyo, ebigambo bye nnateeka mu nnukuta ennene bye bigenda okukyusibwa okuva mu nnyiriri zino ettaano. Wajja kubaawo enkyukakyuka ey’amaanyi mu kino; kubanga mu biseera ebitannaba wala nnyo, mu 1851, ekitabo A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White kigenda okukubibwa, era bagenda okutwala ennyiriri zino ne baziteeka mu A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White. Era okuva wano [ekiwandiiko mu Review and Herald, November 1850] okutuuka mu A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White waliwo enkyukakyuka entonotono ez’obufuzi bw’okulongoosa ezabaawo ku nnyiriri zino ettaano. Ate oluvannyuma, okuva mu A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White mu 1851 okutuuka mu Early Writings mu 1882, waliwo enkyukakyuka endala ez’okulongoosa, era enkyukakyuka ezo ez’okulongoosa ze zifuula Early Writings, omuko 74, okubeera ekizibu ennyo mu ntegeera.

Kale, mu nnyiriri zino ettaano ezisembayo mu kiwandiiko ekyasooka, mu nnyiriri esooka, “September 23d, Mukama yandaga . . . ,” ekyo kijja kukyusibwa.

Mu nnyiriri eziddako: “Awo ne ndaba …”; “Awo ne ndaba …”; Mukama yandaga …”; ne, “Awo ne njulirwa eri …”; ebintu bino bifuna okutereeza okutono.

Mazima Kkumi Amakulu Agalagiddwa mu Bunnya Kkumi na Busatu

Naye, kye njagala mulabe mu nnyiriri zino ekkumi n’essatu okuva mu kiwandiiko ekyasooka, alaze ebintu kkumi ebikulu.

Kati kaakano ndijjukira lwaki nnina bino nga biwandiikiddwa mu nnukuta ennene. Si kubanga ebyo bigenda kukyusibwa. Nninyweza ekintu ku lwammwe, bwe munaalaba, nti mu nnyiriri zino ekkumi n’essatu yaalagibwa kino . . . , yaalagibwa kino . . . , yaalagibwa kino . . . , yaalagibwa kino. Era bwe yaalagibwa ekintu kimu, ng’amaze okututegeezaako, olwo n’alyoka alagibwa ekintu ekitali kya butereevu nga kikwatagana n’ekyo kyokka kye yaakamala okulagibwa nti: “Naalagibwa kino . . . ; naalagibwa kino . . . ; naalagibwa kino . . . .”

Osobola okwetegereza era n’osoma ggwe kennyini, naye yalagibwa amazima kkumi agasookerwako mu nnamba zino kkumi na ssatu.

Bino bye yalagibwa. Yalagibwa ku kwagala kwa Katonda, ku biweebwayo, ku kusabira abalwadde, ku buweereza bw’Okussa ekimu, ku Bibonyoobonyo Ebiry’Emabega Omusanvu ebikwatagana n’Obufuzi bw’Emyaka Olukumi, ku musana omuggya, ku kukuŋŋaana oluvannyuma lwa 1844, ku mulimu gw’okufulumya ebitabo, ku Kkati ya 1843, ku “Daily,” ku “time” ng’ekigezo, ne ku okutambula okw’eddiini okugenda e Yerusaalemi. Era bw’ogisoma n’obwegendereza, kino si kutambula kwa birowoozo. Kino kiri nnyo mu ngeri ya nti, “Nalagibwa kino,” era awandiika bye yalagibwa; era, yalagibwa ekintu ekitali kya lwatu nti kikwatagana. Oteekwa okulaba ekyo; kubanga bwe batandika okugatta emyiriri gino awamu, batandika okutondawo endowooza nti ayogera ekintu kye ddala kye teyagamba.

Review and Herald, Novemba 1, 1850

Kale. Weetegereze akatundu akasooka ku butundu obutaano bwe tukolamu okuva mu November 1850.

“Olunaku lw’a 23, Omutonzi yandaga nti yali agolodde omukono gwe omulundi ogwokubiri okununula abalifikkawo ku bantu be, era nti okufuba kulina okwongerwamu nnyo mu kiseera kino eky’okukuŋŋaanya. Mu kiseera eky’okusaasaanya Isiraeri yakubibwa era n’ayuzibwayuzibwa; naye kaakano mu kiseera eky’okukuŋŋaanya Katonda alijjanjaba era asibe ebiwundu by’abantu be. Mu kusaasaanya, okufuba okwakozesebwanga okusasaanya amazima kwali n’ebibala bitono nnyo, ne kutuukiriza kitono oba obutatuukiriza kintu; naye mu kukuŋŋaanya, Katonda bw’ateesezza omukono gwe okukuŋŋaanya abantu be, okufuba okw’okusaasaanya amazima kulituuka ku kigendererwa kyakwo. Bonna bateekwa okuba ab’omu bumu era abanyikivu mu mulimu. Nnalaba nti kyali kya nsonyiwa eri omuntu yenna okuddamu okujuliza ku kiseera eky’okusaasaanya ng’atuwaayo ebyokulabirako okutufuga kaakano mu kiseera eky’okukuŋŋaanya; kubanga Katonda bw’aba nga takola kirala kyonna kitusingako kaakano okusinga bwe yakola mu biro biri, Isiraeri talikunganyizibwa. Nga bwe kiri ekyetaagisa amazima okubuulirwa, bwe kityo bwe kiri ekyetaagisa okugafulumya mu lupapula.”—

Omusango ogusembayo ogw’omu katundu ako gugamba nti, “Kyetaagisa nga bwe kiri nti amazima gafulumizibwe mu lupapula, nga bwe bubuulirwa.” Kale. Endowooza eno ejja kulekebwa.

Akatundu akookubiri ku gaataano ge tulowoozaako, awali wagamba nti, “Mukama yandaga,” mulaba nga nnakirambiseeko omusittale.

—“Mukama yandagako nti ekipande kya 1843 kyali kiragiddwa omukono gwe, era nti tewali kitundu kyonna ekyali kirina okukyusibwa; nti ennamba zaali nga bwe yayagala. Nti omukono gwe gwali kuzo era ne gukweka ensobi mu zimu ku nnamba, abantu bonna baleme okugiraba, okutuusa omukono gwe lwe gwaggibwako.”—

Ensonga lwange okussa akasunsu ku bimu mu nnamba zino ennya waggulu ku lupapula kwe kuba nti ebitundu ebyo bijja kubaamu enkyukakyuka z’obufuzi bw’ebiwandiiko bwe kiriddamu okukubibwa mu A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White mu 1851.

Kale. “Mukama yandaga” kijja kukyusibwa; “olw’omukono gwe” kijja kukyusibwa, “nti tewali kitundu kyonna ku ekyo ekirina okukyusibwa” kijja kukyusibwa.

Awo oluvannyuma mu katundu akaddako akawandiikiddwa mu nnukuta ennene [akatundu ak'okuna] ku lupapula kagamba nti,

—“Mukama yandaga nga Obudde tebubadde kikemebwa okuva mu 1844, era ng’obudde tebuliddamu kubeera kikemebwa nate.”—

“Omukama yandaga,” ekyo kijja kukyusibwa. Kye bagenda okukola omwaka oguddako mu A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White, bagenda kutwala olunyiriri olwo olw’ekika ky’akapande akamu ne balugatta ku kapande akaakulembera. Bagenda kukifuula akapande kamu.

Naye era, singa ekigambo oba ebigambo biwandiikiddwa mu nnukuta enene ennywevu, wajja kubaawo n’enkyukakyuka endala ez’ennyiriri z’empandiika; era, nnaakuwa ekyokulabirako ku kye ntegeeza.

Era mu katundu ak'okusatu kigamba nti,

—“Awo ne ndaba ku ekigambo —Buli lunaku,’ nti ekigambo —ssaddaaka’ kyongerwako amagezi g’abantu, era si kya mu biwandiiko; era nga Mukama yawa okutegeera okukwata ku kyo okutuufu eri abo abaabuulira okukaaba okw’essaawa ey’omusango. Obumu bwe bwaliwo, nga 1844 tannatuuka, kumpi bonna baali bumu ku kutegeera okutuufu okw’oku —Buli lunaku;’ naye okuva mu 1844, mu kutabulwatabulwa, endowooza endala zaakkirizibwa, era ekizikiza n’okutabulwatabulwa ne biryoka bigoberera.”—

Awo olwo mu kitundu ekiddako ekyawandiikiddwa mu nnukuta ennene [ekitundu eky’okuna] ku lupapula kigamba nti,

“Mukama yandaga nti Obudde tebubangako kukemebwa okuva mu 1844, era nti obudde tebuliddamu nate kuba kukemebwa.”—

“Mukama yandaga,” ekyo kigenda kukyusibwa.

Kyebagenda okukola omwaka oguddako mu A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White, bagenda kutwala akatundu ako ak’ensonga akalimu sentensi emu ne bakagatta ku katundu akakakulembera. Bagenda kukafuula akatundu kamu.

Era bagenda kukyusaamu “Mukama yandagira” ne bakifuula “Nnalagibwa era.” Kale? Bagenda kugatta emyaka egyo ebiri ne bagifuula omukyufu gumu, era bagenda kukyusaamu ne kifuuka nti, “Nnalagibwa era,” mu 1851.

—“Awo ne ndaga abalala abali mu nsobi ennene, nti abatukuvu bakyateekwa okugenda e Yerusaalemi eky’edda, n’ebirala, Mukama tannajja. Endowooza ng’eyo ekolebwa okukyusa ebirowoozo n’okufaayo okuva ku mulimu gwa Katonda ogw’omu kiseera kino, wansi w’obubaka bwa malayika ow’okusatu; kubanga bwe kiba nga tulina okugenda e Yerusaalemi, kale ebirowoozo byaffe mu butonde bijja kubeera eyo, era eby’obugagga byaffe biriziyizibwa obutagenderera kukozesebwa mu bintu ebirala, okusobola okutwala abatukuvu e Yerusaalemi. Nalaba ng’ensonga lwaki baalekerwa okugwa mu nsobi eno ennene, eri nti tebannayatula wadde okulekayo ensobi zaabwe, ze bamazeemu emyaka mingi egiyise.” Review and Herald, November 1, 1850.

Naye, bwe mutuuka ku *Early Writings*, mumanyi kye bakola? Bajjamu ebigambo, “Nnalagibwa era,” awali mu *Early Writings* akatundu kano akamu, we kigenda okugamba nti, “Obumu bwe bwaliwo nga bukyaliwo nga 1844 tennatuuka, kumpi bonna baali bumu ku ndowooza entuufu ku —Daily,’ naye okuva mu 1844, mu kutabulwa, endowooza endala zaakwatibwa, era ekizikiza n’okutabulwa ne bigoberera.” Bajjamu “Nnalagibwa era,” era omusango oguddako gwe guno nti, “ekiseera tekibadde kigezo okuva mu 1844.” Mu bwangu ddala tokyamanyi nti endowooza eno ey’okuba ekiseera tekibadde kigezo, kye kimu ku bintu bye yalagibwa mu ngeri ey’enjawulo ddala. Okkiriza nti kino kyali kitundu ku musana gwe ku *Daily* mu ndowooza enkyamu evaamu okutabulwa.

Ekyo si kye kyasooka. Olina ekyasooka. Kikebere.

Eddibbo Eriddako (Eddibbo Eyo Okubiri)—1851 Olukalala Olufunze olw’Obumanyirivu Obw’Ekikristaayo n’Endowooza za Ellen G. White

Awo wansi wa kino, mulina *A Sketch of the Christian Experience and View of Ellen G. White*, ekyakubibwa mu 1851; era, mulina okumenyamenyamu okw’enkyukakyuka ezaabaawo, era waliwo enkyukakyuka nnene nnyo, nnyo ez’omugaso.

“Olunaku lwa mwezi gwa Mwenda nga 23, Mukama yandaga [edda—“showed”] nti yali agolodde omukono gwe omulundi ogwokubiri okununula ekitundu ekisigaddewo eky’abantu be, era nti amaanyi gaali galina okwongerwamu emirundi ebiri mu biro bino eby’okukuŋŋaanya. Mu kiseera eky’okusaasaana, Isiraeri yakubibwa era n’ayulibwa; naye kaakano mu kiseera eky’okukuŋŋaanya Katonda alijja kuwonya era asibe ebiwundu by’abantu be. Mu kiseera eky’okusaasaana, okufuba okwakolebwanga okubunyisa amazima kwabanga n’ebivaamu bitono nnyo, ne kutuukiriza kitono oba tekwatuukirizanga kintu; naye mu kiseera eky’okukuŋŋaanya, Katonda bw’ateeka omukono gwe okuŋŋaanya abantu be, okufuba okubunyisa amazima kuliba n’ebivaamu ebyo bye kwagendererwa. Bonna balina okuba obumu era abanyiikivu mu mulimu. Nnalaba nti kyali kikyamu eri omuntu yenna okuddamu okwogera ku kiseera eky’okusaasaana ng’anoonyaayo ebyokulabirako okutufuga kaakano mu kiseera eky’okukuŋŋaanya; kubanga Katonda bw’atakole kya maanyi ku lwaffe kaakano okusinga bwe yakola mu kiseera kiri, Isiraeri teyandikuŋŋaanyiziddwa. [Kiggyiddwawo: Kyetaagisa nnyo amazima okufulibwa mu lupapula, nga bwe gali okubuulirwa.] [Emika gy’ennyiriri gyagattiddwa] Nnalaba [edda—“Mukama yandaga”] nti ekipande kya 1843 kyaluŋŋamizibwa n’omukono gwa Mukama, [edda—“n’omukono Gwe”] era nti tekisaana kukyusibwa; [edda—“tewali kitundu kyonna ku kyo ekyali kisaanidde okukyusibwa”] nti ennamba zaali nga bwe yazagala. Nti omukono gwe gwali kungulu waakyo, era gwakisa ensobi eyali mu zimwe ku nnamba, omuntu yenna n’atayinza kugiraba, okutuusa omukono gwe lwe gwaggibwawo.”

“Awo ne ndaba z’eki—Daily,’ nti ekigambo —sacrifice’ kyongerwako amagezi g’omuntu, era tekiri kya mu byawandiikibwa; era nti Mukama yawa endowooza entuufu ku kyo eri abo abaabuulira okukaaba kw’essaawa ey’omusango. Obumu bwe bwaliwo, nga 1844 tannatuuka, kumpi bonna baali bumu ku ndowooza entuufu ku —Daily;’ naye okuva mu 1844, mu kavuyo, endowooza endala zaakwatibwa, era ekizikiza n’akavuyo byaddirira. [Paragraphs Combined] Era nalaba [Edda—“Mukama yandaga”] nti obudde tebwabangako kugezesebwa okuva mu 1844, era nti obudde tebuliddamu nate kuba kugezesebwa.]" A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White, ExV 61–62.

Obudde obutakwatagana n’Obubaka bw’Malayika ow’Okusatu

Ellen White yalina okwolesebwa okw’enjawulo ku kwolesebwa kwe yalina okwaggya ne kukomekkerezebwa mu *Early Writings*. Yalina okwolesebwa okutali kumu; naye yalina okwolesebwa mwe yagambibwa ekintu; yagambibwa akatundu kamu, era n’akawandiika.

“Mukama andaze nti obubaka bwa malayika ow’okusatu bulina okugenda, era bubuulirwe abaana ba Mukama abasaasaanye, era nti tebulina kusibibwa ku biseera; kubanga ebiseera tebiddayo kuba kigezo nate. Nnalaba nti abamu baali bafuna okusanyuka okw’obulimba okuva mu kubuulira ebiseera; nti obubaka bwa malayika ow’okusatu bwali bwa maanyi okusinga ebiseera bwe biyinza okuba. Nnalaba nti obubaka buno busobola okuyimirira ku musingi gwabwo, era nti tebwetaaga biseera okubunyweza, era nti buligenda mu maanyi amangi, ne bukola omulimu gwabwo, era bulisalibwako mu butuukirivu.” A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White, ExV 48.

Abuulira ku ki awo? Nti tetulina kuddamu kugatta Bubaka bwa Malayika Ow’Okusatu n’ebiseera nate, si bwe kiri?

Amiina? Muli wamu nange?

Kino okisanga wa bino? Kiri wa?

OKUVA MU BAWULIZIGANYA: (Tewali kwanukula.)

OKUVA MU BAWULIZIGANYA: Ekifaananyi ky’Obumanyirivu n’Endowooza z’Obukristaayo.

Ekifaananyi ky’Obumanyirivu bw’Omukristaayo n’Endowooza za Ellen G. White, omuko 48, omuko 48.

Kale. Ekitundu kye twogerako ekiggibwa mu *Review and Herald*, Novemba 1850; kiri ludda wa mu *A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White*? Kale, bwe muddayo emabega mu biwandiiko byammwe, kiri mu *A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White*, ku lupapula 61 ne ku lupapula 62.

Olina okwolesebwa mu *A Sketch of the Christian Experience and Views of Ellen G. White* okwawandiikibwa ku lupapula 48; ate olwo olina okwolesebwa olwo olugenda okukkomekkereza nga lufulumiziddwa mu *Early Writings*, ku mpapula 61 ne 62. Byawukanyizibwa n’empapula 13 oba 14, si bwe kiri?

Era banaakola ki bwe kinaatuuka ku *Early Writings*? Banaaggya akatundu kano okuva ku lupapula 48 ne bakateeka mangu ddala oluvannyuma lw’ekigambo kye nti obudde tekikyali kugezesebwa. Banaagatta okwolesebwa kubiri wamu.

Omanyi kye ntegeeza?

OMUSAJJA MU BAWULIZI: Yee.

Owulira kye ntegeeza?

OMUNTU GW’AYOGEREBWA MU BAWULIZI: (Okukakasa.)

Kale, kubanga ggwe gwe ndaba nga nfunamu okukakasa okutono.

Eddaala Ery’Omuggulizo (Eddaala Ery’okusatu)—1882 Ebiwandiiko eby’Olubereberye

Kale. Kaakano, nzize nate ku lupapula olw’omukaaga olw’obuwandiike bwo; era, kaakano olina nate Early Writings.

“Sepitemba 23, . . . Nnalabye nti kaati ya 1843 yalungamizibwa omukono gwa Mukama, era nti teyalina kukyusibwa; nti ennamba zaali nga bwe yazagala; nti omukono gwe gwali ku yo era ne gukisa ensobi mu zimwe ku nnamba, waleme okubaawo n’omu eyalaba, okutuusa omukono gwe bwe gwaggibwako.”

Awo ne ndaba mu bikwatagana n’e—bya bulijjo’ (Daniel 8:12) nti ekigambo e—ssaddaaka’ kyateekebwamu amagezi g’omuntu, era si kya mu biwandiiko ebyo, era nti Mukama yawa okutegeera okutuufu ku kyo eri abo abaawa okukaaba okw’essaawa ey’omusango. Obumu bwe bwaliwo, nga 1844 tannatuuka, kumpi bonna baali bumu ku kutegeera okutuufu okw’e—bya bulijjo’; naye mu kavuyo akabaddewo okuva mu 1844, endowooza endala zaakkirizibwa, era ekizikiza n’okutabukatabuka ne bigoberera. Ebiseera tebibaddewo kugeza ng’omutindo okuva mu 1844, era tebirituuka kuddamu kuba mutindo nate.

“Mukama andaze nti obubaka bwa malayika ow’okusatu bulina okugenda, era bubuulirwe abaana ba Mukama abasaasaanye; naye tebulina kusimbibwa ku biro. Nalaba nga abamu baafuna okusanyuka okw’obulimba, okuva mu kubuulira ebiro; naye obubaka bwa malayika ow’okusatu businga amaanyi ebiro bye biyinza okuba nabyo. Nalaba nga obubaka buno busobola okuyimirira ku musingi gwabwo gwokka, era tebwetaaga biro kubunyweza; era nti bunaagenda mu maanyi mangi, ne bukola omulimu gwabwo, era bunaamalirizibwa mu butuukirivu.”

“Awo ne ndagibwa eri abamu abali mu nsobi enkulu ey’okukkiriza nti buvunaanyizibwa bwabwe okugenda e Yerusaalemi Ekadde . . .” Early Writings, 74-76.

Era ensonga lwaki kino kiri mu nnukuta ennene bwe luti, eno ye nnyiriri eno wano gy’egamba nti, “. . . Obumu bwe bwabangaawo, nga tekunnatuuka 1844, kumpi bonna baali bakkiriziganyizza ku ntegeera entuufu ey’ —daily’; naye mu kutabulwa okuva mu 1844, endowooza endala zaakkirizibwa, era ekizikiza n’okutabulwa ne bigoberera. Obudde tewabaddanga kikemo okuva mu 1844, era tebuliddamu nate kuba kikemo.” oteekwa okujjukira nti mu kusooka mu biwandiiko bye ebisooka eby’okwolesebwa kuno, yagamba nti, “Nalagibwa nti obudde tewabaddanga kikemo okuva mu 1844,” era ekyo kyali nnyiriri ya njawulo. Yali yakakasa nti waaliwo okwawukana wakati w’ebyo bye yalagibwa ku Daily n’ebyo bye yalagibwa ku biseera okuba ekikemo; era nti nnyiriri eyaddirira, eyogera ku butabaawo kiseera ekigattibwa ku Bubaka bw’Omumalayika ow’Ekusatu, teyalimu mu kwolesebwa okw’olubereberye. Kyali ku lupapula 48 olw’ekitabo Life Sketches, so si ku mpapula 61 ne 62.

Naye, bwe mutuuka ku *Early Writings* mu 1882, baabigatta wamu; era, n’olwekyo, bwe mutuuka mu myaka gya 1930 era nga mugenda mu kizikiza ekinene nnyo munda mu Adventism, era Willie White n’agamba nti bwe muba musoma “the Daily” muteekwa okugisoma mu mbeera y’ebiseera—“Nsonyiwa, Willie, obuvunaanyizibwa bwo bwali bwa kuba oyo eyawaayo ekiwandiiko eky’ennono eky’obulambulukufu ku byafaayo ebya *Spirit of Prophecy*. Wali oyinza okuba oyo eyawangula *Spirit of Prophecy*. Era mu ngeri gy’wayanjulamu *Early Writings*, olupapula 75, wanyooma ensibuko ezasooka, era ensibuko ezo ezasooka zigamba nti bwe wasitula empaka nti ‘the Daily’ erina okutunuulirwa mu mbeera y’ebiseera mu *Early Writings*, 74, ekyo si kituufu n’akatono.” — Si kituufu! Tekisobola kunywezebwa na biwandiiko ebiri mu *Spirit of Prophecy*. Tekisobola kunywezebwa n’ebyafaayo eby’omu kiseera ekyo.

Kale. Ensonga ey’okusooka, Mwannyinaffe White agamba nti waliwo endowooza entuufu ku Daily, mu Early Writings, 74. Ensonga enkulu eyaleetebwa oluvannyuma mu byafaayo kwe kugamba nti bw’osoma ekitundu ekyo mu Early Writings, 74, olina okukiteeka mu mbeera ey’okuteekawo ebiseera. Ennyonnyola eyo ya bulimba; si ntuufu!

Kale, kaakano tusigadde n’ekifo ekyo kyokka nti waliwo endowooza entuufu ku Buli lunaku. Kale? Naye, tugenda okutwalaayo akalowoozo akalala akamu okuva mu katundu kano.

Kigamba nti, “Nga 23 Ogwomwenda, Mukama yannaga . . . .” Nga 23 Ogwomwenda, ddi? 1850: “Nga 23 Ogwomwenda, 1850, Mukama yannaga.”

Yamulaga ki?

Kale ekimu ku ebyo bye yamulaga kwe kuba nti okuva mu 1844, endowooza endala ku “Buli Lunaku” zaakwatibwa.

Nga nga 23 September, 1850 Mukama yandaga . . . . Obumu bwe bwaliwo, nga tekunnatuuka 1844, kumpi bonna baali bumu ku kutegeera okutuufu okw’“Ekyabulijjo;” naye okuva mu 1844, mu kutabukatabuka, endowooza endala zaakkirizibwa, era ekizikiza n’okutabukatabuka byaddirira. The Review and Herald, November 1850.

Maaresi 1850 “Buli Lunaku” ye Weema ey’oku Nsi

Noolwekyo, wansi ku lupapula 6 mulina akatundu akawandiike akaggiddwa mu *Review and Herald* eya Maaki 1850, era ako ke katala ka David Arnold.

“Era [Danyeri] era alaba n’obuyinza bwe bumu obunyigiriza —buyimiridde okulwanyisa Omulangira w’abalangira;’ bwe butyo ne bukomya obutuufu obw’etteeka obw’ebiweebwayo eby’olunaku byonna ebyateekebwawo e Sinaayi okulabirirwanga buli lunaku okutuusa Ensigo lw’ejja. Wano Kristo, ekintu ekituufu, oba ssaddaaka ennene ey’akabonero eyatuukirira, yattibwa abasirikale Abaruumi. Bwe kityo olw’e Rooma —ssaddaaka ey’olunaku n’eggibwawo,’ era ekifo eky’awatukuvu we ne kisuulibwa wansi Tito, jenerali Omuruumi, bwe yazikiriza ekibuga Yerusaalemi, ne yeekaalu ya Katonda, eyalimu —awatukuvu.’ Wano kwe kwatandikira okutuukirira kw’okulangirira kwa Kristo okw’obunnabbi. Era baligwa n’obwogi bw’ekitala era balitwalibwa nga basibe mu mawanga gonna, era Yerusaalemi kiririnnyirirwa Ab’amawanga, OKUTUUSA EBIRUMBI BY’AB’AMAWANGA BIRITUUKIRIRA.’ Lukka 21:24.” David Arnold, Review and Herald, Maaki 1850, Ekitundu 1, Namba 8.

Mu kiwandiiko kino, David Arnold ayigiriza nti “Buli Lunaku” mu Kitabo kya Danyeri kikiikirira awatukuvu w’Abayudaaya mu Yerusaalemi, obwakuggibwawo Rooma ey’Obupagaani mu mwaka gwa 70 A.D.

Sebuttemba 1850 Obuweereza bwa Kristo mu Watukuvu Obwa Buli Lunaku

Awo mu mwezi gwa Ssebutemba 1850, mu mwaka gwe gumu—era ku kino, ani yali omuwandiisi omukulu owa Review and Herald mu 1850? Erinnya lye ye James White.

Kale awo, James White, mu mwezi gwa September 1850, yakubisa ekitundu ekyawandiikibwa Crosier ekisomesa nti “Buli Lunaku” kikiikirira obuweereza bwa Kristo mu Watukuvu.

Kaakano, James White tayigiriza kino butereevu; naye abantu baggyayo okuwa ekiteeso ne boogera nti ekyo kye ayigiriza. Era lwaki njogera bwenti? Njogera bwenti olw’ensonga ye eno: Mu mwezi gwa Ssebutemba 1850, Mwannyinaffe White agamba nti okuva mu 1844 endowooza endala ku “Buli Lunaku” zaakwatibwa mu kizikiza, era okutabukatabuka ne kuddirira.

Endowooza zino ebbiri [Arnold ne Crosier] si ze ndowooza ez’Abajulizi abasooka nti “ekya buli lunaku” bwe Bupagaani.

Era ku lupapula 7 waliwo empandiika bbiri okuva mu kiwandiiko kya Crosier, mw’ategeeza nga “Ekya Buli Lunaku” bwe buweereza bwa Kristo mu Watukuvu.

“—Era n’ekifo eky’Ekifo Kye Ekitukuvu ne kisuulibwa wansi;” Danyeri 8:11. Okusuulibwa kuno wansi kwaliwo mu nnaku era ku lw’obuyinza bw’Abaruumi; kale n’olwekyo, Ekitukuvu eky’olunyiriri luno tekyali Nsi, wadde Palesitayina, kubanga ekyasooka kyasuulibwa wansi mu kugwa, emyaka egisukka mu 4,000, era eky’oluvannyuma mu buwambe, emyaka egisukka mu 700 ng’ekyafaayo eky’omuko guno tekinnabaawo, era tewali ku byombi ekyasuulibwa wansi ku lw’obuyinza bw’Abaruumi.

“Ekkubo eryasuuliddwa wansi kye Kyeeyongera ku ye Rooma gwe yeegulumizaako, eyali Omulangira w’eggye, Yesu Kristo; era Pawulo ayigiriza nti Ekkubo lye liri mu ggulu. Nate, Danyeri 11:30–31, —Kubanga amaato ga Kittimu galimujjira; kyanaavanga anyiiga n’addayo, era alina obusungu (omuggo ogw’okubonereza) eri endagaano entukuvu (Obukristaayo), bw’atyo bw’alikola; era alidda nate n’ategeera wamu n’abo (bakabona ne ba bbulasiya) abava ku ndagaano entukuvu. Era emikono egy’amaanyi (egy’obwannannyini n’egy’eddiini) giriyimirira ku lulwe, era bo (Rooma n’abo abava ku ndagaano entukuvu) balyonoona Ekkubo ery’amaanyi.’ Kino kyali ki Rooma n’abatume b’Obukristaayo kye baali bayungiddwa okukyonoona? Okwegatta kuno kwateekebwawo okulwanyisa —endagaano entukuvu’, era kyali Kkubo ery’endagaano eyo lye baayonoona; era ekyo baali basobola okukikola nga bwe baali basobola okuyonoona erinnya lya Katonda; Yeremiya 34:16; Ezeekyeri 20; Malaki 1:7. Kino kye kimu n’okuvoola oba okuvvoola erinnya lye. Mu ngeri eno ensolo eno ey’—ebyobufuzi n’eddiini’ yayonoona Ekkubo, (Okubikkulirwa 13:6), era n’ekisuula okuva mu kifo kyakyo mu ggulu, (Zabbuli 102:19; Yeremiya 17:12; Abaebbulaniya 8:1–2) bwe baayita Rooma ekibuga ekitukuvu, (Okubikkulirwa 21:2) ne bateekawo eyo Paapa n’ebitiibwa bino, —Mukama Katonda Paapa’, —Taata Omutukuvu’, —Omutwe gw’Ekkanisa’, n’ebirala, era eyo, mu —yeekaalu ya Katonda’ ey’ekikoppolwa, yeeyatula okukola Yesu ky’akola ddala mu Kkubo lye; 2 Abasessalonika 2:1–8. Ekkubo libadde linnyigirirwa wansi n’ebigere (Danyeri 8:13), ekintu kye kimu n’Omwana wa Katonda bwe yanyigirirwa. (Abaebbulaniya 10:29.)” O. R. L. Crosier, —The Sanctuary’, Review and Herald, Ssebutemba, 1850.

Ensonga ya James White

Lwaki Yakobo White yandikiza ekiwandiiko kino singa yali amanyi obulungi? Ensonga yaakyo eri nti “Ensonga ya Yakobo White” mu biwandiiko byo.

Ekintu ekisooka okufuulibwa mu buwandiike oluvannyuma lw’Okusobya Essuubi kyayitibwa A Word to the Little Flock, era abantu abasatu abaali abawandiisi mu kufulumya okwo baali James ne Ellen White ne Joseph Bates. Ekintu ekisooka okufuulibwa mu buwandiike oluvannyuma lwa Oktoba 22, 1844, abantu abo abaali bagoberera mu kkubo, gwe gwali omutwe guno; era, mu mutwe guno Mwannyinaffe White akakasa endowooza ya Crosier, si ndowooza ye ku Daily, naye endowooza ye ku Kristo okuva mu Watukuvu n’agenda mu Watukuvu wa Watukuvu.

Lowooza, ono ye Sister White. Kino kye kyava ku nsonga nti James White yali mwetegefu okukubisa mu kyapa ekiwandiiko kya Crosier, kigamba nti,

Nzikiriza nti Ahera Awatukuvu, ak'okuhurizibwa ku nkomo y’ennaku 2300, ni Yeekaalu y’e Yerusaalemi Empya, Kristo gy’ali omuweereza waayo.” — kino ni Ellen White — “Mukama yandaga mu kwolesebwa, emyaka esinga gumu emabega, nti Ow’oluganda Crosier yalina omusana ogw’amazima ku kuhurizibwa kw’Ahera Awatukuvu, n’ebirala; era nti kyali ky’ayagala nti Ow’oluganda C. awandiike obulungi endowooza gye yatuwa mu Day-Star, Extra, February 7, 1846. Mpulira nga mperekeddwa obuyinza obujjuvu okuva eri Mukama, okuteesa Extra eyo eri buli mutukuvu.

Nsaba nti ennyiriri zino zikubeerere omukisa gy’oli, ne ku baana bonna ab’omuwendo abayinza okuzisoma. Ekigambo eri Ekisibo Ekito, Maayi 12, 1847.

Kale, abantu ne ku lunaku lwa leero, abamu ku bannabyafaayo ab’omulembe guno mu Bwadiventi bagamba nti, “Mutunule awo. Ellen White awa obuwagizi bwe obw’enjawulo era obw’obwambazi bwonna eri ekiwandiiko kya Crosier; era, noolwekyo, ekyo Crosier kye yayogera ku Buli Lunaku ng’obuweereza bwa Kristo mu Watukuvu kirina okuba ekituufu.” Era bwe bagamba bwe batyo, baba boonoona era bakyamya ebyafaayo; kubanga, ekiwandiiko kya Crosier kyali kirimu ebitundu munaana era, okuva ku lubereberye ddala, Abadiventi baategeera nti ebitundu bina ku ebyo byali kizikiza kyonna ddala era tebikangavvunikibwangamu nate, nate, nate mu Bwadiventi.

Okugeza, ekimu ku bigambo bye ebyali mu kiwandiiko ekyo kwe kuba nti Yesu bw’alikomawo wajja kubaawo emyaka lukumi egy’emirembe. Abaadiventi tebakikkiriza ekyo era tebaali bakikkiriza n’akatono. Okutegeera okwo kwe kutegeera William Miller kwe yagaana, era mu butuufu ne kumuteeka ku kkubo ettuufu ery’okutegeera amazima. Enjigiriza eyo y’emu ku njigiriza eziri butereevu mu kwawukana n’okutegeera okw’Abamillerite.

Kale, Crosier bwe yafulumya ekiwandiiko kino eky’emitendera munaana, amangu ago baamanya nti ebina ku bitundu bino tebiyinza kuddamu kukubibwa mu lupapula.

Naye, James White akubisa ekitundu Crosier mw’asinziira nti “Daily” bwe buweereza bwa Kristo obw’omu Watukuvu; naye agenda kuddamu okukubisa ebitundu ebyo bina byokka. Tajja kuddamu kukubisa ebitundu ebirala ebina. Naye, okusobola James White okuddamu okukubisa ebitundu bina ebya Crosier, ateekwa okubikubisa mu nnamba bbiri. Yabikubisa emirundi ebiri mu mwezi gwa Ssebutemba 1850.

Mu *Review and Herald* ye eya September 1850 temwali kifo kimala, kyeyava akubisa *Review and Herald* bbiri mu September 1850, asobole okuteekamu ekiwandiiko kyonna ekya Crosier ku Kristo okuva mu Kifo Ekitukuvu ng’agenda mu Kifo Ekisinga Obutukuvu.

Kaakano, munaalaba mu Gerard Damsteegt nti awa okwekenneenya okw’ebyafaayo nti Abadiventiisi bulijjo baamanyanga nti waaliwo ebitundu mu biwandiiko bya Crosier ebyali bituufu, era nti tebyasobolanga kuddamu kukubibwa.

Yagamba [Ellen Harmon] nti: —Mukama yandaga mu kwolesebwa, emyaka egisukka ogumu emabega, nti Ow’oluganda Crosier yalina omusana omutuufu ku kulongoosebwa kw’Ekifo Ekitukuvu, n’ebirala; era nti kyali ky’ayagala nti Ow’oluganda C. awandiike okulaba kwe yatulwa mu Day Star Extra, February 7, 1846. Mpulira nga nsiimiddwa ddala Mukama, okusaba nti Extra eyo eweereddwe omutukuvu buli omu’ (Ebbaluwa. E. G. White eri Curtis, Word to the Little Flock, 12). Aba Seventh-day Adventists batera okuvvuunula ekigambo kino okutegeeza nti okwanjula kwa Crosier tekwali kwa bitaliimu nsobi, naye nti empaka ze enkulu ez’ekifaananyi n’ennyiriri zazo zaali ntuufu. Okuddamu okukubisaamu ebiwandiiko by’akatambi ako kwalekangamu ebitundu bye baalowooza nti tebyaali bituufu.” P. Gerard Damsteegt, Foundations of the Seventh-day Adventist Message and Mission, 125.

Tasobola Ddiza Kuddibwamu Ekiwandiiko Kye Ekyajjula】

Kaakano, ku lupapula oluddako olina W. A. Spicer ng’awa obujulizi ku ekintu kye kimu nti: bulijjo baali bamanyi nga ebisomesebwa bya Crosier byalimu ensobi, era tebaaddamu kukubisaamu nate ebitundu ebyo ebina.

Eky’ennaku, Crosier omutoono yatambulira mu musana gw’amazima ga Ssabbiiti okumala akaseera katono nnyo. Oluvannyuma yegaana enjigiriza ey’awatukuvu gye yali ayambye okunyweza. Baganda baffe abaasooka baaddamu okukubiriza okunnyonnyola kwe ku watukuvu emirundi mingi mu mpapula zaabwe ez’olubereberye, naye tebaasobolanga kuddamu kukubiriza kiwandiiko kye ekijjuvu. Muli yali agasse ku kunnyonnyola okw’awatukuvu ebirowoozo ebimu ku mirembe egigenda okujja—emyaka olukumi egy’omu nsi eno, nga waliwo omulembe ogw’ekitiibwa ku nsi eno mu Kujja okw’Okubiri. Ebintu bino baganda baffe baabirekanga buli kiseera. Enjigiriza zino ez’omulembe ogugenda okujja zaali zibunye nnyo mu biro ebyo. Enjigiriza eyo teyali ekwatagana n’obubaka obw’enkomeredde obw’okujja; era awatali kubuusabuusa kino ekizimbulukusa eky’ensobi kyayamba okukyamya abasajja abato okuva ku mazima ga Ssabbiiti n’awatukuvu. Mangu ddala yakyuka n’afuuka omulabe omukambwe ow’ekitambula kyaffe eky’olubereberye.” W. A. Spicer, Review and Herald, December 14, 1939

Ensonga eri nti, waliwo abantu leero abakwata okusiima kwa Mwannyinaffe White okw’eyo ebiwandiiko bya Crosier ebiri mu A Word to the Little Flock, abantu nga Heidi Heikes, Heidi Heikes n’ekitabo kye eky’obusirusiru ekikwata ku “Daily” okuba obuweereza bwa Kristo obw’Ewatukuvu. Guno gwe gumu ku nsonga ze.

Abantu abakola kino tebassaayo mwoyo ku mazima ag’ebyafaayo. Tebaali basobola n’akatono okuddamu okukuba ebitundu byonna eby’ebiwandiiko bya Crosier. Era okugugumiza nti okusiima kwa Ellen White mu A Word to the Little Flock kwe kusiima okutaliiko kikomo eri ekifo kya Crosier, kwe kugugumiza nti Abadiventi balina okukkiriza nti wagenda kubawo emyaka olukumi egy’emirembe. Eyo nsonga ya busirusiru.

Kuwakanya ebyafaayo mu ngeri etali ntuufu, era kikolebwa okusendasenda abantu n’okuleeta okutabula n’ekizikiza.

Kale, olina abannabyafaayo babiri, Spicer eyafa ne Damsteegt akyali mulamu; naye, nkakasa ddala, Spicer oba Damsteegt, tewali n’omu ku bo yandikkiriziganye nange ku bye mpeereza. Kale, tebaandikkirizza. Bw’otyo olina abannabyafaayo babiri abawakanya nga bakkiriziganya n’ebyo bye nkugamba. Tewali nsonga yonna n’akatono eyeesigamizibwako okutwala okuwagira kwa Ellen White eri ekiwandiiko kya Crosier ng’ategeeza nti buli ekiri omwo kyali kituukiridde.

Advent Review—Ekitundu 1, Auburn NY, Namba 3

Okwejjukanya kw’Abadiventi—Omuzingo 1, Auburn NY, Ennamba 4

Okwejjukanya okw’Abadiventi—Voliyumu 1, Auburn NY, Namba Enjawulo

Awo Yakobo White lwe yatandika okukubisa mu kyapa ekiwandiiko kya Crosier mu mwezi gwa Ssebutemba 1850, mu The Review and Herald, ekyo kyali Volume 1, Number 3.

Naye, teyasobola kukiteeka kyonna mu Kitundu 1, Omuwendo 3; bwe kityo, yamaliriza ekiwandiiko mu Kitundu 1 kya *The Review and Herald*, Omuwendo 4. Era kino yakikola ddi? Mu mwezi gwa Ssebutemba 1850.

Kale, kiki ekyaliwo mu mwezi gwa Ssebutemba mu 1850? Mwannyinaffe White yafuna okwolesebwa okugamba nti, “Nga 23 Ssebutemba 1850 Mukama yandaga . . . . Obumu bwe bwaliwo, nga 1844 tennatuuka, kumpi bonna baali bumu ku ntegeera entuufu ey’—Buli lunaku; naye okuva mu 1844, mu kutabulwatabulwa, endowooza endala zaakkirizibwa, era ekizikiza n’okutabulwatabulwa ne biryoka bigoberera. The Review and Herald, November 1850.”

Bba ani yali omwami we? Yali mulongoosa wa The Review and Herald.

Kale, yakola ki omukyala we bwe yamugamba nti, “Omanyi Mukama ky’aŋŋambye kaakano, James? Ŋŋambiddwa nti tetwateekeddwa kuleeta endowooza ezikwata ku Daily ezikyamu okutegeera kw’Abapioneer nti Daily bwe Bwapagaani, kubanga kireeta ekizikiza n’okutabukatabuka.”

Kale, James White yakola ki? Mu mwezi gwa Ssebutemba 1850, yacapa akalala akalala aka Review and Herald akalala amalala, asatu mu mwezi gumu. Kayitibwa Volume 1, Special Edition.

Era naye yakola ki? Yaddamu okukuba ekitundu kya Crosier era n’aggyamu ekyo Crosier kye yayogera ku Daily!

Ab’oluganda ne Bannyinaze, bino bye bujulizi obw’ebyafaayo obulaga nti James ne Ellen White baategeera nti endowooza ya Crosier ku “Daily” yali nkyamu era nti yaleeta ekizikiza n’okutabulwa.

Era ndowooza ya Crosier ku “Daily” yali etya? Yali nkola ya Kristo ey’obuweereza mu Watukuvu.

Kale, mu *Early Writings*, 74, bwe agamba nti, “Nga 23 September, Mukama yandaga nti abaMillerite baali n’endowooza entuufu ku Daily,” obujulizi obw’ebyafaayo bwe buno nti abaMillerite baategeera—

Kaakano, Ab’oluganda ne Bannyinaffe, Ab’oluganda ne Bannyinaffe, temusubwa nsonga eno: Kiki kino: Ssebutemba 1850 Mwannyinaffe White alagibwa nti okuva mu 1844 endowooza endala ezikwata ku Daily zaali zimaze okukkirizibwa; Mu mwezi gwa Maayi 1850, Arnold awaayo Daily ng’Yeekaalu ey’Abayudaaya; Ssebutemba 1850, ekitundu 1 ku 2 eky’ekiwandiiko kya Crosier kifalibwa, nga mulimu n’okwanjula kwe kwa Daily ng’obuweereza bwa Kristo mu Yeekaalu; Ssebutemba 1850, ekitundu 2 ku 2 eky’ekiwandiiko kya Crosier kifalibwa; Ssebutemba 1850, ekiwandiiko kya Crosier kiddamu okufalibwa, naye endowooza ye ku Daily eggiddwamu? Kiki ekigenda mu maaso?

Tulaba omwaka gwe gumu ddala nga Chart eno eya 1850 ekolebwa, era Chart eno eyogera ki ku Daily? “Obufuzi obw’Ekipagaani oba THE DAILY gyewaggibwaawo. Dan. 11:31 508.”

Ellen White yamanyi ekyo abo abaawa obubaka obw’essaawa ey’Omusango kye baali bakwata ku nsonga y’Ekya Buli lunaku. Bw’agamba nti baalina endowooza entuufu, yamanyi nti endowooza entuufu yali nti kyali kitegeeza obufuzi obw’Ekipagaani okuggyibwawo; Ekya Buli lunaku kyali kikiikirira Obupagaani.

Era mu mwaka guno, 1850, ebyafaayo biraga nti ye yagaana era ne bba yagaana enjigiriza egamba nti Eky’olubeerera kikiikirira omulimu gwa Kristo mu Kifo Ekitukuvu, era eno ye njigiriza ekitongole kya Biblical Research Institute eky’Ekkanisa ya Seventh-day Adventist kye kiwagira. Era ye njigiriza obuweereza obweesigama bokka, gamba nga Heartland ne Steps to Life, gye buwagira. Ye njigiriza ereeta ekizikiza n’okutabukatabuka.

Kaakano, lowooza ku kino ekikwata ku Chati ya 1850. Kino kiri mu mwezi gwa Novemba 1850. Guno gwe mwezi gwe gumu mw’alabira okwolesebwa kwe yawandiika era oluvannyuma ne kuyita mu nkulaakulana mu 1851, ate oluvannyuma mu 1882 ne kuggweerako mu *Early Writing*, mu mwezi guno gwennyini, mu mwezi guno gwennyini, mu Novemba 1850. Kigamba nti,

“Ku lwa Mmande twaddayo e Dorchester gy’abeera muganda waffe omwagalwa Nichols n’ab’omu maka ge.”

Wano waggulu ddala [ng’ayogera ku Kyaati kya 1850, ku nsonda ey’oku ddyo waggulu], “Published by Otis Nichols, Dorchester, Massachusetts.” Kale? Ayogera ku kino, si bwe kiri? Mukiraba, ekyaati kino?

—"Eyo mu kiro Katonda yampa okwolesebwa okw’amaanyi ennyo era okw’ensonga nyo, era ekisinga obungi bwakwo mujja kukiraba mu lupapula. Katonda yandaga obwetaavu bw’okufulumya ekipande. Nalaba nga kyali kyetaagisa era nga amazima agateekeddwa mu bulambulukufu ku bipande gandikoze nnyo era gandivuddeko emyoyo okutuuka ku kumanya amazima." Manuscript Releases, namba 15, 210 Novemba, 1850.

Yafuna okwolesebwa mu nnyumba ya Nichols e Dorchester—ekyo kyonna kiri ku mmeeza eno ey’ebifaananyi—ng’agamba nti, “Weetaaga okukola ekifaananyi ky’okulagirako.”

Era kiki ky’agamba ku kipande ekyo? Akitegeeza atya?

Genda mu Kaabakuuku 2, “Nalaba obwetaavu obw’okufulumya ekipande,” era kyandikoze ki? Kyali kyetaagisa, “nti amazima gateekebwe mu bulambulukufu ku bipande.” Kaabakuuku 2, olunyiriri 2, lugamba nti, “Awo Mukama n’anziramu n’aŋŋamba nti, Wandiika okwolesebwa, okufuule okwangu okukitegeera ku bipande, . . . .” Ayogera nti Ekipande kino kya Otis Nichols ekya 1850, ekyakubibwa mu Dorchester, Massachusetts, kutuukirira kwa Kaabakuuku, nga bw’agamba mu The Great Controversy nti Ekipande ekya 1843 kutuukirira kwa Kaabakuuku.

Kale, olaba ekyo? Olaba ddi lwe yafuna okwolesebwa kuno? Mu kiseera kye kimu nga bino bigenda mu maaso nti: “Nga 23 Septemba, Mukama yandaga . . . . nti okuyigiriza okw’Ekya Buli Lunaku ng’obuweereza bwa Kristo obw’Ahera kye kireeta ekizikiza n’okutabukatabuka,” era bba we n’addamu amangu ago okukubisa ebiwandiiko ebyo era n’aggyamu ebitundu ebyo bibiri. Teebyaddamu kukubisibwa nate mu Baadiventiisi okutuusa mu 1931 Willie White lwe yabiddamu okubikubisa; era, bwe yakikola, yalimu obujulizi obw’obulimba mu katabo ke kennyini ke yakubisa. Kisobola okulagibwa.

Kaakano, njagala okubasomera wano ekintu, ekijuliziddwa ekiwanvu, ku kiseera kino kye kimu. Kino kya nga November 27, 1850.

Mazima nnyo mbadde sireese kuwandiika gy’oli okumala ekiseera. Kaakano nnaawa ensonga zange. Okusooka, saafuna bbanga lya kuwandiika okumala wiiki nnyingi oluvannyuma lw’okufuna ebbaluwa ya Mwannyinaffe Arabella ey’ekisa era eyansanyusa okuwuliriza, singa si bwe kityo nandigenze mu maaso n’okutuukiriza okusaba kwe okw’okuba nga nziramu mu wiiki bbiri. Ebbaluwa nagyagala nnyo. Ffenna twasanyukira ebbaluwa era tusuubira nti okulwa kwange tekulibaleetera kulemererwa okuddamu eno amangu ddala ng’omaze okugisoma, era omulundi oguddako sijja kulwawo nnyo.

Obulamu bwa Yakobo n’obwange kaakano bulungi nnyo. Eka yaffe eri mu Paris, ewa Ow’oluganda Andrews, nga waliwo ebigere bitono okuva ku kifo ky’ebbaluwa n’ekifo eky’okukubiramu ebitabo. Tunaabeera wano akaseera katono. Luno luzzadde lwa kisa nnyo, naye nga baavu nnyo. Buli kintu wano bakiwa bwereere okusinziira ku kye balina. Tetulowooza nti kituufu okubaleetera ssasaanya lyonna nga tukyali wano. Nnyagala nnyo okulaba mmwe mwenna ne Mwannyinaffe omwagalwa Gorham.

“Olukuŋŋaana lwaffe e Topsham lwali lwa njawulo nnyo. Abantu amakumi abiri mu munaana baaliwo; bonna baatwala ekitundu mu lukuŋŋaana.”

Ku Ssande amaanyi ga Katonda gaatujjako ng’empewo ey’amaanyi efuuwa n’embiro nnyingi. Bonna baayimirira ku bigere byabwe ne batendereza Katonda n’eddoboozi ddene; kyali kintu nga bwe kyali mu kiseera emisingi gy’ennyumba ya Katonda bwe gyateekebwawo. Eddoboozi ery’okukaaba teeryayinza kwawulwamu na ddoboozi ery’okwogerera waggulu olw’essanyu. Kyali kiseera kya buwanganguzi; bonna baanywezebwa era ne bazzibwamu amaanyi. Sijja kulaba na lunaku lumu olubadde olw’amaanyi ennyo bwe luti emabega.

“Olukuŋŋaana lwaffe olwaddako lwali mu Fairhaven. Ow’oluganda Bates ne mukyala we baaliwo. Olukuŋŋaana lwali lulungi nnyo. Bwe twakomawo ew’ow’oluganda Nichols, Mukama yampa okwolesebwa era n’andaga ng’amazima galina okuteekebwa mu bulambulukufu ku bipande, era kino kyandiviiriddeko bangi okusalawo olw’amazima olw’obubaka bwa bamalayika basatu, ng’obubaka obubiri obwasooka bunoobanga buteekeddwa mu bulambulukufu ku bipande.”

Ekyo kiri ddala wano wansi, [ng’alaga ku nsonda eya wansi ku kkono ey’Ekipande kya 1850]. Kale? Biri ku Kkipande kino by’ayogerako.

—“Nnakiraba era nga kyali kyetaagisa nnyo empapula okufulibwa nga bwe kyali kyetaagisa ababaka okutambula; kubanga ababaka beetaaga empapula okutambula nazo, ezirimu amazima ag’omulembe guno, okuziteeka mu mikono gy’abo abawulira, olwo amazima ne gataggwa mu birowoozo byabwe, era nti empapula zandigenze gye ababaka gye bataasobola kugenda. Ebintu ebirala nabiraba ebirijja okulabika mu mpapula.

Mubadde mutya mmwe mwenna? Mufuba nnyo okufuna obulamu obutaggwaawo? Njagala nnyo, nnyo okubabalaba era ndowooza nti si wa bbanga bungi nga nnaababalaba. Kaakano kye kiseera eky’okweteekateeka, era nsuubira nti fenna tunaakakasa omulimu ogw’amazima olw’emirembe n’emirembe. Obudde bulabika nga butono nnyo, era kyonna kye tukola tulina okukikola mangu.

Nga nga 20 omwezi ogw’ekkumi n’ogumu, wiiki emu emabega, Ow’oluganda Henry Nichols nange twagenda e Topsham. Bwe twakamala okuva ku mmeeza ey’emmere ey’emisana ku Lwakuna [Nov. 21], omu ku baana ba Ow’oluganda Foey n’ayingira n’agamba nti nnyina yali takyeyawula. Twanguwa okusomoka omugga olugendo lwa mayiro emu, ne tusanga muganda waffe omwagalwa Sister Foey ng’afa. Ennaku yange yali nnyingi nnyo bwe nasanga nga tantgeera. Yeyongera okumala ebbanga ddene mu kubonaabona kungi nnyo okutuusa wakati wa ssawa ssatu ne ssawa nnya, awo n’assa omukka gwe ogw’oluvannyuma. Alese bba n’abaana basatu okukungubagira okufiirwa kwabwe.

Ku makya ga Friday enkya [Nov. 22], Ow’oluganda Henry yajja e Paris James amusale ebirevu alyoke ageende ku kuziika. Twalina ekiseera kya kitiibwa nnyo era eky’amaanyi. Mukama teyatuleka, naye yakkiriza Omwoyo gwe okutuwummulira. Ennaku za Mwannyinaffe Foey ez’oluvannyuma, awatali kubuusabuusa, ze zaali ez’omwoyo ennyo era ezasinga obulungi. Ow’oluganda Foey alina kino okumukubagiza, nti yafa nga Mukristaayo. Agumira bulungi. Katonda amuwa ekisa okugumiikiriza okubonaabona kuno. Ai, nga kirungi nnyo okuba n’essuubi mu Katonda erina obuyinza okuyimirizaamu mu mbeera zonna ez’okukemebwa n’okubonaabona. Mutendereze Katonda olw’essuubi, essuubi eddungi. Mwe, buli omu ku mmwe, mwandigaddeyo ki olw’essuubi lyammwe?

Nnyweze nnyo okukkiriza. Mubeerenga ba maanyi mu Katonda era mwesigame ku mukono gwe ogutaggwaawo. Tegulibaleema n’akatono, naye gulibawanirira mu buli kubonaabona. Nsaba mwenna mweyongere okunywera era okunywera mu mazima. Temukankana, naye mwefube nnyo okugenda mu maaso okutuuka mu bwakabaka."—

Kaakano tugende. Kino kye njagala olabe.

—“Wiiki emu emu, ku Ssabbiiti eyayita, twalina olukuŋŋaana olw’amaanyi nnyo. Ow’oluganda Hewit okuva e Dead River yaliyo. Yajja n’obubaka obugamba nti okuzikirizibwa kw’ababi n’okwebaka kw’abafu kyali kya muzizo munda mu luggi oluggale, omukazi Yezeberi, nnabbi omukazi, kye yaleeta munda; era yakkiriza nti nze nnali omukazi oyo, Yezeberi.”—

Kale? Ow’oluganda Hewit agamba nti Ellen White ye Yezebeeri era nti ayingiza ensobi ssatu.

“—Twamubuulira ku bimu ku byamukyamu eby’emabega, nti ennaku 1335 zaali zaggwaako, era n’ensobi ze nnyingi. Kino tekyalina maanyi mangi. Ekizikiza kye kyawulikika ku lukuŋŋaana, ne lusika ne luwanvuwa.”—

Kaakano, njagala mukirabe kino. Nnina kye njagala okwogera ku katundu kano kye njagala mugoberere, bwe munaasobola.

Bw’oba nga wali osobola okukwatagana n’abo mu Adventism abaddamu okukozesa obunnabbi obw’ebiseera ku nkomerero y’ensi, mulina ebigambo bisatu byokka bye bakozesa—bakozesa ebigambo bingi, naye balina ebigambo bisatu ebikulu bye bakozesa. Kino kye kimu ku byo; kubanga bajja kugenda eyo ne bagamba nti, “Twamutegeeza ku bimu ku nsobi ze ez’edda,” era bajja kwegamba nti bwe agamba “nti ennaku 1335 zaali ziwedde,” ekyo kyali kimu ku nsobi ze. Mulaba engeri gy’osobola okukyamyaamu grammal eyo katono: “Twamutegeeza ku bimu ku nsobi ze ez’edda”? Era twamugamba nti ennaku 1335 zaali ziwedde; naye abateekawo ebiseera bagamba nti twamutegeeza ku bimu ku nsobi ze ez’edda era emu ku nsobi ezo yali nti oyigiriza nti ennaku 1335 ziwedde, era ekyo nsobi.” Kale, osobola okukikyamya mu ngeri zombi.

Omulundi omulala gwe nasooka okwolekagana naye amaaso ku maaso ne Eugene Prewitt gwali mu Oklahoma, era yali awakana nti Ebyafaayo by’AbaMillerite tebyeddamu ku nkomerero y’ensi, naye ne mmuwa ebigambo bibiri okuva mu Mwoyo gw’Obunnabbi.

N’agamba nti, “Jeff, omanyi nga Ellen White yali muwandiisi atakwatanga mpola.”

Awo ne ŋŋamba nti, “Otegeeza ki?”

Era n’agenda ku kigambo kino eky’ajjuliza. Agamba nti ekigambo kino eky’ajjuliza kikakasa nga ye muwandiisi atafaayo; kubanga amanyi nga nze mmanyi nti abateekawo ebiseera basobola okukyusa amakulu g’ekigambo kino eky’ajjuliza, bwe baba baagala.

Kaakano, nti ekifo ng’e Washita kirina obuyinza obuyigiriza abayizi baakyo nti Ellen White muwandiisi atafaayo, ekyo kintu kimu; naye, wano ye muwandiisi atafaayo?

—“Nawulira nga nteekwa okwogera ebigambo bitonotono. Mu linnya lya Yesu, nnayimirira, era mu bbanga lya ddakiika nga ttaano enkuŋŋaana n’ewanyisibwa. Buli muntu yakikubiriza mu kiseera kye kimu. Buli maaso gaakaayakana. Obulamu bwa Katonda bwajjula ekifo ekyo. Ow’oluganda Hewit yagwa ku maviivi ge n’atandika okukaaba n’okusaba. Natwalibwa mu kwolesebwa ne ndaba bingi bye sisobola kuwandiika. Kino kyakola nnyo ku Mw’oluganda Hewit. Yatula nti kyali kya Katonda era ne yeetoowaza mu nfuufu. Abadde awandiika okuva olwo olukuŋŋaana lwe lwaggwa, era ne kaakano awandiikira ku mmeeza y’emu ng’ajeemula ensobi ze zonna ze yasitula. Nzikiriza nti Katonda amuyimusa, era asobola okukola obulungi, Katonda bw’amukozesa.”

“Okwagala kungi eri Mwannyinaffe omwagalwa Gorham. Mugambe abeere wa maanyi. Katonda ali naye era talimuleka. Okwagala kungi eri mmwe mwenna. Nsaba abaana baleme okufuna otulo, naye babe n’obwagazi mu mazima era banyikire nnyo okunyweza okuyitibwa kwabwe n’okulondebwa kwabwe. Muwandiike, mukakase rwose okuwandiika, era temukola nga bwe nakoze. Mbagala, mwenna. Muwandiike.” Manuscript Releases, volume 16, 206–209. Kyawandiikibwa nga kiri mu Paris, Maine, nga November 27, 1850.

Ab’oluganda ne Bannyinaze, ensonga eno eri mu mbeera yaffe ey’ebyafaayo etya; era ono agiwandiikira wa? Agiwandiika mu mwaka gwa 1850, mu nnyumba ya Muganda Nichols.

Mu kiseera kino, Mukama akola ki? Alaga nti Abakulembeze Abaasooka balina endowooza entuufu ku “Daily,” era awo yennyini gy’akwatagana nakyo. Agamba nti obuweereza bwa Kristo obw’Ekifo Ekitukuvu kye ndowooza enkyamu ku “Daily.”

Mu byafauno buno, byafauno buno ddala—si byafauno buno bwokka era si mwaka guno gwokka, wabula omwezi gwennyini ogw’omwaka gwe afuniramu okwolesebwa, era nga annyonnyola amazima gano agakwata ku kifo ky’Abapayonya eky’ekiwandiiko kya Daily, ng’agamba nti abo abaawa Obubaka bw’Essaawa ey’Omusango baalina endowooza entuufu ku Daily; era, mu katundu k’amawulire ge kamu, agamba nti, “Nnalaba nga Ekipande kya 1843 kyaluŋŋamizibwa omukono gwa Mukama era tekisaana kukyusibwa era nti abo abaawa Obubaka bw’Essaawa ey’Omusango baalina endowooza entuufu ku Daily.”

Era kiki kye kigamba ku Buli Lunaku ku Kipande kino kya 1843? Kale, kigamba nti kyaggibwawo mu AD508; era, emyaka 1335 oluvannyuma ekutuusa mu 1843 era nti 1335 eri mu biro ebyayita.

Osobola okulowooza nti, mu mwezi gwennyini, mu mwaka gwennyini, yandigambye Ow’oluganda Hewit ow’e Dead River nti kyali kikyali kya mu maaso?

Kale, abo abateekawo ebiseera, abo abateekawo ebiseera, n’abo abalowooza nti Ow’oluganda Omukazi White muwandiisi atasobola kwekenga; ebyafaayo tebikakasa kino.

Noolwekyo, njagala mulabe nti, mu nkolagana n’Ekya buli lunaku, ne Ellen White yennyini yategeera ne 1335.

Ellen White teyakkoma butereevu ku “Buli lunaku” okuba Obupagani; yategeera nti kwe kwatandikira obunnabbi obw’emyaka 1335, obwakoma mu 1843, era n’awolereza ekifo ekyo mu lujjudde eri Ow’oluganda Hewit okuva e Dead River. Olaba ekyo?

Era ne mu mwezi gwe gumu, ng’agamba nti obuweereza bwa Kristo mu Watukuvu we ng’Ekiweebwayo ekya Buli lunaku buleeta kizikiza n’okutabula kwokka; era bba, mu kwanukula okwolesebwa okwo, aggya okuyigiriza okwo mu Review and Herald.

Wano waggulu mu nteekateeka zammwe, awali awagamba nti “1850 Chart,” kino kye kigambibwa wano ddala [ng’akozesa olukoloboze olw’okusatu okuva ku kkono ku “1850 Chart,” ebiwandiikiddwa ebiddirira Yesu ku musalaba mu AD31]. Nnayagala musobole okukibeera mu nteekateeka zammwe.

Danyeri 11:31 508

Awo ne ku Kipande kya 1843 eno wano [nga ayogera ku nkumbi ey’omu makkati, wansi wa Yesu ku musaalaba mu AD31]:

Okujjibwawo okw’ekiweebwayo eky’olubeerera. Dan. 12:11, 12

Kale, bino bye bipande bino ebibiri.

Mwannyinaffe White yategeera nti abasajja abo baalina endowooza entuufu, era yategeera nti y’eyo eyatandika obunnabbi obw’emyaka 1335 obwaggwa mu 1843; era yategeera nti kyakiikirira obufuzi obw’Abapagaani obwaggibwawo mu 508.

Wansi w’ebigambo bino ebibiri ebikwata ku Bipande, mulina ekirala ekyayogerwa mu kiseera kya Ow’oluganda Nichols, era anenya abantu olw’okukola ebipande ebirala kubanga ebifaananyi byabyo bya Setaani; so nga ye agamba nti ebifaananyi ebiri ku Bipande bino byombi bya mu ggulu. Agamba nti,

“Nnalaba nga omulimu ogw’okukola ebipande gwali mukyamu ddala. Gwatandikibwawo Ow’oluganda Rhodes era ne gugobererwa Ow’oluganda Case. Ensimbi zaasaasanyizibwa mu kukola ebipande n’okubumba ebifaananyi ebitali bya bulungi, eby’ekivve, okukiikirira bamalayika ne Yesu ow’ekitiibwa. Nalaba nga ebintu ng’ebyo tebyasanyusanga Katonda. Nalaba nga Katonda yali mu kufulumya ekipande ekyo eyakolebwa Ow’oluganda Nichols.” —

Ani yali mu kufulumya Chati eno ey’omwaka gwa 1850? Katonda!

—“Nalaba nga waaliwo”—ki?—“obunnabbi bw’ekipande kino mu Bayibuli, era oba ng’ekipande kino kyategekebwa abantu ba Katonda, oba nga [ki]mala eri omu, kimala ne eri omulala, era oba ng’omu yeetaaganga ekipande ekipya okukubibwa ku mupimo omunene, bonna bakyetaga bwe batyo.”

“Nalaba nti mu Ow’oluganda Case mwalimu omwoyo ogutali mutefu, ogutali mu mirembe, ogutamatiddwa, era ogutasiima, ogwegombanga ekipande ekirala. Nalaba nti bipande bino ebya langi byalina ekikolwa ekibi ku kibiina. Byaleetera omwoyo omug轻u, ogw’obusiru era ogw’okusekerera okuba mu lukuŋŋaana.”

Kaakano, kino kye njagala mwekkaanye nnyo.

—“Nalaba nga ebipande Katonda bye yalagira byakuba amagezi mu ngeri ennungi, ne bwe watabaawo kunnyonnyola.”—

“Nnalaba nti ebipande ebyo,” mu bungi, “byalagirizibwa Katonda . . . .” Bupande ki, mu bungi, obwalagirizibwa Katonda? Ebipande bino ebibiri [Ekipande kya 1843 ne Ekipande kya 1850] byalagirizibwa Katonda.

Ebipande bino ebibiri kye kutuukirizibwa kwa Kaabakuuku 2.

—“Mu bifaananyi by’abamalayika ebiri ku bipande mulimu ekintu ekirimu obutangaavu, obulungi, era eky’omu ggulu. Ebirowoozo biyingizibwa kumpi nga tebitegeerekeka eri Katonda n’eggulu. Naye ebipande ebirala ebyategekebwa binyoomesa ebirowoozo, ne bireetera ebirowoozo okunywerera ku nsi okusinga ku ggulu. Ebifaananyi ebikiikirira abamalayika bifaanana nnyo emizimu emibi okusinga ebitonde eby’omu ggulu. Nalaba nga ebipande ebyo byali bimaze ennaku n’amasabbiiti nga byeesigamizza ebirowoozo bya Ow’oluganda Case, mu kiseera kye yali asaanidde okunoonya amagezi ag’omu ggulu okuva eri Katonda, era nga yali asaanidde okukula mu bibiina by’Omwoyo ne mu kumanya amazima.

“Nnalaba nti ssente ezaayonooneka mu kukola ebipande eby’okulaga zirinaokuba nga zaakozesebwa mu kufulumya amazima nga gateekeddwa mu bulambulukufu mu maaso g’ab’oluganda mu kufulumya obutabo obutono, n’ebirala, kyandikoze nnyo obulungi era ne kirokola emyoyo. Nnalaba nti omulimu gw’okukola ebipande guseebuse ng’omusujja.” Manuscript Releases, namba 13, 359; 1853.

Ennaku 1290 ne 1335

Nnina ekiwandiiko ekiggiddwa mu *Review and Herald*, nga January 28, 1858. Ensonga lwaki nkirina mu biwandiiko byo eby’okujjukira eri nti osobola okulaba ng’omu 1858 baali bakyayigiriza nti “the Daily” bwe Bupagaani. Okyirina mu by’ojulizaamu nti, emyaka munaana oluvannyuma lwa 1850, baali bakyategeera nti “the Daily” bwe Bupagaani.

“EKISEERA ekirala eky’obunnabbi eky’amaanyi, enjigiriza y’Abadiventi kwe yeesigamako, ze nnaku 1335 eziri mu Danyeri 12, ezikwatagana nnyo ddala n’ennaku 1290. Ebiiseera bino byombi bitegeezebwa gye tuli bwe biti:”

“—Era okuva mu kiseera eky’ekiweebwayo eky’olunaku lwonna bwe kiriggibwawo, n’eby’omuzizo ebireeta okuzikirira ne biteekebwawo, waliba ennaku lukumi mu bibiri mu kyenda. Alina omukisa oyo alindiririra n’atuuka ku nnaku lukumi mu bisatu mu asatu mu ttaano. Naye ggwe weetambuliremu okutuusa ku nkomerero; kubanga oliwummula era olidda mu mugabo gwo ku nkomerero y’ennaku.” Danyeri 12:11–13.

Ebibuuzo amangu ago biddawo, nti, Tusobola okwogera ebyo bye bintu ebigenda okubalirwako ebiseera bino; era bwe kiba bwe kityo, tusobola okwogera ddi lwe byaliwo? Tusooka okubuuza nti, Kiki ekyo — “buli lunaku” (ssaddaaka), era kiki — “ekivve ekireeta okuzika”? Kijja kulabibwa nti ekigambo, ssaddaaka, kiwandiikiddwa mu nnukuta ezisongovu: ekiraga nti kigambo ekyongerwamu. Kye kimu kijja kulabibwa ne mu bifo ebirala byonna we kiva mu kitabo kya Danyeri, nga bwe biri, essuula 11:31 ne 8:11–13. Ka twetegereze mu bufunze essuula eno ey’oluvannyuma. Mu lunyiriri 13 kijja kulabibwa nti okuzika okubiri kuleetebwa mu maaso; okuzika okw’“obuli lunaku,” n’okusobya okuleeta okuzika. Ensonga eno Yosiya Litch agitegeeza mu bulambulukufu obw’enjawulo, n’okutuuka lwe tutasobola kukola kirungi okusinga okujjaayo ebigambo bye:*

“—Ssaddaaka eya buli lunaku kwe kusoma okw’omu kiseera kino okw’ekitundu kino; naye tewali kintu kyonna nga ssaddaaka ekisangibwa mu byawandiikibwa ebyasooka. Kino kikkirizibwa enjuyi zonna. Kwe kwongerako oba okuvvuunula okwakikolebwa abavvuunuzi. Okusoma okutuufu kwe kuti, “ebya buli lunaku n’okusobya okw’okuzisa;” ebya buli lunaku n’okusobya nga biyungiddwa awamu ne “ne,” okuzisa okw’ebya buli lunaku n’okusobya okw’okuzisa. Bino maanyi ga kuzisa abiri agaali okuzisa Awatukuvu n’eggye.”

Okuva wano kirabika bulungi nti “buli lunaku” tekuyinza kuba nga kwogera ku kusinza kw’Abayudaaya, kwe kwateekebwako endowooza ey’edda era esinga okwettanirwa; era kino kyeyongera okweyoleka bwe tulowooza nti, oba ebiseera bino bitwalibwa mu ngeri ey’amazima oba ey’akabonero, bwe bibalibwa okuva ku kuggyibwawo kwonna okw’okusinza kuno, tebitutuusa ku mbeera yonna yonna esaanira okwolesebwako.

“Obuweereza obwa bulijjo n’ekintu eky’omuzizo, kale, maanyi abiri agazikiriza ge gaali gonna okubonyaabonyeza ekkanisa: tusobola okutegeera amaanyi gano kye gali? Tetulina kirala okuggyako okukwata enkola ya William Miller ey’okulowooza ku nsonga eno tulyoke tutuuke ku kifo kye kimu kye yatuukako. Agamba:”

“—Nneeyongera okusoma, ne siyinza kulaba nsonga ndala yonna omuli [ekya buli lunaku] okuggyako mu Daniyeri. Awo ne [olw’obuyambi bw’ekitabo ekigatta ebigambo] ntwala ebigambo ebyali biyungiddwa nakyo, —okuggyibwawo;’ —aliggyawo ekya buli lunaku’; —okuva mu biro ekya buli lunaku lwe kiriggyibwawo’; n’ebirala. Neeyongera okusoma ne ndowooza nti sijja kufuna musana ku kyawandiikibwa ekyo. Oluvannyuma ennyo ne ntuuka ku 2 Abasessaloniika 2:7, 8, —Kubanga ekyama eky’obujeemu kimaze dda okukola; wabula oyo aziyiza kaakano anaayongera okuziyiza okutuusa lw’aliggibwawo mu kkubo, awo omubi oyo n’alyoka abikkulibwa.’ n’ebirala. Era bwe natuuka ku kyawandiikibwa ekyo, ai, amazima ne galabika nga gatangaala era nga ga kitiibwa! We kiri! Ekyo kye —ekya buli lunaku!’ Kale nno, Pawulo ategeeza ki bw’agamba nti —oyo aziyiza kaakano’ oba alemesa? Mu —Muntu w’Ekibi,’ ne —omubi,’ kitegeeza Obupapa. Kale kiki ekiziyiza Obupapa okubikkulibwa? Mazima ddala, bwe Bupagaani. Kale nno, —ekya buli lunaku’ kiteekwa okutegeeza Obupagaani.”+

“Tulaba okuva mu Danyeri 8 nti ejjembe etono, eyaddirira embuzi, oba obwakabaka bw’Abayonaani, ye eggyawo —ekya buli lunaku;’ era ge maanyi gokka agaleetebwa mu maaso oluvannyuma lw’okugabanyizibwa kw’obwakabaka bwa Alekizanda okutuusa ku biro Awatukuvu lwe yalina okulongoosebwa ku nkomerero y’ennaku 2300. Ejjembe lino ettono twaliraga mu kifo kyalyo ekituufu okuba Rooma etwaliddwa ng’ekimu, nga ekwatagana n’obwakabaka obw’okuna obw’omu kwolesebwa kwa Danyeri okulala. Kaakano kino kya mazima nti enkyukakyuka yabeerawo mu maanyi ga Rooma okuva mu Bupagaani okudda mu Bwapapa. Obupagaani okuva ku nnaku za bakabaka b’Abasuliya okutuusa ku kiseera bwe bwakyusibwa ne bufuuka Obupapa, bwali bwa buli lunaku, oba nga Pulofeesa Whiting bwakivvuunula nti, —okuzikiriza okw’olubeerera’ kwe kwayimiramu Sitaani okulwanyisa ensonga ya Yakuwa. Mu bakabona baabwo, mu byoto byabwo ne mu ssaddaaka zaabwo, bwalina okufaanana n’engeri ey’Ebirerevi ey’okusinza Yakuwa; naye ekkubo ery’Ebirerevi bwe lyawa ekkubo eri engeri ey’Ekikristaayo ey’okusinza, Sitaani, alyoke ayimirire obulungi okuziyiza omulimu, yalina naye okukyusa engeri ye ey’okuwakanya; kyeyava aleeta amasinzizo, ebyoto n’ebifaananyi eby’Obupagaani okubatizibwa mu buvvoonyi obw’Obupapa.”

“Naye ebya bulijjo, Obupagaani, bigambibwa mu bunnabbi nti byalina awatukuvu, era ekifo ky’awatukuvu waabyo kyali kya kusuulibwa wansi. Nti awatukuvu kitera okuyungibwa ku kusinza ebifaananyi n’obwaheedeni, ng’ekifo eky’okwewaayo n’okusinzizibwa kwabyo, kirabikira mu byawandiikibwa bino wammanga: Isaaya 16:12; Amosi 7:9, 13, ku lubalama. Ezeekyeri 28:18. Ku bikwata ku watukuvu w’ebya bulijjo ebiri mu Danyeri 8, tuwaayo bino wammanga okuva eri Apoloosi Hale:*”

“—Ekiyinza ki ekiyitibwa —awatukuvu' mu Bupagaani? Obupagaani, n’ensobi ez’amawanga gonna, birina awatukuvu waabyo, nga n’amazima bwe gali. Buno bwe butaka obw’amasabo oba ebifo eby’obuddukiro ebiweereddwayo eri okuweereza kwabyo. Kale kirabika nti wano wayogerwako ku ssabo lya Bupagaani ery’enjawulo era eryatenderezebwa ennyo. Kkubo mu masabo gaabwo amangi era agalangirire, liriwa lye liyinza okuba? Ekimu ku byokulabirako ebisinga obulungi eby’okuzimba eby’ekika kya kalasika kiyitibwa Pantheon. Erinnya lyakyo litegeeza —ssabo oba kifo kya buddukiro kya bakatonda bonna.’ Ekifo we kyasangibwa ye Rooma.+ Ebifaananyi by’amawanga Abaruumi ge baawangula byateekebwanga n’obutukuvu mu nnyumba entono oba mu kitundu kyonna eky’essabo lino, era emirundi mingi ne bifuuka eby’okusinzibwa n’Abaruumi bennyini. Twandisobodde okulaba ssabo lya Bupagaani erisingawo okweyoleka obulungi nga —awatukuvu we.’”

“Bwe tumaze kaakano okukakasa nti eky’ennaku zonna bwe Bupagaani, era nti okusobya okw’okuzikiriza, oba—‘eky’omuzizo ekireeta okuzikirira,’ bwe Bwapapa, era nti awatukuvu obw’enjawulo obwa Bupagaani bwe Pantheon, era nti ‘ekifo’ ekyali ekya woali kiri Rooma, tweyongera okunoonyereza.”

“1. Obunnansangwa bwaggibwawo” amaanyi g’obufuzi obw’Abaruumi? Ebigambo bino wammanga ebikwata ku nsonga enkulu era emanyiddwa obulungi mu byafaayo by’ekkanisa n’eby’ensi, tulowooza nti biddamu obunnabbi obwo. Bikwata ku Konsitanteeni, kabaka eyasooka ow’Ekikristaayo, era bigamba nti:

“—Ekikolwa kye ekyasooka mu bufuzi bwe kwali kuweereza kiragiro mu bwakabaka bwonna, ng’akubiriza abantu be okukkiriza Obukristaayo.”++

“2. Roma yali kibuga oba ekifo eky’awatukuvu we, (Pantheon,) ekyasuulibwa wansi olw’obuyinza bw’Ensi? Ekitundu ekiggyiddwa wammanga kiddamu:”

—Okufa kw’oyo eyali asigaddeyo ng’omuvuganya wa Constantine kwanyweza emirembe gy’obwakabaka. Roma n’eddamu nate okuba kabaka atawakanyizibwa wa mawanga. Naye, mu kiseera ekyo eky’okugulumizibwa n’obulungi obw’ekitiibwa, yali asituddwa n’atuuka ku mabbali g’olusozi oluvuunuka ennyo. Entambula ye eyaddako yali ya kussibwa wansi era etaddizibwawo. Enkyukakyuka ey’okutwala gavumenti e Constantinople ekyasigala ekyewunyisa omuwandiisi w’ebyafaayo. Kyali kikolwa ekyali nga kyewala butereevu nnyo ensengeka yonna ey’enkola n’ennyonnyola ez’edda era ez’ekitiibwa ez’ebirowoozo by’Abaruumi. Teyali mulimu gwa Mwasiya eyeweereza obulamu obw’ebirungi, eyeewaayo eri okunyumirwa kw’empisa n’ebbugumu by’ebuvanjuba, wabula gwali mulimu gwa muwangunzi ow’ekyuma, eyazaalibwa mu bugwanjuba, era eyanyoomanga, ng’Abaruumi bonna bwe baakolanga, empisa z’abantu b’ebuvanjuba; gwali mulimu gwa munabyabufuzi omugezi ennyo, naye nga tegwali gwa magezi mu ngeri esinga okulabika obulungi. Kyokka Constantine yava mu Roma, ekigo ekikulu era entebe y’obwakabaka bwa ba Caesar, n’agenda mu nsonda etamanyiddwa nnyo eya Thrace, era n’amalayo ekitundu ekisigadde eky’obulamu bwe obw’amaanyi era obw’okwegomba ekitiibwa mu kufuba okwakabirwamu: okusitula ekibuga ekyali amatwale okufuuka ekibuga ekikulu eky’obwakabaka bwe, n’okukakkanya ekibuga ekikulu okutuuka ku kitiibwa ekinafu n’amaanyi agakkakkanyiziddwa ag’amatwale.'*

“Ebyawandiikibwa bino okuva mu kkalaamu y’omuwandiisi w’ebyafaayo byeyolefu nnyo ne bitetaaga kunnyonnyolwa. Obunnabbi bugamba nti ekifo eky’awatukuvu we kyasuulibwa wansi; era oluvannyuma lw’okutegeeza ebyaliwo ng’ebyo ebyogeddwako waggulu, n’asinga obukakanyavu mu kuvvuunula obunnabbi alina okukkiriza okuteekebwa kwabyo mu nkola.”

“Okusookera ddala buli lunaku lwe kiribwawo, n’eky’omuzizo ekireeta okuzikirira ne kiteekebwawo, walibaawo ennaku lukumi mu bibiri mu kyenda. Alina omukisa oyo alindiririra n’atuuka ku nnaku lukumi mu bisatu mu asatu mu ttaano. Nga bwe tulina amazima mu maaso gaffe nti buli lunaku bwe Bupagaani, nti eky’omuzizo ekireeta okuzikirira bwe Bwapapa, nti waaliwo okukyusibwa okuva ku ky’olubereberye okudda ku ky’oluvannyuma mu buyinza bw’Abaruumi, era nga kino kyakolebwa olw’obuyinza bwa gavumenti, tetulina kirala okuggyako okwebuuza obwongera ddi kino lwe kyaliwo mu ngeri ey’okutuukiriza obunnabbi; kubanga bwe tunaamanya kino, tunaaba tulina entandikwa okuva ebbanga ery’obunnabbi mu bigambo ebiri mu maaso gaffe we liteekwa okutandikira okubalwa. Kale,”

"3. Ekintu ekijulizibwa mu bunnabbi kyatuukirira ddi? Kiketegereze nti, ekibuuzo si nti, abatukuvu baweebwa ddi mu mikono gya Bapaapa, wabula ddi enkyukakyuka y’eddiini okuva mu Bupagaani okudda mu Bupaapa yali etuusewala okukola oluvannyuma luno okufuuka eddiini y’eggwanga, n’okuliteeka mu mbeera esobola okutandika omulimu gwalyo. Kino, ng’enkyukakyuka endala zonna ennene, tekyali mulimu gwa kaseera katono. Okutandika kwakyo kwalabika dda nnyo. Pawulo yagamba nti ne mu biro bye ebyo ekyama eky’obutali butuukirivu, Omuntu w’Ekibi, —eky’omuzizo ekireeta amatongo,’ kyali kimaze okutandika okukola. Era mu musana gw’Ekyawandiikibwa kino mwe tulina okutegeerera ebigambo bya Mukama waffe mu Matayo 24:15, ebikwata ku ky’omuzizo eky’amatongo, gye ayolekera mu ngeri eyeyolefu Danyeri 9:27. Kubanga wadde nga mu mwaka 70, Yerusaalemi bwe yazikirizibwa Abaruumi, Obupagaani bwali tebunnawa kifo Bupaapa, naye tutegeera nti obuyinza obwo obwalabika mu kiseera ekyo, nga bukyusiddwaako katono mu linnya ne mu ngeri, bwe buyinza bwennyini obwali bulina, ng’eky’omuzizo eky’amatongo, okwambaza abatukuvu, n’okufuula amatongo ekkanisa ya Ali Waggulu Ennyo."

Okutuusa ku kiseera ky’okukyuka kwa Kloveesi, kabaka wa Bufalansa, okwabaawo mu mwaka 496, Abafalansa n’amawanga amalala aga Rooma ey’ebugwanjuba baali ba Pagani; naye oluvannyuma lw’ekyo okufuba okuzza basinza bifananyi eri Kristo kwabaamu obuwanguzi bungi nnyo. Kigambibwa nti okukyuka kwa Kloveesi kwe kwaleeta ensa eyo ey’okuyita omulangira wa Bufalansa n’ebitiibwa bino nti Obwakabaka Obusinga Obukristaayo era Omwana Omukulu ow’Ekkanisa.+ Wakati w’ekiseera ekyo ne A.D. 508, olw’“endagaano,” “okwewaayo,” n’obuwanguzi bw’entalo, “Abavorici,” “amagye ga Rooma agaali mu bugwanjuba,” Buritani, Ababurugandi, n’Abavisigoosi baaleetebwa wansi w’obufuzi bwabwe.'++

—Obukaafiiri mu Bwakabaka bwa Rooma obw’ebugwanjuba, wadde nga tewali kubuusabuusa bwonna nti bwalwisa okukulaakulana kw’okukkiriza okw’Ekikristaayo, naddala mu mawanga ago agaabonyabonyezebwa, ng’ebyali ku Bungereza bwe byali, olw’okulumbibwa kw’ebika eby’obukambwe ebyasigala nga basinza ebifaananyi, okuva olwo tebwakyalina buyinza, bwe bwandibadde n’omwoyo gwakyo, okuzikiriza okukkiriza okw’Ekikatoliki oba okuziyiza okweyongera kw’obuyinza bwa Pontiff w’e Rooma.

“Okuva ku biro ebyo, eky’omuzizo eky’Obwapapa ne kibeera nga kiwangudde, bwe kiba nti twogera ku Bupagaani. Enkaayana zaakyo ez’omu maaso zaali zaakulwana n’ebibinja ebirala eby’Ekikristaayo, ebyalabulwanga bulijjo ng’abakyamu; era n’abalangira abaabulwanga bulijjo ng’abajeemu oba abaawulayawula omubiri gwa Kristo. Amaanyi amakulu aga Bulaaya gaaleka okwegatta kwago n’Obupagaani, naye nga gakola ekyo kusobola okukuuma emizizo gyabwo mu ngeri endala; kubanga Obupagaani kyali kyetaaga kwokka kwe kubatizibwa busobole okufuuka Obukristaayo mu ngeri ey’Ekikatoliki; era bwe waabangawo okusaba okwo okuva mu birungi oba okuwolereza kw’omuweereza waabwo omukulu, eby’obugagga byabwe n’entebe zaabwe ez’obwakabaka,—oboolyawo n’obulamu bwabwe,—byalina okuterekebwa ku kyoto. SS

"* Okunnyonnyola okw’Obunnabbi, Omuzingo 1, 127.

+ Ebyafaayo by’Ensi Yonna ebya Goodrich ne Geog. ya Gutherie.

+ Ebyafaayo by’Obukristaayo ebya Mosheim, Omuzingo 1, 132, 133.

“Mu Bungereza, Alusa, kabaka ow’olubereberye Omukristaayo, yateekawo okusinza okw’Ekikristaayo ku matongo ag’Obupagaani.* Rapin, eyeeyita okuba omutuufu ennyo mu nteekateeka y’ebiseera by’ebintu mu byafaayo bye, agamba nti yalondebwa okuba kabaka wa Bwetaani mu 508. Ekitabo 2, 129.”

“Mu kiseera ekyo, Emisinde gya Rooma gyali giri mu mbeera ki? —Symmachus yali Paapa okuva mu 498 oba 499 okutuuka mu 514. Obwaapaapa bwe bweyawukanyizibwa embeera zino n’ebibaddewo bino eby’amaanyi:”

“1. Ye —yava mu Bupagaani” bwe yayingira mu —kkanisa y’e Rooma.”

"2. Yatuuka ku ntebe ya Obwapapa ng’alwana ne munne eyali amuvuganya, okutuusa ku musaayi. Du Pin.

“3. Olw’okumuwaniriza n’okumutendereza ng’omusika wa Mut. Peetero.”

4. Olw’okusattibwa mu Kkanisa kwa Kabaka Anastasius.+

“—Byenkana obungi,” bw’ayogera Mosheim, “endowooza z’abamu bwe zaali ziwagira ebyo aba Pontiffs b’Abaruumi bye baali beeyagaliza mu bukulu, kisobola okwanguwa okulowoozebwa okuva mu kigambo kya Ennodius, omusiige oyo omubi era asukkiridde, eyali omutendesi wa Symmachus, eyali omukulembeze w’ekkanisa ow’ekitiibwa ekitabuddwamu. Omutendesi oyo ow’obuwangwa obw’okwegomba, mu bintu ebirala bingi eby’obutaliimu, yawandiika nti Pontiff yateekebwawo okuba omulamuzi mu kifo kya Katonda, kye yatuukiriza ng’omukiise wa Waggulu Ennyo.”++

“Olw’amaanyi agaafunibwa ensonga y’Ekikattolika mu bugwanjuba, olw’obuwanguzi buno, n’olw’omulimu gwa ba vikaali n’abakungu abalala aba Ntebe y’e Rooma, ekibiina kya Paapa mu Constantinople ne kiteekebwa mu mbeera ey’okwewonnyesa okulumba mu lwatu ku lwa mukama waabwe e Rooma. Mu mwaka 508 embuyaga ey’obunnampisa obw’ensaalwa n’olutalo olw’omunda yakuuma n’omuliro n’omusaayi mu nguudo z’ekibuga ekikulu eky’ebuvanjuba.”

Gibbon, mu myaka 508–514, ng’ayogera ku mivuyo egyali mu Constantinople, agamba nti —Ebifaananyi bya kabaka byamenyebwa, era omubiri gwe ne gukwekebwa mu kitundu eky’omu kibuga, okutuusa ku nkomerero y’ennaku ssatu, lwe yaguma okusaba ekisa ky’abantu be. [Obwapapa buwangudde.] Nga talina ngule ye, era mu ngeri y’oyo eyeegayirira, Anastasius yalabika ku ntebe ey’omu kisaawe kya ssaaka. Abakatuliki, mu maaso ge, baayimbira Trisagion ey’amazima; baasanyukira nnyo olw’ekyo kye yalangirira mu ddoboozi ly’omulangirizi, eky’okwabulira obwakabaka; ne bawuliriza okubuulirirwa nti, kubanga bonna tebayinza kufuga, basooke okukkiriziganya ku kulonda omufuzi; era ne bakkiriza omusaayi gw’abaweereza babiri abataayagalibwa, be mukama waabwe, awatali kwetaaga kulonzalonza, yasindika eri empologoma. Obujeemu buno obw’ekiruyi naye obw’ekiseera ekitono bwagumibwa olw’obuwanguzi bwa Vitalian, eyalanga nga ye mulwanirizi w’okukkiriza okw’Abakatuliki, ng’alina eggye lye ery’Abahuni n’Ababulgaria, mu bungi bwabwe nga basinza ebifaananyi. Mu bujeemu buno obw’obutukuvu yaleka Thrace nga terimu bantu, azingiza Constantinople, azikiriza abantu banaabe abaakristaayo banne emitwalo mukaaga mu enkumi ttaano, okutuusa lwe yafuna okuyitibwa nate kw’abasumba, okusanyusibwa kwa Paapa, n’okunywezebwa kw’olukiiko lwa Chalcedon, endagaano ey’enzikiriza entuufu, Anastasius eyali anaatera okufa gye yassaako omukono nga takiyagala, era kitaawe omuto owa Justinian gye yatuukiriza n’obwesigwa obusinga. Era bwatyo bwe bwali obuvudde mu lutalo olusooka ku ntalo ez’eddiini ezaalwanibwa mu linnya, era abaayigirizwa, ba Katonda ow’Emirembe. SS

N’ekitundu ekiddako okuva eri Appollos Hale, tuggalirawo obujulirwa ku nsonga eno: —Kakano tuyita Abagamalyeeri baffe ab’omulembe guno okuyimirira naffe mu kifo ky’awatukuvu w’Obupagaani (oluvannyuma ekyeyita “obusika bwa Mut. Pawulo”) mu 508. Tutunula emyaka mitono emabega, era Obupagaani obukambwe obw’ababbeeyi ab’omu bukiikakkono bwayiika ku bwakabaka bwa Roma ey’ebugwanjuba obwali buyitibwa obw’Ekikristaayo mu linnya—nga buwangula wonna—era obuwanguzi bwabwo wonna nga bwawulebwa obukambwe obusingayo obw’obukaba. . . . Obwakabaka bugwa ne bumenyekamenyeka ne bufuuka ebitundutundu. Kinnoomu ku kinnoomu, abakama n’abafuga b’ebitundutundu bino baleka Obupagaani bwabwe ne boogera nti bakkiriza okukkiriza kw’Ekikristaayo. Mu by’eddiini, abawangula bakkiriza okuwangulwa abo be baawangula. Naye ate era Obupagaani bukyali buwangula. Mu bawagizi baabwo mulimu omuwanguzi omukakanyavu era ow’omukisa. (Clovis.) Naye mangu ddala naye akutama mu maaso g’amaanyi g’okukkiriza okuggya n’afuuka omuzira waakwo. Akyali mu buwanguzi, naye, ng’omuzira era omuwanguzi, atuuka ku ntikko ku kifo we tuyimiridde, A.D. 508.

—Mu oba mu mwaka gwe gumu, ekitundu ekisembayo ekikulu eky’obwakabaka obwaggwa kyafuulibwa mu lujjudde era olw’okutikkirwa engule kwa kabaka waabwo omuwanguzi —“Monarch” Omukristaayo.

“—Ppaapa ow’ekiseera kye tuyimiriddeko ye Munnamawanga eyakyakyuka gye bujja. Olutalo olw’omusaayi olwamuteeka ku ntebe lwasalibwawo olw’okuyingira mu nsonga kwa kabaka Omwaliya. Avuunamirwa era alamusibwa ng’ajjuzza —ekifo kya Katonda ku nsi.’ Sseneti eri nnyo wansi w’obuyinza bwe, nti, bwe baba n’okukeka kwokka nti ebyo Obulabirizi bwa Rooma bye byetaaga, bagoba kabaka w’abafuzi mu kkanisa. . . . Mu 508 ekipya kitegebwa wansi w’entebe y’Obwakabaka obw’Ebuvanjuba. Ekyava mu kutabulwa n’okulwana kwe kireeta kwe kunyoomesebwa kwa mukama waabwo omutuufu. Kaakano ekibuuzo kiri nti, ddi obunnamawanga bwe bwanyigirizibwa okutuuka awo ne buwa ekifo eri ekiddizibwa mu kifo kyabwo era omusika waabwo, eky’omuzizo eky’Obupaapa? Eky’omuzizo kino kyateekebwa ddi mu mbeera ey’okutandika olugendo lwakyo olw’okuvuma n’olw’okuyiwa omusaayi? Waliwo ennaku endala yonna ey’okuba nti “kyateekebwa,” oba “kyayimirizibwawo” mu kifo ky’Obunnamawanga, okuggya ku 508? Obanga omulogo oyo ow’ekyama tannaba kuleeta abo bonna b’akutte mu buyinza bwe, amaze okutwala ekifo kye, era abamu bagabyeeyo eri okusikirizibwa okwo.”

“Abalala oluvannyuma ku nkomerero bawangulwa, —era bakabaka, n’abantu, n’ebibiina ebingi, n’amawanga, n’ennimi,’ ne baleetebwa wansi w’obusamize obubateekateeka, ne bwe baba nga —batamidde omusaayi gw’abajulirwa ba Yesu,’ —okulowooza nti bakolera Katonda omulimu,’ era ne beefuula ng’abagalwa bokka ab’enjawulo ab’omu ggulu, ate nga bafuuka omuyiggo ogwangu era ogusinga obugagga eri okusalirwa omusango ogw’omuliro gwa gehena’*

“Tulina olunaku. Ekyo —buli lunaku’ kyaggibwawo, era eky’omuzizo ekireeta okuzika ne kiteekebwawo mu 508. Okuva ku kiseera kino ennaku oba emyaka 1290 guggweerera mu 1798, gye, nga bwe kiraze dda, obuyinza obw’ebyobufuzi bwaggibwa ku Paapa n’omukono gwa Buonaparte. Ennaku 1335 zitutuusa ku myaka 45 egyajjula ku ludda luno olw’ekintu ekyo.”

“Naye abamu bayinza okwogera nti, Kiki ekikuleetera okuteeka nti ebiseera ebyo byakoma dda mu biseera ebyayita? Tekyawandiikibwa nti Danyeri alituula mu kuwummula kwe era aliyimirira mu mugabo gwe ku nkomerero y’ennaku? Mazima ddala; era tukikkiriza. Naye Danyeri okuyimirira mu mugabo gwe kye ki? Ensonga eno erijja okutunuulirwa bwe tulituuka ku kunnyonnyola okw’okuyita kw’ekiseera, n’okwekenenya ebyaliwo ebyo ebyaliwo ku nkomerero y’ennaku. Mu kiseera kino, wano we tusuulira enkoba okutuusa ku wiiki endala.” Review and Herald, January 28, 1858.

Ensobi n’Obulabe bwa Prescott ne Daniells; Ebibuga Ebigwanidde Okukolebwamu

(A. G. Daniells yalondebwa okuba pulezidenti w’Ekitebe Ekikulu mu 1901. Kino kiraga nti ekiwandiiko kino kyawandiikibwa mu 1910, ekiseera lwe yali Muky. White ng’erimu okweraliikirira nnyo olw’okusuulirira kwa Daniells ebibuga n’okwenyigira kwe mu mpaka ezikwata ku “Daily.”)

Kaakano, mu biseera eby’emabega, Steve Wohlberg yagamba nti talina bwetaavu bwa kukwata ludda ku Nsonga y’Ekya Buli Lunaku, kubanga Ellen White teyali n’entegeka yonna ku Nsonga y’Ekya Buli Lunaku, era bwe kiba nga kyamala omulanzi omukazi okukwata ekifo ekyo, kiba kimala ne gy’ali.

Mazima ddala, Ellen White yalina ekifo kye yayimirirako ku “Daily.” Yagamba nti Abamillerites baalina endowooza entuufu ku kyo, era yali akitegeera nti kyali Bupagaani. Yali ategeera nti Bupagaani bwe bwaggibwawo, 1335 n’etandika; era yali ategeera nti endowooza endala zonna ezitali eyo zaavaamu kizikiza n’okutabukatabuka kwokka.

Era n’oyo gw’osobola okulagibwa okuva mu byafaayo eby’omwaka gwa 1850 nti ddala yeeyawulwamu ng’aleeta ekizikiza n’okutabula kwe kulaba kwa Crosier nti “the Daily” kyali kikiikirira obuweereza bwa Kristo obw’Awatukuvu; kale, ndowooza nti yali alina okutegeera ku “the Daily” kye kyali, si ekyo kyokka kye kyali naye era ne kye kyakiikiriranga kubanga, bw’ova ku kifo ekyo, oyingira mu kizikiza n’okutabula.

Naye, mu mwaka gwa 1910, Ellen White era yanenya ne Pulezidenti wa General Conference ne W. W. Prescott olw’okutumbula endowooza eno yennyini nga eya Crosier.

Era tewaliiyo n’omu ku bannabyafaayo agenda kuwakanya nti Prescott ne Willie White ne A. G. Daniells, bwe baali basitula “the Daily,” baali basitula endowooza nti “the Daily” ekiikirira obuweereza bwa Kristo mu Watukuvu. Buli muntu akimanyi ekyo.

Naye, olina wano ekiwandiiko kyonna okuva mu *Manuscript Releases*, voliyumu 20.

Kino kyava kufulumizibwa ddi? Kale, kyafulumizibwa mu 1988; n’olwekyo, kisoboka eri abayizi b’Obwadiventi okukyetegereza mu 1988.

Willie White ne Prescott ne Daniells baatandikawo ddi obulimba ku “Daily” mu Bwadiventi? Okuva mu 1919 okutuuka mu 1931 kwe baatuukiriza omulimu gwabwe. Mu 1931, ekyo kyali kiweddewo ddala!! Bwadiventi bugenda kuyigiriza nti “Daily” ekiikirira obuweereza bwa Kristo mu Watukuvu kubanga bakkirizza okuvvuunula kw’Ebyawandiikibwa okuva mu Bupolotesitante obwakyuka n’Obukatoliki. Era okuva ku kiseera ekyo n’okweyongerayo, “Daily” etegeezebwa ng’obuweereza bwa Kristo mu Watukuvu.

Nga, waliwo amaloboozi agamu agawakanya kino nga gamanyi obulungi, naye okuva ku kiseera ekyo embeera yakyuka ddala.

Awo oluvannyuma mu 1988, Ellen White Estate n’efulumiza gyetuli ekigambo kino eky’omwaka gwa 1910, mu kiseera ddala ekyo “the Daily” lwe yali eri mu kuwakana okwaleetebwa Prescott, Daniells, ne Willie White.

“Ku mutendera guno ogw’obumanyirivu bwaffe, tetulina kuleka birowoozo byaffe okusimbulwa okuva ku musana ogw’enjawulo gwe twaweebwa [ffe] okulowoozebwako mu lukuŋŋaana olukulu olw’olukiiko lwaffe. Era waaliwo Ow’oluganda Daniells, omulabe nga akolera mu birowoozo bye;”

Kitegeeza ki? Kitegeeza ki nti omulabe akolera mu birowoozo byo? Kitegeeza nti Omwoyo Omutukuvu takolera mu birowoozo byo.

“…era n’ebirowoozo byo ne bya Mukadde Prescott byali bikolebwako bamalayika abaagobebwa mu ggulu…”

“Omulimu gwa Sitaani gwali gwa kukyamya amagezi gammwe, olyoke muleeteemu obuntu obutono n’obusanyizo obutono Mukama bye atasumuluzza mmwe okubireetaamu. Tebwali bwa mugaso ogw’enjawulo. Naye kino kyali kya makulu nnyo eri omulimu gw’amazima. Era ebirowoozo by’emitima gyammwe, bwe mwandisobozeddwa okukyusibwa ne mugenda ku bintu eby’obutono n’obusanyizo obutono, ogwo mulimu gwa nkwe gwa Sitaani. Mulowooza nti okutereeza ebintu ebitono mu bitabo ebyawandiikibwa kyandibadde kikolwa kinene nnyo. Naye nnalagirwa nti, Obusirisi buba bulobozi bw’okwogera.”

Baali baagala okugenda mu kitabo kya Uriah Smith, Thoughts on Daniel and Revelation, ne baggyamu bye yayogera ku “Daily” ng’obupagaani. Eyo ye nsonga lwaki mu kiseera kino omu ku basajja abalwana ne Willie White ne Prescott ne Daniells ye musajja ayitibwa Larry Smith.

Larry Smith ani? Oyo ye mutabani wa Uliya, era amanyi kye baagala okukola era ayimiridde wamu ne kitaawe: Eky’Olunaku ky’Obupagaani.

Nina okwogera nti, Mulekere awo okunoonya obunafu. Obanga ekigendererwa kino kya Setaani kyasobolanga okutuukirizibwa, kale [ki]balabikira [nga] omulimu gwammwe gwanditwaliddwa ng’ogusingira ddala obulungi mu kulowoozebwa. Gwali mugabo gwa mulabe okukuŋŋaanya ebintu byonna ebyalowoozebwanga okuba eby’okuwakanyizibwa mu kifo awo amawulire gonna ag’emitwe gy’abantu tegakkiriziganyizanga.

“Kale nno ki? Omulimu gwennyini ogusanyusa Setaani gwandituukiridde. Waliwo ekirowoozo ekyandibaddekiweereddwa eri ab’ebweru, si kya kukkiriza kwaffe, wabula ddala ekyo ekyandibasanyusizza, ekyandikuzizza enneeyisa z’obuntu ezaand—”

kola ki? “okuleeta okutabulatabula okunene.”

Entegeka endala ku Buli Lunaku zikkiriziddwa ne zireeta okutabula n'ekizikiza.

“era munyiikire ebiseera eby’omuwendo eby’zaabu, ebigwana okukozesebwa n’obunyiikivu mu kuleeta obubaka obukulu mu maaso g’abantu. Eby’okwanjula ku nsonga yonna gye twakoleddeko tebisobola byonna okukwatagana mu ngeri emu, era ebyavaamu byandibadde kusasaaniza ebirowoozo by’abakkiriza n’abatakkiriza. Kino kye kintu ddala Setaani kye yali ateesezza okubaawo—ekintu kyonna ekiyinza okugulumizibwa ng’obutakkaanya.”

Mukama bw’aliba ayagadde, bwe tunaatandika okakasa enjigiriza zino okuva mu kusoma kwaffe okw’Ekibiina Ekitukuvu, tunaatunuulira Ezeekyeri 28; kubanga Ezeekyeri 28 ye w’ennono ddala ey’Ekya buli lunaku eragibwa. Ezeekyeri 28 ekwata ku kwegulumiza kwa Lusifa, era ekyo yakiteekako akabonero; kubanga, bwe baali bagezaako okwogera nti Ekya buli lunaku kikiikirira obuweereza bwa Kristo obw’Ewatukuvu, tebaali bugaana bukyamu ndowooza entuufu ey’Ekya buli lunaku yokka, ng’akabonero ak’okwegulumiza, wabula era baali balaga okwegulumiza okwo kwennyini mu bulamu bwabwe bo. Ategeeza nnyo nti bandireese okutabula mu nnyiriri zaffe.

Kaakano waliwo omulimu omukulu, omwoyo egy’ekitalo mwe gisobolera okwefuula. Naye Mukama alina omulimu ogugwanira okukolebwa okulokola emyoyo egibula; era ebifo Setaani, nga yeefuledde omulala, by’ayinza okujjuza ng’aleeta okutabukira mu nnyiriri zaffe, ajja kubikola mu butuukirivu obujjuvu, era obutafaanana obwo obutonotono bwonna bujja kukuzibwa ne bufuuka obw’olwatu ennyo.

Era kitegeeza ki nti, “Era ne nneeyolebwa”? Katonda kino yakimugamba mu butongole.

“Era ne nziragibwa okuva ku luberyeberye nti Mukama yali tawadde wadde Abakadde Daniells newakubadde Prescott omugugu gw’omulimu guno. Obukodyo bwa Setaani bwandireeteddwa, era ‘Buli Lunaku’ buno bube ensonga nnene bwenti okuleetebwa okutabangula ebirowoozo n’okuziyiza okutambula mu maaso kw’omulimu mu kiseera kino ekikulu ennyo? Tekisaanidde kuba bwe kityo, ka kibe kiki kyonna. Ensonga eno terina kuyingizibwa,”

Mwannyinaffe White yategeera Obutayosa obwa Buli lunaku, era yategeera nti okuyigiriza nti Obutayosa obwa Buli lunaku bwe buweereza bwa Kristo mu Watukuvu kye kintu ekyava eri bamalayika abaagobebwa mu Ggulu era nti kireeta bukubagano na kizikiza byereere; era, yali amanyi ekifo ky’Abapioneeri nti Obutayosa obwa Buli lunaku bwakiikiriranga Obupagaani, era nti bwe bwaggibwawo, obunnabbi bw’ebiseera eby’emyaka 1335 ne butandika. Ekyo yali akimanyi. Yali amanyi enjawulo, newaakubadde abasajja bano kye baagala okwogera.

“Tekisa kukolebwa n’akatono, ka kibe kitya kyonna. Ensonga eno teegwanidde kuleetebwa, kubanga omwoyo ogwandireeteddwamu gwandibadde gwa kuziyiza, era Lusifa alondoola buli kutambula kwonna. Abakozi ba Sitaani banditandise omulimu gwe, era wandibaddewo okutabukatabuka okuleetebwa mu nnyiriri zaffe. Tolina kuyitibwa kunoonya njawulo ya ndowooza etali nsonga ya kugezesa; naye okusirika kwo kwogera nnyo. Ensonga eno yonna ngiraba bulungi nnyo mu maaso gange. Singa omulyolyomi yandisobodde okutabulamu omu ku bantu baffe ku nsonga zino, nga bwe yateeseteese okukola, ensonga ya Sitaani yandisingidde. Kaakano omulimu gwe gwegulina okutandikibwawo awatali kulwa, so si kulaga [njawulo] ya ndowooza.”

Setaani yandikubazanga abantu abo abaava mu ffe okugatta amaanyi n’abamalayika ababi era baziyize omulimu gwaffe olw’ebibuuzo ebitali bya mugaso, era ssanyu nga lingi bwe lyandibadde mu lusiisira lw’omulabe. Mwekunye wamu, mwekunye wamu. Buli njawulo zikiikibwe. Omulimu gwaffe kaakano kwe kuwonga amaanyi gaffe gonna ag’omubiri n’ag’ennyinga z’obwongo okuggyawo enjawulo ezo, era bonna tukkiriziganye. Singa Setaani yakkirizibwa, n’amagezi ge amangi agatukuvuuliddwa, okufuna n’okukwata okutono ennyo, [yandisanyuse].

"Kale bwe nnalaba engeri gye mwakolamu, ebirowoozo byange byategeera embeera yonna awamu n’ebivaamu singa mweyongerayo ne muwa abo abatulekeddeyo akakisa n’akatono nnyo okuleeta okutabula mu nnyiriri zaffe. Obutaba na magezi bwammwe bwe bennyini bwe Sitaani yandiyagadde. Okulangirira kwammwe okw’amaloboozi tekwali wansi w’okuluŋŋamizibwa kw’Omwoyo Omutukuvu. Nnayigirizibwa okukugamba nti okunoonya ensobi mu byawandiikibwa by’abasajja abaaluŋŋamizibwa Katonda tekuliiko kuŋŋamizibwa kwa Katonda. Era oba nga buno bwe magezi Elder Daniells gwe yandibadde awa abantu, temumuwe n’akatono kifo kya butongole, kubanga tasobola kulowooza okuva ku nsonga okutuuka ku bivaamu. Okusirika kwo ku nsonga eno bwe magezi go. Kaakano, buli kintu ekifaanana ng’okunoonya ensobi mu bitabo ebyafalibwa abasajja abatakyali balamu si mulimu Katonda gw’awadde n’omu ku mmwe okukola. Kubanga singa abasajja bano—Elders Daniells ne Prescott—baagoberera obulagirizi obwaweebwa mu kukola mu bibuga, wandibaddewo bangi, bangi nnyo, abaakakasibwa amazima ne bakyuka, abasajja abasobola nga [kaakano] bali mu bifo gye batalituukibwako."

“Ensi yonna erina okutunuulirwa ng’amaka amanene gamu. Era bwe muba n’ensulo y’okumanya eyenkana awo okusikamu, kiki ekyabaleetera okulekera ensi okubula okumala emyaka mingi nga mulina obujulirwa obwaweebwa Mukama waffe Yesu Kristo? Eddiini entuufu etuyigiriza okutunuulira buli musajja na buli mukazi ng’omuntu gwe tusobola okukolera ebirungi.”

“Kino kibadde mu bitabo okumala emyaka mingi: —‘Omwoyo Ogutebenkevu,’ obujulirwa eri Omukulu Andrews. Omwoyo guyinza okulimibwa ne gufuuka amaanyi ag’okutegeera ddi lw’olina okwogera n’ebizito ki ebirina okutwalibwa n’okugumiikirizibwa, kubanga Kristo ye muyigiriza wo. Era nnatya nnyo ku lulwo [bwe nnakulaba] nga ogulumiza amagezi go era ng’ogoberera ekkubo ery’okuleeta enjawulo mu ndowooza. Mukama ayita abasajja ab’amagezi abasobola okusirika nga bwe kiba amagezi gye bali okukola bwe batyo. Singa oyagala okuba omuntu omutuukirivu ddala, weetaaga okutukuzibwa okuyita mu Yesu Kristo. Kaakano waliwo omulimu gwe baakatandika butandisi, era amagezi galabikenga mu buli muweereza, mu buli pulezidenti w’olukiiko [lwa] ssemazinga. Naye wano waaliwo omulimu gwe wandikwatiddeko emyaka egiyise gye wali weetaagibwa okuyimusa eddoboozi lyo olw’omulimu guno gwennyini. Kristo yawa abantu Be bonna obulagirizi obw’enjawulo ku bye balina okukola n’ebintu bye batalina kukola. Era waliwo akaseera katono akatulekedde okukoleramu obutuukirivu bwa Mukama. Osobola okutegeera ekkubo lya Mukama. Nalaba ekigendererwa kyo eky’okutambuza ebintu ng’okusinziira ku nteekateeka zo ggwe ng’omaze okuteekebwawo ng’oli pulezidenti. Wali olowoozezza nti wandikoze ebintu eby’ekitalo, naye nga ogwo gwandibadde mulimu Katonda gwe teyali atadde mu mikono gyo okukola. Kaakano omulimu gwo si gwa kunyigiriza, wabula gwa kusumulula buli bwetaavu obusoboka singa Mukama yakukkiriza okuweereza. Naye okuva ku ntandikwa ddala walaze obukakafu nti amagezi n’okusala omusango okutukuziddwa tebyalabikiddwanga mu ggwe. Wayolesa ensonga mu ngeri ey’amaanyi ezitaandikkirwanga okuganyulwa okuggyako nga Mukama yennyini agabye omusana.”

Nfuniddwa nti tekyali kituufu okukola ebyo eby’amangu bwe bityo, ng’okukulonda ggwe okuba pulezidenti wa kkonoferensi n’omwaka omulala. Naye Mukama aziza nate okukolebwa emirimu egy’amangu egy’engeri eyo okutuusa ensonga lw’eriteekebwa mu maaso ga Mukama mu kusaba; era kubanga obubaka bwakutuukako nti omulimu gwa Mukama ogwesigamiziddwa ku pulezidenti gwe gw’obuvunaanyizibwa obusinga obuzitowa era obutukuvu ennyo, tewali mukwano gwa mpisa gwe waliina okwefuula nga bw’wakola ku nsonga y’“—Daily” era n’olowooza nti obuyinza bwo bwandisalidde ekibuuzo. Waaliwo Omukadde Haskell, eyasitula obuvunaanyizibwa obuzito, era waaliwo Omukadde Irwin n’abasajja abalala bangi be nnyinza okwogeraako abalina obuvunaanyizibwa obuzito.

“Okussa wa wa eri abasajja abakulu? Buyinza ki bwe mwandikoze nga temututte basajja bonna abavunaanyizibwa okupima ensonga eno? Naye kaakano leka twekenneenye ensonga eno. Kaakano kiteekwa okutuddamu okulowoozaako oba nga kwe kusalawo kwa Mukama, mu maaso g’omulimu ogubadde guleseddwa, okulaga obunyiikivu bwammwe okutwala omulimu ogwo n’omwaka omulala. Bwe munaatwala omulimu ogwo omwaka omulala n’obuyambi obunaegatta nammwe, kiteekwa okubaawo enkyukakyuka mu mmwe ne mu Mukadde Prescott. Era muteekebwe emitima gyammwe wansi mu buwombeefu mu maaso ga Katonda. Mukama alina okulaba mu mmwe okulagibwa kw’obumanyirivu obulala obw’enjawulo, kubanga oba nga waliwo abantu abaali beetaaga okuddamu okukyusibwa mu kiseera kino [present], abo be Mukadde Daniells ne Mukadde Prescott.”

Abasajja musanvu balina okulondebwa nga be basajja ab’amagezi era nga olw’okukola okw’ekisa kya Katonda balaga obujulirwa obw’okukyuka nate. Kubanga omuntu yenna bw’aba azibbiddwa amaaso bwe gutyo n’atayinza kulowooza okuva ku nsonga okutuuka ku kikolwa kyayo, n’asalawo okwewala abasajja abaabisse obuvunaanyizibwa bw’omulimu guno era n’abapulezidenti b’ensengeka z’amakanisa zino, nti abasajja abasituliddwa okutwala omulimu okumala emyaka ebiri n’okusingawo bayinza okunyoomwa, era ne wabaawo ekyavaamu eky’amangu eky’obuteetegereza eky’okuleka omulimu gwe baabadde babategeeza okumala emyaka mingi—omulimu ogw’okukola mu bibuga—nga tewaweebwa, oba nga waweebwa kitono nnyo, ku basajja abakadde olw’okubawa amagezi; wabula ne balangirira ebintu bye beeyagala okuwa abantu, ekyo kyennyini kyeyolekera nga bujulirwa obulaga obutaba na bukuumi bw’abasajja abo okwesigibwa n’omulimu ogunene era ogw’ekitalo bwe gutyo.

"Kristo si mufu. Taliganya ddi kukkiriza mulimu Gwe okutwalirizibwa mu ngeri eno etategeerekeka. Mulekere awo ebitabo. Obanga waliwo enkyukakyuka yonna eyetaagisa, Katonda alireeta okukkiriziganya mu nkyukakyuka eyo mu ngeri esaanira, naye obubaka bwe buba nga bwesigiddwa abantu abalina obuvunaanyizibwa obunene obukirimu, [Katonda] ayagala obwesigwa obukolera mu kwagala era obulongoosa emmeeme. Abakadde Daniells ne Prescott bombi beetaaga okukyusibwa nate. Waliwo omulimu omugwira oguyingiddewo, era tegukwatagana na mulimu Kristo gwe yajja okukola mu nsi yaffe; era bonna abakyusiddwa ddala balikola emirimu gya Kristo."

“Ffenna bonna [okukola] omulimu oguligulumiza Kitaffe. Tutuuse mu kiseera eky’ensonga ennyo—oba okufuna empisa ya Yesu Kristo ddala mu kiseera kino eky’okwetegekera oba obutagezaako [kukikola]. Omukadde Daniells, [tolina] kwerowooza nga oli wa ddembe okuleka eddoboozi lyo okuwulirwa waggulu nga bwe wakoze mu mbeera ezifaanagana. Era mutegeere nti, pulezidenti w’olukiiko si mufuzi. Akolera wamu n’abasajja ab’amagezi abali mu kifo kya bapulezidenti Katonda be yakkiriza. Talina ddembe kweyingiza mu biwandiiko eby’omu bitabo ebifulumiziddwa okuva mu makala g’abo Katonda be yakkiriza. Tebakyali ba kufuga wabula nga balaga okutono ku maanyi agafuga n’agabooza. Akaseera ak’ensonga katuse, kubanga Katonda alibweebuulwako.”

“ Mukama atunuulira atya ebibuga ebitalimiddwa? Kristo ali mu ggulu. Kaakano okukkiriza kwe kuba, —Tewali bufuzi bwa bwa kabaka. Era kaakano kye kiseera eky’ensonga enkulu eky’ensi eno. Kaakano Nze ndi Amaanyi agalokola oba agazikiriza. Kaakano kye kiseera omugabo gwa bonna lwe guli mu mikono Gyange. Mpaayo obulamu Bwange okulokola ensi. Era ‘Nange, bwe ndiyimuzibwa waggulu,’ ekisa ekilokola kye ndigabira kirikakasa nga bonna abalyolekebwa mu kifaananyi eky’obwakatonda era ne baba omu Nange balikola nga bwe nkola n’amaanyi Gange ag’ekisa eky’obununuzi.” Buli ayagala, [alekebwe] akwate wamu ne baganda be okukola omulimu gwe baaweebwa okukola bwe baba mu bifo eby’obuvunaanyizibwa wansi w’okuteesa Mukama kw’awa, era anoonyere n’obunyiikivu obusinga okukolera mu bumu obujjuvu naye oyo eyayagala ensi nnyo n’awaayo obulamu bwe ng’ekiweebwayo ekijjuvu olw’obulokozi bw’ensi. Njogera eri abaweereza baffe nti bwe bayingira ku mulimu mu bibuga byaffe, wabeewo obutebenkevu obutukuvu obugoberera okuweereza kw’Ekigambo. Tetusobola kuleeta kutegeera kutuufu mu birowoozo by’abantu bwe tuna . . . [Ekitundu ekya wansi eky’olupapula luno kyasigibwa kyeereere.]

Nnaggya okuva mu Dayiri yange. Amazima nga bwe gali mu Yesu—gabuulire, gasabire, okkirize buli kigambo mu bwangu bwakyo. Kiki kye wandifunye singa ensobi zireetebwa mu maaso g’abasajja abaava mu kukkiriza ne bawuliriza emyoyo egy’obulimba, abasajja abaali naffe mu kukkiriza si dda nnyo? Onooyimirira ku ludda lwa Sitaani? Ossaayo omwoyo ku nnimiro ezitannakolerwamu. Omulimu ogw’ensi yonna guli mu maaso gaffe. Naweebwa ebifaananyi ebikwata ku John Kellogg.

Omuntu eyali asikiriza nnyo yali akiikirira ebirowoozo eby’ensonga ez’obufuusa obulabika obulungi ze yali aleeta, nga ziri njawulo ku mazima aga ddala ag’omu Bayibuli. Era abo abaali balumwa enjala n’ennyonta olw’ekintu ekipya baali bayimusa ebirowoozo [ebyalabika ng’ebisikiriza ennyo] n’okutuuka Elder Prescott n’aba mu kabi akanene. Elder Daniells yali mu kabi akanene [aka]kuzingibwa mu bulimba nti singa endowooza zino zandyogeddwa buli wamu kyandibadde ng’ensi empya.

“Weewaawo, kyandibadde bwe kityo, naye mu kiseera ekyo nga ebirowoozo byabwe bikwatiddwa bwe bityo, nalagibwa nti Ow’oluganda Daniells ne Ow’oluganda Prescott baali baluka mu bulamu bwabwe endowooza ezirabika ng’ez’omwoyo [spiritualistic], era nga basika abantu baffe okubayingiza mu ndowooza ennungi ezirabika obulungi ezaandibadde zibuza, oba nga kisoboka, n’abalonde ddala.”

Abalonde ennyo tebagenda kulimbibwa, naye wajja kubaawo abantu abayimiridde wamu n’abalonde ennyo abagagenda okulimbibwa. Abalonde ennyo be bali ng’abawala abagezi. Abawala abasirusiru bagenda kulimbibwa, si bwe kiri?

Era ng’abawala abakazi abagezi mu kiseera kino, mu kiseera ng’okukemebwa kuliwo okulimba n’abalonde ddala, era ng’abawala abakazi abagezi bali mu kufuna okufukibwako kw’Omwoyo Omutukuvu, abawala abakazi abasirusiru bo bafuna ki? Okubuzabuzibwa okw’amaanyi okwogerwako mu 2 Abasessalonika. N’ekyo tujja kukikwatako, nakyo, nga tukigatta ku Daily.

—“baali baluka mu byabwe eby’okuyitamu ebirowoozo ebyalabika ng’eby’omwoyo [eby’obulogo bw’emyoyo], era nga basikiriza abantu baffe eri ebirowoozo ebirungi ebyandibadde bibuza, oba nga kisoboka, n’abalonde bennyini.”

Omusingi gwennyini ddala ogw’ensonga mu by’emizimu kye ki?

Bwe kituuka ku lugero lwa Kabaka Sawulo, Samwiri yagamba ki? “Okujeemera kulinga obulogo.” Okujeemera bulogo.

Sawulo akoma wa?

OKUVA MU BAWULIZI: Ne nnamwandu ow’e Endoli.

Wamu ne omulogo ow’e Endoli.

Kabaka Sawulo yakola ki ekyaleeta empandika y’ebintu bino ebimutuusa eri omulogo w’e Endoli? Yatwala ekigambo kye nga kisinga Ekigambo kya Katonda. Yali yaweebwa ekiragiro ky’anaakola, naye ne yeeyongera n’akola ekyo kye yayagala okukola.

Ekinywevu ddala mu by’obulogo eby’omwoyo kwe kussa ekigambo kyo waggulu w’Ekigambo kya Katonda. We kitandikira kyonna. Obwo bwe bulogo.

Obulogo kwe kumanya engeri Sitaani gy’akuleetamu wansi w’obuyinza bwe. Engeri gy’akukoowoolamu, ekyo kigambo kya bunnamagogo ekikwata ku bulimba obw’obunnamagogo.

Bw’oba ng’oleseddwa obulogo, ani asooka okuba ng’oleseddwa? Omulogo. Byonna bitandika bwe nteeka ekigambo kyange waggulu w’Ekigambo kya Katonda. Obwo bwe bulogo, obwo bwe bujeemu, era nze gwe mba ng’oleseddwa. Era ekyo kye kyatuuka ku Daniells ne Prescott.

Era Daniells ne Prescott baali bagezaako okuyingiza ndowooza ki mu kiseera kino bwe kyali kigenda mu maaso? Endowooza enkyamu ku Buli lunaku.

Era ndowooza entuufu ku Buli lunaku kye ki? Kye kino nti bwe Busamize, era Obusamize ddiini ya kwekuza. Ye ddiini eyatandikira mu mpya ez’Eggulu nga Sitaani, Sitaani bwe yassa ekigambo kye waggulu w’Ekigambo kya Katonda n’ayingiza mu byafaayo by’abantu ekyama eky’obujeemu.

Ekyama eky’obutali butuukirivu mulimu gwa Setaani ogw’okutuloga. Mulimu gwa Setaani ogw’okutuleetera okuteeka ekigambo kyaffe oba ekigambo kye waggulu w’Ekigambo kya Katonda.

Okwataganya ebirowoozo byange?

Noonya obutali butuukirivu. Bujja kubunnyonnyola mu Strong’s Concordance. Era bw’obussa ku kigambo eky’omuzi, ekigambo eky’omuzi eky’obutali butuukirivu kye kiruwa? Alufa, alufa. Obwo bwe bwenkwe obw’Alufa.

Daniells ne Prescott baali basindiikira ddi endowooza eno ey’obusiru? Mu kiseera ky’obujeemu obwa Alufa.

Noolwekyo, temutabulirwa ekyo Mwannyinaffe White ky’ayogera wano ku kulimba n’abalonde ennyo, era ne ku kusoma Ezeekyeri 28. Yali amanyi ekigenda mu maaso. Yali amanyi nti ensonga eno ey’Ekya Buli Lunaku si nsobi ya njigiriza yokka, wabula ereeta abo abanaabuulira endowooza enkyaamu ku Kya Buli Lunaku okuteeka ekigambo kyabwe waggulu w’Ekigambo kya Katonda, era ne kibateeka mu mbeera ey’okuloga; n’olwekyo, baba kikozesebwa mu mukono gwa Sitaani okuloga abalala okuyita mu bujeemu bwabwe.

Nteekwa okuwandiika n’ekkalaamu yange [ensonga eno] nti ab’oluganda bano bandirabye obulemu mu ndowooza zaabwe ez’obulimba obubabuza, ezaanditeesezza amazima mu butategeerekeka; era [newankubadde] bo [bandisigadde] nga [abalina] okwawula okw’amaanyi okw’omwoyo. Kaakano ndi wa kubagamba [nti] bwe nnalagiribwa ensonga eno,

Abantu bagamba nti, “Ai, Ellen White, talina kifo ky’atadde ku Daily.”

“bwe nnalagibwa ensonga eno, ng’Omukulu Daniells ayimusiza ddala eddoboozi lye ng’ekkondeere ng’awanirira ebirowoozo bye ku ‘Buli lunaku,’ ebyavaamu oluvannyuma byalagibwa. Abantu baffe baali batandise okutabukanira. Ne ndaba ekinaavaamu, era ne mpabwa n’obulabula nti singa Omukulu Daniells, awatali kussaayo mwoyo ku binaavaamu, bw’atyo yeeyongera okukakasibwa era n’akkiriza nti yali wansi w’okuluŋŋamizibwa kwa Katonda,”

Kuno kwe kulagula kw’emyoyo. Atadde ekigambo kye waggulu w’Ekigambo kya Katonda. Akkiriza nti alimu okulungamizibwa Katonda.

“Naye nti singa Omukadde Daniells, awatali kussaayo mwoyo ku binaavaamu, yandikwatiddwa bw’atyo ne yeekkiriza nti yali ali wansi w’okuluŋŋamizibwa kwa Katonda, okubuusabuusa kwandisigiddwa mu baffe wonna, era twandibadde mu kifo Sitaani gye yanditutte obubaka bwe. Obutakkiriza n’okubuusabuusa eby’enkalakkalira byandisigiddwa mu birowoozo by’abantu, era ebirime eby’ekitalo eby’obubi byandizzewo amazima mu kifo kyabyo. Ms 67, 1910, 1–8. Manuscript Release, volume 20, 17–22.”

Emmere ez’ekitalo ez’obubi zikula wonna mu Bwadiventi leero.

Ellen White assa omukono ku ntegeera y’Abakulembeze Abasooka ku 2520.

Ellen White assa obukkiriza bwe ku ntegeera y’Abapionia nti “Eky’ennaku zonna” ekiri mu Kitabo kya Danyeri kikiikirira Obupagaani.