Ng’akabonero akasinga obukulu ak’abantu obukumi kikumi mu enkumi amakumi ana mu buna, Peetero ayimiridde e Panium mu mwaka 2026 ng’akola okutereeza obunnabbi obw’obulimba obwa Jjulaayi 18, 2020. Omulimu gwe mu nsonga eyo gukwatagana n’omulimu gw’okutereeza gwa Josiah Litch ogwa Agusito 11, 1840 era n’okulaga kwa Samuel Snow okw’Oktooba 22, 1844. Okutereeza kwa Litch kwawa amaanyi obubaka bwa malayika ow’olubereberye, era okwawula kwa Snow kwawa amaanyi obubaka bwa malayika ow’okubiri. Okuweebwa amaanyi obubaka bwa bamalayika ow’olubereberye n’ow’okubiri kulaga mu kifaananyi okuweebwa amaanyi obubaka bwa malayika ow’okusatu. Engeri ez’obubaka obw’olubereberye n’obw’okubiri zikiikirirwa mu bwa kusatu ng’ekigatta obubaka obw’ennaku obw’ebweru n’obubaka obw’omunda obw’okukaaba kwa ttumbi mu lugero lw’abawala ekkumi.

Mu nkola ey’okukozesa obunnabbi emirundi esatu, ogusooka n’ogw’okusatu, era nga gwe gutandikiraako era n’oguggwerako, bijja kugira engeri ezikwatagana. Mu biseera ebyaakayita, ow’oluganda yazuula amazima agawerako agakwatagana n’ekibonyoobonyo ekisooka eky’omu Okubikkulirwa essuula ey’omwenda, era gano bwe gateekebwa mu nkola y’omusingi gwa Alufa ne Omega galaga okukakasa okuzito okwongera ku “musisi” ogw’omu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emu. Etteeka lya Ssande mu United States ye “musisi” eyasooka okutuukirira mu Nkyukakyuka y’Abafalansa, Ubufalansa, obwali ekitundu kimu ku mawanga ekkumi agaakola enzimba ey’obunnabbi eya Rooma ey’obupagaani mu kitabo kya Danyeri, bwe bwasuulibwawo. N’olwekyo, essuula ey’ekkumi n’emu egamba nti ekitundu eky’ekkumi eky’ekibuga kyagwa.

Era mu kiseera kye kimu ne wabawo okukankana okw’ensi okunene, n’ekitundu eky’ekkumi eky’ekibuga ne kigwa, era mu kukankana okw’ensi ne mufiiramu abantu kasanvu: n’abasigaddewo ne batiisibwa nnyo, ne bagulumiza Katonda ow’omu ggulu. Okubikkulirwa 11:13.

Amangu ddala oluvannyuma lw’olunyiriri luno, Obusiraamu obw’akabonero ak’okusatu obw’ennaku butuuka.

Zzikiriza olwokubiri luyiseewo; era, laba, zzikiriza olwokusatu lujja mangu. Okubikkulirwa 11:14.

Abaasooka baali basuubira nti “ekibonerezo eky’okusatu” kyandiddiridde amangu ddala ekibonerezo eky’okubiri, naye ekigambo ekyavvuunulwa nga “amangu,” kitegeeza mu butuufu okubalukawo mu bwangu era mu ngeri etasuubirwa, ekyo kye kiraga engeri Obusiraamu gye bukola ebirumbiddwa eby’ekyewuunyo. Ekibonerezo eky’okusatu tekyaali kya kutuuka nga October 22, 1844 bwe baali balowooza, naye bwe kyatuuka kyali kya kubaawo “mu bwangu era mu ngeri etasuubirwa,” nga bwe kyali ku 9/11, bwe kityo ne kiteekawo akabonero ak’okutandika okwokussaako envumbo kw’abo akasiriivu mu ana mu enkumi n’enkumi nnya, ekiggwaako katono nnyo nga tekinnatuuka musisi gw’etteeka lya Sunday.

“Musisi gw’ensi” ogw’etteeka lya Ssande kwe kukankana kw’ensolo ey’“ensi,” era 9/11 bwe yatuuka, Mwannyinaffe White yalaga nti Mukama yayimuka “okukankanya ensi nnyo nnyo.” Ku ntandikwa y’okuteekebwako akabonero n’oku nkomerero, ensolo ey’ensi ekankanyizibwa, n’olwekyo “musisi gw’ensi omunene.”

“Kino sirina kye nnali ŋŋambyeko. Nnaye nnagamba, bwe nnali ntunuulira ebizimbe ebinene nga bizimbibwa eyo, nga bisituka omuzinzi ku munnaagwo, nti, ‘Bintu bya ntiisa nnyo bye biribaawo Mukama bw’aligolokoka okukankanya ensi n’amaanyi amangi! Awo ebigambo eby’Okubikkulirwa 18:1–3 birituukirizibwa.’” Review and Herald, July 5, 1906.

Mukama “ayimuka” bwe wabaawo enkyukakyuka mu mulimu Gwe ogw’emyaka n’emitendera gy’obulokozi, nga bwe kyali Pawulo bwe baakuba amayinja Siteefano, era nga ku October 22, 1844, omusango gw’abafu bwe gwatandika. Omusango gw’abalamu bwe gwatandika ku 9/11, Mukama n’addamu n’ayimuka, awo n’akankanya ensolo ey’ensi, nga bw’alikola ku nkomerero y’okussaako akabonero ku abo emitwalo kikumi mu enkumi nnya mu enkumi nnya, bw’alikyusa omulimu Gwe ogw’emyaka n’emitendera gy’obulokozi okuva ku kkanisa Ye okugudda eri ekisibo Kye ekirala eky’abo abakyalimu mu Babulooni.

Kya mugandaffe Daniel kye yavumbudde ge makulu ag’enjawulo ag’akwatagana n’ekibonyoobonyo ekisooka, agakwatagana n’obujulirwa bw’“omusisi omunene” ogw’omu ssuula ey’ekkumi n’emu, nga bikwatagana n’ebyafaayo era n’okutegeera kw’abasooka ku byafaayo ebyatuukiriza ekibonyoobonyo ekisooka.

Awo malayika ow’okutaano n’afuuwa ekkondeere, ne ndaba emmunyeenye ng’eva mu ggulu n’egwa ku nsi: era n’aweebwa ekisumuluzo eky’obunnya obutaliiko buko. N’aggulawo obunnya obutaliiko buko; omukka ne guva mu bunnya ng’omukka gw’ekikoomi ekinene; enjuba n’empewo ne bizikira olw’omukka gw’obunnya. Ne mu mukka ne muvaamu enzige ne zikka ku nsi: ne ziweebwa obuyinza, ng’enkayanja ez’oku nsi bwe zirina obuyinza. Era ne ziragirwa obutasaanya busubi bwa nsi, newakubadde ekintu kyonna ekibisi, newakubadde omuti gwonna; wabula abantu bokka abataliiko kabonero ka Katonda mu byenyi byabwe. Okubikkulirwa 9:1–4.

Abasooka baakozesa obulungi ennyiriri zino ku byafaayo ebyaleeta Mohammed, eyazaalibwa mu 570, n’agatta ebika mu 606, n’aweebwa okubikkulirwa kwe okwasooka mu 610, n’asengukira e Medina mu 622, n’atandika entalo ze mu 624 era n’afa mu 632. “Ekiyinja ekitalina businze” mu ngeri ey’obunnabbi kikiikirira okulabisibwa okupya kwa Sitaani, naye Mohammed yatandikira mu Buwarabu, era nga nakwo kumanyiddwa ng’ekiyinja ekitalina businze olw’eddungu olunene ennyo.

Mohammed yafuuka kabaka omunnabbi, oba nga bwe baamutuuma, “owesigika” mu mwaka gwa 606, bwe yagonjoola empaka ezaliwo wakati w’ebika eby’enjawulo ebyali bitalidde ku ani eyalina okukkirizibwa okuddizaawo ejjinja ery’enzikiriza “eddugavu” ery’oku nsonda erya Kaaba. Kaaba kizimbe ekifaanana ng’ekyapa eky’obululu obw’enjuyi ennya (kyennyini kye kivuddeko erinnya “Kaaba,” eritegeeza “ekyapa eky’obululu obw’enjuyi ennya” mu lulimi lw’Oluwarabu) ekisangibwa wakati mu Kizimbe Ekinene eky’okusabirangamu eky’e Mecca mu Saudi Arabia. Kiwaggwa obuwanvu bwa ffuuti nga 43, obugazi bwa ffuuti kkumi n’emu, n’obuwanvu bwa ffuuti kkumi, nga kizimbiddwa mu granaiti ne mabululu, era nga kibikkiddwa olugoye oluddugavu olwa silika ne ppamba. Kaaba yaliwo dda nnyo nga Muhammad tannajja, era ng’ennono y’Obusiraamu bw’eyigiriza, yasooka kuzimbibwa Ibulayimu ne mutabani we Ismayiri ng’ennyumba ey’okusinzizaamu Katonda Omu (Allah). Mu biseera ebyayitawo, yajjula ebifaananyi ebisinzibwa, era n’ekozesebwa ng’ekifo eky’okusinzizirangamu eky’abapagaani eky’ebika by’Abarabu.

Kaaba kye kifo eky’omwoyo ekisinga obukulu mu nsi y’Obusiraamu—ekizimbe ekyangu era eky’edda ennyo ekifaananako obumu bwa Katonda, obumu, n’enkolagana eriwo wakati w’okukkiriza kwa Ibulayimu n’Obusiraamu. Abasiraamu tebakitwala ng’“ennyumba ya Katonda” mu ngeri ey’ennyiriri, wabula ng’ekifo ekyalagirwa Katonda okuba ekitunuulirwa mu kusinza. Ebikolwa bya Mohammed mu kiseera Kaaba lwe yali ezikiriziddwa era oluvannyuma n’eddaabirizibwa, we byatandikira obukulembeze bwe.

Amataba mangi ag’ekikulukuto gaayonoonanga Kaaba, era ekika kya Quraysh ne kigizimba nate. Obudde bwe bwatuuka okuddiza Ejjinja Eddugavu (Hajar al-Aswad) mu nsonda yaalyo, ebika eby’enjawulo ne biwakana ku ani eyandifunye ekitiibwa ekyo. Ne bakkiriziganya nti omuntu anaasooka okuyingira mu kifo ekyo ye yandisalawo. Muhammad n’ayingira, era n’amalawo empaka ezo mu magezi: Yassa Ejjinja Eddugavu ku lugoye, n’alagira omukiise okuva mu buli kika okuliyimusiza wamu, nga balisitula wamu, oluvannyuma ye kennyini n’aliteeka mu kifo kyalyo. Ekyo kyamuwa ekitiibwa kinene n’erinnya Al-Amin (“Omwesigwa”) mu bantu b’e Makka. Kye kimu ku bintu ebikulu ebyaliwo nga tannaba kufuuka nnabbi ebiragibwa nnyo mu biseera eby’enjawulo eby’ebyafaayo. “Ejjinja Eddugavu” lyali jjinja lya nsonda eryateekebwaawo Muhammad, oyo ali kabaka ow’obunnabbi ku Buyisiramu. Ejjinja erya nsonda eddugavu kifaananyi eky’obulimba ekitegeerekeka obulungi ekya Kristo (ejjinja erya nsonda ery’amazima), era n’okwonooneka kw’ennyumba ya Kaaba oluvannyuma lw’emyaka egy’okuyingizibwamu ebifaananyi nabyo byamalibwawo Muhammad.

Oluvannyuma lw’Abakuraysh okumenya Endagaano y’e Hudaybiyyah, Muhammad yatabaala Makka ng’alina eggye erya Abasiraamu nga 10,000. Ekibuga kyewaayo nga waliwo okulwana kutono nnyo. Awo Muhammad n’ayingira mu Kaaba, n’azikiriza ebifaananyi 360 ebyali munda mu yo, era n’addamu okwawula awasasirwa awo eri okusinza Katonda omu yekka (Allah). Bwe kityo, Mohammed kabaka w’Obusiraamu, n’ateekawo ejjinja ery’oku nsonda, era n’alongooseza yeekaalu okuva mu kusinza ebifaananyi.

Mu kitabo kya Okubikkulirwa mulimu amaanyi asatu agava mu bunnya obutaggwa wansi, era buli limu ku ago gasatu kikirira Kristo ow’obulimba. Sitaani, ogusota, ayagala okufaanana ng’Oyo Ali Waggulu Ennyo, ng’atudde ku ntebe Ye era mu kkanisa Ye.

Nga bw’ogudde okuva mu ggulu, ai Lucifer, mwana w’enkya! nga bw’otemeddwawo n’osuulibwa wansi ku ttaka, ggwe eyanafuya amawanga! Kubanga wayogera mu mutima gwo nti, Ndirinnya eri eggulu, ndigulumiza entebe yange waggulu w’emmunyeenye za Katonda: era ndibeera ku lusozi olw’okukuŋŋaanirangako, ku njuyi ez’obukiikakkono: ndirinnya waggulu w’obugulumivu bw’ebire; ndifaanana nga Oyo Ali Waggulu Ennyo. Naye olibikkibwa wansi mu geyena, ku njuyi z’obunnya. Isaaya 14:12–15.

Ogusota ogw’obutakkiriza eri Katonda gwava mu bunnya obutalina nkomerero mu Okubikkulirwa essuula ekkumi n’emu, era ensolo ey’Obukatuliki erinnya okuva mu bunnya obutalina nkomerero ng’ekiwundu kyayo eky’okufa kiwona.

Ensolo gye walaba yaliwo, so tekikyaliwo; era eririnnya okuva mu bunnya obutalina nkomerero, ne ligenda mu kuzikirira: era abatuula ku nsi balyewuunya, abo amannya gaabwe agaatawandiikibwa mu kitabo eky’obulamu okuva ku kutondebwa kw’ensi, bwe baliraba ensolo eyaliwo, so nga tekikyaliwo, era nga eriwo. Okubikkulirwa 17:8.

Ensolo ey’Obukatoliki erinnya ku ntebe y’ensi mu kiseera ekiragiro kya Ssande lwe kinaateekebwawo ng’obwegatta obw’ebika bisatu bumaze okuteekebwawo. Ng’ekifaananyi ky’omusota, Obukatoliki bweyita Katonda, nga Pawulo bwe yategeeza bulungi ennyo.

Omuntu yenna tabalimbanga mu ngeri yonna: kubanga olunaku olwo terulijja, okuggyako nga kusoose kujja okwawukana, era omuntu oyo ow’ekibi nga amaze okulabisibwa, mutabani w’okuzikirira; oyo awakanya era eyeegulumiza okusinga byonna ebiyitibwa Katonda oba ebisinzibwa; bwe kityo n’atuula mu yeekaalu ya Katonda ng’ali nga Katonda, nga yeeraga nti ye Katonda. 2 Abasessalonika 2:3, 4.

Ng’omusota bwe guli, n’ensolo ya Obukatoliki eri mulabe wa Kristo; byombi byeyita Katonda, era byombi okuzikirira kwabyo okw’enkomerero kukwatagana n’obujulirwa bwabyo obw’omu Baibuli; kubanga omusota asuulibwa emagombe, n’ensolo ye mwana w’okuzikirira. Okuzikirira kwe kuzikirira okw’enkomerero.

“Obumalirivu bwa antikkiriza okukola obujeemu bwe yatandikira mu ggulu bunaasigala bukolera mu baana b’obutagondera.” Testimonies, volume 9, 230.

“Oluyita mu paapa wa Rooma omulimu gwe gumu guyitiriziddwa wano ku nsi nga bwe gwakolebwa mu mpya ez’omu ggulu nga omulangira ow’ekizikiza tannagobebwaayo. Sitaani yanoonya okutereeza amateeka ga Katonda mu ggulu, n’ateekaawo eky’okugattako kye ku bubwe. Yayimusa okusalawo kwe okusinga okw’Omutonzi we, n’ateeka okwagala kwe waggulu w’okwagala kwa Yakuwa, era mu ngeri eno n’ategeeza mu makulu nti Katonda ayinza okulemererwa. Ne paapa bw’atyo bw’akwata ekkubo eryo erye limu, era ng’ayita nti talemererwa, anoonyanga okutereeza amateeka ga Katonda gasobole okutuukana n’endowooza ze, ng’alowooza nti asobola okutereeza ensobi z’alowooza nti alaba mu mateeka n’ebiragiro bya Mukama w’eggulu n’ensi. Mu makulu ag’omunda agamba ensi nti, Nja kubawa amateeka agasinga ku ga Yakuwa. Kino nga kivuma kingi nnyo eri Katonda ow’omu ggulu!” Signs of the Times, November 19, 1894.

Obusiraamu, obukiikirirwa Mohammed mu byafaayo eby’omu kyasa eky’omusanvu, nabwo bwava mu bunnya obutalina nkomerero, ekisumuluzo ekyawaweebwa Mohammed bwekyakyusibwa. Obunnya bwe bwaggulwawo, “omukka” gwavaamu ne gukizikiza enjuba n’empewo. Abakulembeze abaasooka baatuukiriza bulungi okuzuula nti “ekisumuluzo” ekyaggulawo obunnya kye kyali olutalo lw’e Nineve.

Bwe tunaasembera essuula ey’omwenda eya Okubikkulirwa, ennyiriri essatu ezisooka, okuva mu kutegeera kw’abapayoniya mu mbeera y’okukozesebwa kwa obunnabbi emirundi esatu, tusanga nti engeri ez’obunnabbi ez’ennyiriri ezo ezikiikirira akabi akasooka, zifaananya engeri ez’obunnabbi ez’akabi ak’okusatu akajja “mangu” mu musisi omunene. Etteeka lya Ssande likiikirirwa olutalo lwa Nineeve.

Peetero avunaanyizibwa okutereeza okulagula okw’obulimba okw’ebipira by’omuliro eby’e Nashville, era akkiriza nti okukozesa mu butuufu okulabula kwa Ellen White okw’ebipira by’omuliro ku Nashville kwe kulaga entandikwa y’“okuzikirizibwa kw’enkulungo z’ebibuga enkumi n’enkumi ezisemberedde ddala okuweebwa eri okusinza ebifaananyi.”

Emipiira gy’omuliro egyagwa e Nashville giraga okutandika kw’ekiseera eky’okuzikirira ku bibuga, era n’okutandika kw’okulangirira obubaka obumpi obw’okukaaba okw’omu ttumbi. Obubaka obwo butandika n’olutalo olw’ekikwekweto olutasuubirwa okuva mu Busiraamu, era ekiseera ekyo kiggwaako n’olutalo olw’ekikwekweto olutasuubirwa okuva mu Busiraamu ku musisi omunene. Ekiseera eky’okulangirira okukaaba okw’omu ttumbi kiraga enkomerero y’ekiseera eky’okuteekebwako akabonero kw’abo akasiriivu mu enkumi n’emitwalo n’enkumi nnya, ekyatandika n’olutalo olw’ekikwekweto olutasuubirwa olwava mu Busiraamu ku 9/11.

Olwo okuteekebwako envumbo okw’abantu obukumi kikumi mu obunaana mu enkumi nnya ne kutandika nga kukwatagana n’olunyiriri lwa Balamu n’endogoyi, omuli okukubibwa kusatu okutuuka ku tteeka lya Ssande, naye nga mu kulumba okw’okubiri okutatiddwaamu mulimu Okitobba 7, 2023 ku nsi ey’edda ey’ekitiibwa, era oluvannyuma ku mipira gy’omuliro egya Nashville. Ennyiriri zonna zikkiriziganya, era Peetero ategeera nti okubikkulwa kw’amazima gano, agakiikirizibwa ng’omusajja ow’akaburashi k’enfuufu akuŋŋaanya amayinja ag’omuwendo agasaasaanye n’agasuula mu ssanduuko, gwe mulimu gw’Empologoma ey’omu kika kya Yuda.

Empologoma ya Yuda eteekawo obubaka bwa Peter obwaddamu okutereezebwa obwa Nashville ng’obwabawo mu kiseera ekisembayo eky’okuteekebwako akabonero kw’abo akakadde n’obukumi amakumi ana mu bina, ekikiikirirwa mu byafaayo ebyekusifu eby’olunyiriri olw’amakumi ana olw’e Danyeri kkumi na emu, era mu ngeri ey’enjawulo mu kitundu ky’ebyo byafaayo ebyekusifu ekikiikirirwa mu nnyiriri kkumi na emu okutuuka ku kkumi na ttaano ez’essuula eyo yennyini. Mu nnyiriri ezo, olutalo lw’e Raphia n’olutalo lw’e Panium bikulembera okutuuka ku tteeka lya Ssande ery’olunyiriri olw’ekkumi na mukaaga, erikiikirirwa olutalo lw’e Actium. Olutalo lw’e Panium bwe lwegatta ku lutalo lw’e Actium ku tteeka lya Ssande, era n’olutalo lw’e Nineveh luddibwamu.

“Ekisumuluzo” ekyapebwa Mohammed, kabaka w’Obusiraamu, erinnya lye eritali bukulembeze bwa Busiraamu bwokka, naye era n’ekifo eky’okuzikiririzibwamu ekyalagibwa olutalo lwa Nineve. Erinnya lya kabaka lino “mu lulimi Olwebbulaniya ye Abaddon,” era “mu lulimi Oluyonaani erinnya lye ye Apollyon.” Oluyonaani n’Olwebbulaniya bitegeeza Obukadde n’Endagaano Enkadde n’Empya era bituyigiriza nti Abaddon kitegeeza “ekifo eky’okuzikiririzibwamu” ate Apollyon kitegeeza “omuzikiriza.” Mu lunyiriri olw’ekkumi n’olumu olw’Okubikkulirwa essuula ey’omwenda, kabaka afuga Obusiraamu ye Mohammed, naye era ye “malayika ow’obunnya obutalina businziiro,” era oyo ye Sitaani. Nga papa bw’ali omulabe wa Kristo ng’omukozi wa Sitaani ow’oku mukono ogwa ddyo ku nsi, ne Mohammed bw’atyo afugibwa butereevu Sitaani, malayika ow’obunnya obutalina businziiro.

Mu tteeka lya Ssande, obwegassi obw’ebitundu bisatu buwalirizibwa ku nsi, era ekiwundu eky’okufa ekyatuusibwa ku bwa papa mu 1798, bwe kyamanyisa enkomerero y’Ebiseera eby’Ekizikiza, kiwonyezebwa. Ekiwundu eky’okufa bwe kiwonyezebwa, ebbanga eryokubiri ery’Ebiseera eby’Ekizikiza lituuka; era mu musisi omunene ogwo gwe tteeka lya Ssande, Obusiraamu bukyusa ekisumuluzo, era omukka ng’oguvudde mu kikoomi gusiikiriza enjuba n’emmunyeenye, ng’ekizikiza kiddamu. Olutalo lwa Nineeve luddamu mu tteeka lya Ssande, kubanga lwe kisumuluzo ekireeta ebbanga eryokubiri ery’ekizikiza. Eyo okweyawula kw’eggwanga ku Katonda kiddirirwa okuzikirira kw’eggwanga. Eyo “obufuzi obw’ettima obukola” bufuga mu bujjuvu, kubanga omukka gw’Obusiraamu oguzikiza enjuba n’emmunyeenye mu lutalo lwa Nineeve guli ng’ekikoomi ekyaka. “Ekikoomi ekyaka” kyali kitundu ku ndagaano ya Katonda ne Ibulayimu.

Awo olwatuuka, enjuba bwe yagwa, era nga kizikidde, laba, ekikoomi ekifuuwa omukka, n’ettabaaza eyaka, ne biyita wakati mu bitundu ebyo. Olubereberye 15:17.

Ekikoomi ekyafuuwa omukka ekyayita wakati mu biweebwayo bya endagaano bya Ibulayimu kyategeeza obuddu obw’e Misiri obukiikiriddwa mu kitundu ekiri mu lunyiriri olw’ekkumi n’essatu.

N’amugamba nti, Tegeera mazima ddala nti ezzadde lyo liribeera mugenyi mu nsi etali yaabwe, era balibaweereza; nabo balibalabya emyaka ebikumi bina. Olubereberye 15:13.

“Ekikoomi ekyaka ennyo,” ng’ekikoomi kya Nebukadduneeza ekiri mu ssuula ey’okusatu eya Danyeri, kikiikirira obuddu n’obusibe, nga bwe gwali ombeera gwa Ssaadulaaki, Mesaki ne Abeduneego.

“Naye ng’emmunyeenye bwe zitambulira mu kkubo lyazo erigazi eryaateekebwawo, ebigendererwa bya Katonda tebimanya kwanguwa wadde okulwaawo. Mu bubonero obw’ekizikiza ekinene n’ekikoomi ekifuuwa omukka, Katonda yali abikkulidde Ibulayimu obuddu bwa Isiraeri mu Misiri, era yali alangiridde nti ebbanga ly’okubeera kwabwe eyo lyandibadde emyaka ebikumi bina. “Oluvannyuma,” bwe yagamba, “balivaayo n’obugagga bungi.” Olubereberye 15:14.” The Desire of Ages, 33.

Naye Mukama yabatwala, n’abaggya mu kyoto eky’ekyuma, ye Misiri, mubeere gy’ali abantu b’obusika, nga bwe muli ku lunaku luno. Ekyamateeka Olwokubiri 4:20.

Omukka ogukwata ku njuba n’omwezi ne bizikiza ekisumuluzo eky’olutalo lwa Nineeve bwe kikyusibwa, gulaga okuyigganyizibwa okutandika n’amaanyi ku tteeka lya Sande. Awo nno okuyigganyizibwa okw’Ebiseera eby’Ekizikiza kuddamu. Abatandisi baali batuufu bwe baategeera nti olutalo lwa Nineeve lwe “kisumuluzo” ekyaleeta Obusiraamu mu byafaayo eby’obunnabbi ng’ekibonyoobonyo ekisooka mu 627. Olutalo lwalwanibwa wakati wa Rooma ne Buperusi, era lwali lukyusa obuwanguzi bwa Rooma, naye nga bwe bayita obuwanguzi bwa Pyrrhic. Obuwanguzi obuba mu butuufu obw’obulabe eri oyo abuwangudde. Ebigambo ebyo biva mu buwanguzi bwa kabaka Pyrrhus ow’e Epirus. Oluvannyuma lw’entalo bbiri ku Bbaruumi (Heraclea mu 280 BC ne Asculum mu 279 BC), yawangula eggye ly’Abaruumi naye n’afiirwa ekitundu kinene nnyo eky’abaserikale be. Ng’ekigambo eky’edda bwe kigamba, olwo n’agamba nti, “Obuwanguzi obulala obw’engeri eno era tubeera tubuze.”

Olutalo lw’e Nineeve lwali buwanganguzi bwa nkola eri Rooma, naye bwe lwaggwaako, tekwaali Rooma wadde Buperusi ebyali bikyasobola oluvannyuma okuziyiza mu ngeri ey’omugaso okujjula kw’Obusiraamu. Buperusi ye United States, ate Rooma bwe bwapapa mu kutuukirizibwa okw’omulembe guno okw’olutalo lw’e Nineeve. Obwakabaka bwa Abameedi ne Buperusi, ng’obuyinza obulina amayembe abiri, bukiikirira obuyinza obulina amayembe abiri obwa United States. Ku tteeka lya Ssande, United States eba kiwembe kimu kyokka, kubanga mu kiseera ekikulembera okuteekebwa mu nkola kw’etteeka lya Ssande, ekifaananyi ky’ensolo ensolo kiba kimaze okutondebwa, era okutondebwa okwo kubaamu okugatta amayembe gombi ne gafuuka limu. Mu Danyeri essuula ey’omunaana, mulimu amayembe abiri agakiikirira Obwakabaka bwa Abameedi ne Buperusi, era ekiwembe kya Buperusi kye kyavaayo oluvannyuma.

Awo ne nnyimusa amaaso gange, ne ndaba, era, laba, endiga ennume yali eyimiridde mu maaso g’omugga ng’erina amayembe abiri: era amayembe ago gaali ga waggulu; naye limu lyali lisinga linnaalyo obuwanvu, era eryasinga obuwanvu ne limera oluvannyuma. Danyeri 8:3.

Amayembe ga Amerika agabiri, obwa-Republican n’obwa-Protestanti, gafuuka limu ekkanisa ne gavumenti bwe bwegatta okukola ekifaananyi ky’ensolo. Okutondebwawo okwo kutuukirira ddala ddala akabonero k’ensolo bwe kalagirwa ku tteeka lya Ssande. Kino kiraga nti Amerika, ku tteeka lya Ssande, mu ngeri nnyangu eri Buperusi. Buperusi bwawangulwa Rooma mu lutalo lw’e Nineeve. Engeri Rooma gye yawangulamu Buperusi ya mugaso gwa byafaayo, olw’enkwe n’enkola za Heraclius, Omukabaka wa Rooma.

Mu ngeri ennyonnyofu, Heraclius yakola okulumba okw’ekyewuunyo, so si kulumba kwa maaso ku maaso okw’okweyongerayo butereevu. Effeffe ze yakola okutuukiriza ekyewuunyo ekyo ziwandiikiddwa mu byafaayo. Ekyewuunyo ekyo kyali kirimu n’okusalawo kwe okulumba mu biro eby’obutiti, ekitali kya bulijjo mu biro ebyo eby’ebyafaayo, naye tekyakoma awo. Heraclius yatandika okutabaala kwe wakati mu mwezi ogw’Omwenda 627 ng’ava mu bukiikakkono (ebifo ebigulumivu eby’e Armenia). Mu kifo ky’okukwata ekkubo eryali lisuubirwa ery’okuseerera obukiikaddyo butereevu ng’agenda ku kibuga ekikulu eky’Abaperusi, Ctesiphon, yakola okukyama okugazi, ng’aserengeta mu bukiikakkono-buvanjuba ku nsalo z’ebitundu ebyo (nga kiri kumpi n’ensalo ey’omulembe guno eya Turkey ne Iran). Oluvannyuma yakyuka ng’agenda mu bukiikaddyo n’ebugwanjuba, n’asomoka Omugga Great Zab nga 1 Desemba 627. Kino kyateeka eggye lye ku Lusenyi lwa Nineveh (ku lubalama olw’ebuvanjuba olw’Omugga Tigris), okumpi n’ebifunfugu eby’ekibuga eky’edda ekya Nineveh. Okusenguka kuno kwali kuva mu bukiikaddyo nga kugenda mu bukiikakkono bwe kugeraageranyizibwa n’eggye ly’Abaperusi—ekintu ekikyusiddwa ddala ku kye Abaperusi baali basuubira. Baali basuubira nti yandeyongeddeyo ng’asika mu bukiikaddyo ng’agenda e Ctesiphon. Kino kyakwata omuduumizi w’Abaperusi Rhahzadh nga teyeetegefu era ne kimuwaliriza okugoberera Heraclius okumutuusa mu ttaka eritamwanguyira. Kyasobozesa Abaloma okulonda ekifo ky’olutalo ku lusenyi oluseeteevu okumpi ne Nineveh. Enkola eno yaleetera Abaloma obutakwatirwa wakati w’amaanyi g’Abaperusi era n’ebawa ekkubo ery’okudduka singa kyabeeranga kyetaagisa. Bwe kyagattibwa n’ekire ky’omukka ku lunaku olw’olutalo era n’enkola ey’okweddiza emabega ey’obulimba eyakozesebwa mu ntalo zennyini, waaliwo emitendera mingi egy’ekyewuunyo. Okutabaala kuno okw’obuvumu okw’omu biro eby’obutiti n’ekkubo ly’okubetooloola eryatuuka munda ennyo mu ttaka ly’Abaperusi bitunuulirwa ng’ekimu ku by’amaanyi bya Heraclius ebisinga obukulu mu bya magye. Kyayamba nnyo okumenya obwesige bw’Abaperusi era ne kiyamba mu ngeri ey’amaanyi nnyo ku buwanganguzi bw’Abaloma obwatuukibwako oluvannyuma mu lutalo oluwanvu.

“Mu lutalo lwa Nineeve, olwalwanibwa nnyo okuva ku matulutulu okutuuka ku ssaawa ey’ekkumi n’emu, bendera amakumi abiri mu munaana, obutassaako ezo eziyinza okuba nga zamenyese oba zaayuliddwa, zaggibwako Abaperusi; ekitundu ekisinga obunene eky’eggye lyabwe kyasalibwamu ebitundu, era abawangula (Abaruumi), nga bakweka okufiirwa kwabwe bo, baayisa ekiro ku ttale ly’olutalo. Ebibuga n’amasiro ga Bwasuli byaggulwawo eri Abaruumi omulundi ogwasooka.

“Empa waateekebwawo mu kiseera kye kimu, era mu ngeri y’emu, ekkubo eri ebibiina by’Abasaraseni okuva mu Buwalabu, ng’enzige okuva mu kitundu kye kimu, abaagenda nga basaasanya mu lugendo lwabwe enzikiriza ya Muhammadi ey’ekizikiza era ekyamiza, mangu ne babikka obwakabaka bwombi, obw’Abapersia n’obw’Abaruumi; so ne kabaka w’Abaruumi teyanywezebwa lwa kuwamba kwe yatuukiriza.”

“Okulaga ensonga eno mu bujjuvu obusingawo tekuyinza kwegombebwa okusinga bwe kiri mu bigambo ebisembayo eby’essuula ebyaggibwa mu Gibbon, okuva mwe baatwala ebitundu ebyasooka. ‘Wadde nga eggye eryawangula lyali litondeddwa wansi w’omulembe gwa Heraclius, okufuba okwo okutali kwa butonde kulabika nga kwaggwaamu amaanyi gaabwe okusinga okugatendeka. Kabaka bwe yali awangulira mu Constantinople oba mu Yerusaalemi, ekibuga ekitono ekitategeerekeka ku nsalo za Busuuliya kyanyagibwako Abasaraseni, era ne batemaatemaamu amaserengeta agamu agaali geyongeddeyo okukiwonya,—ekintu ekyali kya bulijjo era ekitono ennyo, singa tekyali nteekateeka ey’olubereberye ey’enkyukakyuka ey’amaanyi ennyo. Abanyazi bano baali batume ba Mohammed; obuzira bwabwe obw’ekitalo bwali buvudde mu ddungu; era mu myaka munaana egyasembayo egy’obufuzi bwe, Heraclius yafiirwa Abawalabu ebitundu ebyo byennyini bye yali anunudde mu Baperusi.’

“‘Omwoyo gw’obulimba n’okwekubiriza okw’ekitalo, ekifo kyagwo we kitabeera mu ggulu,’ yasumululwa ku nsi. Ekinya ekitakoma kyali kyetaaga bbugumu kisumulule buggule, era ekisumuluzo ekyo kyali kugwa kwa Chosroes. Yaatagayo n’okunyooma ebbaluwa ey’omuntu atamanyiddwa okuva e Mecca. Naye bwe yava mu ‘muliro gwe ogw’ekitiibwa’ n’aseerengeta mu ‘kigo ky’ekizikiza’ amaaso ge gatayinza kuyingiramu, erinnya lya Chosroes lyali lya kusaanawo mangu okuva mu kwijukirwa mu maaso g’erya Mohammed; era omwezi ogw’ekitundu gwalabika ng’ogulindiridde kwanjuluza kwagwo okutuusa emmunyeenye lw’egwa. Chosroes, oluvannyuma lw’okuwangulwa kwe ddala n’okufiirwa obwakabaka bwe, yattibwa mu mwaka 628; era omwaka 629 gumanyiddwa olw’‘okuwangulwa kwa Buwalabu,’ era ‘olutalo olusooka olw’Abamohammed obwakolwa ku bwakabaka bw’Abaruumi.’ ‘Awo malayika ow’okutaano n’afuuwa, ne ndaba emmunyeenye ng’eva mu ggulu n’egwa ku nsi; era n’aweebwa ekisumuluzo ky’ekinya ekitakoma. N’aggulawo ekinya ekitakoma.’ Yagwa ku nsi. Amaanyi g’obwakabaka bw’Abaruumi bwe gaali gaweddewo, era kabaka omukulu ow’e Buvanjuba ng’afile mu kigo kye eky’ekizikiza, okunyaga ekibuga ekitamanyiddwa ku nsalo za Busuuliya kwali ‘entandikwa y’enkyukakyuka ey’amaanyi ennyo.’ ‘Abanyazi baali batume ba Mohammed, era obuvumu bwabwe obw’ekitalo obw’obusirusiru bwava mu ddungu.’” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 495–497.

Olutalo lwa Nineeve lukiikirira Rooma ey’omulembe guno ng’ewangula Amerika ku tteeka ly’olunaku lwa Ssande, naye obuwanguzi obwo bwa ssaddaaka nnyo, kubanga omusango ogweyongera okugwa ku Rooma gutandika ku tteeka ly’olunaku lwa Ssande.

Kosuloowe yali mutwe gw’obwakabaka bw’Abaperusi; bwe kityo Perusi nga ekiikirira okugwa kwa Amerika ku mateeka ga Ssande, kye kisumuluzo ekiggulawo obunnya obutakoma ku kugwa kw’obwakabaka obw’omukaaga obwa obunnabbi bwa Bayibuli. Kikiikirira etteeka lya Ssande ery’ennyiriri kkumi na mukaaga, amakumi asatu mu emu, n’amakumi ana mu emu eza Danyeri kkumi na emu, era ne Okubikkulirwa kkumi na ssatu olunyiriri olwa kkumi na lumu.

Weetegereze ebigambo eby’omukulembeze ow’olubereberye, Stephen Haskell, ku nnyiriri ze zimu n’ebyafaayo bye bimu:

“Abawalabu, oba Abasaraseni, tebaali bangaako kye bakola ku nsi. Mu byafaayo by’amawanga, abasajja bano ab’eddembe ab’omu ddungu baayitaawo kumpi nga tewali n’omu abaafaako. Obusiraamu bwagatta ebika ebyali bitaataaganye, ne bubasindika nga bawangula amawanga. Okusaasaana okw’amangu okwawerekera ebyokulwanyisa eby’Abasaraseni kwava nnyo ku lutalo wakati w’Abaruumi ne Chosroes, omukulembeze w’obwakabaka bwa Buperusi obw’omulembe ogwo. Entalo ezo zaaviiramu okugwa kw’oyo ow’oluvannyuma. Buperusi obw’omulembe ogwo bwali buyimiridde ng’ekisenge eky’omuziziko, nga kukuumira amaanyi ga Mohammed obutayita; naye amaanyi ago bwe gaagwa, omuziziko ne guggyibwawo, ‘obunnya obutalina ntobo’ ne buggulwawo, Abasaraseni ne bajjula ensi yonna ng’amazzi. ‘Obunnya obutalina ntobo bwe bwaggulwawo, ne walinnya omukka ogwakweka amaaso g’enjuba.’ Ekifaananyi kino kya maanyi nnyo, nga kiraga engeri Obusiraamu gye bwaleeta ekizikiza, bwe bwasaasaanira ku maaso g’ensi.” Stephen Haskell, The Story of the Seer of Patmos, 164, 165.

Ekisenge ekyo eky’omuziziko mu byafaayo bya Rooma kye kisenge ekyawula ekkanisa n’obwakabaka, ekiggyibwawo ku tteeka lya Ssande. Waliwo n’olunyiriri olulala ku buwanganguzi bwa Rooma obw’omuwendo omungi ku Perusiya mu lutalo lw’e Nineve, kubanga waaliwo olutalo olulala olw’e Nineve olwasooka, olukiikirira Alufa, ate olutalo olwa 627 ne lukiikirira Omega. Olutalo olwo lwali mu 612 BC, nga wakati wa byombi waliwo kumpi emyaka lukumi mu ebikumi bibiri. Mu lutalo olwo, Bwasuli lwawangulwa ekibiina eky’emikago esatu, era ne kibeera akabonero ak’enkomerero y’Obwakabaka bwa Bwasuli.

A. T. Jones awa endowooza ku lutalo olw’omu ntandikwa olw’e Nineeve:

“Ebintu mu bufuzi bw’e Bwasuli byeyongera okuva ku bubi okudda ku busingawo obubi, n’olwekyo mu mwaka gwa 612 BC ne wabaawo nate okujeemera okunene okwava mu nsi ziri zennyini essatu, nga ku mulundi guno kwakulemberwa Nabopolassar yennyini. Kuno kwawanguwa ddala mu bujjuvu: Nineeve kyafuulibwa entuumo y’amatongo; era Obwakabaka bw’e Bwasuli bwagabanyizibwamu ebitundu bisatu ebinene,—Mediya, nga ekwata obukiikakkono obw’ebuvanjuba n’obukiikakkono obusukkiridde, Babulooni nga ekwata Eramu n’ennyanja yonna n’ebiwonvu byonna eby’Omugga Fulaati n’Omugga Tiguli, ne Misiri nga ekwata ensi yonna ey’ebugwanjuba bwa Fulaati. Akabonero akakakasa endagaano eno wakati wa Babulooni ne Mediya kwe kwawasa muwala wa kabaka wa Mediya Nebukadduneeza, mutabani wa Nabopolassar. Mu kutuukiriza omugabo gwe mu ndagaano eyali erwanyisa Bwasuli, Falaawo Neko kabaka wa Misiri kwe yayambukira okulumba kabaka wa Bwasuli okulwanira e Kalukemisi ku Fulaati, Kabaka Yosiya owa Yuda bwe yafuluma okulwana naye, n’attibwa e Megiddo. Awo kubanga ettaka lino lyonna ery’ebugwanjuba lyali lya kabaka wa Misiri, yali mu kukozesa obuyinza bwe obutuufu obw’obwakabaka, bwe yawangana olw’okuwangula, bwe yaggya Shallumu mutabani wa Yosiya ku bwakabaka bwa Yuda, n’ateekawo Eriyakimu okuba kabaka wa Yuda mu kifo kye, ng’akyusa erinnya lye n’amutuuma Yekoyakimu, era n’assa omusolo ku nsi.” 1 Byomumirembe 3:15; 2 Bassekabaka 23:31–35.” A. T. Jones, Review and Herald, March 15, 1898.

Mu lutalo lwa Nineve olwa alufa mu mwaka gwa 612 BC, Obwakabaka bw’Abasuuli bwakomaawo ku nkomerero, nga bwe kiri nti obwakabaka obw’omukaaga obw’obunnabbi bwa Bayibuli bukoma ku tteeka lya Ssande. Omuwanguzi mu lutalo luno yali mukago gw’ebitundu bisatu ogwa Babulooni, Misiri ne Meediya. Mu ntalo ez’omu kiseera ekyo Kabaka Yosiya afiira e Magedo, bwe kityo ng’afuuka ekifaananyi kya Alimaggedoni. Mu lutalo lwa omega olwa Nineve mu 627, Obusiraamu obw’akabi akookusatu butuululwa ng’ekisenge eky’obukuumi mu Ssemateeka kiggyibwawo, nga bwe kyateekebwako akabonero, nga Haskell bwe yalaga ku Buperusi ng’“ekisenge eky’enziziizi” eky’obukuumi ekyaggibwawo olw’okuwangulwa kwa Buperusi. Okufa kwa Kabaka Yosiya e Magedo kulaga nti olutalo olusooka olwa Nineve lwe lutalo olwokubiri mu nnaku ez’oluvannyuma. Olusembayo ku ntalo ebbiri eza Nineve mu 627, ekisumuluzo bwe kikyusibwa era obunnya ne buggulwawo, lwe lusooka mu nnaku ez’oluvannyuma, kubanga olusooka luliba olw’enkomerero. Olutalo olusooka olwa Nineve wakati wa Asuli ne mukago ogw’ebitundu bisatu luleeta Alimaggedoni. Ekiseera ky’Ebiro by’Enzikiza ebyokubiri kitandika n’olutalo lwa Nineve era kikoma n’olutalo lwa Nineve.

Ensonga ezikwata ku kkondeere ery’okutaano, eryo lyennyini bwe bubi obusooka obw’Okubikkulirwa essuula ey’omwenda, ze ba pioneer baategeera okuba obujulirwa obw’ebyafaayo obusingayo obutangaavu ku kitundu kyonna ekiri mu kitabo ky’Okubikkulirwa. Uriah Smith ayogera ensonga eyo bw’ati:

“‘OLUNYIRIRI 1. Awo malayika ow’okutaano n’afuuwa ekkondeere, ne ndaba emmunyeenye ng’evudde mu ggulu egwa ku nsi: era n’aweebwa ekisumuluzo eky’obunnya obutalina musingi.’”

“Olw’okunnyonnyola ekkondeere lino, tunaaddayo nate okuggyayo mu biwandiiko bya Bwana Keith. Omuwandiisi ono ayogera mazima bw’ati: ‘Tewali kumpi kitundu kirala kyonna eky’Okubikkulirwa abakivvuunula kye bakkiriziganyako mu ngeri emu bwe bati ku kukozesebwa kw’ekkondeere ery’okutaano n’ery’omukaaga, oba obulabe obw’olubereberye n’obwokubiri, ku Basarasen n’Abaturuki. Kyerabika nnyo obulungi ne kitayinza kumpi kutegeerwa bubi. Mu kifo ky’olunyiriri lumu oba bubiri obulaga buli kimu ku byo, essuula yonna ey’omwenda ey’Okubikkulirwa, mu bitundu ebyenkanankana, ejjuziddwa ennyonnyola ya byombi.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 495.

Peetero ali mu Panium ng’alina obuvunaanyizibwa okutereeza obubaka bw’ebiboomu eby’omuliro ebya Nashville, era awo kisooka okulabika nti ebirungo by’ekibonyoobonyo ekisooka bikwatagana mu bujjuvu n’ebirungo by’etteeka lya Ssande eriri kumpi okujja. Empologoma ey’ekika kya Yuda yasumulula okutegeera kuno ng’ekkiriziganya n’ennyiriri endala ez’obunnabbi ze yali amaze dda okuteekawo. Abannabyafaayo balijulira obukulu bw’olutalo olw’ekyewuunyo Roma lwe yakola ku Baperusi mu 627, era bwe banaakola batyo, baalaba enkwe za Heraclius ez’okwetooloola n’okudda ennyuma wa Perusi mu kiseera ky’obutiti ng’akakodyo ak’okwekwasa okwekweka okutuusa ekiseera ky’okulumba.

Mwannyinaffe White atutegeeza nti Rooma eri mu kulindirira kwokka “ekifo eky’enjawulo eky’okwegendereza,” olwo n’eryoka ekuba.

“Ekigambo kya Katonda kiwadde dda okulabula ku kabi akagenda okujja; kino bwe kitafa ku mutima, ensi y’Abapolotesitante ejja kumanya ddala ebigendererwa bya Rooma kye biri, nga tekikyasoboka kudduka mutego. Yeeyongera mu kasirise okukula mu buyinza. Enjigiriza ze ziri kukola obuyinza bwazo mu bifo ebiteekerwamu amateeka, mu makanisa, ne mu mitima gy’abantu. Ali mu kwekaliriza okuzimba ebizimbe bye ebigulumivu era ebinene, mu bifo eby’ekyama ennyo mwe biriddamu okuddibwamu okuyigganya kwe okw’edda. Mu nkiso era nga talowoozebwako, anyweza amaanyi ge okusitula ebigendererwa bye, ekiseera bwe kirituuka eky’okukuba. Ky’ayagala kyokka kwe kufuna ekifo eky’omu maaso; era kino dda kiri kumuweebwa. Mangu ddala tuliraba era tulikitegeera ekigendererwa ky’ekitundu kya Rooma kye kiri. Buli alikkiriza era n’agondera ekigambo kya Katonda, olw’ekyo alifuna okuvumibwa n’okuyigganyizibwa.” The Great Controversy, 581.

Nga bwe kyali eri Kabaka Heraclius, obwapapa bubadde busembera ku kigendererwa kyabwo “mu kyama era mu ngeri etasuubirwa,” mu kutuukiriza Isaaya essuula ey’amakumi abiri mu ssatu, awali omukazi omwenzi ow’e Ttuulo yeerabirwa olw’ebyafaayo by’obwakabaka obw’omukaaga obw’obunnabbi bwa Bayibuli. Okulumba kwa Heraclius okw’ekyama era okw’amangu kwe kwerabirwa kw’ensi obwapapa okuva mu 1798 okutuuka ku tteeka lya Ssande. Olunyiriri ku lunyiriri, ekibonyoobonyo ekisooka kikiikirira ekibonyoobonyo eky’okusatu era eky’enkomerero. Mu kibonyoobonyo ekisooka mulimu okulangirira okukwatagana era n’ebyafaayo by’Obusiraamu n’ekiseera eky’okuteeka akabonero ku emitwalo kikumi mu enkumi amakumi ana mu nnya.

Era baalagirwa obutayonoonanga ssubi ery’ensi, newakubadde ekintu kyonna ekibisi, newakubadde omuti gwonna; wabula abantu bokka abatalina kabonero ka Katonda ku byenyi byabwe. Era ne baaweebwa obutabatta, naye babonyeebonyesebwenga emyezi etaano: era okubonyaabonyezebwa kwabwe kwali ng’okubonyaabonyezebwa kw’enjaba, bw’efumita omuntu. Era mu nnaku ezo abantu balinoonya okufa, ne batakulaba; era balyegomba okufa, naye okufa kulibadduka. Okubikkulirwa 9:4–6.

Ekisumuluzo tekinnakyusibwa ku lutalo lwa Nineeve, olwo lwe tteeka lya Ssande eriggya mangu, kakaano abo emitwalo kikumi mu enkumi nnya n’emitwalo ena baba baamala dda okuteekebwako envumbo. Ku tteeka lya Ssande, okuzikirira kw’ebibuga, okutandikibwa n’emipiira gy’omuliro egy’e Nashville, kikiikirira ng’ekiseera kya “emyezi etaano,” mu kiseera ekyo olutalo lweeyongera okubuubuuka, era n’okuyiika omusaayi okw’akubiri okw’obwapapa kutandikibwa, mu kutuukiriza eky’okuddamu ekyawa abajulirwa abattibwa mu Biro eby’Ekizikiza mu kabonero ak’okutaano.

Awo bwe yamala okubikkula akabonero ak’okutaano, ne ndaba wansi w’ekyoto emyoyo gy’abo abattiddwa olw’ekigambo kya Katonda n’olw’obujulirwa bwe baali bakutte: Ne boogerera waggulu n’eddoboozi ddene, nga bagamba nti, Okutuusa ddi, ai Mukama, Omutukuvu era Owamazima, ng’otonnasala musango era ng’otonnawalana ggwanga lyaffe ku abo abatuula ku nsi? Era buli omu ku bo n’aweebwa ekyambalo ekyeru; ne kibagambibwa nti bawummule nate akaseera katono, okutuusa nga baddu bannaabwe era ne baganda baabwe, abalina okuttibwa nga bo bwe battibwa, banaatuukirira. Okubikkulirwa 6:9–11.

Abajulirwa ab’omu Biseera eby’Ekizikiza be kibinja ekisooka ekifaananyiriza ku bajulirwa ba Rooma ey’omu mulembe guno mu kaseera k’akakasa k’etteeka lya Ssande. Enkya ennaku ezo ez’akakasa tezinnatuuka, abo emitwalo kikumi mu enkumi nnya basibibwa akabonero, era enkola eyo ey’okusiba akabonero yatandika ku 9/11 n’okutuuka kw’Obusiraamu obw’akabi ak’okusatu, n’okumansirwako enkuba ey’oluvannyuma. Abajulirwa ab’omu Biseera eby’Ekizikiza ebyasooka bwe baabuuza ddi obwapapa bulyasalirwa omusango, baagambibwa nti walibaawo ekibinja ekyokubiri eky’abajulirwa ng’Ebiseera eby’Ekizikiza bwe biriddamu, kwe kugamba ng’olufunguzo olw’olutalo lwa Nineeve bwe lutuukirizibwa mu tteeka lya Ssande erijja amangu. Ekibinja ekyokubiri eky’abajulirwa tekinnabaawo, abo emitwalo kikumi mu enkumi nnya basibibwa akabonero, era ekiseera eky’okusiba akabonero ekyatandika ku 9/11 kiragibwa mu kabonero akookutaano, kubanga emboozi eyo eyateekebwawo eri mu Kubikkulirwa essuula ey’omukaaga, ennyiriri MWENDA okutuuka ku KKUMI N’EMU, bwe kityo ne kiraga entandikwa n’enkomerero y’okusiba akabonero ne 9/11. Enkomerero yaleeta okutikkirizibwa kw’okuzikirizibwa kw’Obusiraamu nga bwe kirambikiddwa mu Kubikkulirwa MWENDA, KKUMI N’EMU, era abo abasibiddwa akabonero baliba batuukirizza obumanyirivu bwa Danyeri obukiikirirwa mu Danyeri MWENDA, KKUMI N’EMU.

Tujja kweyongera ku bintu bino mu kiwandiiko ekiddako.