Mu kiwandiiko ekyasooka twakwataganya obubonero obwa nnabbi obw’ekkondeere ery’okutaano, kwe kubonabona okusooka, n’etteeka lya Sande eriri kumpi okujja. Okulowooza ku kkondeere ery’okutaano ng’ery’olubereberye ku kkondeere essatu ez’oluvannyuma, nga tuyita mu ngeri nti eky’olubereberye kiraga eky’oluvannyuma, kikwataganya omulimu gwa nnabbi ogw’Obusiraamu ogw’okubonabona okusooka n’ekikankano kya Revelation 11. Nafuna obubaka ku email okuva eri mukwano gwange olunaku olwaddirira oluvannyuma lw’okuteesa ku kiwandiiko kino mu lukuŋŋaana lwa Ssabbiiti, era mukwano gwange yali agezaako era okukwataganya ekkondeere ery’omukaaga, kwe kubonabona okwokubiri, n’etteeka lya Sande eriri kumpi okujja. Eno ngeri entuufu kubanga ekkondeere essatu ez’oluvannyuma bye bibonabona bisatu.
Ne nalaba, ne mpulira malayika ng’abuuka wakati mu ggulu, ng’ayogera n’eddoboozi ddene nti, Zisanze, zisanze, zisanze, abatuula ku nsi olw’amaloboozi amalala ag’ekkondeere ag’abamalayika abasatu, abakyali okufuuyibwa! Okubikkulirwa 8:13.
Amakondeere asatu agasembayo kabonero ak’enjawulo munda mu makondeere omusanvu, nga bwe kiri nti amakanisa asatu agasembayo ga njawulo ku ganaasooka, era nga n’obubonero obusatu obwasembayo bwa njawulo munda mu bubonero omusanvu. Amazima gano ag’obunnabbi gamaze emyaka mingi nga gannyonnyolwa enfunda nnyingi. Wamu n’okulowooza ku musana oguva mu kulowooza ku kabi akasooka n’akokusatu ng’akabonero ak’alufa n’omega, era tulina okulowooza ku bibonyaobonyo ebisatu ng’okukozesebwa okw’emirundi esatu okw’obunnabbi.
Okukozesebwa okw’emirundi esatu okw’obunnabbi kulaga nti engeri zonna ez’obunnabbi ez’akabi akasooka n’ak’okubiri zijja kubaawo mu kabi ak’okusatu. Akabi akasooka kaali Buyisiramu obw’e Buwalabu era ak’okubiri kaali Buyisiramu obw’e Tulukiya. Akabi akasooka kaali ka “kubonyaabonya” era ak’okubiri kaali ka “kutta” ekitundu eky’okusatu eky’abantu.
Okubonya okw’Akabonyo ak’Olubereberye
Era baweebwa obutabatta, wabula okubabonyaabonya emyezi etaano; era okubonaabona kwabwe kwali ng’okubonaabona kw’enjaba, bweluma omuntu. … Era baalina emisira ng’enjaba, era mu misira gyabwe mwalimu obusagwa; era obuyinza bwabwe bwali bwa kulumya abantu emyezi etaano. Okubikkulirwa 9:5, 10.
Okufa kw’Ekizibu eky’Okubiri
Awo bamalayika abana ne basumululwa, abaali bategekeddwa essaawa emu, n’olunaku lumu, n’omwezi gumu, n’omwaka gumu, okutta ekitundu eky’okusatu eky’abantu. … Olw’ebyo bisatu ekitundu eky’okusatu eky’abantu ne kittibwa, omuliro, n’omukka, ne kibiriiti ebyava mu mimwa gyabwe. Okubikkulirwa 9:15, 18.
Ebibiri ku ssatu eby’abantu ebyataasanyizibwa, tebyenenya.
N’abasajja abaasigalawo abatattibwa kawumpuli zino ne batenenya ku bikolwa eby’emikono gyabwe, baleme okusinzanga badayimooni n’ebifaananyi ebya zaabu ne ffeeza ne kikomo ne jjinja ne mbaawo; ebitalaba, so tebimpulira, so tebitambula. So tebenenya ku butemu bwabwe, newaakubadde ku bulogo bwabwe, newaakubadde ku bwenzi bwabwe, newaakubadde ku bubbi bwabwe. Okubikkulirwa 9:20, 21.
Amakondeere omusanvu gaalaga ebibonyoobonyo omusanvu eby’enkomerero, era mu lunyiriri olw’amakumi abiri amakondeere gayitibwa bibonyoobonyo. Amerika ye kitundu kimu kya kusatu mu kwegatta okw’emirundi esatu okw’omusota, ensolo nnnabbi ow’obulimba, era ettibwa ng’obwakabaka obw’omukaaga mu kiseera ky’etteeka lya Ssande. Okufa kwayo kwaleetebwa olw’okusinza okw’obulimba, okwafaananyisibwa “emirimu gy’emikono gyabwe,” “okusinza” kwa “badayimooni n’ebifaananyi ebya zaabu, ne ffeeza, n’ekikomo, n’amayinja, n’emiti” era kwa “obussi,” “obulogo,” “obwenzi” ne “obubbi.”
Okusinza okw’obulimba, okw’ekiragiro kya Ssande kwe kufaananyizibwa, ye “nsonga” erina okwenenyezebwa; naye tebaanenya, n’olwekyo “ekivaamu” kwe kubonerezebwa n’okufa ebireetebwa enzige ez’Obusiraamu. Newaakubadde ng’ekitundu eky’okusatu eky’abantu, nga ye United States, kittibwa ku tteeka lya Ssande, ebitundu ebirala bibiri ku bisatu tebinenya.
Obubonero n’Abamalaika
Obuzibu obusooka n’obwokubiri bikwatagana n’abamalayika ab’asooka n’ab’okubiri ab’ebyafaayo bya Millerite, era ebyafaayo ebyo byeddibwamu ddala n’obutuufu bwabyo bwonna mu byafaayo by’abantu emitwalo kikumi mu obukumi buna mu enkumi nnya. Ebyafaayo by’abantu emitwalo kikumi mu obukumi buna mu enkumi nnya bye byafaayo by’omumalayika ow’okusatu, era bikwatagana n’obuzibu obw’okusatu. Nga bwe kiri nti obubonero obulaga amakubo obw’ebyafaayo bya Millerite bweddibwamu mu byafaayo by’abantu emitwalo kikumi mu obukumi buna mu enkumi nnya, bwe kityo n’obubonero obulaga amakubo obw’obuzibu obusooka n’obwokubiri buliddibwamu mu byafaayo by’omumalayika ow’okusatu.
“Obubaka obw’olubereberye n’obwokubiri bwaweebwa mu 1843 ne mu 1844, era kaakano tuli wansi w’okulangirira kw’obwokusatu; naye obubaka bwonna obusatu bukyateekwa okulangirirwa. Kikulu nnyo kaakano nga bwe kyali buli kiseera emabega nti buddirizibwe eri abo abanoonya amazima. Mu kuwandiika ne mu kwogera, tuteekwa okuwulizisa okulangirira kuno, nga tulaga ensengeka yaabwo, n’engeri obunnabbi gye bukozesebwamu obututwala eri obubaka bwa malayika ow’okusatu. Tewayinza kubaawo wa kusatu awatali olubereberye n’olwokubiri. Obubaka buno tuteekwa okubuwa ensi mu bitabo ebifulumizibwa, mu njigiriza ez’omumwa, nga tulaga mu lunyiriri lw’ebyafaayo eby’obunnabbi ebintu ebyaliwo n’ebyo ebinaabaawo.” Selected Messages, ekitabo 2, 104.
Omulimu gwaffe ng’abayizi b’obunnabbi kwe kugatta obubaka bw’abamalayika ab’olubereberye n’olwokubiri mu bubaka bw’omumalayika ow’okusatu. Awatali bubaka bubiri obwasooka, tosobola kuba na bubaka bwa kusatu, kubanga “tewayinza kubaawo bwa kusatu awatali bwa lubereberye n’obwokubiri.” Kino kituufu mu nsonga y’“okuddiring’ana,” kubanga bwe watabaawo lubereberye na lwakubiri, olwo olwokusatu mu butuufu luba lwe lubereberye. Era kituufu ne mu nsonga y’“ebirimu,” kubanga obubonero obw’obunnabbi obw’olubereberye n’olwokubiri bwe bwanjula obubonero bw’olwokusatu. Mu kubala tewali lwa kusatu awatali lubereberye na lwakubiri, era ne mu bunnabbi tewali bubonero bwa kkubo mu mumalayika ow’okusatu, singa obubonero bwa kkubo obw’olubereberye n’olwokubiri buba birekeddwawo.
“Katonda yawa obubaka obw’Okubikkulirwa 14 ekifo kyabwo mu lunyiriri lw’obunnabbi, era omulimu gwabwo tegugenda kukoma okutuusa ku nkomerero y’ebyafaayo by’ensi eno. Obubaka bw’omumalayika ow’olubereberye n’obw’omumalayika ow’okubiri bukyali mazima ag’ekiseera kino, era busaanidde okutambula nga bugenderera wamu n’obuno obuddirira. Omumalayika ow’okusatu alangirira okulabula kwe n’eddoboozi ddene. ‘Oluvannyuma lw’ebyo,’ bwe yagamba Yokaana, ‘nalaba omumalayika omulala ng’akka okuva mu ggulu, ng’alina amaanyi mangi, era ensi n’emasamasa olw’ekitiibwa kye.’ Mu kumasamasa kuno, omusana gw’obubaka bwonna obusatu gwegattiddwa wamu.” The 1888 Materials, 803, 804.
Omulimu gwaffe kwe kulaga “mu lunyiriri olw’ebyafaayo eby’obunnabbi ebintu ebyabaddawo” mu ntambula y’AbaMillerite, “n’ebintu ebiribaawo” mu ntambula y’abo emitwalo kikumi mu enkumi nnya.
“ Mukama anaatera okubonereza ensi olw’obutali butuukirivu bwayo. Anaatera okubonereza ebibiina by’eddiini olw’okugaana kwabwe omusana n’amazima ebyabaweebwa. Obubaka obukulu, obugatta awamu obubaka bw’abamalayika ow’olubereberye, ow’okubiri, n’ow’okusatu, bulina okuweebwa ensi. Buno bwe bulina okuba omugugu gw’omulimu gwaffe.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 950.
Okugatta obubaka bwa malayika ow’olubereberye n’owokubiri kye kimulisa ensi malayika ow’omu Kubikkulirwa ekkumi n’omunaana bw’akka. Yagamba nti, “‘Oluvannyuma lw’ebyo,’ bw’ayogera Yokaana, ‘nalaba malayika omulala ng’akka okuva mu ggulu, ng’alina amaanyi mangi; ensi n’emulisibwa n’ekitiibwa kye.’ Mu kumulisibwa okwo, ekitangaala ky’obubaka bwonna obusatu kigattibwa.” “Okumulisibwa” okukwatagana n’“ensi” okuba “ng’emulisiddwa” kituukirizibwa “ekitangaala ky’obubaka bwonna obusatu bwe kigattibwa.” Omulimu gw’okugatta, olunyiriri ku lunyiriri, obubaka obusatu nga baleeta ebyafaayo eby’AbaMillerite mu bikwatagana bibiri n’ebyafaayo by’abo kasiriivu mu bina mu enkumi, nagwo gulina okutukirizibwa n’obulabe obusatu.
Okugwa kwa Babulooni, nga bwe kwalangirirwa malayika owookubiri, tekusobola kwawulwamu n’obubaka bwa malayika ow’olubereberye. Obubaka bwa malayika ow’olubereberye bwayanjaakulanga okujja okwokubiri kwa Kristo mu 1843, era obubaka bwe bwalemererwa, ekiva mu bubaka obwo ne kireeta okugwa kw’amakanisa g’Abapolotesitante. Ekivaamu kye yali malayika owookubiri, ensonga eyakireeta yali kulemererwa kwa malayika ow’olubereberye. Singa tewaabangawo malayika ow’olubereberye, tewaabandibaddewo kugwa kwa Babulooni nga bwe kwalangirirwa malayika owookubiri. Ekintu ekyagatta ensonga n’ekivaamu awamu kyali “obudde.” “Obudde” (1843) tebwatuukirira, era okulemererwa okwo kwe kwaleeta “ekivaamu.” “Ensonga” yali nsobi ey’okulaga nti obunnabbi obusatu Miller bwe yali atuuseeko mu ngeri etali ntuufu nti bwandikomye awo nga 1843. Obunnabbi obwo obusatu obwa 1335, 2300, ne 2520 years, Miller yali akkiriza nti bwandikomekkerezeddwa nga Kristo ajja mu bire mu 1843. Obunnabbi bw’ebiseera Miller bwe yali ategedde mu ngeri etali ntuufu bwe bwalemererwa, kyawa Abapolotesitante ensonga ey’okugaana obubaka bwa malayika ow’olubereberye, era malayika owookubiri n’ajja. Malayika ow’olubereberye ye yali “ensonga,” ate owookubiri ye yali “ekivaamu.”
Obubaka bw’omumalayika ow’olubereberye n’owookubiri tebuyinza kwawulwamu, kubanga mu bunnabbi bugattiddwa n’ekiseera eky’obunnabbi. Ne ziriya z’ennaku embi ez’olubereberye n’ezookubiri nazo bugattiddwa mu bunnabbi olw’“ekiseera.” Obunnabbi bw’ekiseera obw’ennaku embi ez’olubereberye obulaga emyaka kikumi mu ataano egy’okubonaabona bukoma ddala awo obunnabbi bw’ekiseera obw’emyaka ebikumi bisatu mu kyenda mu gumu n’ennaku kkumi na ttaano obw’ennaku embi ezookubiri ezitta we butandikira. Obunnabbi bw’ekiseera bugatta ennaku embi ez’olubereberye n’ezookubiri era bugatta n’obubaka bw’abamalayika ab’olubereberye n’abookubiri.
Okutuukirira kw’obunnabbi obw’ebiseera obw’ekibonyoobonyo eky’olubereberye n’ekyokubiri kwawa amaanyi obubaka bw’omumalayika ow’olubereberye era ne kuleeta omumalayika ow’Okubikkulirwa kkumi okukka okutangaaza ensi n’ekitiibwa kye. Ng’ayogera ku mumalayika ow’olubereberye, Sister White yawandiika nti “nagambibwa nti obuweereza bwe bwali bwa kutangaaza ensi n’ekitiibwa kye era okulabula omuntu ku busungu bwa Katonda obujja.” Obwo bwe buweereza bwe bumu ddala obw’omumalayika ow’okusatu ow’Okubikkulirwa kkumi na munaana.
“Malaika eyegatta mu kulangirira obubaka bwa malaika ow’okusatu agenda okumuliisa ensi yonna n’ekitiibwa kye. Wano walagulwa omulimu ogw’ensi yonna era ogw’amaanyi agatamanyiddwa bulijjo. Entambula ya Adventi ey’omu 1840–44 yali kwoleka kwa kitiibwa okw’amaanyi ga Katonda; obubaka bwa malaika ow’olubereberye bwatuusibwa ku buli kifo ky’obuminsani mu nsi, era mu mawanga agamu ne wabaawo okwagala kw’eddiini okusinga obunene okwakeereddwa okulabibwa mu nsi yonna okuva ku Nkyukakyuka y’Ekkanisa ey’omu kyasa eky’ekkumi n’omukaaga; naye bino birisingibwa entambula ey’amaanyi wansi w’okulabula okusembayo okwa malaika ow’okusatu.
“Omulimu gulifaanana n’ogw’Olunaku lwa Pentekoote. Nga ‘enkuba ey’olubereberye’ bwe yaweebwa, mu kufukibwa kw’Omwoyo Omutukuvu ku kutandika kw’enjiri, okusobozesa ensigo ey’omuwendo okumera, bwe kityo ne ‘enkuba ey’oluvannyuma’ eriba eweebwa ku nkomerero yaayo olw’okwengera amakungula. ‘Awo lwe tunaamanya, bwe tunaayongera okumanya Mukama: okufuluma kwe kutegekeddwategekeddwa ng’enkya; era alijja gye tuli ng’enkuba, ng’enkuba ey’oluvannyuma n’ey’olubereberye eri ensi.’ Koseya 6:3. ‘Kale musanyuke, mmwe abaana ba Sayuuni, mujagulize Mukama Katonda wammwe: kubanga abawadde enkuba ey’olubereberye mu kigero ekituufu, era alibatonnyesezza enkuba, enkuba ey’olubereberye, n’enkuba ey’oluvannyuma.’ Yoweeri 2:23. ‘Mu nnaku ez’oluvannyuma, bw’ayogera Katonda, ndifuka ku Mwoyo Gwange ku bonna abalina omubiri.’ ‘Era olulituuka, buli alikaabira erinnya lya Mukama alirokoka.’ Ebikolwa by’Abatume 2:17, 21.”
“Omulimu omukulu ogw’enjiri tegugenda kukomekkerezebwa nga gulina okwolesebwa okutono okw’amaanyi ga Katonda okusinga bwe kwali ku ntandikwa yaagwo. Obunnabbi obwatuukirizibwa mu kufukibwa kw’enkuba ey’olubereberye ku ntandikwa y’enjiri, bugenda nate okutuukirizibwa mu nkuba ey’oluvannyuma ku nkomerero yaayo. Bino bye ‘ebiseera eby’okuwummuzaamu’ omutume Peetero bye yalindirira bwe yagamba nti: ‘Kale mwenenye, mukyuke, ebibi byammwe bisangulibwewo, ebiseera eby’okuwummuzaamu bwe birijja okuva mu maaso ga Mukama; era alituma Yesu.’ Ebikolwa by’Abatume 3:19, 20.” The Great Controversy, 611.
Okutuukirira kw’obunnabbi obw’ebiseera obw’akabi akasooka n’ak’okubiri kwaleeta malayika n’aserengeta okumulisiza ensi ekitiibwa kye mu mwaka 1840, bwe kityo n’awa amaanyi obubaka bwa malayika ow’olubereberye; era okutuukirira kw’akabi ak’okusatu kwaleeta malayika n’aserengeta okumulisiza ensi ekitiibwa kye nga 9/11, bwe kityo n’awa amaanyi obubaka bwa malayika ow’okusatu. Okumulisizibwa kw’ensi kutuukirizibwa olw’okugattibwa kw’enkola zombi mu nkola ey’okukozesebwa okufaanagana—olunyiriri ku lunyiriri. Bwe bubaka bw’ebikabi ebisatu obuwa amaanyi obubaka bwa bamalayika abasatu. Buno bulukibwa awamu ng’ennyiriri bbiri; olumu olw’omunda ate olulala olw’ebweru. Bamalayika abasatu bakiikirira omulimu gw’abantu ba Katonda, era omulimu gwabwe gufuna amaanyi olw’okutuukirira kw’ebikabi ebisatu. Eky’ebweru ye Buyisiramu n’omulimu gwayo ogw’obunnabbi, ate eky’omunda ye Kristo mu bantu Be—essuubi ly’ekitiibwa. Olw’ensonga eno, Yuda asibibwa ku ndogoyi mu bunnabbi bwa Yakobo obukwata ku bubonero bw’abaana be ekkumi n’ababiri mu nnaku ez’oluvannyuma.
Awo Yakobo n'ayita batabani be, n'agamba nti, Mwekuŋŋaanye awamu, ndyoke mbabuulire ebiribatuukako mu nnaku ez'oluvannyuma. Mwekuŋŋaanye awamu, muwulire, mmwe batabani ba Yakobo; muwulirize Isiraeri kitammwe. … Yuda, ggwe oyo baganda bo gwe balitendereza: omukono gwo guliba mu nsingo z'abalabe bo; abaana ba kitaawo balikuvuunamira. Yuda mwana gwa mpologoma: okuva ku muyiggo, mwana wange, olinnyuse: yakutama, yagalamira ng'empologoma, era ng'empologoma enkadde; ani aligizuukusa? Omuggo ogw'obwakabaka teguliva mu Yuda, so n'omuteesi w'amateeka okuva wakati w'ebigere bye, okutuusa Siiro bw'alijja; era gy'ali abantu gye balikuŋŋaanira. Ng'asiba omwana gw'endogoyi ku muzabbibu, n'omwana gw'endogoyi ye ku muzabbibu omulonde; yanyoza ebyambalo bye mu mwenge, n'engoye ze mu musaayi gw'emizabbibu: Amaaso ge galiba gamyufu olw'omwenge, n'amannyo ge galiba malungi olw'amata. Olubereberye 49:1, 2, 8–12.
Kristo ye Mpologoma ow’omu kika kya Yuda, eyanaaza ebyambalo bye mu musaayi, era ye “omuzabbibu omulonde,” era mu ngeri ey’obunnabbi asibiddwa ku “mwana gw’endogoyi.” Obubaka obw’ebweru obw’ebizibu ebisatu busibiddwa ku bubaka obw’omunda obw’abamalayika abasatu. Malayika ow’olubereberye n’ow’okubiri baddukira wamu ne malayika ow’okusatu, era ekizibu eky’olubereberye n’ekyokubiri biteekwa okuddukira wamu n’ekizibu eky’okusatu.
Ekisumuluzo
Olutalo lwa Nineve ye “kisumuluzo” ekireeta ekizikiza kya Obusiraamu ku nsi ng’ekiwundu ekitta eky’Obukatoliki bwa Rooma kiwonyezebwa ku mateeka ga Ssande agali kumpi okujja, ge musisi ogw’Okubikkulirwa kkumi na kumu, awajjira ekibonyoobonyo eky’okusatu amangu ago. Kijja mu “ssaawa” ey’omusisi.
Awo mu kiseera ekyo ne wabaawo omusisi ogw’amaanyi, ekitundu eky’ekkumi eky’ekibuga ne kigwa, era mu musisi ne mufiiramu abantu emitwalo musanvu: n’abasigalawo ne batya nnyo, ne bagulumiza Katonda ow’omu ggulu. Zziga eryokubiri liyiseewo; era, laba, zziga eryokusatu lijja mangu. Okubikkulirwa 11:13, 14.
Etteeka ly’Olwokuna litandika ekifaananyi ky’ensolo ng’ekiseera eky’okugezesebwa eri ensi, era olutalo lwa Nineeve kye kisumuluzo ekiraga okuwangulwa kw’obwakabaka obw’omukaaga nga malaaya w’e Ttuulo ajjukirwa bwe atandika okuyimba ennyimba ze mu kutuukiriza Isaaya essuula amakumi abiri mu ssatu. Okugezesebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo kwe kugezesebwa omuntu kw’alondebwamu enkomerero ye ey’emirembe gyonna, era kusalibwawo nga ekiseera ky’ekisa tekinnaggwaako. Ekiseera ky’ekisa kigwaako eri ensi nga Mikayiri ayimiriddewo. Ekiseera ky’okugezesebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo eri ensi mu Kubikkulirwa essuula ya kkumi na ssatu, olunyiriri olw’ekkumi n’ebiri n’agaddako, kiragibwa mu kifaananyi mu kiseera ky’okugezesebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo eri Amerika.
“Amerika, ensi ey’eddembe ly’eddiini, bwe kiryegatta n’Obwapapa mu kuwuwaliza omuntu ku by’omwoyo n’okumuwaliriza okuwa ekitiibwa ssabbiiti ey’obulimba, abantu ab’omu nsi zonna ez’oku nsi yonna balikulemberwa okugoberera ekyokulabirako kyakyo.” Testimonies, volume 6, 18.
Ekifaananyi ky’ensolo mu kiseera ky’okukemebwa mu United States kyawula era ne kiteeka akabonero ku bantu obukumi kikumi mu enkumi amakumi ana mu nnya ab’Okubikkulirwa musanvu, era ekifaananyi ky’ensolo mu kiseera ky’okukemebwa eri ensi yonna kiteeka akabonero ku kibiina ekinene eky’Okubikkulirwa musanvu.
“Amawanga amalala ganaagoberera ekyokulabirako kya Amerika. Newakubadde nga ye yeekulembera, naye ekizibu kye kimu kirijja ku bantu baffe mu bitundu byonna eby’ensi.” Testimonies, volume 6, 395.
Ekisumuluzo ekikiikirizibwa olutalo lwa Nineve kiraga okutandika kw’ebiseera eby’okugezesebwa kw’ekifaananyi eri ensi, ate era ne kiraga n’enkomerero y’ebiseera eby’okugezesebwa kw’ekifaananyi eri Amerika. Ekisumuluzo ekikiikirizibwa olutalo lwa Nineve kiggulawo obunnya obutalina bottomless pit obuleeta amataba g’Obusiraamu, obukiikirizibwa ng’enzige mu nsi. Ekisumuluzo ekyo ku nkomerero y’okukaaba okw’ekiro ekya ttumbi kikiikirizibwa ekisumuluzo ekiggulawo obunnya obwo bwennyini mu Amerika ku ntandikwa y’okukaaba okw’ekiro ekya ttumbi.
Ekisumuluzo ekikulu mu United States kikiikirira mu Eby’Abaleevi essuula ey’amakumi abiri mu ssatu ng’embaga y’amakondeere, endogoyi bwesumululwa ku lubereberye lw’okulangirira okukaaba okw’ekiro wakati. Ekisumuluzo ekyo kyuusibwa ng’emipiira gy’omuliro egya Nashville gituuka. Embaga y’amakondeere, n’okulumbibwa kwa Nashville nga Obusiraamu busumululwa, kikiikirira olutalo lwa Nineve ku Sunday law.
Eteeka ly’Olwokubiriza ku Ssande ye nkomerero y’okulangirira okukaaba okw’“ettumbi” erya wakati mu kiro, kubanga olwo okukaaba okwo kukyuka ne kuba okukaaba “okw’amaanyi,” era okutandika kw’ekiseera ekyo kulina, olw’obwetaavu bw’obunnabbi, okulaga enkomerero yaakyo. Mu kabi akasooka Obusiraamu bwali bwa kubonyaabonya eggye lya Rooma, erifaananyiriza ku Amerika, okumala emyaka kikumi mu ataano. Ebisumuluzo (olutalo lw’e Nineeve) biraga okutandika kw’okulangirira okukaaba okw’ettumbi erya wakati mu kiro, nga n’embaga ey’amakondeere bw’ekola. Mu Ebyabaleevi abiri mu ssatu mulimu ennaku kkumi na ttaano wakati w’embaga ey’amakondeere ne Pentekoote, era eno nayo y’embaga ey’Ensiisira. Ennaku ezo kkumi na ttaano mu kiseera eky’okugezesa ekifaananyi ky’ensolo mu Amerika zikwatagana n’emyaka kikumi mu ataano egy’okubonyaabonyezebwa mu kabi akasooka. Kkumi na ttaano kitundu kya kkumi kya kikumi mu ataano.
Ennaku ezo kkumi n’etaano (emyaka kikumi mu ataano) zikoma awo emyaka ebisatu mu kyenda mu gumu n’ennaku kkumi n’etaano we zitandikira. Okuva nga October 22, 1844, obudde obw’obunnabbi tebukyakkola, n’olwekyo emyaka kikumi mu ataano egy’okubonaabona kabonero ka nnaku kkumi n’etaano ez’omu Ebyabaleevi abiri mu ssatu, ezitandikira ku mbaga y’amakondeere, oluvannyuma lw’ennaku ttaano ne wabaawo okulinnya kw’akabonero, oluvannyuma lw’ennaku ttaano ne wabaawo omusango ogw’Olunaku olw’Okutangirirako, oluvannyuma ne wayitawo ennaku ttaano okutuuka ku kufukibwa okw’Olunaku lwa Pentekoote.
Awo we “ssaawa, n’olunaku, n’omwezi, n’omwaka, okulagira okutta ekitundu eky’okusatu eky’abantu” we bitandikira. “Ssaawa” ye ssaawa ey’okukungula kw’ensi okunene, kwe kugamba etteeka lya Sande. “Olunaku” lwe lunaku olw’okuwalanira kwa Mukama ng’ekkanisa ya Balokole b’Olunaku olw’Omusanvu ey’Abalaodikiya efuuyibwa okuva mu kamwa ka Mukama.
Kubanga bo ggwanga eritalina magezi ga kuteesa, so tewali kutegeera mu bo. Singa baalina amagezi, singa baategeera kino, singa balowooza ku nkomerero yaabwe! Omu ayinza atya okugoba olukumi, era babiri okudduka n’emitwalo kkumi, okuggyako ng’Olwazi lwaabwe lubatunze, era Mukama ng’abagadde? Kubanga olwazi lwabwe si nga Olwazi lwaffe, abalabe baffe bennyini nga be bajulirwa. Kubanga omuzabbibu gwabwe gwa mu muzabbibu gwa Sodomu, era gwa mu nnimiro za Ggomola: ezabbibu zaabwe zabba za mususa, ebibala byabwe bikawa: Omwenge gwabwe butwa bwa misota, era butwa bwa njoka obukambwe. Kino tekiteresezza wamu nange, nga kisibiddwa akabonero mu by’obugagga byange? Okuwalana eggwanga n’okusasula bya nze; ekigere kyabwe kiriseerera mu kiseera ekigereke: kubanga olunaku olw’akabi kaabwe luli kumpi, era ebigenda okubatuukako byanguwa. Kubanga Mukama alisalira abantu be omusango, era alyenenya olw’abaweereza be, bw’aliraba ng’amaanyi gaabwe gaggwaawo, era nga tewali asibiddwa oba eyasigalawo. Era aliyogera nti, Bali wa bakatonda baabwe, olwazi lwe baesiga. Ekyamateeka Olwokubiri 32:28–37.
“Ekiseera” eky’okukankana kw’ensi ye “lunaku olw’obuyinike bwabwe.” Gwe musango gw’abo abali mu Adventism abatannaba na kutegeera kw’obumanyirivu obwongezebwa mu nnaku ez’oluvannyuma. Beerobozezza ejjinja ery’obulimba okuzimbako ennyumba yaabwe, naye mu mazima, ejjinja lyabwe lyali musenyu.
“Okulabula kuzze: Tewali kkirizibwa kuyingizibwa kyonna ekinaakankanya omusingi gw’okukkiriza kwe tubaddeko nga tuzimba okuva ddala obubaka bwe bwajja mu 1842, 1843, ne 1844. Nnali mu bubaka buno, era okuva olwo mbadde nnyimiridde mu maaso g’ensi, nga ndi mwesigwa eri ekitangaala Katonda kye yatuwa. Tetugenderera kuggyako bigere byaffe ku mutendera kwe byateekebwa bwe twanoonyanga Mukama buli lunaku n’okusaba okw’amazima, nga tunoonya ekitangaala. Mulowooza nti nnandyagadde okusuula ekitangaala Katonda kye yampa? Kinaabanga ng’Olwazi olw’Ebiro byonna. Kibadde kinŋŋamba okuva lwe kyampa.” Review and Herald, April 14, 1903.
“Omwezi” gukiikirira omwezi ogusooka.
Kale musanyuke, mmwe abaana ba Sayuuni, musanyukire mu Mukama Katonda wammwe; kubanga yabawa enkuba ey’olubereberye mu kigero ekituufu, era alibatonnyesereza enkuba, enkuba ey’olubereberye n’enkuba ey’oluvannyuma mu mwezi ogusooka. Era ebisenge eby’okuwuulirangamu eŋŋaano birijjula eŋŋaano, n’ebyoto birisukkuuma omwenge n’amafuta. Era ndibazzizaawo emyaka enzige gye zaalya, ekiwuggwe, n’olususu, ne kabenje, eggye lyange eddene lye natuma mu mmwe. Era mulirya ebingi ne mukkuta, ne mutendereza erinnya lya Mukama Katonda wammwe, eyabakolera eby’ekitalo; era abantu bange tebalikwatibwa nsonyi emirembe gyonna. Era mulimanya nga nze ndi wakati mu Isirayiri, era nga nze Mukama Katonda wammwe, so tewali mulala yenna; era abantu bange tebalikwatibwa nsonyi emirembe gyonna. Yoeri 2:23–27.
“Essaawa” ery’etteeka lya Ssabbiiti, Obusiraamu obw’akabi ak’okusatu bukuba mu buryo obutasuubirwa, era Obwadiventi bwa Lawodikiya buswala kubanga bwesiga olubbaale lw’omusota. Mu biro ebyo, mu mwezi ogusooka, enkuba ey’oluvannyuma efukibwa ku bantu abatukuziddwa. Mu kiseera ekyo Amerika ettibwa, oluvannyuma lw’okubonyaabonyezebwa okuva e Nashville n’okweyongerayo. Okubonyaabonyezebwa okwo kwe kuzikirizibwa kw’ebibuga kutandika, era mu ssaawa y’etteeka lya Ssabbiiti Amerika ekomaawo (ettibwa) ng’obwakabaka obw’omukaaga obw’obunnabbi bwa Bayibuli, ng’ereeta ekiseera eky’okugezesebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo eri ensi, ekiggwaawo ng’obwakabaka obw’omunaana butuuka ku nkomerero yaabwo, nga tewali wa kubuyamba (buttibwa).
Fulaati
Omugga Fulaati gulagibwa mu ngeri ey’ekyokulabirako ne Obusiraamu, era Fulaati kitegeeza nti, “ebala, oba kubwatuka.” Mu kabi akookubiri empewo ennya ezisibiddwa ku Fulaati ziteebwa.
Awo malayika ow’omukaaga n’afuuwa, ne mpulira eddoboozi okuva mu mayembe ana ag’ekyoto eky’ezaabu ekiri mu maaso ga Katonda, nga ligamba malayika ow’omukaaga eyalina ekkondeere nti, “Sumulula bamalayika abana abasibiddwa ku mugga omunene Fulaati.” Awo bamalayika abana ne basumululwa, abaategekebwa olw’essaawa, n’olunaku, n’omwezi, n’omwaka, okutta ekitundu eky’okusatu eky’abantu. Okubikkulirwa 9:13–15.
Fulaati yali ekiikirira ensalo ey’ebuvanjuba ey’Ensi ey’Okusuubizibwa, era Obusiraamu bwe “baana b’ebuvanjuba” mu bunnabbi. Engeri yaabwe ey’obunnabbi kwe kuba nga baziyizibwa ne bateebwa, nga kitandika ne Kaagaali okuyingizibwa ku mugozi ne Saala.
Awo Katonda n’agamba nti, Saala mukazi wo alikuzaalira ddala omwana ow’obulenzi; naawe olimutuuma erinnya lye Isaaka: era ndinyweza endagaano yange naye okuba endagaano ey’emirembe gyonna, era n’ezzadde lye oluvannyuma lwe. Era ku bikwata ku Isimaeri, nkulidde: laba, mmuwa omukisa, era ndimufuula omugimu, era ndimwaza nnyo nnyo; alizaala abakungu kkumi na babiri, era ndimufuula eggwanga eddene. Olubereberye 17:19, 20.
Isimaeri yakolebwa okuba ey’ebibala bingi, era Fulaati kitegeeza ey’ebibala. Ku nkomerero y’obunnabbi obw’emyaka kikumi mu ataano obw’okubonyaabonyezebwa okw’obuyinike obusooka, obunnabbi obw’essaawa emu, olunaku lumu, omwezi gumu n’omwaka gumu bwatandika obusiraamu bwe bwasumululwa okutta ekitundu eky’okusatu eky’abantu. Ku Sunday law obwakabaka obw’omukaaga obw’obunnabbi bwa Bayibuli buttibwa, era bwe kitundu eky’okusatu ekya Rooma ey’omulembe guno. Obusiraamu bwali bukugirwa nga August 11, 1840, mu kussibwamu amaanyi kw’obubaka bwa malayika ow’olubereberye, era ne busumululwa mu kussibwamu amaanyi kw’obubaka bwa malayika ow’okusatu nga 9/11.
Nga 9/11, okuteekebwako akabonero kw’abo akakumi n’obukumi amakumi ana mu enkumi nnya n’atandikawo ng’omusango gw’abafu guwedde, era omusango gw’abalamu ne gutandika. Obusiraamu obw’akabi ak’okusatu bwe bwateebwa ku 9/11 bwakkakkanyizibwa mangu ago mu kiseera eky’okuteekebwako akabonero.
“Okwolesebwa kuno kwawaebwa mu mwaka 1847, mu kiseera bwe waaliwo ab'oluganda Abadiventi batono nnyo abaakwata ssabbiiti; era ku abo, waaliwo batono nnyo abaali balowooza nti okugikwata kwa mugaso nnyo okutuuka okussaawo enjawulo wakati w’abantu ba Katonda n’abatakkiriza. Kaakano okutuukirira kw’okwolesebwa okwo kutandise okulabika. ‘Entandikwa y’ekiseera ekyo eky’okulabiramu ennaku,’ ekyayogerwako wano, tekyogera ku kiseera ebibonerezo lwe biritandika okufukibwa, wabula ku kiseera ekimpi ennyo nga tebinnafukibwa, nga Kristo ali mu watukuvu. Mu kiseera ekyo, omulimu gw’obulokozi bwe gunaaba gunaatera okuggwaako, ennaku zirijja ku nsi, era amawanga galisunguwala, naye nga geekwatawa okukomya obutaziyiza mulimu gwa malayika ow’okusatu. Mu kiseera ekyo ‘enkuba ey’oluvannyuma,’ oba okuzza obuggya okuva mu maaso ga Mukama, erijja, okuwa amaanyi eri eddoboozi ery’amaanyi erya malayika ow’okusatu, n’okuteekateeka abatukuvu okuyimirira mu kiseera ebibonerezo omusanvu eby’enkomerero lwe birifukibwa.” Early Writings, 85.
“Ekiseera ekimpi” ekikulembera okuggala kw’ekiseera ky’ekisa kye kiseera “Kristo ali mu watukuvu” ng’a “maliriza” “omulimu gw’obulokozi.”
“Mu nkola ey’obufaananyi, eyali ekisiikirize eky’ekiweebwayo n’obwakabona bwa Kristo, okulongoosebwa kw’awatukuvu gwe gwali omukolo ogw’enkomerero ogwakolebwanga kabona asinga obukulu mu mirimu gy’okuweereza egy’omwaka. Gwali mulimu ogw’enkomerero ogw’okutangirira—okuggyawo oba okuteekawo wala ekibi okuva mu Isiraeri. Gwali gulaga nga bwe gubeera omulimu ogw’enkomerero mu kuweereza kwa Kabona waffe Asinga Obukulu mu ggulu, mu kuggyawo oba okusangulawo ebibi by’abantu Be, ebyawandiikibwa mu bitabo eby’omu ggulu. Okuweereza kuno kuzingiramu omulimu ogw’okunoonyereza, omulimu ogw’omusango; era kugoberera mangu okujja kwa Kristo ku bire by’omu ggulu n’obuyinza n’ekitiibwa ekinene; kubanga bw’alijja, buli nsonga eneeba yamaze okusalibwako. Yesu agamba nti: ‘Empeera yange eri wamu Nange, okusasula buli muntu nga omulimu gwe bwe guli.’ Okubikkulirwa 22:12. Guno gwe mulimu gw’omusango, ogukulembera amangu ddala okujja okw’okubiri, ogulangirirwa mu bubaka bwa malayika ow’olubereberye obw’omu Okubikkulirwa 14:7 nti: ‘Mutye Katonda, mumuwe ekitiibwa; kubanga ekiseera eky’omusango gwe kituuse.’” The Great Controversy, 352.
“Okusangulwawo kw’ebibi by’abantu Be” kubaawo mu kiseera eky’omusango gw’abalamu.
Kale mweenenye, mukyuke, ebibi byammwe bisangulibwe, ebiro eby’okuwummuza bwe birijja okuva mu maaso ga Mukama; era alituma Yesu Kristo, eyababuulirwa edda: gwe eggulu liteekwa okusemberera okutuusa ku biro eby’okuzzibwawo kw’ebintu byonna, Katonda bye yayogera mu kamwa k’abannabbi be bonna abatukuvu okuva ku lubereberye lw’ensi. Ebikolwa by’Abatume 3:19–21.
Okusobola okwenenya, omuntu ateekwa okuba mulamu; era okwenenya Petero kw’ayogerako wano mu makulu gaakwo agatuukiridde kubaawo mu kiseera “eky’okuwummuzibwa lwe kirijja.” Okuwummula n’okuwummuzibwa gwe musulo ogw’enkomerero, ogwatandika malayika ow’amaanyi ow’omu Kubikkulirwa ekkumi mu munaana bwe yasserengeta okwakiza ensi ekitiibwa Kye. Malayika oyo ow’amaanyi era ye malayika ow’olubereberye ow’August 11, 1840 eyasserengeta Islam bwe yanyagibwako amaanyi, era malayika oyo yali “si muntu mulala yenna wabula Yesu Kristo.” “Okuwummuzibwa” n’“ebiseera eby’okuzzibwawo eby’ebintu byonna” bitandika Islam bwe esumululwa okusunguwaza amawanga, ne oluvannyuma ne enyigirizibwa nga emitwalo kikumi mu ana mu enkumi nnya bakekebwa akabonero. 9/11 ke kalamaga ebiseera eby’okuwummuzibwa n’okuwummula, gwe musulo ogw’enkomerero, era kalamaga ekiseera eky’“okuzzibwawo kw’ebintu byonna.” Ekizzibwawo mu kkanisa, okuva ku bujeemu bwa 1863 ebadde kkanisa eri mu lutalo, naye ejja kufuuka kkanisa ewangudde, kye kiseera eky’okutekebwako akabonero kw’abo emitwalo kikumi mu ana mu enkumi nnya.
Ekkanisa erirwanagana muggulu mulimu okutabikana kw’eŋŋaano n’omuddo, era ekkanisa ewangudde kye kiweebwayo eky’ebibala ebisooka eky’eŋŋaano kya Pentekoote. 9/11 gwe gwali omulundi ogusooka Balamu lwe yakuba endogoyi, era Balamu (Amerika) n’atandika amangu ago olutalo olw’ensi yonna ku butujju oluvannyuma lw’okulumba okw’ekibwatukira. Endogoyi ya Balamu ekiikirira obuzibu obusatu obukola obuzibu obw’okusatu, era obudduka mu ngeri ey’enkanya n’obubaka bw’abamalayika abasatu. N’olwekyo obuzibu obusatu bufugibwa mu bwa nnabbi n’emitendera esatu egy’obubaka bw’abamalayika abasatu. Olw’ensonga eno, omulundi ogw’okubiri Balamu lw’akuba endogoyi, kuba kweyongeramu emirundi ebiri, nga bwe kiba bulijjo mu mutendera ogw’okubiri. Wakati w’ensuku z’emizabbibu ebbiri ez’ensi ey’ekitiibwa ey’edda ey’omubiri n’ey’omulembe guno ey’omwoyo, Obusiraamu bwalumba Isiraeri nga 7 October 2023, era amangu ago ne wateekebwawo okuziyiza ku Gaza, oluvannyuma Obusiraamu ne bulumba Nashville.
Okukuba kwa Nashville kwe kwa kubiri ku kulumba okw’amagezi tekyasuubirwa mu bibiri ebyo ebiri mu bujulirwa bwa Balaamu ebigendaawo wakati mu nnimiro z’emizabbibu. Nashville eraga akabonero k’ekkubo ak’obunnabbi ng’obubaka bw’okukaaba okw’omu ttumbi bwe bwegatta ku malayika ow’okubiri. Obubaka bw’okukaaba okw’omu ttumbi butandika Kristo bwe alatuma abayigirizwa be ababiri, (abakiikirira obubaka bwa malayika ow’okubiri) okusumulula endogoyi ku ntandikwa y’okuyingira okw’ekitiibwa. Olugendo olwo olw’omukolo ku nkomerero lutuuka ku musaalaba, ogukiikirira okukankana kw’ensi okw’etteeka lya Ssande eriri kumpi okujja, omukazi omwenzi Rooma lw’awangula obwakabaka obw’omukaaga obw’obunnabbi bwa Bayibuli oluvannyuma lw’okwerabirwa kwe mu byafaayo bya Amerika.
Malayika bw’atandika okuyimba ennyimba ze ku mateeka ga Ssande, olutalo lw’e Nineeve luliba luddiddwamu, era ekisumuluzo kiriba kikyusiddwa ekiraga okuggulwawo kw’ekifaananyi ky’ensolo, ekiseera eky’okugezesebwamu mu nsi. Olutalo lw’e Nineeve lwe nkomerero y’okulangirira okw’Okukaaba kw’Ekiro ekya wakati, olwo ne kukyuka ne kufuuka Okukaaba Okunene okw’omumalayika ow’okusatu. Entandikwa y’ekiseera ekyo, ekirambikiddwa n’olutalo olw’ekyewuunyo ku Nashville, nayo eriba yalagibwa dda mu kifaananyi olw’olutalo lw’e Nineeve; kubanga Yesu, nga ye Alufa ne Omega, bulijjo alaga enkomerero ng’akozesa entandikwa. Olutalo ku Nashville, olw’obwetaavu bw’obunnabbi, luliba lulimu ebintu ebiraga obuwanguzi bwa Rooma ku Buperusi obukkiriza Obusiraamu okujjuliza ensi ekizikiza. Donald Trump kye kabonero k’ekifaananyi kya Rooma, n’olwekyo alisinga mu lutalo lw’e Nineeve olukwatagana n’olutalo ku Nashville, naye amaanyi ge ag’okuziyiza amataba g’Obusiraamu galiba gakendeeredde.
Olutalo Ronald Reagan gwe yasobola okuwangula mu 1989 lwali lutalo olw’obunnyogovu olwatandika ku nkomerero y’Olutalo lw’Ensi Yonna olw’Okubiri. Olutalo lwa Trump olw’obunnyogovu lwe lutalo lwa Panium, era lukulembera eri Olutalo lw’Ensi Yonna olw’Okusatu ku Sunday law, era kino kyakubibwa ekifaananyi n’olutalo lwa Actium era n’olutalo lwa Nineveh. Olutalo lwa Trump olw’obunnyogovu, olukiikirirwa olutalo lwa Panium, lukulembera eri okuggyibwawo kwa “ekisenge” ekyawula ekkanisa n’eggwanga mu Ssemateeka, nga bwe kyakubibwa ekifaananyi n’okuggyibwawo kw’“ekisenge” kya Berlin mu 1989.
Nashville ekiikirira ekifo endogoyi ya Balaamu we yanyigiriza ekigere kya Balaamu ku bbugwe, bwe kityo n’eraga okwonooneka okw’ekigere ku bbugwe. Ekiseera eky’okukaaba kw’ekiro ekya wakati kitandika n’ekintu ekikubagana n’olukomera olw’okwawula oluli mu Ssemateeka, bwe kityo ne kiteeka akabonero ku kutandika okw’okusimbawo ekifaananyi ky’ensolo (okwegatta kw’ekkanisa n’eggwanga) n’akabonero ak’olugendo akagerageranya n’okumenyawo olukomera olw’okwawula ku nkomerero y’okusimbawo ekifaananyi ky’ensolo. Donald Trump alayogera mu ngeri ey’obunnabbi n’ekiragiro ekifulumizibwa n’obuyinza bwa pulezidenti ekigerageranyizibwa n’okwogera ku tteeka lya Ssande, nga bwe kyagerageranyizibwa n’Amateeka agakwata ku Bannaggwanga n’Ag’obujeemu aga 1798. Eyo gy’alivuunikira abagoberezzi b’enkola y’ensi yonna ab’omu kibiina kya Democratic n’abo abafaanana nabo ab’abagoberezzi b’enkola y’ensi yonna aba RINO ab’omu kibiina kya Republican. Obuwanguzi bwe ku balabe abakikirizibwa Buperusi mu lutalo lw’e Nineveh, bulireka enjuyi zombi ez’olutalo lw’ebyobufuzi nga ziweddeeko amaanyi ageetaagisa okuziyiza enzige z’Obusiraamu ezirisaasaanira ensi. Ekigere kya Trump ekyanyigirizibwa ye bbugwe ku ntandikwa y’okulangirira okw’okukaaba kw’ekiro ekya wakati okuleeta ku bbugwe ku nkomerero.
Tujja kweyongera ku kulowooza kuno ku bibonyaobonyo ebisatu mu kiwandiiko ekiddako.