Ezekyeri akiikirira abo Entare ey’omu kika kya Yuda b’erangiridde omulimu gw’okuyigirizibwa, era okuyigiriza kwe okw’omusingi kwe “olunyiriri ku lunyiriri.”

Gwe yagamba nti, Kino kye kiwummulo mwe munaweerezanga abakooye okuwummula; era kuno kwe kuzzaamu amaanyi: naye ne batayagala kuwulira. Naye ekigambo kya Mukama ne kiba gye bali etteeka ku tteeka, etteeka ku tteeka; layini ku layini, layini ku layini; wano katono, ne wali katono; balyoke bagende, bagwe ennyuma, bamenyeke, basibibwe mu mutego, bakwatibwe. Isaaya 28:12, 13.

Mu kiseera kino, Empologoma ey’omu kika kya Yuda eri kubikkula ekitabo kya Ezeekyeri. Tutegeezebwa nti Ezeekyeri ye kabona mu mwaka ogw’amakumi asatu, oba nga “amakumi asatu” gakiikirira emyaka gye egy’obubonero nga kabona, oba omwaka ogw’amakumi asatu mu lunyiriri olw’obunnabbi olwatandika ku Okuyitako Okukulu kwa Yosiya. Obwakabona obusembayo obw’ennaku ez’oluvannyuma bwe bantu emitwalo kikumi mu obukumi buna mu enkumi nnya, era ebyafaayo eby’edda ebyennyini bikiikirira ebyafaayo eby’obubonero mu nnaku ez’oluvannyuma.

Naye mmwe mulituumibwa Bakabona ba Mukama: abantu balibayita Abaweereza ba Katonda waffe: muliryanga obugagga bw’amawanga, era mu kitiibwa kyabwe mwe mulyeenyumiriza. Isaaya 61:6.

Ezeekyeri kabonero k’abantu ba Katonda mu nnaku ez’enkomerero–ebyafaayo ebitukuvu buli bujulirwa obw’obunnabbi bye bulaga. Ebyafaayo ebyo ebitukuvu kye kisinde kya malayika owookusatu, ekyakiikirirwa naddala mu kifaananyi ky’ekisinde kya malayika owookusooka mu 1840. Ekisinde kya malayika owookusooka kyali malayika alufa mu bamalayika abasatu, ate owookusatu ye malayika omega. N’olwekyo Ezeekyeri akwataganyizibwa ne Peetero mu kiseera eky’okussibwako akabonero kw’abantu emitwalo kkumi n’ena mu enkumi nnya. Ebyafaayo eby’ekifaananyi ebya Peetero n’ebya Ezeekyeri bisangibwa mu byafaayo bya Panium era bikiikirirwa mu byo.

Akatabo Akatono

Ezekyeri atwala ekitabo ekitono, nga ne Yokaana bwe yakola mu Okubikkulirwa kkumi.

Naye ggwe, omwana w’omuntu, wulira kye nkugamba; tobeera mujeemu ng’ennyumba eyo enjeemu: yasama akamwa ko, olye kye nkuwa. Awo bwe natunula, laba, omukono ne gundeetera; era, laba, omwo mwalimu omuzingo gw’ekitabo; n’agwanjuluza mu maaso gange; era gwawandiikibwako munda n’ebweru: era omwo mwawandiikibwamu okukuba ebiwoobe, n’okukungubaga, n’obusamaaliizi. Era n’aŋŋamba nti, Omwana w’omuntu, lya ky’osanga; lya omuzingo guno, ogende oyogere n’ennyumba ya Isirayiri. Awo ne nsama akamwa kange, n’andyokya ne ndya omuzingo ogwo. N’aŋŋamba nti, Omwana w’omuntu, lya n’olubuto lwo, ojjuzewo n’enda yo omuzingo guno gwe nkuwa. Awo ne ndya; ne guba mu kamwa kange ng’omubisi gw’enjuki olw’obuwoomi. Ezeekyeri 2:8–10, 3:1–3.

Mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi, Yokaana alya akatabo, era essuula yonna ekiikirira okweyoleka kw’amaanyi ga Katonda okuva nga 11 Agusito 1840 okutuusa nga 22 Okitobba 1844.

“Malayika eyeegatta mu kulangirira kw’obubaka bwa malayika ow’okusatu alina okumuliikiriza ensi yonna n’ekitiibwa kye. Wano walagulwa omulimu ogulina obugazi obw’ensi yonna n’amaanyi agatamanyiddwa bulijjo. Omukululo gw’okuja kwa Kristo ogw’emyaka 1840–44 gwali kulabisibwa kwa kitiibwa okw’amaanyi ga Katonda; obubaka bwa malayika ow’olubereberye bwatuusibwa ku buli kifo eky’obuminsani mu nsi, era mu nsi ezimu ne wabaawo okwegomba okw’eddiini okusingayo obunene okwakeerabirwa mu nsi yonna okuva ku Nnongoosereza ey’omu kyasa eky’ekkumi n’omukaaga; naye bino birisukkirirwa ekkubo ery’amaanyi ery’okutambula wansi w’okulabula okw’enkomerero okwa malayika ow’okusatu.” The Great Controversy, 611.

Ezeekyeri akwatagana ne Yokaana mu ssuula ey’ekkumi eya Okubikkulirwa, bwe kityo Peetero, Yokaana ne Ezeekyeri bayimirira wamu mu kifo kyabwe kye baaweebwa mu kiseera eky’okuteeka akabonero ku emitwalo kikumi mu ana mu enkumi nnya.

1840 okutuuka mu 1844 kikiikirira ekiseera eky’emyaka ena ekyatandika obunnabbi bw’ebiseera obwatandika n’ekiseera eky’emyaka kikumi mu ataano ku nga 27 Julayi, 1299. Ezo “emyezi etaano” zaggwaako ne zeegatta ku bunnabbi bw’ebiseera obw’emyaka ebikumi bisatu mu kyenda mu gumu n’ennaku kkumi na ttaano obwatuuka ku nkomerero nga 11 Agusito, 1840, ekyo lwe kyatuukirira ng’okweyoleka okw’ekitiibwa okw’amaanyi ga Katonda kweyoleka okutuusa nga 22 Okitobba, 1844. Awo okukozesa ebiseera eby’obunnabbi ne kukoma.

Era n'alayira mu oyo abeera emirembe n'emirembe, eyatonda eggulu n'ebirimu, n'ensi n'ebigirimu, n'ennyanja n'ebigirimu, nti obudde tebulyeyongera kubaawo. Okubikkulirwa 10:6.

Ebiseera eby’obunnabbi byakoma nga bikyali bikozesebwa mu butuufu bw’obunnabbi nga October 22, 1844. Ezeekyeri, Peetero ne Yokaana buli omu akiikirira abawala abagezi aba Katonda mu kutambula kw’omumalayika ow’olubereberye n’ow’okubiri era ne mu kutambula kw’omumalayika ow’okusatu.

Okubikkulirwa

Essuula ekkumi n’emu ezisooka ez’Ezeekyeri ziteeka mu maaso olunyiriri lw’“okwolesebwa” nga bwe kyalagibwa mu lunyiriri olusooka olw’essuula esooka.

Awo olwatuuka mu mwaka ogw’amakumi asatu, mu mwezi ogw’okuna, ku lunaku olw’okutaano olw’omwezi, bwe nnali wakati mu basibe ku mugga Kebali, eggulu ne liggulwawo, ne ndaba okwolesebwa kwa Katonda. Ezeekyeri 1:1.

“Ebyolesebwa” eby’essuula ekkumi n’emu ezasooka byasookera ddala okuweebwa mu ssuula esooka ku mugga Kebali, oluvannyuma ne byongerwako mu kwolesebwa okw’essuula ey’okusatu ku “lusenyi,” era ne biddamu nate mu kwolesebwa okw’essuula ey’omunaana e Yerusaalemi. Ebifo ebyo ebisatu, kwe kugamba omugga Kebali, olusenyi, ne Yerusaalemi, biraga ebyolesebwa bisatu nga byonna wamu bikola okwolesebwa kumu, kwe “ebyolesebwa” eby’olunyiriri olusooka era eby’essuula ‘ekkumi n’emu’ ezasooka.

Yobere

Okutwala omwaka ogw’amakumi asatu ng’omwaka ogw’amakumi asatu mu nzirukanya ya Jubileewo eyatandika ku Mbaga y’Okuyitako ya Yosiya eyamanyika ennyo, oluvannyuma n’ekoma nga 22 Okitobba, kuyinza bulungi okuwagirwa, kubanga olunyiriri olwo lwennyini olw’ebyafaayo ebitukuvu lulagibwa bulungi, olunyiriri ku lunyiriri, nga waliwo abajulizi abasoba ku omu. Ng’ekyokulabirako, Embaga y’Okuyitako ekiikirira embaga ez’omu ttoggo, ate olunaku olw’okutangirira lukiikirira embaga ez’omu ddumbi. N’olwekyo, Ebyabaleevi essuula ey’amakumi abiri mu ssatu ekwatagana n’enzirukanya ya Jubileewo eyatandika ne Yosiya. Waliwo ennyiriri endala ezikwatagana n’ebyafaayo ebikiikirirwa kabaka Yosiya okutuuka nga 22 Okitobba, 573 nga Kristo tannazaalibwa. Okutuukirira kw’omwaka gwa Jubileewo mu byafaayo nga 22 Okitobba, 573 nga Kristo tannazaalibwa, kuwagirwa bannabyafaayo.

Okutwalira awamu, abakugu mu kubalirira ebiseera bakkiriza nti Olunaku olw’Okutangirira lwaliwo nga 22 Okitobba mu mwaka gwa 573 nga Kristo tannazaalibwa, era abakugu abo mu kubalirira ebiseera eby’omu Bayibuli bakkiriza n’omwaka gwa 622 nga Kristo tannazaalibwa ng’omwaka mwe yabeererawo Embaga Enkulu ey’Okuyitako eya Yosiya. Embaga ey’Okuyitako, eyali akabonero k’embaga z’omu ttoggo, yatandika enzirukanya ya Jjubiri ey’emyaka amakumi ana mu mwenda, eyakoma ku kabonero k’embaga z’omu ddumbi ku Lunaku olw’Okutangirira. Wiiki omusanvu ez’emyaka ezaakola emyaka amakumi ana mu mwenda ze zaali obubonero bwa Ssabbiiti y’ettaka.

“Ku buli lupapula, oba nga kya byafaayo, oba ekiragiro, oba obunnabbi, Ebyawandiikibwa eby’Endagaano Enkadde byakaayakana n’ekitiibwa ky’Omwana wa Katonda. Mu kigero kyennyini nga kyali kya kutegekebwa kwa Katonda, enkola yonna ey’Obuyudaaya yali bunnabbi obunywevu obw’Enjiri. Kristo ye oyo “bannabbi bonna gwe bategeezaako.” Ebikolwa by’Abatume 10:43. Okuva ku kisuubizo ekyaaweebwa Adamu, okuyita mu lunyiriri lwa bajjajja abakulu n’enkola y’amateeka, omusana ogw’ekitiibwa ogw’omu ggulu gwalambululanga bulungi ebigere by’Omulokozi. Abalabi baalaba Emmunyeenye y’e Besirekemu, Ssiro alijja, ng’ebigambo eby’omu maaso bwe byabayitangako mu kutambula okw’ekyama. Mu buli ssaddaaka okufa kwa Kristo kwalagibwanga. Mu buli kire ky’obubaane obwokya obutuukirivu bwe bwalinnyanga waggulu. Buli kkondeere ly’ennaku ey’Essanyu enkulu lyayogeranga erinnya lye. Mu kyama ekityisa eky’Ekifo Ekitukuvu Ennyo ekitiibwa kye mw’kyabeeranga.” The Desire of Ages, 211.

Ikumi n’omusanvu

Zeddekiya yali atwaliddwa e Babulooni Yerusaalemi bwe kyagwa, emyaka kkumi n’ena ng’omwaka gwa 573 nga Kristo tannazaalibwa tegunnatuuka. Bannabyafaayo Abayudaaya balaga nti enzirukanya ya Jjubiri okuva ku Yosiya mu mwaka gwa 622 okutuuka nga 22 Okitobba 573 ye yali enzirukanya ya Jjubiri ey’ekkumi n’omusanvu. Ekiseera ekyava ku lutalo lw’e Raphia okutuuka ku lutalo lw’e Panium kyali kya myaka kkumi na musanvu. Ptolemy ye yawangula olutalo lw’e Raphia, era n’afuga nga kabaka ow’obukiikaddyo okumala emyaka kkumi na musanvu. Okuva ku Kiragiro ky’e Milan okutuusa Constantine lwe yagabanya obwakabaka bwe mu mwaka gwa 330, waayitawo emyaka kkumi na musanvu. Mu nzirukanya ya Jjubiri ey’ekkumi n’omusanvu, Yerusaalemi kyazikirizibwa Nebukadduneeza.

Kubanga abaana ba Isiraeri balimala ennaku nnyingi nga tebalina kabaka, era nga tebalina mulangira, era nga tebalina ssaddaaka, era nga tebalina kifaananyi, era nga tebalina efodi, era nga tebalina bateraafimu: Oluvannyuma abaana ba Isiraeri balikomawo, ne banoonya Mukama Katonda waabwe, ne Dawudi kabaka waabwe; era balitya Mukama n’obulungi bwe mu nnaku ez’oluvannyuma. Koseya 3:4, 5.

Koseya ayogera ku nsonga erina akakwate obutereevu n’okutwalibwa kwa Zeddekiya mu busibe, wadde ng’era eraga entandikwa y’okutwalibwa kw’obwakabaka obw’ebukiikakkono mu busibe mu mwaka gwa 723 nga Kristo tannazaalibwa. Ensonga lwaki ekitundu ekyo eky’ekitabo kya Koseya kikwatagana n’obujulirwa bwa Ezeekyeri ekwata ku kugaana Katonda, Isirayiri bwe yakalambira ng’eyagala kabaka omuntu. Okwagala kwa Isirayiri okufugibwa kabaka omuntu, mu kifo kya kabaka ow’Obwakatonda, kulagibwa nga “amalala g’amaanyi gammwe” mu kibonerezo kya "emirundi musanvu" ekiri mu Ebyabaleevi 26.

Era oba nga temunnampulira olw’ebyo byonna, kale ndyongera okubabonereza emirundi musanvu olw’ebibi byammwe. Era ndimenyawo amalala ag’amaanyi gammwe; era ndifuula eggulu lyammwe ng’ekyuma, n’ettaka lyammwe ng’ekikomo. Eby’Abaleevi 26:18, 19.

“Amalala ag’obuyinza bwammwe” gakiikirira okwegomba kwa Isirayiri okufaanana ensi n’okuba ne kabaka waayo. Okuggyibwa kwa kabaka mu bwakabaka obw’obukiikakkono mu mwaka gwa 723 nga Kristo tannazaalibwa, n’oluvannyuma okutwalibwa mu buwambe kwa kabaka Zeddekiya ow’obwakabaka obw’obukiikaddyo mu mwaka gwa 586 nga Kristo tannazaalibwa, bikiikirira okumenyebwa kw’“amalala” ga Isirayiri ey’edda, era amalala gakulembera okugwa. Mu bunnabbi bwa Bayibuli, “obuyinza” butegeeza kabaka oba obwakabaka, era amalala ga Isirayiri mu kwefunira kabaka omuntu galaga okugaana obufuzi bwa Katonda ne Kabaka Katonda.

Mu ngeri ey’obunnabbi, amalala ag’amaanyi ga Yuda gaamenyebwa Manase bwe yatwalibwa mu buwambe e Babulooni, era okuva olwo Yuda n’eba wansi w’obuyinza bw’amawanga amalala. Zeddekiya akiikirira enkomerero ey’oluvannyuma ey’okumenyeka okw’amalala ag’amaanyi gaabwe.

Awo olwatuuka, Samwiri bwe yakaddiwa, n’afuula batabani be okuba abalamuzi ba Isirayiri. Erinnya ly’omubereberye we yali Yoweeri; n’erinnya ly’owookubiri we yali Abiya: era baali balamuzi mu Beeruseba. Naye batabani be ne batatambulira mu makubo ge, ne bakyamira okugoberera amagoba amakyamu, ne batoola enguzi, ne bakyusa obwenkanya. Awo abakadde bonna aba Isirayiri ne bakuŋŋaana awamu, ne bajja eri Samwiri e Laama, ne bamugamba nti, Laba, okaddiye, era batabani bo tebatambulira mu makubo go: kale kaakano tuteerawo kabaka atulamulenga ng’amawanga gonna. Naye ekigambo ekyo ne kinyiiza Samwiri, bwe baayogera nti, Tuwe kabaka atulamulenga. Awo Samwiri n’asaba Mukama. Mukama n’agamba Samwiri nti, Wulira eddoboozi ly’abantu mu byonna bye bakugamba: kubanga tebagaanye ggwe, naye bagaanye nze, nneme okufuga ku bo. Ng’ebikolwa byonna bwe biri bye baakola okuva ku lunaku lwe nabaggya mu Misiri okutuusa leero, bwe banvaako ne baweereza bakatonda abalala, bwe batyo bwe bakukola naawe. Kale nno wulira eddoboozi lyabwe: naye era obabuulire nnyo n’obategeeze empisa za kabaka alibafuga. 1 Samwiri 8:1–9.

Kisaanidde okwetegereza nti mu kiseera ekyo Isiraeri teyaanaaga Katonda yekka ng’Kabaka waabwe, naye era n’Omwoyo ogw’Obunnabbi, nga bwe gwali gukiikirirwa Samwiri; kubanga kigamba nti, “banvuddeko, ne baweereza bakatonda abalala, bwe batyo bwe bakukolanga naawe.”

“Sitane ali... bulijjo ayingiza eby’obulimba—okukyusa abantu okubaggya ku mazima. Obulimba bwa Sitane obusembayo ddala bwe buliba okufuula obujulirwa bwa Omwoyo wa Katonda obutaba na mugaso gwonna. ‘Awatali kwolesebwa, abantu bazikirira’ (Engero 29:18). Sitane alikola n’obukodyo bungi, mu ngeri ez’enjawulo era ng’ayita mu bikozesebwa eby’enjawulo, okutataganya obwesige bw’abantu ba Katonda abasigalawo mu bujulirwa obw’amazima.”

“Waajjakubaawo obukyayi obuliriikirizibwa ku Bujulirwa obwo, nga bwa Sitaani. Enkola za Sitaani zijja kuba za kusasamaza okukkiriza kw’amakanisa mu bwo, olw’ensonga eno: Sitaani tayinza kufuna kkubo eritegeerekeka ennyo ery’okuyingiza obulimba bwe n’okusiba emyoyo mu bulimba bwe, singa okulabula n’okunenya n’okuwabula eby’Omwoyo wa Katonda biwulirizibwa.” Selected Messages, ekitabo 1, 48.

Obubuzzi obusembayo eri obwakabaka bwa Katonda mu Isiraeri eky’edda bwali okugaana si Katonda yekka, naye era n’Omwoyo ogw’Obunnabbi. Okugaana okwo mu 1097 BC kufaananako obubuzzi obusembayo obw’Abadiventi b’Olunaku olw’Omusanvu aba Lawodikiya mu 1863. “Emirundi musanvu” egiri mu Eby’Abaleevi abiri mu mukaaga kye Kigambo kya Katonda, era Omwoyo ogw’Obunnabbi gwogera ku “mirundi musanvu” nti “tegisaana kukyusibwa.”

“Nnonye nti ekitabo ekiriko ekifaananyi kya 1843 kyali kiragiddwa omukono gwa Mukama, era nti tekyandikyusiddwa; nti ennamba zaali nga bw’Ayagala zibeere; nti omukono Gwe gwali ku kyo era ne gukweka ensobi mu zimwe ku nnamba, omuntu yenna aleme okugiraba, okutuusa omukono Gwe lwe gwaggibwawo.” Early Writings, 74.

Omwoyo gw’Obunnabbi yawagira mu lwatu “ebiseera musanvu,” era okuwagira kwe kwali kulabula obutakyusa miwendo egiri ku kipande, nga "ebiseera musanvu" bye biri mu lunyiriri olw’esimba oluli wakati ne mu nsonda eya waggulu ku ddyo. Wamu n’ekipande kya Uriah Smith eky’ekicupuli eky’omwaka 1863, okweyongera okugaana amazima ag’omusingi, okwali kulagiddwa mu kifaananyi ky’Abayisirayiri ab’edda bwe baagaana Katonda n’Omwoyo gw’Obunnabbi, kwe kwalaga obujeemu obw’omwaka 1863. Omwaka gw’obujeemu obwa 1863 gukwatagana n’olunyiriri lw’obunnabbi olulagiddwa mu kitabo kya Ezeekyeri. Mu lunyiriri olwo olw’ebyafaayo, enkomerero kwali kuzikirizibwa kwa Yerusaalemi, okwali ekifaananyi ky’etteeka lya Ssande. Ekiseera okuva mu 1863 okutuuka ku tteeka lya Ssande erinaatera okujja kyalagibwa mu kifaananyi ky’ebyafaayo okuva ku kabaka Sawulo mu mwaka 1097 nga Kristo tannazaalibwa okutuuka ku Zeddekiya mu mwaka 586 nga Kristo tannazaalibwa.

Zeddekiya yatwalibwa mu busibe e Babulooni emyaka kkumi n’ena nga Jjubiriya ya 573 BC tennatuuka. Omutendera ogw’ekkumi n’omusanvu ogwa Jjubiriya gwatandika mu 622 BC, era mu mwaka ogw’amakumi asatu Ezeekyeri alangibwa ng’omusaaserdooti mu 592 BC, oluvannyuma emyaka etaano oluvannyuma Yerusaalemi n’ezikirizibwa mu 586 BC. Yazikirizibwa ku lunaku lwe lumu olw’omwaka nga bwe yazikirizibwa omulundi ogw’okubiri mu AD 70 ne Tito. Olunyiriri olusooka olwa Ezeekyeri essuula emu luli emyaka etaano nga Yerusaalemi tennazikirizibwa era emyaka kkumi na mwenda nga okwolesebwa okw’ekaalu okw’essuula amakumi ana tekunnatuuka.

Mu mwaka ogw’amakumi abiri mu etaano ogw’obusibe bwaffe, ku ntandikwa y’omwaka, ku lunaku olw’ekkumi olw’omwezi, mu mwaka ogw’ekkumi n’ena oluvannyuma lw’ekibuga okukubibwa, ku lunaku olwo lwennyini omukono gwa Mukama gwali ku nze, ne guntwala eri eyo. Ezeekyeri 40:1.

Olw’obutagondera endagaano ya Ssabbiiti y’ettaka, Katonda yalaga nti “ebiseera musanvu” bye byandibadde ekikolimo olw’obutagondera omwaka ogw’omusanvu, nga ye Ssabbiiti y’ettaka. “Ekiseera” kiba mwaka gumu, era “omwaka” guba nnaku ebikumi bisatu mu nkaaga, era ebikumi bisatu mu nkaaga emirundi musanvu biba emyaka enkumi bbiri mu bitaano mu abiri. Abagoberezi ba Miller bayinza okuba nga tebaakozesa njogera ya “abiri mu etaano abiri,” naye ebipande byabwe ebitukuvu byombi byalaga mu nnamba emyaka enkumi bbiri mu bitaano mu abiri.

Okulangirirwa kw’ekikolimo eky’ebiseera musanvu ku bwakabaka bwa Isirayiri obw’obukiikakkono ne ku bwakabaka bwa Yuda obw’obukiikaddyo kwe kwali okutegeera kwa William Miller okwasooka, oba oyinza okugamba nti okwali ‘okw’omusingi,’ oba oyinza n’okugamba nti okwali okwa “alufa.” Mu 1863 ekkanisa y’Abadiventi ab’Olunaku olw’Omusanvu ey’e Lawodikiya yagaana okutegeera okw’omusingi okw’ebyo Miller bye yazuula—“ebizuuliddwa” ebyali omusingi gwonna ogw’ekisinde ky’abagoberezi ba Miller. Ebyawandiikibwa ebyaluŋŋamizibwa byalabula butereevu nti kino kyali kiyinza okubaawo, era kibaddewo, era kyabaawo dda nnyo.

Omusingi gw’ennyumba ya Katonda eyazimbibwa nate oluvannyuma lw’obusibe mu Babulooni gwamala mu byafaayo eby’ekiragiro ekisooka, era nga ekiragiro eky’okubiri tekinatuuka. Yeekaalu yazimbibwa ddala mu byafaayo eby’ekiragiro eky’okubiri. Mu kiragiro eky’okusatu obufuzi bw’eggwanga bwazzibwawo eri Isiraeri ey’edda ey’amazima. William Miller yali akiikirira malayika ow’olubereberye eyajja mu 1798 era n’aweebwa amaanyi nga August 11, 1840. Malayika ow’okubiri yajja oluvannyuma lw’okuteekawo emisingi, nga bwe kyakiikirirwa kaati ya 1843, eyafalibwa mu May wa 1842. Mu kusuubira okwasooka okwayonooneka mu 1844, okunyiiga kwa alufa okwa 1844, malayika ow’okubiri era n’ekiseera eky’okulindirira mu lugero lw’abawala ab’embeerera byatuuka, era obubaka bwa malayika ow’okubiri bwe bwafuna amaanyi mu lukuŋŋaana lw’ensiisira e Exeter yeekaalu n’eba emaliriziddwa. Awo oluvannyuma, mu kusuubira okunene, oba okwa omega, okwayonooneka mu 1844, Omubaka w’Endagaano n’ajja mangu eri yeekaalu Ye, nga kituukiriza emyaka enkumi bbiri mu bisatu, eyatandika ku kiragiro eky’okusatu n’eggwa ku kujja kwa malayika ow’okusatu.

Erinnya Josiah litegeeza ‘omusingi gwa Katonda.’ Ka abe kabaka Josiah oba Josiah Litch, bombi bubonero bw’emisingi, nga bwe gikiikirirwa mu byafaayo by’ekiragiro ekisooka era nga bwe gikiikirirwa embaga ez’omu ttoggo eziragibwa mu nnyiriri abiri mu bbiri ezisooka ez’essuula ey’amakumi abiri mu ssatu ey’Ebyabaleevi. Emisingi, embaga ez’omu ttoggo n’ekiragiro ekisooka byonna bubonero bw’omwaka 1840 n’okuweebwa amaanyi kwa malayika asooka. Olunaku lwa 22 Okitobba, 573 nga Kristo tannazaalibwa, nga bwe lulagibwa mu Ezeekyeri essuula ey’amakumi ana n’olunyiriri olusooka, kabonero k’olunaku lwa 22 Okitobba, 1844, n’okutandika kw’omusango gw’abafu, era kabonero k’olunaku lwa 11 Ssebutemba, 2001, ku ntandikwa y’omusango gw’abalamu. Bonna ababadde bagoberera ebiwandiiko bino bandibadde bamanyi engeri gye nkozesaamu obubonero buno.

Ezeekyeri kye kabonero munda mu byafaayo eby’obunnabbi ebiragiddwa mu byawandiiko bye. Ezeekyeri abaaliwo abasajja amakumi abiri mu bataano bwe bavuunamira enjuba ku nkomerero y’essuula ey’omunaana. Era yaliyo ne mu ssuula eziddirira, nga “okussaako akabonero okuddirirwa okuttibwa” kuleetebwa ku Yerusaalemi, Ellen White gy’akakasa okuba Ekkanisa ya Seventh-day Adventist. Mu ssuula ekkumi n’emu ezisooka, Ezeekyeri aleetebwa mu watukuvu ow’omu ggulu okuweebwa ebiragiro bye, nga bwe kyali ku baMillerite abaayitibwa okukola bwe batyo mu 1844, era nga bwe kiri nti kati ekibiina kino kiyitibwa okukola bwe kityo.

Kale Ezeekyeri abeera gye muli akabonero: nga byonna bwe yakola, nammwe bwe mutyo bwe mulikola; era kino bwe kirituuka, ne mumanya nga nze Mukama Katonda. Ezeekyeri 24:24.

Buno Bwe Birituuka

Bwe tunaatuuka ku ddaala mu nnaku ez’oluvannyuma ng’ebintu Ezeekyeri bye yalaga biri mu kuddamu mu bantu ba Katonda, awo tuba tutuuse ku kabonero ka Ezeekyeri. Bw’omanya nga Ezeekyeri akiikirira emitwalo kikumi mu enkumi nnya mu enkumi nnya, era n’okimanya ku mutindo gw’okukkiriza n’okutegeera ogulina essuubi eritukuziddwa nti buli kintu Ezeekyeri kye yalaga mu biwandiiko bye kifaananya olunyiriri olutukuvu olw’ebibaddewo mu nnaku ez’oluvannyuma ebikwata ku mitwalo kikumi mu enkumi nnya mu enkumi nnya—bw’omanya ekyo, olwo “mulimanya” nga “Mukama” ye “Katonda.”

Tujja kugenda mu maaso n’ebirowoozo bino mu kiwandiiko ekiddako.