Mu ekitabo kya Ezeekyeri mulimu ebigambo ebinaaza ku nnaku emirundi “kkumi na ssatu”; mukaaga byogera ku Yerusaalemi, mukaaga byogera ku Misiri, era ekimu ku Ttuulo. Ebigambo bino byonna biteekeddwa mu mbeera ey’obujeemu, ennamba “kkumi na ssatu” gye kiikirira. Mu mwaka ogwaddirira mukazi wa Ezeekyeri bwe yafa olw’okukwatibwa obulwadde obw’amangu, nga kino kitegeeza okutandika kw’okuzingiza okw’okusatu, Ezeekyeri yalagirwa okwogera eri Misiri, ng’alaga nti eriba nsiko okumala emyaka amakumi ana.

Era ndifuula ensi y’e Misiri okuba ekifulukwa wakati mu mawanga agafudde amatongo, era n’ebibuga byayo wakati mu bibuga ebizikiriziddwa biriba bifulukwa emyaka amakumi ana: era ndisaasaanya Abamisiri mu mawanga, ne mbasaasaanyiza mu nsi ez’enjawulo. Naye bw’ati bw’ayogera Mukama Katonda nti; Ku nkomerero y’emyaka amakumi ana ndikuŋŋaanya Abamisiri okuva mu bantu gye baasaasaanyizibwa: Era ndikomyawo obusibe bwa Misiri, era ndibazzaayo mu nsi ya Pasulo, mu nsi gye baabeeranga; era baliba eyo obwakabaka obw’amaanyi amatono. Ezeekyeri 29:12–14.

Okuzingiza kwatandika mu mwaka gwa 587 nga Kristo tannazaalibwa, Ezeekyeri bwe yalagirwa okwogera. Mu lunyiriri ‘olw’ekkumi n’omusanvu’, omwaka gwa 571 nga Kristo tannazaalibwa gulaga nti Misiri eriweebwa Babulooni olw’obuweereza obwakolebwa. Abakugu mu kubala ebiseera by’ebyafaayo eby’omu Bayibuli bateebereza nti okuva mu mwaka gwa 567 nga Kristo tannazaalibwa okutuuka mu mwaka gwa 527 nga Kristo tannazaalibwa kye kiseera eky’emyaka amakumi ana ekyogerwako mu nnyiriri ezo, era okuva ku bubaka obwasooka obw’okusalirwa omusango obwalangirirwa mu mwaka gwa 587 nga Kristo tannazaalibwa okutuuka ku byalangirirwa mu lunyiriri olw’ekkumi n’omusanvu mu mwaka gwa 571 nga Kristo tannazaalibwa nti Mukama yali awaddeyo Misiri mu mukono gwa Nebukadduneeza, tusangawo ekiseera ‘eky’emyaka kkumi na musanvu’.

Eggye lya Nabuukadduneezaali lyalwana olutalo oluwanvu era oluzibu ennyo okulumba Tuulo (okuzingiza kwatwala emyaka nga kkumi n’esatu, kumpi 586–573 BC). Abaserikale baakola nnyo nnyo (buli mutwe gwafuuka muteereevu olw’okumwa enviiri, era buli kibegabega ne kisiiwalika olw’okwetikka emigugu), naye tebaafuna mpeera nnene wadde omunyago ogwava mu Tuulo yennyini. Olw’omulimu guno ogutaabagasa, Katonda yasalawo okuwa Misiri eri Nabuukadduneezaali ng’okusasula (“empeera”) olw’omulimu eggye lye gwe lyakola okulumba Tuulo.

Era mubeerenga mu nnyumba eyo y’emu, nga mulya era nga munywa bye baba babawa: kubanga omukozi agwanira empeera ye. Temuva mu nnyumba emu okugenda mu ndala. Lukka 10:7.

N’olwekyo, Nebukadduneeza yasooka kuwamba Ttuulo, era oluvannyuma lw’okukizingiza okumala emyaka kkumi n’esatu, yaweebwa Misiri. Nga tannawamba Ttuulo, yawamba Yerusaalemi mu mwaka gwa 586 nga Kristo tannazaalibwa; oluvannyuma n’amaliriza okuzingiza Ttuulo okwamala emyaka kkumi n’esatu, ate oluvannyuma n’awamba Misiri. Yerusaalemi kyawambibwa mu mwaka gwa 586 nga Kristo tannazaalibwa, era okuzingiza Ttuulo kwatandika mu mwaka gwa 586 nga Kristo tannazaalibwa ne kugenda mu maaso okutuusa mu mwaka gwa 573 nga Kristo tannazaalibwa. Ennamba kkumi na ssatu ekwataganyizibwa n’Amawanga Amagatte aga Amerika.

Mwannyinaffe White atutegeeza nti Yerusaalemi mu kitabo kya Ezeekyeri ekiikirira ekkanisa y’Abadiventi ab’Olunaku olw’Omusanvu ey’e Lawodikiya, era Nebukadduneeza, kabaka ow’obukiika obwa kkono, akiikirira amaanyi ga bapaapa mu nnaku ez’oluvannyuma. Mu kifaananyi eky’ebyafaayo eky’essuula ey’amakumi abiri mu mwenda, abanyazi b’abantu bo ab’ennaku ez’oluvannyuma abakiikirira Rooma eya bapaapa, awangula ebifo bisatu mu ssuula eyo. Okusooka atwala Yerusaalemi, oluvannyuma Ttuulo, ate oluvannyuma Misiri.

Okusala omusango kutandikira mu nnyumba ya Katonda, era ejjembe ly’Obupolotesitanti mu Amerika lisooka okuwangulwa nga etteeka lya Ssande terinnaba kuteekebwawo. Ejjembe ly’Obupolotesitanti obwavudde mu kukkiriza mu Amerika lizingiramu ekkanisa y’Abadiventi ey’Olunaku olw’Omusanvu ey’e Lawodikiya, ekiikirira abantu ab’endagaano “abaasooka” abayitibwako nga Isiraeri ey’edda bwe yayitibwako mu mwaka gwa 34 era ng’Abapolotesitanti bwe baayitibwako mu 1844. Okuyitibwako kw’abantu ba Katonda abo ab’endagaano abaasooka mu 34 ne mu 1844 kulagibwa mu byafaayo eby’obunnabbi ebiri mu bunnabbi obw’emyaka enkumi bbiri n’ebikumi bisatu obuli mu Danyeri 8:14. Okusala omusango kutandikira ku nnyumba ya Katonda, era ejjembe ly’Obupolotesitanti lisalirwa omusango ng’ejjembe ly’obufuzi bwa repubulika terinnaba kugusalirwa.

Kubanga obudde butuuse ng’omusango gutandikira ku nnyumba ya Katonda; era bwe gusoose okutandikira ku ffe, enkomerero ya abo abatagondera njiri ya Katonda eriba etya? 1 Peetero 4:17.

Okuwumbula okw’olubereberye okw’omusango gwa Misiri kuli mu lunyiriri olusooka olw’essuula ey’amakumi abiri mu mwenda, era olunaku olw’enkomerero olunnyonnyoddwa mu nkolagana ne Misiri olwogerwako Ezeekyeri luli mu lunyiriri “kkumi na musanvu” olw’essuula eyo yennyini. Essuula eno eraga nti Rooma ow’omulembe guno asooka okuwangula ejjembe ly’Obupolotesitante, ne ddala oluvannyuma Ttuulo, ekifaananyi ekikiikirira ejjembe ly’Obulipabulikaani, eriwangulwa mu mateeka ga Ssande agali kumpi okujja. Ttuulo (Amerika) bwe giwangulwa Nebukadduneeza mu mateeka ga Ssande, ne Misiri nayo eweebwa mu mikono gye. Mu kiseera ekyo ekiwundu ekitta eky’obwa paapa kiwona. Si kyokka nti mu kiseera ekyo ekiwundu ekitta eky’obwa paapa kiwona, naye era Ezeekyeri atutegeeza nti kino kibaawo mu kiseera eky’enkuba ey’oluvannyuma.

Ku lunaku olwo ndyolesa ejjembe ery’ennyumba ya Isirayiri okumera, era ndikuwadde okuyasama kw’akamwa wakati mu bo; era balimanya nga nze Mukama. Ezeekyeri 29:21.

Yakobo ne Isiraeri

Isaaya alaga nti Isiraeri emera amatabi, emulisa era ejjuza ensi yonna ebibala. Enkuba y’eretera emitendera esatu egy’okumera amatabi, okumula n’okubala ebibala, era okusinziira ku Isaaya, enkuba ey’oluvannyuma etuuka “empewo ey’amaanyi” bwe ebeera eteredde. Era era alaga nti mu kiseera ky’okumera amatabi, okumula n’okubala ebibala, ebibi bya Yakobo birina okuggibwako; era ekigambo ky’Olwebbulaniya ekyavvuunulwa nga “okuggibwako” kitegeeza okutangirirwa.

Mu kigero, bwe kikula, oliggwerananga nakyo: aziyiza embuyaga ye ey’amaanyi ku lunaku olw’embuyaga ey’ebuvanjuba. Kale nno olw’ekyo obutali butuukirivu bwa Yakobo bulitukuzibwa; era bino bye bibala byonna eby’okuggibwawo kw’ekibi kye; bw’alifuula amayinja gonna ag’ekyoto okubeera ng’amayinja ga kaaka agamenyeddwaamenyeddwa, ensiko n’ebifaananyi tebiriyimirira. Isaaya 27:8, 9.

Empewo ennya (omuyaga gwe omukambwe) ez'okulwanagana bwe ziziyizibwa, okuteekebwako akabonero kw'abo emitwalo kkumi n'ena mu enkumi nnya kutandika, era abagezi n'ababi ab'omu nzikiriza y'Abadiventi ku nkomerero baawulibwa, era bino byonna bituukirizibwa mu “lunaku lw'empewo ez'ebuvanjuba.” Ekiseera ky'okuteekebwako akabonero kyatandika n'okumansirwako ku 9/11 era kikoma n'okufukibwa mu bujjuvu mu kiseera ky'etteeka lya Ssande, ensi lwe ejjuzibwa ebibala. Ekiseera ky'okuteekebwako akabonero kiseera kya kulongoosebwa n'okusengejjebwa ebigenda byeyongera, nga bwe kikwatagana ne Malaki essuula ey'okusatu. Naye mu kiseera eky'emyaka ekkumi n'omusanvu ekikiikirirwa ennaku ez'entandikwa n'ez'enkomerero mu Ezeekyeri essuula ey'abiri mu mwenda, okuwangulwa kw'obwakabaka obw'omukaaga obw'omu bunnabbi bwa Bayibuli kubaawo nga bwe kukiikirirwa Yerusaalemi, akabonero k'ejjembe ly'Obupolotesitanti—ekkanisa—ne Ttuulo, akabonero k'ejjembe ly'enkola y'obwalipabulika—obuyinza bw'eggwanga. Okuzingiza Ttuulo okw'emyaka ekkumi n'esatu nga kwakaggwa, okuwangulwa kw'obwakabaka obw'omusanvu obw'abakabaka ekkumi obukiikirirwa Misiri kubaawo. Okuwangulwa okwo okusatu okwa Yerusaalemi, Ttuulo ne Misiri kubaawo “ejjembe ly'ennyumba ya Isiraeri” bwe limeruka ne liweebwa okwasamya akamwa.

Obutasobola kwogera obwa bakabona bombi, Ezeekyeri ne Zekkaliya, bukoma mu kiseera ky’etteeka lya Ssande, Amerika ey’Amasaza Amagatte n’endogoyi ya Balamu zombi lwe zoogera. Mukama awa ennyumba ya Isirayiri “okuggulibwa kw’akamwa” mu kiseera ky’etteeka lya Ssande. Ebibi bya Yakobo biba bimaze okuggyibwawo mu kiseera ekyo, era erinnya lye ne likyusibwa n’ayitibwa ennyumba ya Isirayiri. Obubaka bwe balangirira bukiikirirwa omujulirwa owokusatu ow’obutasobola kwogera obw’obunnabbi, akiikirirwa Danyeri, mu kiseera ekyo aweebwa obubaka obuli mu Danyeri essuula ey’ekkumi n’emu, era nga obubaka obwo kwe kwolesebwa kwa Kaabakuuku olwo ‘okwogera era okutalimba.’ Ezeekyeri, Zekkaliya ne Danyeri bakwatagana n’okulangirirwa kw’omulanga ogw’amaanyi ogwa malayika owokusatu, era bwe kityo ne Yeremiya mu ssuula ey’ekkumi n’ettaano, mw’asuubizibwa okuba akamwa ka Katonda singa addamu okusituka okuva mu kuggwaamu amaanyi okwasooka.

Lwaki obulumi bwange bwa lubeerera, n’ekiwundu kyange ne kitawonyezebwa, ekigaana okuwonyezebwa? Onooba gye ndi ddala ng’omulimba, era ng’amazzi agakoma? Kyenvudde nno Mukama bw’ayogera bw’ati nti, Bw’onookomawo, kale ndikukomyawo nate, era onooyimirira mu maaso gange: era bw’onoolonda ekintu eky’omuwendo okuva mu kitaliimu mugaso, onoobeeranga ng’akamwa kange: bo bakomenga gy’oli; naye ggwe tokomegangako gye bali. Yeremiya 15:18, 19.

Yesu alaga enkomerero ng’akozesa entandikwa, era ku 9/11 okumansira kwaleta ensibuka z’ensulo, n’ekimera kya Yakobo ne kitandika okukula; era ku nkomerero, obutali butuukirivu bwa Yakobo bwe bunaalongosebwa, ennyumba ya Isiraeri eriyogera. Okusibuka okwatuukirira ku 9/11 olw’enkuba kulaga okusibuka okunaabeerawo ku nkomerero y’ekiseera eky’okuteeka akabonero, “ejjembe” ery’ennyumba ya Isiraeri lwe liribuka, mu kifo kyennyini amajjembe g’Obupolotesitante obwakyama n’Obwa Republicanism we galiwangulirwa Nebukadduneeza.

Awo ejjembe ery’obulimba ery’Obupolotesitanti lyolekebwa nga lyawukana ku jjembe ery’amazima ery’Obupolotesitanti, eryakiikirirwa omuggo gwa Alooni ogwatojjera, okwawukana ku miggo emirala egy’ebika bya Isiraeri. Ennaku ebbiri ez’omwezi eziri mu ssuula ey’amakumi abiri mu omwenda ey’ekitabo kya Ezeekyeri ziraga ebyafaayo by’okuwanika ebendera y’abo emitwalo kkumi n’ena mu enkumi nnya mu kiseera ky’etteeka lya Ssande erinaatera okujja.

Enkola y’okutojjera, okumulisa n’okujjuza ensi ebibala yatandika enkuba ey’oluvannyuma bwe yamansirwa ku 9/11, nga n’ekiseera kya Pentekoote bwe kyatandika Kristo bwe yafuuyira abayigirizwa Be amatondo matono, ekyatuusa ku Pentekoote, okufukibwa mu bujjuvu bwe kwaliwo. Okutojjera okw’oku 9/11 ku ntandikwa y’okulongoosebwa kwa Yakobo (oyo atwala ekifo ky’omulala mu bukuusa), nga kye kiseera eky’okussibwako akabonero, kwali kifaananyi kya bunnabbi eky’okutojjera kw’ennyumba ya Isiraeri (omuwanguzi) mu kiseera ky’etteeka lya Ssande. Okutojjera ku nkomerero kulaga enjawulo wakati w’abantu ab’endagaano abaasooka n’abantu emitwalo kkumi n’ena mu enkumi nnya, ng’okufukibwa kw’omuliro ku lusozi Kalumeeri bwe kwayawula nnabbi Eriya ku bannabbi ba Baali. Enjawulo eno eragibwa ekibiina ky’abantu abakwatibwa ensonyi mu ngeri ey’obunnabbi olw’obubaka obw’ekicupuli obw’emirembe n’obutebenkevu, ate abantu ab’ekibiina ekirala basanyufu mu ngeri ey’obunnabbi, era tebalikwatibwa nsonyi emirembe gyonna.

Ennaku Mukaaga ez’e Misiri

Ezeekyeri amenya ennaku z’omwezi endala nnya ezikwata ku Misiri, era ennaku bbiri ku ezo zaali mu mwaka ogw’ekkumi n’ogumu ogw’obuwambe, ate endala bbiri zaali mu mwaka ogw’ekkumi n’ebiri.

Okuzingizibwa okw’Omwaka ogw’Ekkumi n’Ogumu

Awo olwatuuka mu mwaka ogw’ekkumi n’ogumu, mu mwezi ogusooka, ku lunaku olw’omusanvu olw’omwezi, ekigambo kya Mukama ne kinzijira nga kigamba nti, Omwana w’omuntu, mmenye omukono gwa Falaawo kabaka w’e Misiri; era, laba, teguliba gusibiddwa okusobola okuwonyezebwa, okuteekebwako eky’okugusiba, okugufuula ogw’amaanyi okukwata ekitala. Ezeekyeri 30:20, 21.

Awo olwatuuka mu mwaka ogw’ekkumi n’ogumu, mu mwezi ogw’okusatu, ku lunaku olw’olubereberye olw’omwezi, ekigambo kya Mukama ne kinjijira, nga kyogera nti, Omwana w’omuntu, gamba Falaawo kabaka w’e Misiri n’ekibiina kye; Ggwe ofaanana ani mu bukulu bwo? Ezeekyeri 31:1, 2.

Mu mwaka ogw’ekkumi n’ogumu ogw’obuwambe, mu ssuula ey’amakumi asatu, Misiri emenyebwa, n’emikono gya Falaawo ne gimenyebwa, ate emikono gya Babulooni ne ginywezebwa. Mu mwaka ogw’ekkumi n’ogumu, mu ssuula ey’amakumi asatu mu emu, okugwa kwa Misiri n’engeri gye kukosaamu ensi biragibwa.

Umwaka ogw’Ekkumi n’Ebiri n’Okugwa kwa Yerusaalemi

Ennaku zombi ez’omwaka ogw’ekkumi n’ebiri ziri mu Ezeekyeri amakumi asatu mu bbiri.

Awo olwatuuka mu mwaka ogw’ekkumi n’ebiri, mu mwezi ogw’ekkumi n’ebiri, ku lunaku olw’olubereberye olw’omwezi, ekigambo kya Mukama ne kinzijira nga kyogera nti, Omwana w’omuntu, kuyimba okukungubaga ku lwa Falaawo kabaka w’e Misiri, omugambe nti, Oli ng’empologoma ento ey’amawanga, era oli ng’ekiwuka eky’omu nnyanja: n’ofuluma n’emigga gyo, n’otabangula amazzi n’ebigere byo, n’oyonoona emigga gyabwe. Bw’ati bw’ayogera Mukama Katonda nti; Kale ndyaliirira awo ekitimba kyange ku ggwe wamu n’ekibiina ky’abantu abangi; era balikuwanika mu kitimba kyange. Ezekyeri 32:1–3.

Awo olwatuuka nate mu mwaka ogw’ekkumi n’ebiri, ku lunaku olw’ekkumi n’olutaano olw’omwezi, ekigambo kya Mukama ne kinjijira, nga kigamba nti, Omwana w’omuntu, kaabira ekibiina ekinene eky’e Misiri, obisuule wansi, ye ne bawala b’amawanga ag’ettutumu, mu bitundu eby’ensi ebya wansi, awamu n’abo abakka mu bunnya. Ezekyeri 32:17, 18.

Falaawo n’Ekibiina kye Ekigazi

Mu kwolesebwa okw’essuula ey’amakumi asatu mu emu ku Misiri, ennyiriri ezisembayo zigamba nti:

Acano amawanga okutengeeta olw’eddoboozi ly’okugwa kwe, bwe namusuula emagombe wamu n’abo abakka mu bunnya; era emiti gyonna egy’Edeni, abalondemu era abasukkulumu aba Lebanooni, bonna abanywako amazzi, balisanyusibwa mu bitundu eby’ensi eby’omu nsi. Nabo bakka emagombe wamu naye eri abo abattibwa n’ekitala; era n’abo abaali omukono gwe, abaabeeranga wansi w’ekisiikirize kye wakati mu mawanga. Ani gw’ofaanana bw’otyo mu kitiibwa ne mu bukulu mu miti egy’Edeni? naye olissibwa wansi wamu n’emiti egy’Edeni okugenda mu bitundu eby’ensi eby’omu nsi: oligalamira wakati mu batali bakomole wamu n’abo abattibwa n’ekitala. Ono ye Falaawo n’ekibiina kye kyonna, bw’ayogera Mukama Katonda. Ezeekyeri 31:16–18.

Mu kirangiriro ekikwata ku Misiri ekiri mu ssuula ey’amakumi asatu mu bbiri, ennyiriri ezisembayo ziddamu ebyogerwa mu ssuula ey’amakumi asatu mu emu ne zongera okubigaziya, era zirimu n’ekigambo eky’okukomekkereza ekifaanagana n’eky’omu ssuula eyo.

Kubanga nateeredde entiisa yange mu nsi ey’abalamu; era aligalamizibwa wakati mu abatali bakomole wamu n’abo abattiddwa n’ekitala, ye Falaawo n’ekibiina kye kyonna, bw’ayogera Mukama Katonda. Ezeekyeri 32:32.

Emyaka kkumi n’omusanvu egy’Esuula Ey’amakumi Abiri mu Mwenda

Ennaku eziri mu kiseera eky’emyaka kkumi n’omusanvu ekikiikiriddwa mu ssuula ey’amakumi abiri mu mwenda ziraga Nebukadduneeza nga awangula Misiri, n’ekiseera eky’emyaka amakumi ana eky’okuzikirira kwa Misiri. Omuwendo amakumi ana gukiikirira ddungu, nga gulaga mu kifaananyi emyaka olukumi ensi gy’eribeera nga njereere.

Neerengera ensi, era, laba, yali nga terina ngeri, era nga njereere; n’eggulu, era nga tekyalina musana. Neerengera ensozi, era, laba, zaakankana, n’obusozi bwonna nebusagaasagana mangu. Neerengera, era, laba, nga tewali muntu n’omu, n’ebinyonyi byonna eby’omu bbanga byali bidduse. Neerengera, era, laba, ekifo ekyabala ebibala kyali ddungu, n’ebibuga byakyo byonna byali bisuuliddwawo mu maaso ga Mukama, era olw’obusungu bwe obungi ennyo. Kubanga bw’ati Mukama bw’ayogedde nti, Ensi yonna eriba matongo; naye siikirizikiriza ddala. Yeremiya 4:23–27.

Ku nkomerero y’emyaka amakumi ana Misiri gy’emala ng’efuuse amatongo, egyogerwako mu Ezeekyeri amakumi abiri mu mwenda, okuzuukira kw’ababi okusembayo n’okuzikirizibwa kwabwe okw’enkomerero biragibwa.

Okutiisa, n’ekinnya, n’omutego biri ku ggwe, ggwe omutuuze w’ensi. Awo olulituuka, nti oyo adduka okuva mu ddoboozi ly’okutiisa aligwa mu kinnya; era oyo alinnya ng’ava mu makkati g’ekinnya alikwatibwa mu mutego: kubanga ebituli eby’omu ggulu bugguddwa, era n’emisingi gy’ensi gikankana. Ensi emenyeddwa nnyo ddala, ensi esaanuuse ddala, ensi ekankanyizibwa nnyo nnyo. Ensi eriteebwa eruuyi n’eruuyi ng’omutamiivu, era erisikulwawo ng’akasiisira; n’ekyono kyayo kirigizitoowerera; era erigwa, so teriddamu kuyimuka nate. Awo olulituuka ku lunaku luli, Mukama alibonereza eggye ly’ab’awaggulu abali waggulu, ne bakabaka b’ensi abali ku nsi. Era balikuŋŋaanyizibwa wamu, ng’abasibe bwe bakuŋŋaanyizibwa mu kinnya, era baliggaliirwa mu kkomera, era oluvannyuma lw’ennaku nnyingi balirambibwako. Isaaya 24:17–22.

Obubaka bwa Ezeekyeri obugattibwa awamu okuyita mu nnaku mukaaga ez’omwezi ezikwatagana ne Misiri bulaga okuzikirizibwa okw’enkomerero okw’obuyinza bw’ogusota obw’oku nsi, okutandika ku tteeka lya Ssande erinaatera okujja ne kweyongera okutuukira ddala ku kuzikirizibwa okw’enkomerero okw’Abamisiri ababi ku nkomerero y’emyaka olukumi.

Mu bujulizi obw’obunnabbi ensolo ne nnabbi ow’obulimba batuuka ku nkomerero yaabwe mu nnyanja ey’omuliro, ekiikirira Okujja kwa Kristo okw’Okubiri, naye okuzikirizibwa kw’amaanyi g’ogusota mu nnyanja ey’omuliro kuba ku nkomerero y’ekikumi ky’emyaka.

N’ensolo yakwatibwa, era awamu nayo ne nnabbi ow’obulimba eyakolanga ebyamagero mu maaso gaayo, bye yalimbalimbisanga abo abaali baweereddwa akabonero k’ensolo n’abo abaasinzanga ekifaananyi kyayo. Bombi ne basuulibwa nga bakyali balamu mu nnyanja ey’omuliro ogwaka n’ekibiriiti. Era abasigalawo ne battibwa n’ekitala ky’Oyo eyali atudde ku mbalaasi, ekitala ekyo ekyava mu kamwa ke; era ennyonyi zonna ne zikkuta ennyama yaabwe. Okubikkulirwa 19:20, 21.

Ensolo n’omulanzi ow’obulimba buggweerako mu bunnabbi ku kujja kwa Kristo okw’okubiri, naye ogusota atuukibwako enkomerero ye emyaka lukumi oluvannyuma ku kujja kwa Kristo okw’okusatu.

Awo ne ndaba malayika ng’ava mu ggulu, ng’alina ekisumuluzo eky’obunnya obutaliiko kkomo n’olujegere olunene mu mukono gwe. N’akwata ogusota, omusota ogw’edda, ye Sitaani era Omulyolyomi, n’amusiba emyaka lukumi, n’amusuula mu bunnya obutaliiko kkomo, n’amuggaliramu, n’ateeka akabonero ku ye, aleme okukyamya amawanga nate okutuusa emyaka lukumi lwe girituukirira; era oluvannyuma lw’ebyo kimugwanira okusumululwa ekiseera kitono. Okubikkulirwa 20:1–3.

Omwaka ogw’Ekkumi n’Ogumu n’ogw’Ekkumi n’Ebiri

Ekiseera eky’emyaka ‘ekkumi na musanvu’ ekiragiddwa mu nnaku ebbiri ez’omwezi eziri mu ssuula ey’amakumi abiri mu mwenda eya Ezeekyeri kyatandika mu mwaka ogw’ekkumi ogw’obusibe ne kikoma mu mwaka ogw’amakumi abiri mu musanvu. Obubaka obuli mu ssuula ey’amakumi asatu n’ey’amakumi asatu mu emu bwaweebwa mu mwaka ogw’ekkumi n’ogumu, era ennaku ebbiri ez’omwezi eziragiddwa mu ssuula ey’amakumi asatu mu bbiri zaaweebwa mu mwaka ogw’ekkumi n’ebiri ogw’obusibe. Ekiseera eky’emyaka ekkumi na musanvu ekyatandika mu mwaka ogw’ekkumi, kumpi ku ntandikwa y’okuzingizibwa kwa Yerusaalemi, kyaddirirwa obubaka obubiri obukwata ku Misiri obw’omwaka ogw’ekkumi n’ogumu obuli mu ssuula ey’amakumi asatu n’ey’amakumi asatu mu emu. Nga bugattiddwa wamu, obubaka obubiri obw’omwaka ogw’ekkumi n’ogumu bukiikirira obubaka obusooka amangu ddala etteeka lya Ssande. Obubaka obulala obubiri obukwata ku Misiri obw’omwaka ogw’ekkumi n’ebiri bwabaawo mu kiseera eky’okuzikirizibwa kwa Yerusaalemi mu mwaka gwa 586 nga Kristo tannazaalibwa, oba nga waakayitawo ekiseera kitono oluvannyuma lwakwo.

Obubaka obw’okujja kwa Kristo bulangirirwa ng’ekitundu ky’obubaka obw’Okukoowoola okw’omu Ttumbi, obufuuka obubaka obw’okukoowoola n’eddoboozi ery’omwanguka mu kiseera ky’etteeka lya Ssande. Obubaka bubiri obwa Misiri bulangirirwa ng’etteeka lya Ssande terinnabaawo, ate obubaka bubiri obwa Misiri bulangirirwa mu kiseera ky’etteeka lya Ssande oba amangu ddala oluvannyuma lwalyo. Okulangirirwa mu bubiri bubiri kw’obubaka obuweebwa mu mwaka gwe gumu, mu kiseera eky’okuzingiza okutuuka ku ntikko yaakwo mu kuzikirizibwa kwa Yerusaalemi, awamu n’obubaka obulala obubiri obw’omu kiseera ky’etteeka lya Ssande, kukiikirira obubaka bwa malayika owookubiri, nga bulijjo bujja mu bubiri bubiri.

Obubaka obw’okubiri bulijjo bugobererwa obw’okusatu.

“Olw’ekalaamu n’eddoboozi tugwanidde okuwaana okulangirira okwo, nga tulaga ensengeka yaakwo, n’okukozesebwa kw’obunnabbi obututwala ku bubaka bwa malayika ow’okusatu. Tewayinza kubaawo wa kusatu awatali ow’olubereberye n’ow’okubiri. Obubaka buno tugwanidde okubuwa ensi mu bitabo eby’empapula, mu njigiriza, nga tulaga mu lunyiriri olw’ebyafaayo by’obunnabbi ebintu ebyabaddewo n’ebintu ebiribaawo.” Selected Messages, book 2, 104, 105.

Obubaka obwokusatu bwe butuuka, oluggi lw’ekiseera eky’ekisa luggaddwa. Ekiseera eky’ekisa eri Amerika ey’Amassaza Amagatte kiggwaako etteeka lya Ssande bwe liyisibwa, era ekiseera eky’ekisa eri ensi kiggwaako Mikayiri bw’ayimirira. Enzigi zombi eziggaddwa zikiikirira obubaka obwokusatu obusookebwako bulijjo obubaka obwokubiri obuba bulijjo obubaka obw’ebitundu bibiri.

Okuweebwa amaanyi kwa malayika owookubiri kutuukirizibwa obubaka bw’Okukaaba okw’Ettumbi bwe bumwegattako. Obubaka obubiri obulangirirwa ku lulyo lw’abantu, nga bwe bukiikirirwa ebigambo Ezeekyeri bye yalangirira ku Misiri mu ssuula ey’amakumi asatu n’ey’amakumi asatu n’emu, bulaga ekiseera obubaka bw’Okukaaba okw’Ettumbi we bwegattira ku malayika owookubiri, era obubaka obubiri obw’omu ssuula ey’amakumi asatu n’ebbiri bulaga okuweebwa amaanyi kwa malayika owookusatu mu kukaaba okw’eddoboozi ery’omwanguka.

Nnamuziga za Ezeekyeri ezikiikirira enkolagana enzibu ey’ebintu ebibaawo mu bantu ziraga okulabula okusembayo eri olulyo lw’abantu, nga kwe kulabula kwa malayika owokusatu, era malayika owokusatu akolebwa okulabula kwa malayika ow’olubereberye n’okwa malayika owokubiri. Okuleekaana okw’omu Ttumbi okubaawo ng’etteeka lya Ssande terinnabaawo n’okuleekaana okw’amaanyi okubaawo oluvannyuma lw’etteeka lya Ssande bikiikirirwa ennaku ennya ez’omwezi eza Ezeekyeri eziri mu myaka ‘ekkumi na musanvu’ egiri wakati w’ennaku ez’omwezi eza alufa ne omega ez’essuula ey’amakumi abiri mu mwenda, ezikwatagana n’ebyafaayo ebikwekeddwa ebya Danyeri essuula ey’ekkumi n’emu olunyiriri olw’amakumi ana, nga bwe bikiikirirwa mu nnyiriri okuva ku lw’ekkumi n’olumu okutuuka ku lw’ekkumi n’omukaaga ez’essuula eyo yennyini.

Mu Danyeri essuula ey’ekkumi, Danyeri, nga bwe kyali ne Ezeekyeri, afuulibwa kasiru. Obusiru bwa Danyeri bujja wakati mu kukomako kusatu; okukomako okusooka n’okw’okusatu kwava eri malayika Gabulyeri, era okukomako okw’omu makkati kwali kukomako kwa Kristo. Danyeri, nga bwe kyali ne Peetero wakati wa Kayisaliya-Firipo n’omusaalaba, ali mu makkati. Mu makkati Peetero yalaba Kristo eyagulumizibwa, nga Danyeri bwe yamulaba mu ssuula ey’ekkumi. Omu makkati wa bamalayika basatu bwe bubaka obw’okubiri, nga bugatta obubaka bubiri.

Olunaku olw’Okutaano olw’Omwezi ogw’Okuna ne 1844

Mu ssuula esooka eya Ezeekyeri, mu lunyiriri olusooka n’olwokubiri, Ezeekyeri ali ku lunaku olwokutaano olw’omwezi ogwokuna, olukwatagana n’ekiseera eky’omu makkati g’ekisinde eky’omwezi ogw’omusanvu mu mwaka 1844. Ezeekyeri ali wakati w’olunaku lwa 19 Apuli n’olwa 22 Okitobba 1844, nga bwe kyali ne ku Samuel Snow, omubaka w’Okuleekaana kw’Omu Ttumbi mu 1844, bwe yasooka okwanjula mu Boston endowooza ye entangaavu ku bubaka obwo, nga wayise ennaku 93 okuva nga 19 Apuli, era nga wasigadde ennaku 93 oluggi luggalwewo nga 22 Okitobba 1844. Samuel Snow yali mu Boston nga 21 Jjulaayi 1844, wakati mu kisinde eky’omwezi ogw’omusanvu, nga tamanyi nti mu ngeri ey’obunnabbi yali ayimiridde wamu ne Peetero ku Lusozi olw’Okufuusibwa, ne Ezeekyeri mu mwaka ogw’amakumi asatu ogw’enzirukanya ya Jjubiri ey’ekkumi n’omusanvu, era n’okukwatibwako kwa Danyeri omulundi ogwokubiri mu kwolesebwa okw’endabirwamu okw’omu ssuula ey’ekkumi.

Ttuulo

Nga tetunnadda ku nnaku z’eŋŋombo mukaaga eza Yerusaalemi mu Ezeekyeri, tusaanidde okusooka okuzuula olunaku olumu olwalanjibwa okulwanyisa Ttuulo.

Awo olwatuuka mu mwaka ogw’ekkumi n’ogumu, ku lunaku olusooka olw’omwezi, ekigambo kya Mukama ne kinzijira nga kyogera nti, Omwana w’omuntu, kubanga Ttuulo ayogedde ku Yerusaalemi nti, Aha, amenyese, oyo eyali enzigi z’amawanga: ankyukidde; ndijjuzibwa, kaakano nga afuuse matongo: Kale bw’ati bw’ayogera Mukama Katonda nti; Laba, ndi mulabe wo, ggwe Ttuulo, era ndireeta amawanga mangi okukulumba, ng’ennyanja bw’ereeta amayengo gaayo. Era balizikiriza bbugwe za Ttuulo, ne bamenyaamenya ebigo bye: era ndimulambula enfuufu ye okuva ku ye, ne mmufuula ng’entikko y’olwazi. Kiriba kifo eky’okuyanikaako obutimba wakati mu nnyanja: kubanga njogedde, bw’ayogera Mukama Katonda: era kirifuuka omunyago eri amawanga. Ne bawala be abali mu nnimiro balittibwa n’ekitala; era balimanya nga nze Mukama. Kubanga bw’ati bw’ayogera Mukama Katonda nti; Laba, ndireeta ku Ttuulo Nebukadduneeza kabaka w’e Babulooni, kabaka wa bakabaka, ng’ava mu bukiika obwa kkono, n’embalaasi, n’amagaali, n’abeebagala embalaasi, n’ebibiina by’eggye, n’abantu bangi.

Alitta n'ekitala bawala bo abawala bo abali mu nnimiro; era alikukolako olukomera, era alikusuulira ekifunvu, era aliyimusa engabo ku ggwe. Era aliteeka eby'okulwanyisa ku bbugwe bwo, era n'embazzi ze alimenyaamenya eminara gyo. Olw'obungi bw'embalaasi ze enfuufu yaazo erikubikka; bbugwe bwo bulikankana olw'eddoboozi ly'abeebagala embalaasi n'amapiira n'amagaali, bw'alituuka okuyingira mu miryango gyo, ng'abantu bwe bayingira mu kibuga ekimenyeddwamu ekituli. N'ebinuulo by'embalaasi ze alirinnyirira enguudo zo zonna: alitta abantu bo n'ekitala, era ebigo byo eby'amaanyi birigwa wansi. Era balinyaga obugagga bwo, ne banyaga eby'obusuubuzi bwo: era balimenya bbugwe bwo, ne bazikiriza ennyumba zo ennungi: era balisuula amayinja go n'emiti gyo n'enfuufu yo wakati mu mazzi. Era ndireetera eddoboozi ly'ennyimba zo okuggwaawo; n'eddoboozi ly'ennanga zo teririddayo kuwulirwa nate. Era ndikufuula ng'akatikko k'olwazi: oliba kifo kya kwanikaako butimba; tolibizibwawo nate: kubanga nze Mukama nkyogedde, bw'ayogera Mukama Katonda.

Bw'ati bw'ayogera Mukama Katonda eri Ttuulo nti, Ebizinga tebirikankana olw'okuwulira okugwa kwo, abalumizibwa bwe banaakaba, n'okuttibwa bwe kulikolebwa wakati mu ggwe? Awo abakungu bonna ab'ennyanja balikka ku ntebe zaabwe, ne baleka ebyambalo byabwe, ne baggyaako ebyambalo byabwe ebirukiddwa obulungi: baneebambaza okukankana; banaatuula wansi ku ttaka, ne bakankana buli kaseera, ne beewuunya ku lulwo. Era banaakukungubagiriza, ne bakugamba nti, Ozzikiridde otya ggwe eyatuulibwamu abantu ab'ennyanja, ekibuga ekimanyiddwa ennyo, ekyali eky'amaanyi mu nnyanja, kye n'abatuuze baakyo, abaaleetanga entiisa yaabwe ku bonna abakibeeramu! Kaakano ebizinga birikankana ku lunaku olw'okugwa kwo; weewaawo, ebizinga ebiri mu nnyanja biryeraliikirira olw'okuvaawo kwo. Kubanga bw'ati bw'ayogera Mukama Katonda nti, Bwe ndikufuula ekibuga ekizise, ng'ebibuga ebitaliimu batuuze; bwe ndireeta obuziba ku ggwe, n'amazzi amangi ne gakubikka; Bwe ndikussa wansi wamu n'abo abakka mu bunnya, wamu n'abantu ab'edda, era ne nkuteeka mu bitundu eby'ensi eby'omu wansi, mu bifo eby'edda ebyazika, wamu n'abo abakka mu bunnya, oleme okubeerwamu; era nditeeka ekitiibwa mu nsi ey'abalamu; ndikufuula eky'entiisa, naawe tolibaawo nate: newaakubadde nga onoonyezebwa, toliddamu kulabibwa nate emirembe gyonna, bw'ayogera Mukama Katonda. Ezekyeri 26:1–21.

Obubaka bwa Ttuulo bwalanjibwa mu mwaka Yerusaalemi lwe yazikirizibwa, era bukiikirira okugwa kw’obwakabaka obw’omukaaga obw’obunnabbi bwa Bayibuli mu kiseera ky’etteeka lya Ssabbiiti ery’oku Ssande erigenda okujja mangu. Mu tteeka lya Ssande, Amerika (Ttuulo) esanyuka mu ngeri ey’obunnabbi kubanga esuulidde ddala Yerusaalemi, Sister White gw’akkiriza nti ye kkanisa ya B’adiventi b’olunaku olw’omusanvu ey’e Laodikiya, Ezeekyeri gy’ayita “enzigi z’abantu.” Ttuulo eraga nti Yerusaalemi “kyali” enzigi z’abantu mu ngeri y’ebiseera ebyayita. “Omulyango” mu ngeri ey’obunnabbi ye kkanisa.

Awo n’atya, n’ayogera nti, Ekifo kino kya ntiisa nnyo! Kino si kirala wabula nnyumba ya Katonda, era luno lwe luggi olw’eggulu. Awo Yakobo n’agolokoka enkya nnyo, n’atwala ejjinja lye yali atadde wansi w’omutwe gwe, n’aliteeka okuyimirira ng’empagi, n’afuka amafuta ku mutwe gwalyo. N’atuuma erinnya ly’ekifo ekyo Beseri: naye erinnya ly’ekibuga ekyo oluberyeberye lyali Luzi. Olubereberye 28:17–19.

Ekigambo “Beseri” kitegeeza ennyumba ya Katonda, era Ttuulo asanyuka olw’okuba awalirizza ekkanisa y’Abadiventi Ab’Olunaku olw’Omusanvu ey’e Lawodikiya okukkiriza okukaka abantu okusinza enjuba. Naye wadde ng’abo abakaka abantu okusinza enjuba bajaguza mu bukyamu, Katonda ayogera ng’ayita mu Ezeekyeri nti, “Ndi mulabe wo, ggwe Ttuulo, era ndikulinnyisizaako amawanga mangi, ng’ennyanja bw’erinnyisa amayengo gaayo. Era balizikiriza ebisenge bya Ttuulo, ne bamenya eminaala gye.”

“Ebbugwe bwa Ttuulo” bukiikirira obukuumi bwa Ttuulo. “Bbugwe” kabonero ka Mateeka Ekkumi.

“Nnabbi wano annyonnyola abantu abo abali, mu kiseera eky’okwewala okw’amazima n’obutuukirivu mu buli wamu, nga banoonya okuzzaawo emisingi egiri omusingi gw’obwakabaka bwa Katonda. Bbo bazimbi b’ekituli ekikoleddwa mu mateeka ga Katonda—ekisenge kye yateeka okwetooloola abalonde be olw’okubakuuma, era okugondera ebiragiro byakyo eby’obwenkanya, amazima, n’obulongoofu kwe kuliba okukuuma kwabwe okutaggwaawo.” Prophets and Kings, 677.

Amateeka ga Katonda kisenge eky’obukuumi, naye ekigambo ebisenge, ekiri mu bungi, kikiikirira emisingi ebiri ‘egyakuuma’ Tyrus era ne gireetawo okugaggawala kwayo n’obuwanguzi bwayo, nga Tyrus kabonero k’ejjembe ly’enkola ya lipabulika ey’Amasaza Amagatte ga Amerika.

“‘Era yalina amayembe abiri ng’omwana gw’endiga.’ Amayembe agafaanana ag’omwana gw’endiga galaga obuvubuka, obutalina musango, n’obukkakkamu, era gasaanira ddala okulaga empisa za Amerika ey’Eggwanga lya Amerika nga bwe yayanjulwa eri nnabbi ng’‘erinnya okuvaayo’ mu 1798. Mu baawambuka Abakristaayo abaasooka okudduka okugenda e Amerika ne banoonya obuddukiro okuva mu kunyigirizibwa kwa bakabaka n’obutagumiikiriza bwa bakabona, mwalimu bangi abaasalawo okuteekawo gavumenti ku musingi omugazi ogw’eddembe ly’obwannannyini n’ery’eddiini. Endowooza zaabwe zaafuna ekifo mu Kiwandiiko eky’Okwetongola, ekitegeeza amazima amanene nti ‘abantu bonna baatondebwa nga benkana’ era ne baweebwa eddembe eritayinza kuggyibwako ery’‘obulamu, eddembe, n’okunoonya essanyu.’ Era Ssemateeka akakasa eri abantu eddembe ly’okwefuga, ng’ateekateeka nti abakiikirizi abalondebwa abantu olw’obululu bwe bakola amateeka era ne bagassa mu nkola. Eddembe ly’enzikiriza ey’eddiini nalo lyagabibwa, buli muntu ng’akkirizibwa okusinzanga Katonda ng’okulumizibwa kw’omwoyo gwe bwe kumulungamya. Enkola ey’obwa republika n’Obupolotesitante byafuuka emisingi emikulu egy’eggwanga eryo. Emisingi gino gwe musaale ogw’ekyama ogw’amaanyi gaalyo n’okugaggawala kwalyo. Abanyigirizibwa n’abalinnyiriddwa wansi wonna mu Bwakristaayo bafuukira ensi eno n’obwagazi era n’essuubi. Obukadde n’obukadde bunoonyesezza ku mwalo gwayo, era Amerika ey’Eggwanga lya Amerika esitudde n’etuuka mu kifo mu mawanga agasinga obuyinza ku nsi. …

“Amayembe agafaanana n’agaana n’eddoboozi ery’ogusota ery’akabonero kano biraga obutakwatagana obw’amaanyi nnyo wakati w’ebyo eggwanga erikiikirirwa wano bye lyatula n’engeri gye likolamu. ‘Okwogera’ kw’eggwanga kwe kukola kw’ab’obuyinza balyo ab’okuteeka amateeka n’ab’obuyinza obw’okusalawo mu musango. Olw’ebikolwa ng’ebyo, lijja okulaga obulimba bw’emisingi egy’obwannakyewa n’emirembe gye lyayanjuluza ng’omusingi gwa polisa yaalyo. Obunnabbi obugamba nti lijja kwogera ‘ng’ogusota’ era ne likozesa ‘obuyinza bwonna obw’ensolo ey’olubereberye’ butegeeza mu lwatu okukula kw’omwoyo gw’obutagumiikiriza n’okuyigganya okwalyolesebwa amawanga agaakiikirirwa ogusota n’ensolo efaanana engwe. Era n’ebigambo nti ensolo ey’amayembe abiri ‘ewaliriza ensi n’abo abagituulamu okusinzanga ensolo ey’olubereberye’ biraga nti obuyinza bw’eggwanga lino bulikozesebwa mu kuwaliriza okukwata ku mpisa y’okusinza emu, eneeba ekikolwa eky’okussaamu ekitiibwa eri obwapapa.”

“Ekikolwa ng’ebyo byandibadde biwakanya butereevu emisingi gya gavumenti eno, n’obutonde bw’ebitongole byayo eby’eddembe, n’okulangirira okw’olwatu era okw’ekitiibwa okw’Ekiwandiiko ky’Okwefuga (Declaration of Independence), era n’Amateeka Agafuga Eggwanga (Constitution). Abatandikawo eggwanga mu magezi gaabwe baanoonya okukuuma eggwanga obuteefuukira ku nkola y’okukozesa obuyinza obw’ensi ku ludda lw’ekkanisa, nga kino kirina ekivaamu ekitategeevwa butegeevwa—obutasikiriza n’okuyigganya. Amateeka Agafuga Eggwanga galagira nti, ‘Congress terikola tteeka lyonna erikwata ku kuteekawo ddiini, oba okuziyiza okugiweereza mu ddembe,’ era nti, ‘tekiribaawo kugezesebwa kwonna kwa ddiini okulagibwa ng’ekisaanyizo eky’okufuna ofiisi yonna oba obwesige bwonna obw’olukale wansi wa United States.’ Mu kwonoona okw’olwatu kwokka okw’ebikuumi bino eby’eddembe ly’eggwanga, mwe kisobokera okuleetesa eky’obulombolombo bw’eddiini kyonna okuyisibwa n’obuyinza bwa gavumenti. Naye obutakkaanya bw’ekikolwa ng’ekyo tebusinga obwo obukiikiririddwa mu kabonero ako. Ensolo erina amayembe ng’ago ag’omwana gw’endiga—mu kwatula erongoofu, ewombeefu, era etalina kabi—ye yogera ng’omusota.” The Great Controversy, 441, 442.

Omusingi gwa United States gukiikirirwa mu Declaration of Independence ne Constitution, ebiikirira Obupolotesitante n’Oburepublicanism mu butuufu bwabyo obw’enjawulo. “Bbugwe” ez’obukuumi n’obugagga bwe Burepublicanism n’Obupolotesitante, era ku Sunday law emisingi gyombi, egya Declaration of Independence ne Constitution, gisuulibwaawo; kubanga Nebukadnezza “aliggyawo eby’okulwanyisa ku bbugwe bo, era n’embazzi ze alimenyaamenya eminara gyo.”

Mu kiseera ky’etteeka lya Ssande, “eminaala” gyonna gimenyebwa, era omunaala kabonero ka kkanisa ng’endowooza ey’omusingi gwayo eyolekera mu kufuba kw’omuntu okwerokola. Nga kyogera ku Nimuroodi, omujeemu omukulu, n’omunaala gwe, ekitabo Bannabbi ne Bakabaka kitutegeeza nti, “Omunaala bwe gwali gwakazimbibwako ekitundu, ekitundu kyagwo kyabeerwangamu abazimbi; ebisenge ebirala, ebyali biteekeddwamu ebintu eby’omu nju eby’ekitiibwa era nga biyooyooteddwa, byaweebwayo eri ebifaananyi byabwe eby’okusinza. Abantu baasanyukira obuwanguzi bwabwe, ne batendereza bakatonda aba ffeeza n’aba zaabu, ne beesimba okuwakanya Omufuzi w’eggulu n’ensi.” Mu kiseera ky’etteeka lya Ssande, Tuulo asanyukira okusuulibwa kwa Yerusaalemi, naye okwewaggula kw’eggwanga ku Katonda kuddirirwa okuzikirira kw’eggwanga, era olwo kabaka w’obukiikakkono alimenyawo ebisenge n’eminaala gy’Amerika ey’Amasaza Amagatte.

Tujja kutandika okutwala ennaku omukaaga eza Yerusaalemi eziri mu Ezeekyeri mu kiwandiiko ekiddako.