Mu kiwandiiko ekyayita twakyabadde tulondoolayo ebigambo ebina ebikwata ku Isirayiri ey’edda nga bayitibwa “ekika ky’emisota.” Mu Matayo, Yokaana ne Yesu bombi bayita Abafalisaayo n’Abasaddukaayo ekika ky’emisota. Yokaana alaga okutandika kw’enkola y’okugezesebwa, okwo kwe kumanyikira bwe yayigiriza nti Yesu, eyali agenda okumugoberera, anaatangira ddala olugya lwe. Yesu yagattako ku kugezesa kwa Yokaana, n’ayingizaamu enkola y’omusango, bwe yajjukira Nnabagereka w’e Seba ne Nineve. Omusango gukolebwa mu mulembe ogw’okuna, era ekika ekimu mu musango kyeeyoleka ng’emisota, kubanga kitaabwe ye Setaani. Yesu era yagattako ensonga y’omulembe ogw’okuna okunoonya akabonero, nga akabonero kaali mu lwatu.

Mu Matayo omutwe ogw’amakumi abiri mu ssatu, “zibatyeko” ku Bafalisaayo n’Abasaddukaayo ziteekebwawo, era omutendera gw’okukemebwa n’okusalirwa omusango guddamu okukwataganisibwa n’ekika eky’enkomerero. Omutwe ogw’amakumi abiri mu bbiri gutekateeka embeera y’“zibatyeko” ez’omutwe ogw’amakumi abiri mu ssatu.

Awo Abafalisaayo bwe baali bakuŋŋaanye wamu, Yesu n’ababuuza ng’agamba, Mulowooza ki ku Kristo? Mwana wa ani?

Bamugamba nti, Omwana wa Dawudi.

N’abagamba nti, Kale Dawudi mu Mwoyo amuyita atya Mukama, ng’agamba nti, Mukama yagamba Mukama wange nti, Tuula ku mukono gwange ogwa ddyo okutuusa lwe ndifuula abalabe bo entebe y’ebigere byo? Obanga Dawudi amuyita Mukama, ali mutabani we atya?

Era tewaali n’omu eyasobola okumuddamu na kigambo kyonna, era okuva ku lunaku olwo tewaali n’omu eyamubuuzayo bibuzo nate. Matayo 22:41-46.

Oluggi bwe lwaggala nga tekyaliwo kukolagana kwonna okwongerayo, Yesu n’ateekawo zibasanze munaana mu mutwe ogugoberera. Mu olunyiriri olw’ekkumi n’asatu, ekibasanze kikwata ku kuggalira enzigi z’Obwakabaka bw’Eggulu. Kuva ku nzigi z’Eggulu we efukibwa enkuba ey’oluvannyuma. Zibasanze munaana zikwata ku abo abeeyita nti baggulawo oluggi olutaliggulika na muntu, era ne baggalawo oluggi olutaliggalika na muntu. Mu kwolesebwa, Mukyala White yalagibwa abo abataagoberera Kristo okuyingira mu Kifo Ekitukuvu Ennyo nga batuma okusaba kwabwe mu Kifo Ekitukuvu ekitaliimu muntu, awali Setaani, ng’eyefuula Kristo, n’abaleetera okukkiriza nti byonna byali bulungi. Baakiddamu okuggulawo Ekifo Ekitukuvu, ne baggalawo Ekifo Ekitukuvu Ennyo.

Bang’i balaba n’entiisa ku ngeri Abayudaaya gye baakwatamu mu kugaana n’okukumira Kristo ku musaalaba; era bwe basoma ebyafaayo eby’okunyoomerwa n’okutulugunyizibwa kwe, balowooza nti bamwagala, era nti tebandimugaanye nga Peetero bwe yamugaana, newaakubadde okumukomerera ku musaalaba nga Abayudaaya bwe baamukola. Naye Katonda asoma mu mitima gy’abantu bonna, aleese mu kugezebwa okwagala kwa Yesu kwe baayogeranga nga balina. Eggulu lyonna lyalondoola n’obwagazi obusukkiridde engeri obubaka bw’omulaika asooka gye bwayanirizibwa. Naye bangi abeeyita nti baagala Yesu, era abasuula amaziga bwe basomanga ebyafaayo by’Omusalaba, baasekerera amawulire amalungi ag’okudda kwe. Mu kifo ky’okwaniriza obubaka n’essanyu, baalagira nti bwalimba. Baakyawa abo abaayagalanga okulabika kwe era ne babaggalira ebweru w’amakanisa. Abo abagaanye obubaka obwasooka tebaayinza kuganyulwa ku bwa bbiri; so tebaaganyulwa ku kukaaba okw’omu ttumbi lw’ekiro, okwali okubategekera okuyingira wamu ne Yesu mu kukkiriza mu Ekifo Ekisinga Obutukuvu eky’omu yeekaalu ey’omu ggulu. Era mu kugaana obubaka ebyo ebibiri ebyasooka, bazikkeeredde okutegeera kwabwe okutuusa ne batalaba musana gwonna mu bubaka bw’omulaika ow’okusatu obulaga engeri ey’ingira mu Ekifo Ekisinga Obutukuvu. Nnalaba nti nga bwe Abayudaaya baakomerera Yesu ku musaalaba, bwe batyo amakanisa ag’erinnyo lyokka gaakomerera ku musaalaba obubaka buno, ky’evuddeko tebalina bumanyi bw’enganzi y’ekkubo ery’ingira mu Ekifo Ekisinga Obutukuvu, era tebasobola kuganyulwa mu kusabirira kwa Yesu eyo. Nga bwe baali Abayudaaya abaweerangayo ebiweebwayo ebitaliiko mugaso, nabo bawaayo essaala zaabwe ezitaliiko mugaso eri ekisenge Yesu kye yavuuddeko; era Sitaani, ng’asanyuse olw’obulimba buno, yeeyambaza engeri ey’eddiini, n’akulembera ebirowoozo by’abo abeeyita Abakristaayo gy’ali, ng’akolera mu maanyi ge, n’obubonero bwe n’ebyamagero eby’obulimba, okubanyweza mu mutego gwe. Ebyawandiikibwa Ebyasooka, 258-261.

Olunyiriri olw’ekkumi n’ennya kirimu ekikolimo olw’okulya ennyumba za banamwandu n’okusaba okuwanvu. Olunyiriri olw’ekkumi n’ettano kirimu ekikolimo olw’okufuula abo be bakyusa emirundi ebiri baana ba Ggeyeena okusinga bo. Ennyiriri okuva ku kkumi n’omukaaga okutuuka ku amakumi abiri mu bbiri, ababi balayirira ku yeekaalu.

Gano si bigambo bya Sister White, wabula bigambo bya Mukama, era omubaka we abimpadde mbibawa. Katonda abayita obutakyakola mu ngeri ejjekanya naye. Obulagirizi bungi bwaweereddwa ku nsonga y’abantu abeeyita Abakristaayo nga balaga empisa za Sitaani, nga mu mwoyo, mu kigambo ne mu bikolwa baziyiza okweyongera kw’amazima, era ddala ddala bagoberera ekkubo Sitaani gy’abakulembera. Mu bukakanyavu bw’emitima gyabwe bakutte obuyinza obutali bubwe mu ngeri yonna, era obutebaalina kukozesa. Omuyigiriza Omukulu agamba nti, ‘Ndikisuula wansi, ndikisuula wansi, ndikisuula wansi.’ Abantu bagamba e Battle Creek nti, ‘Ekkalu ya Mukama, ekkalu ya Mukama ffe,’ naye bakozesa omuliro ogwa bulijjo. Emitima gyabwe tegyafuuse mpulire era tegyegonze olw’ekisa kya Katonda. Manuscript Releases, volume 13, 222.

Mu lunyiriri lw’amakumi abiri mu ssatu n’olw’amakumi abiri mu nnya, okulabula kuli ku lwa obutafaayo ku bwenkanya, ekisa n’okwesigwa. Olunyiriri lw’amakumi abiri mu ttaano n’olw’amakumi abiri mu mukaaga lulaga okweraga ng’oyeresa ebweru bw’ekikopo, naye so si munda yaakyo.

"'Tulina obugagga buno,' omutume n'ayongera nti, 'mu ntamu z'ettaka, okwo okw'amaanyi okusinga kube kwa Katonda, so si kwaffe.' Katonda yandilangiridde amazima ge ng'ayita mu bamalayika abataliiko kibi, naye kino si kye kuteekateeka kwe. Alondawo abantu, abazingiddwa obunafu, babe ebikozesebwa mu kutuukiriza enteekateeka ze. Obugagga obutawa muwendo buteekebwa mu ntamu z'ettaka. Ayita mu bantu, emikisa gye gituusibwe eri ensi. Ayita mu bo, ekitiibwa kye kimasamase mu kizikiza ky'ekibi." Ebikolwa by'Abatume, 330.

Awo ennyiriri eza amakumi abiri mu musanvu n’eza amakumi abiri mu munaana zilambulula ababi ng’entaana ez’alongoosebwa ebweru, nga bikwatagana ne Shebna owa Isaaya essuula amakumi abiri mu bbiri, we Shebna yali yeegulumiza ku ntaana ennungi gy’ali azimba, naye gye tajja kuziikibwamu, kubanga Katonda yali agenda kumusuula okuva mu kamwa kwe amusuule mu nnimiro ey’ewala. Ennimiro ey’ewala eyo eriyimiririzibwa mu ntaana y’omunabbi ow’obulimba ow’e Bethel eyamuleetera omunabbi atagonda okuziikibwa mu ntaana eyo eemu. Awo “ziruwadde” ey’omunaana egamba nti:

Zibasanze mmwe, abawandiisi n’Abafalisaayo, ab’ekikumpanya! Kubanga muzimba entaana z’abannabbi, ne mulongoosa entaana z’abatuukirivu, era mugamba nti, “Singa twaliwo mu nnaku za bajjajja baffe, tetwandibadde beetaba nabo mu okuyiwa omusaayi gw’abannabbi.” Noolwekyo mubeera abajulizi ku mmwe, nti muli abaana baabo abaatta abannabbi. Kale mujjuze ekipimo kya bajjajja bammwe.

Mmwe njoka, mmwe ezzadde ly’engejje, musobola mutya okuwona ekibonerezo kya Gehena?

Kale, laba, mbatumira bannabbi, n’ab’amagezi, n’abawandiisi; abamu ku bo munaabatta era munaababamba ku musaalaba; n’abamu munaabakuba ebiboko mu masinagogi gammwe, munaabayigganya okuva mu kibuga okutuuka mu kibuga; bwe kityo ku mmwe kijje omusaayi gwonna ogw’abatuukirivu ogwamansiddwa ku nsi, okuva ku musaayi gwa Abeeri omutuukirivu okutuuka ku musaayi gwa Zekaliya mutabani wa Barakiya, gwe mwatta wakati w’ekkalu n’ekyoto.

Mazima mbagamba nti, ebintu bino byonna bijja okutuukira ku mulembe guno. Matayo 23:29-36.

Emisota, abali zzadde ly’amakodde, balamulibwa mu kitundu kino. Mu kitundu kino, okusala omusango tekusinziira ku bujulizi bwa kabaka omukazi w’e Seba n’ab’e Niinive, wabula ku musaayi gwa Abeeri okutuuka ku gwa Zekkaliya. Ezzadde ery’okuna, ery’amakodde, lisalirwako omusango nga lijulirwa abajulizi babiri okuva mu by’ebyafaayo eby’ebweru eby’Isirayiri ey’edda, ne babiri okuva mu by’ebyafaayo eby’omunda eby’Isirayiri ey’edda. Lukka essuula essatu kye ky’enkomerero ku mwe mwoogerwako emirundi ena ku amakodde ag’ezzadde ery’okuna era ery’enkomerero, era kifaanagana ne Matayo essuula essatu. Emirundi ena egyogerwako giraga nti mu musango gw’enkomerero ogw’ennyumba ya Katonda, mu kiseera ky’ezzadde ery’okuna, ekibinja kimu kijja kulaga empisa zaakyo ng’abatabani ne bawala ba Setaani, ate ekirala ng’abatabani ne bawala ba Katonda. Enkola y’okugezesa etandikiza okwawukana etandika omubaka ateekateeka ekkubo erya Omubaka w’Endagano bwe ayimusa eddoboozi lye mu ddungu.

Mu mutimbagano omutukuvu gw’Ebyawandiikibwa, amannya si bukomo bw’amannya bwokka, naye ga buulirwa mu kyama ng’obunnabbi—ennyimba ez’okubiri ez’ayimbirwa wansi w’ebyafaayo, ezikulaga omutima gw’okununulibwa. Bwe wotereeza amakulu g’amannya g’abazzukulu okuva eri Adamu okutuuka eri Nuuwa mu kigambo ekimu, galeeta obubaka obukwatagana n’ebyafaayo ebiragibwa mu lukalala lw’obuzaaliranwa. Adamu kitegeeza “omuntu,” ate Seti kitegeeza “eyalondebwa.” Enosi kitegeeza “omuntu omufa” (alina okufanga), ate Keenani kitegeeza “ennaku.” Buyita mu “kutenderezebwa n’omukisa gwa Katonda” (Mahalaleri), Eggulu lyandisazeewo okujja wansi (Yaledi). Eggulu lyajja wansi ng’“omwawuliddwa oba eyafukibwako amafuta” (Enoki), eyalangirira obubaka bw’omusango okuyita mu mutabani we Metusela (“bw’anaafa, kijja okuweerezebwa”). Okufa kwe kwandibadde entikko y’okufukibwa okw’amaanyi kwa Omwoyo Omutukuvu, okulabikirwa mu Lameka (omukka) ng’ayungibwa ne Metusela, nga bwe Okukaaba okw’ettumbi ly’ekiro kweyunga ku malayika ow’okubiri. Metusela ye yali malayika ow’okubiri, ate Lameka Okukaaba okw’ettumbi ly’ekiro okwaatuuka ku ntikko mu mataba ga Nuuwa.

Mu bufunze obusingako, amannya galangirira nti: "Omuntu yategekebwa okuba wa kufa, ng'ali wansi w'ennaku n'okufa, olw'ekiva ku Adamu eyasooka; naye okuyitira mu mukisa gwa Katonda, Kristo yeewaayo okujja wansi, ng'alangirira okusala omusango okuyitira mu kufa kwe ku musaalaba, nga kyaddirirwa okuyiibwa okw'amaanyi kw'Omwoyo Omutukuvu."

Amannya gano kkumi galaga obubaka bw’enjiri mu bufunze, nga gagoberera ebyafaayo by’ensi okuva ku kutondebwa okutuuka ku emvula ey’oluvannyuma, nga gatuukira mu Okudda kwa Yesu okwa kkubiri. Obufaananyi buno, obwekwekeddwa mu mannya, bufunira ekikwatagana n’akyo mu Okubikkulirwa. Olubereberye lulaga emizadde egy’Alufa, ate mu Okubikkulirwa 7 ab’144,000 balaga okutuukirizibwa kwa Omega mu basigalira abaateekebwako akabonero.

Yuda kitegeeza "ettendereza," Lubeni kitegeeza "laba, mutabani," Gaadi kitegeeza "omukisa omulungi/eggye," Aseri kitegeeza "asanyufu/aw'omukisa," era Nafutaali kitegeeza "okusimbagana." Manase kitegeeza "okuleetera okwerabira," Simeoni kitegeeza "okuwulira," Lewi kitegeeza "okugattibwa/okunywezebwa," Isaka kitegeeza "mpeera," Zebbulooni kitegeeza "ekitiibwa/obutuuze," Yusufu kitegeeza "okwongera," era Benyamini kitegeeza "mutabani w'omukono ogwa ddyo."

Abo abagoberera Empologoma ey’ekika kya Yuda be batabani ba Katonda, baweebwa omukisa nga bayitamu omutendera ogw’okugezebwa, nga balwana ne Katonda nga Yakobo bwe yalwana. Mu kulwana kuno, ebibi byabwe bwerabirwawo mu mutendera gw’okutukuzibwa oguvudde mu kuwulira Ekigambo kya Katonda, era ne gubagattira ku Kristo mu bukwate bw’endagaano. Empeera yaabwe kwe kubeera mu kitiibwa awamu ne Kristo ku ntebe ye ey’obwakabaka, nga batuuziddwa mu bifo eby’omu ggulu, nga Katonda abakozesa okugaziya obwakabaka bwe—ng’ayita ekibiina ekinene okuva mu Babulooni okubeera batabani b’omukono gwe ogwa ddyo.

Abaana mukaaga ba Lea baali Reubeni, Yuda, Simeoni, Lewi, Isakaali ne Zebbulooni. Omuweereza we Zilpa, amannya ge gategeeza ‘ekitonnya eky’omunuko omulungi,’ yazaala abaana babiri—Gaadi ne Aseeri. Abaana babiri ba Laakeeri baali Yosefu ne Benyamini. Omuweereza wa Laakeeri Bilha, amannya ge gategeeza ‘aswala oba omutya,’ era abaana be baali Dani ne Nafutaali. Mu by’obunnabbi, olulyo oluli wano luleeta ensonga nnyingi ez’okwekenneenya. Okutali nga ‘Alufa’ n’emirembe kkumi mu Olubereberye essuula 5, ‘Omega’ erina abazzukulu 12, era lirina eby’obunnabbi byalyo eby’enjawulo. Mu 144,000, Dani teyateekebwamu era Manaseeri yatwala ekifo kya muganda we Efulayimu.

Olulyo lwa Alufa mu Olubereberye lukwatagana n’olulyo lwa Omega mu Okubikkulirwa, kubanga Olubereberye lutegeeza omulimu gwa Kristo ogw’obwakatonda mu bulokozi, ate Okubikkulirwa kulaga abo, mu kutuukirizibwa kwa Omega okw’obunnabbi bwa Alufa, abaatuukiriza mu bujjuvu ekisuubizo n’obunnabbi ebyo byennyini ebyateekebwawo mu bunnabbi bwa Alufa.

Okuteekesa mu nkola ennyiriri zino ebbiri kuyitirirwa abakugu mu by’eddiini, naye tebakukola nga balina ndowooza ya 'olunyiriri ku lunyiriri'. Ebirambika eby’olulyo ebiri ebiri mu Olubereberye ne mu Okubikkulirwa biwa abajulizi babiri nti Katonda ayogera ku mutendera ogw’okubiri. Enngeri emu ye bujulizi obuwandiikiddwa nga bwe bwawandiikibwa, ate olunyiriri olw’okubiri oluli mu bwo bujulizi lutekebwawo ku mutendera gw’akabonero. Abakugu mu by’eddiini bangi tebavaayo ku kulaba okw’ebweru ku bubaka obuyisibwa mu makulu g’amannya agali mu Olubereberye ne mu Okubikkulirwa. Bakyogeramu nga ky’ekintu ekipya ekisinga okwogera ku magezi gaabwe ag’omuntu, nga kye kibonerezo ky’obusobozi bwabwe obw’okweraga abatukuvu okulaba ekifaananyi ekiri mu makulu g’amannya. Tebalaba bubaka obulambikiddwa mu baana ba Isimayiri ekkumi n’abiri. Tebalaba bulungi olulyo lwa Yesu oluli mu Matayo ne Luka. Tebalaba n’olulyo lw’abakabaka abasembayo omusanvu ab’e Yuda, n’abasembayo omusanvu ab’e Isirayiri, wadde abasooka omusanvu ab’e Yuda newaakubadde abasooka omusanvu ab’e Isirayiri.

Bwe njogera nti tebalaba, nkitegeeza nti bw’oba obuuza Google oba waliwo okuyigiriza ku mizadde gino, eky’okuddamu kye “yee,” ku by’Olubereberye eby’Adamu okutuuka eri Nuuwa, era “yee” ku 144,000. Naye bateekawo bwe batyo abava mu zzadde lya Abramu kkumi mu Olubereberye kkumi n’emu? Nedda. Bateekawo olulyo lwa Kayini n’olwa Sseti? Yee, naye wali wala nnyo ku makulu amatuufu okutuusa nga kyefaanana ng’ensonga endala. Tewali kubuusabuusa nti bayogera ku mizadde gya Kristo mu Matayo ne Luka, naye nate, bakyamye nnyo okuva ku nsonga entuufu. Lwaki ekyo kikulu, oyinza okubuuza? Kubanga njagala okuwa okutunuulira mu bufunze kw’eminnyiriri gy’emizadde gino egy’obunnabbi, era njagala okutegeeza okuva ku ntandikwa nti ngezaako okulambulula obukulu bw’olulyo olw’okuna ng’akabonero k’obunnabbi bwa Bayibuli. Okutunuulira mu bufunze kw’emizadde gino kujja kuyamba ku nsonga eyo, naye kyandibadde obutafaayo ku muntu yenna singa alowooza nti okunyonyola mu bufunze ebyo ebigenda okugoberera bye byokka eby’okutegeera ku minnyiriri gino gy’emizadde.

Oluvannyuma lw’olukalala lw’ezzadde okuva eri Adamu okutuuka eri Nowa, tusanga ennyiriri ebbiri z’ezzadde mu ssuula ey’okuna n’ey’okutaano ez’Olubereberye. Ennyiriri ezo ziyimiririrwa ezzadde lya Kayini n’ezzadde lya Seesi. Kyawukana n’olukalala olw’okuva eri Adamu okutuuka eri Nowa olwalaga ebyasa kkumi; olunyiriri lwa Seesi n’olwa Kayini lwombi lulaga ebyasa munaana. Olw’ensonga eyo, ziteekwa okutwalibwa ng’ebitundu bibiri eby’ebyaasa bina. Seesi ne Kayini bubonero bw’endagaano, era Kayini ayimirira abo, mu Isaaya 28 ne 29, abakola endagaano ey’okufa, egenda okumenyebwawo ng’olubonoobono oluyitirivu luyitawo. Be abo abazimba ennyumba zaabwe ku musenyu. Abo abazimba ku Ejjinja, bakola endagaano ey’obulamu, nga bwe kilagibwa mu Peetero Eyasooka, essuula ey’okubiri, ng’abo abagezezzaako ne bamanya nti Mukama mulungi, era be "ekika ekyalondebwa." "Abangi" bazimba ku musenyu, naye "abatono" be balondebwa.

Olulyo lwa Kayini lufaanana ng’eddoboozi erijeemera mu sinfoni y’amannya, kubanga amannya galaga ekitiibwa ky’omuntu ekya bwereere, ekireeta okutembeya awatali kigendererwa, oluvannyuma lw’okukubwa okuva mu ggulu. Nga bajeemera okulabula, olulyo lwa Kayini lwuwaana obwa Katonda obw’obulimba, nga bukwekeddwamu amaanyi g’obuntu ag’okwezza obubi, agalagirwa mu by’obukugu by’abantu, agazimba obuwangwa obw’ekyuma; bulungi, naye bukambwe, era tebulimu ssuubi. Ekigambo ekisembayo ekyo kanyonyola mu bufunze obubaka obuli mu mirembe munaana egy’olulyo lwa Kayini, obuvuddemu mu mannya.

Olulyo lwa Seti lwaddamu olulyo lwa Kayini mu kisa. Mu bunafu bwa muntu obwateekebwa ku bantu, abo abakoowoola Katonda, ennaku zaabwe zinafuulibwa ettendo nga eggulu likka wansi. Nga batambulira mu bwesigwa ku kkubo eririnnya okutuuka mu kitiibwa, mu bbanga ly’ekigezo, okutuusa okukaaba kwa ‘ssuubi’ lwe kuleeta okuwummula, ng’okuyita mu mazzi g’obulokozi. Ekigambo ekisembayo ekyo kye kifunze obubaka obuli mu emirembe munaana egy’olulyo lwa Seti, obuvuddemu mu mannya.

Ensonga y’okugabanya emilembe munaana mu bitundu bibiri eby’emilembe ena esimbiddwa mu ntandikwa y’endagaano, bwe kyategeezebwa mu bunabbi nti obuddu mu Misiri bujja kumala emyaka 400, era nti ekiseera ekyo eky’emyaka 400 kinaakomalerera ku mulembe ogw’okuna. Bwe tuyunga obujulizi bwa Pawulo ku bunabbi bw’endagaano eya alpha, bivaamu biseera bibiri eby’emyaka 215, buli kimu kirimu emilembe ena. Emilembe munaana mu myaka 430 giyimirira biseera bibiri eby’emyaka 215. Ekiseera ekisooka kiyimirirwa Falaawo omulungi eyamanyi Yusufu. Oluvannyuma lw’emyaka 215, ne wabaawo Falaawo omuggya eyatamanyi Yusufu. Awo ne tandiika ekitundu ekiddako eky’emilembe ena.

Okugabanya emizadde munaana mu biseera bibiri by’enkanankana, nga buli kimu kirambikiddwa bulungi ng’ekiseera kya emizadde ennya, kuwagira okukozesa emizadde munaana gya Kayini n’egya Seti mu ngeri emu. Bwe kiteekebwa mu nkola eyo, olaba emizadde munaana gya Seti nga gikwatagana ne gya Kayini. Kayini ayimirira bangi abafuna akabonero k’ensolo, ate Seti ayimirira batono abafuna akasindikizo ka Katonda. Kayini kye kabonero k’obuntu, ate Seti kye kabonero k’obuntu okugattiddwa wamu n’Obwa-Katonda mu nsonga y’endagaano eya Nuuwa; ate olulyo lwa Yusufu ne Musa lubeera mu nsonga y’endagaano eya Abramu.

Awo mu Essuula ey’ekkumi n’emu, olulyo lw’abantu abalonde luyimirizibwa mu mannya kkumi okuva ku Semu okutuuka eri Abramu. Essuula ey’ekkumi n’emu eyogera ku munara ogwa Babele, naye era erimu n’olulyo lw’abantu abalonde, nga luyimirizibwa Abulaamu. Essuula ey’ekkumi n’emu etutegeeza ku bantu abalonde abaali bagenda okuyingira mu ndagaano ey’ebitundu bisatu ne Katonda. Ekitundu eky’okusatu era ekisembayo kyali okutwaayo Isaaka ng’essaddaaka mu Essuula ey’amakumi abiri mu bbiri. Essuula ey’ekkumi n’emu ye ntandikwa ya Alufa, ate Essuula ey’amakumi abiri mu bbiri ye nkomerero ya Omega. Okukkiriza okwetagibwa okuwulira eddoboozi lya Katonda mu makulu g’amannya, si kya wukana na kukkiriza okwetagibwa okuwulira eddoboozi lye mu okunamba kw’Ekigambo kye. Enkozesa emu ey’olulyo gye batakwataako bayigirize b’eddiini, ye olulyo lwa Isumaeri, akabonero k’Obusiraamu.

Era bino bye mannya g’abaana ba Ishmael, mu mannya gaabwe, ng’emizadde gyabwe bwe giri: ow’olubereberye wa Ishmael, Nebajoth; ne Kedar, ne Adbeel, ne Mibsam, ne Mishma, ne Dumah, ne Massa, ne Hadar, ne Tema, ne Jetur, ne Naphish, ne Kedemah: Bano be baana ba Ishmael, era bino bye mannya gaabwe, mu bibuga byabwe ne mu nkambi zaabwe; abalangira kkumi n’ababiri ng’amawanga gaabwe bwe giri. Olubereberye 25:13-16.

Bwe tuwanika ennyinyonyola z’amannya gano kkumi n’abiri ne tuzifuula olugambo olumu, kisomeka bw’ati, "Mu ngeri y’obunnabbi, abazzukulu ba Isimayiri bali bantu ab’omubereere omulungi era ab’olususu oluddugavu abamanyiddwa ng’abalwanyi, naye ne babonabona mu byafaayo era mu ngeri y’obunnabbi ku August 11, 1840, era oluvannyuma ku September 11, 2001. Bayitibwa abaana b’ebuvanjuba mu byafaayo bya Baibuli. Baava mu Alabiya gye bukulira ebirungo eby’akawoowo ebikozesebwa mu mirimu gy’ewatukuvu egy’Abebbulaniya. Ekigambo “assassins” kivudde mu byafaayo by’Obusiraamu era kiyimirira okufa okuleetebwa mu ssirisi. Mu biseera bya Crusades, Obusiraamu bwazinga, ne bwetooloola ne bukwatira ekkomo ku Yuropu ya Katoorika, naye okuziyizibwa kwabwe okwaddirira kwalaga okujja kw’okuzzaamu amaanyi okwa 1840 okutuuka ku 1844, era n’okuva ku 9/11 okutuuka ku mutawaana gw’etteeka lya Sande." Ennyinyonyola z’amannya kkumi n’abiri z’abaana ba Isimayiri zonna zaalambuliddwa mu kyogeddwa ekyasooka mu nnukuta za 'bold'.

Amannya kkumi n’abiri ag’olulyo lwa Isumaeri gakiikirira kkumi n’asatu, ssinga ogattako ne Isumaeri ku lukalala. Kkumi n’asatu ye nnamba ey’akabonero k’obujeemu, kye Haagaali kye yakola, ekyaviirako Abulaamu okukkiriza Haagaali ne Isumaeri okugobebwa. Pawulo akozeesa ensonga eyo okutegeeza okugobebwa kwa Isirayiri ey’edda ng’abantu ba Katonda ab’endagaano, mu kiseera kye kimu Katonda nga akola endagaano ne mugole we Omukristaayo.

Kubanga kyawandiikibwa nti Abulaamu yalina abaana babiri; omu okuva eri omukyala omuddu, omulala okuva eri omukyala ow’eddembe. Naye ey’ava eri omukyala omuddu yazaalibwa ng’okw’obubiri; naye ey’ava eri omukyala ow’eddembe yazaalibwa olw’okusuubiza. Ebyo bye bifaananyi; kubanga waliwo endagaano bbiri: emu eva ku Lusozi Sinaayi, ereeta obuddu, ye Agar. Kubanga ono Agar ye Lusozi Sinaayi mu Alabiya, era atuukagana ne Yerusaalemi eriwo kaakano, era ali mu buddu n’abaana baayo. Naye Yerusaalemi ey’ewaggulu eri ya ddembe, era ye nnyina waffe ffenna. Kubanga kyawandiikibwa nti, Sanyuka, ggwe mulema atazaala; buuka oyogerere waggulu, ggwe atalumizibwa mu kuzaala; kubanga abaana b’oyo alekedde yekka bangi okusinga ab’oyo alina omusajja. Kale ffe, ab’oluganda, nga Isaaka bwe yali, tuli baana b’okusuubiza. Naye nga mu biro ebyo, eyazaalibwa ng’okw’obubiri bwe yanyigiriza oyo eyazaalibwa ng’Omwoyo; era bwe kityo bwe kiri ne kaakano. Naye Ebyawandiikibwa bigamba ki? Goba omukyala omuddu n’omwana we; kubanga omwana w’omukyala omuddu tejja kusikira wamu n’omwana w’omukyala ow’eddembe. Kale nno, ab’oluganda, tetuli baana b’omukyala omuddu, wabula b’ow’eddembe. Abagalatiya 4:22-31.

Ishmael ye kabonero k’Obusiraamu, era Hagar, nnyina wa Ishmael, ye kabonero k’ekkanisa y’endagaano ey’okufa. Isaac ye kabonero k’Obukristaayo, era Sarah ye kabonero k’ekkanisa y’endagaano ey’obulamu. Ku lw’ensonga eno, Ishmael yalina batabani kkumi n’abiri, kubanga kkumi n’abiri kye kabonero ky’abantu b’endagaano ya Katonda, era Obusiraamu kye kikoppi eky’obulimba ky’abantu b’endagaano ya Katonda.

Mu njiri mulimu ezzadde lya Kristo emirundi ebiri. Kumu mu Matayo, ate ekirala mu Luka.

Era Yakobo n’azaala Yusufu, bba wa Malyamu, mwe yazaalirwa Yesu, ayitibwa Kristo. Awo ebika byonna okuva eri Ibulayimu okutuuka eri Dawudi biba kkumi n’enna; era okuva eri Dawudi okutuuka ku kubatwalibwa e Babulooni biba kkumi n’enna; era okuva ku kubatwalibwa e Babulooni okutuuka eri Kristo biba kkumi n’enna. Kati okuzaalibwa kwa Yesu Kristo kwali bwe kutyo: Nnyina Malyamu bwe yali alamiddwa Yusufu, nga tebannaba kubeera wamu, n’alabika ng’ali olubuto olw’Omwoyo Omutukuvu. Matayo 1:16-18.

Mu lukalala lw’abaazaalibwa olwa Matayo mulimu emitendera esatu egifaanagana egy’ebika kkumi na nnya; byonna wamu bifuuka bika amakumi ana mu bbiri. Kristo ye Omega mu byafaayo by’endagaano, nga Musa ye Alufa mu byafaayo by’endagaano. Musa yalagula nti Kristo anafaanana naye. Mu bulamu bwe obw’emyaka kikumi mu abiri, Musa yalina emitendera esatu egy’emyaka amakumi ana. Buli mutendera ogw’emyaka amakumi ana mu bulamu bwa Musa, bwe gugattibwa olunyiriri ku linyiriri, gukomekkereza e Kadesi, akabonero ka 1863 n’etteeka erya Ssande. Emitendera esatu gya Kristo gikomekkereza ku Dawudi, ku buddu e Babulooni, era ne ku Kristo okukakasa endagaano n’omusaayi gwe ku musaalaba. Dawudi akiikirira okutikkululwa kw’Ekkanisa eyawanguzza ku tteeka erya Ssande, era olunyiriri olwokubiri lutegeeza abawala abasirusiru nga batwalibwa e Babulooni, ku tteeka erya Ssande. Omutendera ogw’okusatu gukomekkereza ku musaalaba, ogw’ategeeza nate tteeka erya Ssande, we Kristo akakasa endagaano ya Ibulayimu ne 144,000 n’endagaano ya Nuuwa n’ekibiina ekinene ennyo.

Kye kiyinzika okutegeerwa bwe ennyiriri zino ebbiri ziteekeddwa waggulu ku kimu kyewuunyisa nnyo. Emyaka kikumi mu abiri gya Musa giyungagana n’emyaka kikumi mu abiri gya Nuu, era n’ebika amakumi ana mu bbiri bya Kristo biyungagana n’Antikristo afuga okumala amezi amakumi ana mu bbiri ag’ekifananyi mu kiseera ky’etteeka lya Sande.

Awo Mukama n’agamba nti, Omwoyo gwange teguwakananga n’omuntu bulijjo, kubanga naye ky’omubiri; naye ennaku ze ziriba emyaka kikumi n’amakumi abiri. Olubereberye 6:3.

Wamu n’olukalala lw’obuzaale lwa Matayo olutekako essira ku ndagaano ya Ibulayimu, olukalala lwa Kristo nga Luka bw’alulaga lutuuka ddala ku kutondebwa, ne lutekako essira ku ndagaano ey’obulamu Adamu gye yamenya mu Edene. Olukalala lwa Luka lwatandika ne Yesu, ne lukomawo mu luzadde lwe okutuuka eri Adamu, eyayitibwa omwana wa Katonda. Olukalala luggwa ku Adamu ow’okubiri omutuukirivu, era lwatandika ku Adamu asooka omutuukirivu. Okuva ku Adamu asooka okutuuka ku Adamu ow’okubiri kulagiddwa nga emirembe 77.

Ennyiriri z’enzadde eziri mu Byawandiikibwa Ebitukuvu zikiraga ennyiriri z’amazima. Kakano tumaze okulaga ebimu ebisukka nnyo omuwendo gw’abajulizi abeetaagibwa okukkakasa amazima. Ennyiriri z’enzadde zirimu eddoboozi ly’okutuukirizibwa okw’ebyafaayo n’okunenerwa eby’omu maaso, era zirimu eddoboozi lya Palmoni, Omubalirizi w’ebyama ow’ekitalo, kubanga ebyama eby’ennamba ebyateekebwamu mu nnyiriri biwa eddoboozi ery’okubiri. Amaddoboozi ago abiri gawulirwa wamu n’eddoboozi eddala erya ssatu, eddoboozi ly’Omumanyirivu w’ennimi ow’ekitalo, eyatonda era afuga ebintu byonna, nga n’amannya g’abantu, ebifo n’ebintu biyingiriddwamu.

Bwe Yokaana yakyuka okulaba eddoboozi eryali emabega we, lyali ng’eddoboozi ly’amazzi mangi; era bwe Danyeri yalaba okulabirirwa kwe kye kimu, eddoboozi lye lyali eddoboozi ly’ekibiina kinene. Obubaka obulabika mu Byawandiikibwa, wamu n’amannya agasangibwa wamu n’obubaka, era n’ennamba eziri mu bubaka, biba amaloboozi asatu mu kitundu kimu ky’Ebyawandiikibwa. Bw’otwala olunyiriri olulimu amaloboozi asatu n’oluteeka waggulu w’olunyiriri olugenderagana nalo, amaloboozi asatu gafuuka amaloboozi amangi.

Ne wavaayo eddoboozi okuva mu ntebe ey’obwakabaka, nga ligamba nti, Mutendereze Katonda waffe, mmwe abaddu be mwenna, nammwe abaamutya, abato n’abakulu. Ne mpulira ng’eddoboozi ly’ekibiina ekinene nnyo, era ng’eddoboozi ly’amazzi amangi, era ng’eddoboozi ly’okukuba enkuba okw’amaanyi, nga bigamba nti, Aleluya; kubanga Mukama Katonda Ayinzabyonna afuga. Okubikkulirwa 19:5, 6.

Enkalala z’obuzaale ezimu ezisinga obukulu zisangibwa ku bakabaka ba Isiraeri. Abakabaka abasooka musanvu ba Isiraeri, obwakabaka obw’amambuka, bakoma ku Akabu, Yezebeli ne Eriya, bityo ne bayimirira etteeka lya Sande. Olunyiriri lw’abakabaka musanvu ab’enkomerero ab’obwakabaka obw’amambuka luttandika ku etteeka lya Sande ne lukoma ku kuggwaawo kw’ekiseera ky’okugezesa kw’abantu, Mikaeri bw’ayimirira mu Danyeri 12. Abakabaka abasooka musanvu ba Yuda balaga ebyafaayo okuva ku etteeka lya Sande okutuusa Mikaeri lw’ayimirira, ate abakabaka musanvu ab’enkomerero booleka ebyafaayo ebitwala ku etteeka lya Sande. Waliwo enkalala z’obuzaale ebbiri, zombi zirina ebyafaayo bya Alufa n’ebyafaayo bya Omega. Ebyafaayo bya Alufa kye kiseera okuva ku 9/11 okutuuka ku etteeka lya Sande, ate ekiseera kya Omega kye okuva ku etteeka lya Sande okutuuka ku kuggwaawo kw’ekiseera ky’okugezesa. Abakabaka abasooka musanvu ba Isiraeri bakwatagana n’abakabaka musanvu ab’enkomerero ba Yuda; ate abakabaka musanvu ab’enkomerero ba Isiraeri bakwatagana n’abakabaka abasooka musanvu ba Yuda.

Tujja okugenda mu maaso mu kiwandiiko ekiddako.

Mubeere abanywevu okutuusa ku nkomerero

[Okubikkulirwa 1:1, 2, byalondoolwa.] Baibuli yonna kye kubikkulirwa; kubanga okubikkulirwa kwonna eri abantu kuyitira mu Kristo, era kyonna kusibiddwa ku ye. Katonda ayogedde naffe mu Mwana we, gwe tuba ab'owe olw'okutondebwa n'okununulibwa. Kristo yajjira Yokaana eyali mu buwaŋŋanguse ku Kizinga kya Patimo okumuwe amazima ag'ennaku zino ez'enkomerero, okumulaga ebirina okubaawo mu bbanga ttono. Yesu Kristo ye mukuumi omukulu w'okubikkulirwa kwa Katonda. Kuyitira mu ye we tufunira okumanya ebyo bye tulina okulindirira mu nkomerero y'ebyafaayo by'ensi eno. Katonda yawa Kristo okubikkulirwa kuno, era Kristo n'atuusa okubikkulirwa kuno eri Yokaana.

Yokaana, omuyigirizwa omwagalwa, ye yalondebwa okufuna okubikkulirwa kuno. Yali asigaddewo ow’enkomerero mu bayigirizwa abasooka abalondebwa. Mu mulembe gwa Endagaano Empya yaweebwa ekitiibwa nga bwe nnabbi Danyeri yaweebwa ekitiibwa mu mulembe gwa Endagaano Enkadde.

Obulagirizi obwaali bugenda okutuusibwa eri Yokaana bwali bwa nteeko nnyo, okutuusa ne Kristo n’ava mu ggulu n’abugaba eri omuweereza we, ng’amulagira okubutuma mu makkanisa. Obulagirizi buno busaanidde okubeera eky’okunonyerezebwa kwaffe n’obwegendereza era nga tusabira; kubanga tuli mu biro abantu abatali wansi w’okuyigiriza kwa Mwoyo Mutukuvu balireeta enjigiriza ez’obulimba. Abasajja bano bamaze ebbanga bayimiridde mu bifo eby’awaggulu, era balina emirimu eminene gyebaagala okutwala mu maaso. Banoonya okwewagguliza, era okukyusa ddala engeri y’ebintu gyebitambulamu. Katonda atuwadde obulagirizi obw’enjawulo okutukuuma ku abo. Yalagira Yokaana awandiike mu kitabo ebirina okutuuka mu biseera eby’enkomerero eby’ebyafaayo by’ensi eno.

Oluvannyuma lw’okuweddeewo kw’ebiseera, Katonda yakwasiza eri abamugoberera abeesigwa be emisingi egy’omuwendo egy’amazima ag’obudde buno. Emisingi gino tegyagiwa abo abataabangaamu mu okuwa obubaka bwa malaika ow’olubereberye n’ow’okubiri. Gyaweebwa abakozi abaaliko kyebaakolerako mu mulimu guno okuva ku ntandikwa.

Abo abaayitamu bino byonna balina okunywera ku misingi egyatufuula ffe Abadiventisti Ab’Olunaku Olw’omusanvu, nga banywere ku gyo ng’olwazi. Balina okuba abakola wamu ne Katonda, nga bakoma obujulizi era nga bakakasa amateeka mu bayigirizwa be. Abo abaayamba mu kutekawo omulimu gwaffe ku musingi gw’amazima ga Baibuli, abo abamanyi obubonero bw’ekkubo obw’alaga ekkubo ery’obutuufu, balabibwe ng’abakozi ab’omuwendo omusinga. Basobola okwogera okuva ku byebayitamu ku mazima agaateekebwa mu bwesigwa mu mikono gyabwe. Abasajja bano tebalina kuganya okukkiriza kwabwe kukyusibwa kufuuka obutakkiriza; tebalina kuganya ekibendera ky’omalayika ow’okusatu kiggibwe mu mikono gyabwe. Balina okukwatirira ku ntandikwa y’obwesige bwabwe okutuusa ku nkomerero.

Mukama alangiridde nti ebyafaayo ebyayita bijja okuddamu okwogerwako nga tuyingira mu mulimu ogw’okukomekkereza. Eby’amazima byonna bye yatugabira eby’ennaku zino ez’enkomerero biteekwa okulangiririrwa eri ensi yonna. Ensika zonna z’ateekawo ziteekwa okunywezebwa. Kati tetusobola kuva ku musingi Katonda gw’ateekawo. Kati tetusobola okuyingira mu kitongole kipya kyonna; kubanga ekyo kyanditegeeza obujeemu okuva ku mazima.

Omulimu gw’obumisona ogw’ebyobulamu gwetaaga okutukuzibwa n’okunaazibwawo okuva ku buli kintu ekisobola okukendeeza okukkiriza kw’abakkiriza mu by’obumanyirivu eby’edda eby’abantu ba Katonda. Edeni, Edeni ennungi, yonooneka olw’okuyingizibwa kw’ekibi. Waliwo obwetaavu kaakano okuddamu okujjukira obumanyirivu bw’abasajja abaalyamu omugabo mu kuteekebwawo kw’omulimu gwaffe mu ntandikwa.

Ebbanga ku bbanga tusoma ebiwandiiko eby’okutegeeza okufa kw’abasajja abakulu ab’ensi yonna. Ekiseera kyabwe kyabatukako mangu nnyo, ng’omu kadde kamu. Abangi, abaalowoozebwanga nti balamu bulungi, bafa oluvannyuma lw’embaga, oba nga bamaze okuteekateeka enteekateeka ez’okwefaako bokka ez’okweggulumiza. Ekigambo kivayo nti, ‘Agattiddwa ku bisanamu bye; mumulekere awo.’ Kino kitegeeza nti Mukama takyamukuuma ku kabi. Okufa okw’amangu kujja, ate omulimu gw’obulamu bwe gugasa ki? Obulamu bwe bubadde busa. Omuti gugwa kubanga amaanyi agabadde gaguwagirira gamulekera eri ssaddaaka yaagwo ey’okusinza ebisanamu.

Abasajja n’abakazi banyikidde mu kunoonya eky’okusanyukirako. Batunda emmeeme zaabwe bwereere, era Katonda aggyawo obugumiikiriza bwe obuwanvu. Balekebwa ku nsalawo yaabwe.

"Waliwo abamu, nga bwe bawatula nti bakkiriza amazima ag’ekiseera kino, abaassa wansi okukkiriza kwabwe era ne bagaana okutambulira mu musana. Ani kaakano aliteeka ku mabbali emisingi egy’ekwekwasa n’egy’ensi? Ani kaakano aligezaako nnyo okutegeera omuwendo gw’emmeeme? Omuntu anaaganyulwa ki, bw’awangula ensi yonna n’azikiriza emmeeme ye? Oba omuntu anaawa ki awanyisiganyiza n’emmeeme ye? Muli n’enjala n’enyonta ku mugaati gw’obulamu n’amazzi ag’obulokozi? Mutegeera omuwendo gw’emmeeme ze Kristo yafiirira? Abo abatwalibwa ng’Abakristaayo babeera mu ngeri etuukana n’okwatula kwabwe okw’okukkiriza? Bamanyi ddala omuwendo gw’emmeeme? Bagezaako okutukuza emmeeme zaabwe mu kugondera amazima?" Manuscript Releases, omuzingo 20, emiko 150, 151.