Ekitaabo kya Yoweeri kivunaana abakulembeze b’Ekkanisa ya Abadiventisti ab’Olunaku Olw’omusanvu ab’e Lawodikiya, kibaleetera obujulizi bw’okujeemera kwabwe okwongerera ddala okumala emirembe ennya. Emirembe egyo ennya nabyo biragibwa mu Ezekyeri essuula ey’omunaana, we basajja amakumi abiri mu ttaano ab’omulembe ogw’okuna bavuunamira enjuba. Mu mwaka gwa 1901, emyaka kkumi na ssatu oluvannyuma lw’okujeemera okw’omu 1888, Ekkanisa ya Abadiventisti yatonda akakiiko akakulembera ekkanisa.

Komiti Enkola eyasooka eya General Conference yatandikibwawo mu kuddeetenkanya okunene okwabaawo ku Lukiiko lwa General Conference olw’omwaka gwa 1901, era yali erimu memba 25. Kino kyali okuyongeza okunene okuva ku komiti eyaliwo nga tekunnaba kufika mu 1901, eyalimu memba 13 bokka. Mu myaka egiyise, omuwendo gwa memba gweyongedde, naye Yesu bulijjo agattanya enkomerero n’entandikwa. Entandikwa yali memba 25, omu nga mukulembeze, nga kyeraga okwenkanankana n’emitendera egy’obuweereza mu Weema Entukuvu, egyalimu abakabona 24 n’omukulu w’abakabona omu.

Yuda n’Olukiiko Olukulu lw’Abayudaaya (Sanedirini) byombi bifaananyi eby’okujeemera mu biseera bya Kristo. Olukiiko Olukulu (Sanedirini) luyimirira ekkanisa ya Abadiventisiti b’Olunaku olw’Omusanvu eya Lawodikiya. Okwetaba kw’Olukiiko Olukulu (Sanedirini) mu kubamba Kristo ku musaalaba kufaananyiriza omugabo gw’Abadiventisiti b’Olunaku olw’Omusanvu mu mutawaana ogw’amateeka ga Sande. Olukiiko Olukulu (Sanedirini)—olukiiko olusinga obukulu olw’Abayudaaya e Yerusaalemi, olwakolebwa bakabona abakulu, abakadde n’abawandiisi, era nga lukulemberwa Kabona Asinga Obukulu Kayafa—lwalina omugabo omukulu mu ebyo ebyatuusa ku kufa kwa Yesu.

Oluvannyuma lw’okukwatibwa kwa Yesu e Gethsemane (nga kyateekateekebwa n’olukwe Yuda lwe yamulyamu), baamuleeta mu maaso ga Sanediriini ekiro mu nnyumba ya Kayafa. Baanoonya obujulizi okumusalira omusango, ne baleeta abajulizi abaamuvunaanira okunyooma Katonda n’obujeemu.

Bwe Kayafa yabuuza butereevu Yesu oba ye Masiya (oba Omwana wa Katonda), Yesu n’amuddamu nti, “Ggwe we ogambye,” ne kireetera kabona omukulu okulangira nti, “Atukanye!” Olukiiko ne lumusalira omusango nga asaanira okufa. Nga tebalina buyinza, mu bufuzi bw’Abaruumi, okutuukiriza ekibonerezo eky’okufa, ne bawaayo Yesu eri Ponsiyo Piraato, gavana w’Abaruumi, nga bamuvunaana obujeemu okufuna okuttibwa kw’Abaruumi. Okubamba ku musaalaba okwennyini ne kukolebwa abasirikale b’Abaruumi nga Piraato bwe yalagira, naye oluvannyuma Piraato bwe yawaayo eri obunyigirize bwa bakabona abakulu n’ekibiina ky’abantu (aba baasaba okuttibwa kwa Yesu n’okusumululwa kwa Balaba).

Kristo bwe yali ku nsi eno, ensi yalonda Balaba. Era ne leero, ensi n’amakanisa balonda kye kimu. Ebyo ebyaliwo eby’okumuwaayo, okumugaana, n’okumubamba ku musaalaba byaddamu okukolebwa, era biriddamu okukolebwa nate mu ngeri ennene ennyo. Abantu bajja kujjuzibwa n’empisa z’omulabe, era wamu nazo obulimba bwe bulifuna amaanyi amangi. Mu mpima mwe bagaanira ekitangaala, we walibaawo okutegeera obubi n’obutamategeera. Abo abagaanira Kristo ne balonda Balaba bakolera wansi w’obulimba obuzikiriza. Okukyamiza n’obujulirwa obw’obulimba bijja kweyongera okutuuka ku bujeemu mu lwatu. Eriiso bwe riba bubi, omubiri gwonna guba mu kizikiza. Abo abawa okwagala kwabwe omukulembeze yenna okuggyako Kristo bajja okwesanga nga bafugibwa, mu mubiri, mu mmeeme, ne mu mwoyo, olw’okwemalirako okubatamiiza, okutyo nti olw’amaanyi gaako emyoyo ne giva ku kuwulira amazima ne gakkiriza eky’obulimba. Bakwatibwa mu mitego ne batwalibwa, era mu buli ekikolwa kyabwe bakaaba nti, Mutusumululire Balaba, naye mubambe Kristo ku musaalaba.

Ne kaakano okusalawo kuno kugenda mu maaso. Ebyaliwo ku musaalaba biri okuddamu okukolebwa. Mu makanisa agavudde ku mazima n’obutuukirivu, kizuulibwa engeri obutonde bw’omuntu bwe busobola okukola era bwe bugenda okukola nga okwagala kwa Katonda tekuli musingi omunywevu ogusigala mu mwoyo. Tetwetaaga kwewuunya kyonna ekisobola okubaawo kaakano. Tetwetaaga kwewuunya ku bikulaakulana byonna eby’entiisa. Abo abayinnyirira etteeka lya Katonda nga bakozesa ebigere byabwe ebitatukuvu balina omwoyo gumu ogwali mu abo abaanyooma n’abaamuguza Yesu. Nga tebalina kuluma kw’omutima n’akatono, bajja okukola ebikolwa bya kitaabwe, Sitaani. Bajja kubuuza ekibuuzo ekyava mu mimwa gya Yuda omukuusa, ‘Mundimpa ki singa mbawaayo Yesu Kristo?’ Ne kaakano Kristo akukuusibwa mu bantu be abatukuvu. Review and Herald, January 30, 1900.

Bwe kiba nti ekiwandiiko kino kitegeeza ddala kye kyogera, ate abo abaalabibwanga ng’"balonda Barabbas," tebajja kusobola kutegeera kye kyigiriza ekiwandiiko kino. Abo be bantu aboogeddwako mu 2 Abatesalonika abafuna okulimbibwa okw’amaanyi, kubanga tebaagala mazima. Agamba ku abo abalonda Barabbas, "Abo abawa okwagala kwabwe omukulembeze yenna wabula Kristo bajja okubeera wansi w’okufugibwa mu mubiri, mu mmeeme ne mu mwoyo, olw’okwegumbira okutamiiza ennyo, okutuusa nti mu maanyi gaako emyoyo zikyuka okuva mu kuwulira amazima ne zikkiriza obulimba." Abo abalonda Barabbas babeera wansi w’okufugibwa kwa Setaani nga tekunnaba kutuuka ku kalaga-nzira k’omusalaba n’etteeka lya Sande. Mu mbeera eyo tebasobola n’akatono kutegeera kye kyigiriza ekiwandiiko kino. Noolwekyo bajja kulowooza ne bagezaako okugamba nti, "ebyembeera ebyaliwo mu kiseera Sister White lwe yawandiika amagambo gano byali bya mulembe ogwo omwawukirivu, si kati." Wenda bayinza okugamba nti, "Ayogera ku Bukristaayo mu ngeri ey’awamu, era kino tekikwatira ddala ku Abadiventisti b’Olunaku olw’Omusanvu." By’obusiru!

Kituufu nti, embeera z’ebyafaayo mu kiseera Sister White lwe yawandiika ebigambo ebyo zaali ddala okunnyonnyola ku byafaayo bye eby’obuntu; naye nga bwe kyali eri Yokaana mu Okubikkulirwa, nnabbi bw’agambibwa okuwandiika, agambibwa nti, “Wandiika ebintu by’oyalabye, n’ebiriwo, era n’ebiribaawo oluvannyuma.” Nnabbi bw’ateeka mu byawandiiko ebiriwo, abeera mu kiseera kye kimu ng’ateeka mu byawandiiko n’ebigenda okubaawo.

Obukulembeze bw’Abadiventisti bukiikirirwa mu basajja amakumi abiri mu ttaano ba Ezeekyeri, era mu ngeri y’obunnabbi bakwatagana n’abasajja bikumi bibiri n’amakumi ataano abaayimirira wamu ne Koola, Dataani ne Abiraamu. Ate era ekyasinga okuba ekikulu, abajeemu b’omwaka gwa 1888 n’Olukiiko Olukulu e Minneapolis, Mwannyinaffe White yabalambulula ng’abaddamu obujeemu bwa Koola, Dataani ne Abiraamu. Mwannyinaffe White ayigiriza mu butereevu nti bwe malayika w’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emunaana bw’akka n’ataŋŋaaza ensi n’ekitiibwa kye, enkuba ey’enkomerero etandika.

"Enjura ey'oluvannyuma egenda okugwa ku bantu ba Katonda. Malayika ow'amaanyi agenda okukka okuva mu ggulu, era ensi yonna egenda okuyaka olw'ekitiibwa kye." Review and Herald, April 21, 1891.

Sister White ayigiriza butereevu nti malayika ow’Okubikkulirwa essuula 18 yakka mu Lukiiko Olukulu lwa 1888 n’ebubaka bya A. T. Jones ne E. J. Waggoner. Bwe yali ku Lukiiko yanyigirizibwa nnyo olw’obujeemu n’asalawo okupakira ebintu bye n’avaayo, naye malayika n’amugamba nti ateekwa okusigala n’awandiika ebyafaayo, kubanga kyali okuddamu kwa bujeemu bwa Koola. Lwaki malayika yayagala kiwandiikiddwa, bwe kiba nga tekyali obujulirwa mu nnaku ez’oluvannyuma? Bwe kiba obujulirwa bw’ennaku ez’oluvannyuma, kiki ekirala kye kisobola okutegeeza okujjako nti Ekkanisa ya Abadiventisiti ab’Olunaku olw’Omusanvu ey’e Lawodikiya ejja kugoberera mu bigere bya Sanhedirini mu kiseera ky’obunkenke obw’etteeka lya Sande, era naddala ebyafaayo ebitwala okutuuka ku kyo.

Obubaka bwa Jones ne Waggoner bwategeezebwa nga "obubaka bw’okulangirirwa omutuukirivu olw’okukkiriza, mu mazima," "obubaka bwa Lawodikiya," "obubaka bw’obutuukirivu bwa Kristo" era "obubaka bw’omulayika ow’okusatu." Abajeemu baaziyizza obubaka, era ne baagaana obukulembeze bwa Omwoyo gw’Obunnabbi n’abatumwa abaalondeddwa b’okukuŋŋaana. Mukyala White era ayigiriza nti amazu amanene ag’e Kibuga New York bwe gamenyebwa nga Katonda akomyeeko amaanyi ge, olwo Okubikkulirwa 18:1-3 gunaatuukirizibwa. Okuva ku 9/11 abakulembeze b’ekkanisa eya Lawodikiya ey’Abadiventisiti b’Olunaku Olw’omusanvu babadde baddamu obujeemu bwa Kola, obujeemu bw’abasajja abakadde amakumi abiri mu etaano, obujeemu bw’obukulembeze mu 1888, n’obujeemu bwa Sanhedrin mu biro ebyasembayo ebyatuusa ku musaalaba. Abo abasajja amakumi abiri mu etaano be kabonero akukiikirira obwabusaserdooti bwa Abaleevi obw’obulimba.

Omuleevi ateekwa okuba n’emyaka 25 bwe yatandika okuweereza.

Awo Mukama n’ayogera eri Musa nti, Kino kye kikwata ku Abaaleevi: okuva ku myaka amakumi abiri mu etaano okudda waggulu banaayingira okukola obuweereza mu Weema ey’okusisinkanirangamu; era okuva ku myaka amakumi ataano banaakomya okuweereza mu bwo, era tebagenda kuweerezangamu. Naye banaayamba ne baganda baabwe mu Weema ey’okusisinkanirangamu okukuuma obukuumi, era tebagenda kukola buweereza bwonna. Bw’otyo bwe olikola eri Abaaleevi eby’obuvunaanyizibwa byabwe. Okubala 8:23-26.

Omuleevi atandika obuweereza bwe nga ali emyaka amakumi abiri mu etaano, era aweereza okumala emyaka amakumi abiri mu etaano okutuusa lw’atuuka ku myaka amakumi ataano. Omubaka w’Endagaano mu Malaki essatu, ali okusunsula era n’okutukuza Abaleevi mu kiseera ky’etteeka erya Sande, nga bwe yakikola ku 22 Okitobba 1844.

Laba, nja kutuma omubaka wange, era anaateekateeka ekkubo mu maaso gange; era Mukama gwe munoonya alijja mangu mu yeekaalu ye, ye mubaka w’endagaano gwe musanyukira; laba, alijja, bw’ayogera Mukama w’eggye.

Naye ani ayinza okugumiikiriza olunaku lw’okujja kwe? Era ani ayinza okuyimirira bw’alirabika? Kubanga ali ng’omuliro gw’omusaanuula, era ng’ensabuni y’abayonja engoye. Era alituula ng’omusaanuula n’omutukuza w’effeeza; era alitukuza abaana ba Leevi, n’abayonja ng’engeri gye batukuza zzaabu n’effeeza, balyoke bamuwaayo eri Mukama ekiweebwayo mu butuukirivu. Awo ekiweebwayo kya Yuda ne Yerusaalemi kirisanyusa Mukama, nga mu nnaku ez’edda, era nga mu myaka egyayita. Malaki 3:1-4.

Omuwendo “25” nga kabonero, ayimirira si Muleevi omwesigwa bwokka, wabula ne Muleevi ow’obulimba. “25” nga kabonero, kiraga okuwawula kw’ebika bibiri by’abasinza, oba abawala ab’amagezi n’abaziru, oba endiga n’embuzi, oba eŋŋaano n’ebisagazi. Omuwendo amakumi abiri mu ttaano gwe kabonero si gwa Muleevi yekka, ate era, ekikulu ennyo, kabonero w’okuwawula (okukulunguta) Baleevi. Okuyawulwa okwo kubeerawo ku tteeka lya Ssande, era kimu ku nsonga enkulu mu Kigambo kya Katonda eky’obunnabbi. Kisaanira nti Matayo essuula amakumi abiri mu ttaano, kye kuyongera ku bubaka bwa Yesu obw’obunnabbi ku nkomerero y’ensi obuli mu Matayo essuula amakumi abiri mu nnya.

Yesu bwe yava mu yeekaalu n’agenda, abayigirizwa be ne bamusemberera okumulaga ebizimbe bya yeekaalu. Naye Yesu n’abagamba nti, Temulaba bino byonna? Ddala mbagamba nti, tewalirekebwawo wano lwazi ku lwazi eritasumululibwa. Matayo 24:1, 2.

Bwe Yesu yava mu Yeekaalu, teyaddayo nate. Mu bitundu eby’enkomerero by’Essuula amakumi abiri mu ssatu, Yesu yali asalidde omusango ku Sanhedirini, era omusango guno gwayolesebwa mu “zibasanze” munaana, nga gukoppa abantu munaana ab’omu lyato, olunaku olw’omunaana olw’okukomola, olunaku olw’omunaana olw’okuzuukira, emirembe munaana gya Ibulayimu, emyaka 430, n’ebigenderako. Omuwendo ogw’obulimba ogwa “munaana” gukwatagana ne Omuleevi w’obulimba.

Mazima mbagamba mmwe nti, bino byonna birijja ku mulembe guno.

Ai Yerusaalemi, Yerusaalemi, ggwe otta bannabbi n’ogabakuba amayinja abo abatumiddwa gy’oli, kangaki nnandikuŋŋaanyizza abaana bo wamu, ng’enkoko bwe ekuŋŋaanya obwana bwayo wansi w’ebiwaawaatiro byayo, naye temwagala! Laba, ennyumba yammwe esigadde gye muli nga matongo.

Kubanga mbagamba mmwe nti, temujja kundaba nate okuva kaakano, okutuusa lwe mugamba nti, Aweereddwa omukisa oyo ajja mu linnya lya Mukama. Matayo 23:36-39.

Matayo essuula 22 kiggwawo n’ekifaananyi eky’okusiba ababi mu bitole, era ne kiggwawo n’okwogerezagana okwasembayo wakati wa Kristo n’Abayudaaya abeguganya. Awo mu essuula 24 ava mu yeekaalu omulundi ow’enkomerero, n’akomya emirimu gye egy’okuweereza Isirayiri ey’edda. Essuula lino likoma we lyatandikira, n’okulangirirwa nti ennyumba yaabwe yabalekebwa nga bwereere; era kye yayita Ennyumba ya Kitaawe bwe yasooka okutukuza yeekaalu, kaakano kyali kyafuuse ennyumba ya Bayudaaya ebwereere.

Mu essuula 24, Yesu agenda okuddamu ebibuuzo ebikwata ku yeekaalu, n’okuzikirira kwayo okusembedde. Okuzikirira okwo kwandibadde kutuukirira mu mulembe ogwo gwenyini, ogwali mulembe gw’emisota egy’obutwa. Yaleka yeekaalu eyo n’ataddayo nate, n’olwekyo eby’alagula by’ateeka mu maaso bikwata ku Isirayiri ow’omwoyo so si Isirayiri ow’omubiri. Bwe Kristo anava mu yeekaalu, nga kye Ekkanisa ya Abadiventisti Abasooka ku Lw’omukaaga ey’e Lawodikiya, nga bwe yakola ne Isirayiri ey’edda; mu kiseera kye kimu, yeekaalu y’obuntu ey’abantu 144,000 erigattibwa ne yeekaalu ey’Obwakatonda emirembe gyonna. Bwe Yesu yava mu yeekaalu ya Isirayiri ey’edda, yaggyamu endagaano ye n’abantu be ey’edda, emirembe gyonna.

Emitwe egy’ekkumi n’emu okutuuka ku amakumi abiri mu bbiri mu Matayo gye giba Omega ku lunyiriri olw’emitwe egy’ekkumi n’emu okutuuka ku amakumi abiri mu bbiri mu kitabo ky’Olubereberye. Bwe lutandikira mu Olubereberye omutwe ogw’ekkumi n’emu, lwo lulaga n’okutandika kwa Babeeri n’endagaano ya Babeeri ey’okufa, gye etuuka ku kutuukirira kwaayo okwa Omega mu Okubikkulirwa omutwe ogw’ekkumi n’omusanvu, olunyiriri olw’ekkumi n’emu, olunyiriri oluli wakati ddala mu nnyiriri ezikola emitwe egy’ekkumi n’emu okutuuka ku amakumi abiri mu bbiri. Ekitundu eky’omu wakati mu emitwe egy’ekkumi n’emu okutuuka ku amakumi abiri mu bbiri mu Olubereberye, Matayo n’Okubikkulirwa kyonna kisimbibwa ku kibendera oba ekibendera eky’obulimba. Mu Olubereberye kyali okukomolebwa, mu Matayo kyali Peetero n’Olwazi lwe Kristo yandizimbaako ekkanisa ye, ate mu Okubikkulirwa kyali ensolo ey’obulimba eyali, eri, era ejja kulinnya, nga ye ow’omunaana ava ku musanvu, era oluvannyuma afumbagana n’ejjoka.

11 ne 22 bye bibonero ebiraga okwegatta kw’Obwakatonda n’obuntu, era ekyo kye kintu nyini ekiragibwa Kristo ng’awandiika etteeka lye ku mitima gyaffe n’ebirowoozo byaffe. 11 ne 22 bye bibonero by’endagaano ey’abantu 144,000. Mu Matayo essuula amakumi abiri mu ssatu, obukabona ob’obulimba bwafuna emitawaana munaana; mu kiseera kye kimu, obukabona ob’amazima busiigibwa amafuta. Bakabona baatukuzibwa okumala ennaku musanvu, era ku lunaku olunaana ne batandika okuweereza.

Si bya lubeerera nti ennaku musanvu ez’okutukuzibwa kw’abakabona ezavaamu okutandika obuweereza bwabwe ku lunaku olw’omunaana bitandikira mu Kitabo ky’Okubala, essuula ey’omunaana, olunyiriri olusooka; kubanga “81” kye kabonero k’abakabona.

Awo Mukama n’ayogera eri Musa nti, Twala Alooni n’abaana be wamu naye, n’ebyambalo, n’amafuta ag’okusiiga, n’endume ey’ekiweebwayo olw’ekibi, n’endiga ensajja bbiri, n’ekibo ky’emigaati egitali mizimbi; Era kuŋŋaanya olukuŋŋaana lwonna ku mulyango gwe weema y’olukuŋŋaana. Awo Musa n’akola nga Mukama bwe yamulagira; olukuŋŋaana ne lukuŋŋaanyizibwa ku mulyango gwe weema y’olukuŋŋaana. Awo Musa n’agamba olukuŋŋaana nti, Kino kye Mukama yalagira okukolebwa. ...

So temuliva ku mulyango gw’Eweema ey’Okukuŋŋaanirangamu okumala ennaku musanvu, okutuusa ennaku z’okutukuzibwa kwammwe bwe zinaakamala: kubanga ennaku musanvu anaabatukuzanga. Nga bw’akoze leero, bw’atyo Mukama yalagira okukikola, okutangiririrwa ku lwammwe. Noolwekyo munaabeeranga ku mulyango gw’Eweema ey’Okukuŋŋaanirangamu emisana n’ekiro okumala ennaku musanvu, era mukuumenga obulagirizo bwa Mukama, muleme okufa: kubanga bwe ntyo bwe nnalagirwa. Awo Aaroni n’abaana be ne bakola byonna Mukama bye yalagira ng’ayita mu Musa. Awo ku lunaku lw’omunaana, Musa n’ayita Aaroni n’abaana be, n’abakadde ba Isirayiri; N’agamba Aaroni nti, Weetwalire ente ennyana olw’ekiweebwayo olw’ekibi, n’endiga ensajja olw’ekiweebwayo ekyokebwa, nga teeriiko bbala, obiziweereze mu maaso ga Mukama. ... Era Musa n’agamba nti, Kino kye kintu Mukama kye yalagira mukole: era ekitiibwa kya Mukama kinaabalabikira. ... Aaroni n’ayimusa omukono gwe eri abantu, n’abasabira omukisa, n’ava ku kuwaayo ekiweebwayo olw’ekibi, n’ekiweebwayo ekyokebwa, n’ebiweebwayo eby’emirembe. Musa ne Aaroni ne bayingira mu Weema ey’Okukuŋŋaanirangamu, ne bavaayo, ne basabira abantu omukisa: era ekitiibwa kya Mukama ne kyerabikira abantu bonna. Ne wafuluma omuliro okuva mu maaso ga Mukama, ne guta ku kyoto ekiweebwayo ekyokebwa n’amasavu: awo abantu bonna bwe baalaba, ne baleekaana, ne bagwa wansi n’amaaso gaabwe. Eby’Abaleevi 8:1-5, 33-36; 9:1, 2, 6, 22-24.

Essuula amakumi abiri mu ssatu erambulula Abaleevi ab’obulimba, ababbikkulibwa mu kiseera Abaleevi abatuufu bwe bateekebwako akabonero. Essuula amakumi abiri mu bbiri eya Matayo likoma nga tewali muntu nate abuuza Yesu kibuuza kyonna; oluvannyuma mu ssuula amakumi abiri mu ssatu ateeka mu maaso obubaka bwa ‘Zibasanze’ omunaana, ng’alaga nti ekiseera ky’okugezesebwa kya Sannedirini kyaggwaawo, era nti okutuukiriza omusango kwali kutandika olwo. Mu ssuula amakumi abiri mu nnya, agiraga yeekaalu ng’ennyumba y’Abayudaaya. Kikulu okulaba okuddiriraganwa kw’ensuula zino.

Emitwe egy’omu Matayo okuva ku kkumi n’emu okutuuka ku abiri mu bbiri biraga okumaliriza okuteekebwako akabonero kw’abo 144,000 mu mulamwa gw’endagaano ya Katonda n’abantu be yalonda. Obulambuzi bw’akabonero bwa Palmoni obw’Alufa mu mutwe kkumi n’emu, n’obw’Omega mu mutwe abiri mu bbiri, byongerako ku nkuru eri mu emitwe egyo.

Omutwe ogw’amakumi abiri mu ssatu gwe Okutangiririrwa, okugatta eby’Obwakatonda n’obwa muntu nga kiyinnyisibwa ennamba amakumi abiri mu ssatu. Naye omutwe guno gwoogera ku kusala omusango okutuukirizibwa ku muddo omubi, obukabona obw’obulimba, n’Abaleevi ab’obulimba. Buli kabona yali Muleevi, naye buli Muleevi teyali kabona. Mu bazzukulu ba Leevi, olulyo lwa musaayi lwa Alooni lwokka lwe lwakkirizibwa mu bukabona. Bayibuli eraga nti Abaleevi baatandikiranga okuweereza ku myaka amakumi abiri mu ttaano, naye abaana ba Kohath baweerezanga ku myaka amakumi asatu.

Awo Mukama n’ayogera ne Musa ne Alooni, ng’agamba nti, Mubalirire omuwendo gw’abaana ba Kokaasi mu baana ba Leevi, ng’ebika byabwe bwe biri, mu nnyumba za bakitaabwe; okuva ku myaka amakumi asatu okutuusa ku myaka amakumi ataano, buli ayingira mu ggye okukola omulimu mu Weema ey’Okukuŋŋaanirangamu. Okubala 4:1-3.

Ennamba "30" ekyimirira bakabona abaali mu lulyo lwa Kogasi, eyali mutabani wa Lewi; era mutabani wa Kogasi yali Amulaamu, eyali kitaawe wa Alooni. Lewi kitegeeza "agattiddwa oba ayungiddwa eri Katonda." Kogasi kitegeeza "okuŋŋaanira okwetooloola Obutuuze bwe." Amulaamu kitegeeza "abantu abagulumiziddwa," ate Alooni kitegeeza "omutwala ekitangaala oba omuyimirira wakati agulumiziddwa." Awamu, bino byolesa entambula okuva ku Nnyanja Emyufu okutuuka e Sinaayi, nga biraga ekifaananyi ky’endagaano wakati wa Katonda n’abo 144,000, abo be yeekaalu ey’abantu egatta ne yeekaalu ey’Obwakatonda, Kristo bw’agolola omukono gwe omulundi ogw’okubiri okuŋŋaanya abaasigadde be mu Kifo kye Ekitukuvu, gye n’abayimusa n’abagulumiza nga bamulasibwa wamu ne Kabona Omukulu ow’eggulu, nga bwe yalisa Saadraki, Meesaaki ne Abeduneego.

Ennamba "30" erimira ekiseera eky’okwetegekeramu abakabona, ate "25", ng’obukulu bw’Abaleevi, esaanira okuteekebwa ku "30", olunyiriri ku lunyiriri, kubanga kabona yenna yali Muleevi, naye si Muleevi yenna yali kabona. "30" erimira ekiseera ky’okwetegeka ekyatandika mu 1989, mu kiseera eky’enkomerero, era kiggwa ku tteeka lya Sande mu United States. Ennamba "25", nga kabonero k’Abaleevi, era kabonero k’okwawula wakati w’ebika bibiri, era bw’ekwata ku bakabona, erambulula okuwawukana. "25" eraga okuwawukanibwa kw’Abaleevi n’Abaleevi ab’obulimba ku tteeka lya Sande, era mu mbeera ey’abakabona abatufu n’Abaleevi abatufu nayo etondawo enjawulo, kyokka si kuwawula mu ngeri embi, nga bwe kiba ku Abaleevi ab’obulimba.

Kohath yali omu ku bika bisatu ebikulu eby'Abaleevi (wamu ne Gershon ne Merari). Olulyo olw'obusaserdooti lwava ddala mu Aaron, omu ku bazzukulu ba Kohath. Aaron ye muzzukulu ow'omulembe ogw'okuna wa Levi, era obuyinza bw'obusaserdooti bwali bukomekeddwa eri bazzukulu be abasajja bokka abali mu ttabi lino erya Kohath. Ab'eKohath bonna (abazzukulu bonna ba Kohath) baalina ekitiibwa eky'okutikka ebintu ebisinga obutukuvu, naye olulyo lwa Aaron lwokka lwe lwayinzanga okutuukiriza emirimu gy'obusaserdooti ku kyoto ne mu watukuvu. Aaron akiikirira omulembe ogw'okuna gwegumu nga 'abakadde' ba Joel, oba 'abasajja ab'edda' mu Ezekiel essuula omunaana, abevuunamira enjuba.

Enteekateeka y’ebibinja 24 eby’okukyusana mu buweereza bw’abakabona (era n’Abaleevi abatali bakabona mu mirimu egy’okubayamba ng’abayimbi n’abakuumi b’enzigi) yateekebwawo Kabaka David. David yateekateeka abazzukulu ba Aaron mu bibinja 24 okubeerereza nga bakyusana (1 Ebyafaayo 24:1-19). David, ng’ayambibwako abakabona Zadok (ava mu lunyiriri lwa Eleazar) ne Ahimelech (ava mu lunyiriri lwa Ithamar), yabagabanya mu bibinja 24 (16 okuva mu maka manene ga Eleazar, 8 okuva mu ga Ithamar). Baasuula obululu okusalaawo ennyiriri ey’okuweerereza.

Buli mutendera gwakolanga obuweereza okumala wiiki emu (okuva ku Ssabbiiti okutuuka ku Ssabbiiti), emirundi ebiri mu mwaka, era emitendera gyonna ne gikolanga wamu mu mikolo eminene (Paasika, Pentekooti, Embaga ey’Ensiisira). Dawudi bw’atyo n’atereeza Abaleevi abatali basaserdooti mu mitendera 24 egy’okuyimba, okuuma emiryango, n’ebirala (1 Ebyomumirembe 23–26). Enteekateeka eno yateekebwawo mu mulembe gwa Sulemaani (2 Ebyomumirembe 8:14) era ne yeeyongerayo mu mulembe gwa Yeekaalu ey’Okubiri. Zekaliya, kitaawe wa Yokaana Omubatiza, yali mu mutendera gwa Abiya—Lukka 1:5; 1 Ebyomumirembe 24:10. Enteekateeka y’emitendera 24 gya basaserdooti yasalibwanga mu kusuula obusaale, era Zekaliya yali mu mutendera gwa Abiya, ogwo mu emitendera amakumi abiri mu ana nga gwe gw’omunaana. Zekaliya kitegeeza “Katonda ajjukira,” era erinnya lya kitaawe Abiya litegeeza “Katonda ye kitaawe wange.”

Kitaffe ow’eggulu yajjukira ekyasuubizo kye eky’okuyimirizaawo omubaka agenda okutegulira ekkubo erya Masiya. Naye Zekkaliya era akwatagana n’etteeka lya Ssande, kubanga eyo we Ssabbiiti—olunaku abantu lwe baalagirwa okulujjukiranga bulijjo—lufuukira okukemebwa okwenkomerero. Zekkaliya ayimiririra kabona ow’ekibiina kya Abiya, ekibiina eky’omunaana. Zekkaliya teyakkiriza obubaka bw’omalayika, n’afuulibwa muzibe w’akamwa okutuusa okuzaalibwa kwa mutabani we Yokaana. Bwe yazaalibwa Yokaana, Zekkaliya yayingira mu mboozi ku linnya lya Yokaana, n’alyoka ayogera. Okuyogera okw’obunnabbi mu nnaku ez’enkomerero kwe kuba Amerika bw’eyogera ng’eddogo.

Era ne kibaawo nti ku lunaku olw’omunaana ne bajja okumukomola omwana; ne bamutuuma erinnya Zekkaliya, nga erinnya lya kitaawe. Naye nnyina n’addamu n’agamba nti, Si bwe kityo; naye anaayitibwa Yokaana. Ne bamugamba nti, Tewali mu baana b’ekika kyo ayitibwa erinnya eryo. Ne bakolera kitaawe obubonero, okumanya erinnya ly’ayagala bamutuumye. N’asaba ekintu eky’okuwandiikako, n’awandiika ng’agamba nti, Erinnya lye Yokaana. Bonna ne beewuunya. Awo akamwa ke ne kaggulwawo amangu ago, n’olulimi lwe ne lubanuka, n’ayogera, n’atendereza Katonda. Lukka 1:59-64.

Yokaana Omubatiza ava mu kibinja eky’omunaana eky’Abiya, nga bwe kyali eri kitaawe. Mu kukomolebwa kwa Yokaana, ku lunaku olw’omunaana, erinnya lye lyakyusibwa. Yokaana Omubatiza akiikirira abakabona b’olulyo olw’okuna, abali mu ndagaano ne Katonda, oyo abakyuusa amannya gaabwe (okuva Laodicea okutuuka Philadelphia), era n’abassaako akabonero k’endagaano, mu kiseera United States bwe eyogera ng’ejjoka eddene.

Ffe tuli yeekaalu ya Katonda. Ebigambo eby’obunnabbi ebikwata ku yeekaalu byogera eri abasajja n’abakazi buli omu ku muntu, era ne mu ngeri ey’ekibiina, kubanga ekkanisa ya Katonda nayo ye yeekaalu. Era ddala waliwo yeekaalu ey’eggulu, era Kristo y’azimba yeekaalu ya Mukama. Ye ateeka omusingi era n’ateeka ejjinja ery’akamalirizo ku yeekaalu. Bw’otunula ku nnamba “25” ng’akabonero, “25” eyimirira Abaleevi, ab’ayawulibwa okuva ku Baleevi ab’obulimba mu Malaki essuula essatu, era ne bayanjulibwa mu kyawandiiko kye kimu. Mu Ezeekyeri essuula 40 okutuuka ku 48 yeekaalu ey’efaananyi yalambikibwa mu bujjuvu obungi. Amazzi ag’obulamu gava mu yeekaalu eyo ne gajjuza ensi.

Kyewuunyisa nnyo omulimu Katonda gw’ayagala okutukiriza okuyita mu baweereza be, era ng’omugenderera kwe kugulumiza erinnya lye. Katonda yakola Yusufu abeere ensulo y’obulamu eri eggwanga ly’Abamisiri. Okweyita mu Yusufu, obulamu bw’abantu abo bonna bwakuumibwa. Okweyita mu Danyeri, Katonda yalokola obulamu bw’ab’amagezi bonna aba Babulooni. Era okulokolebwa kuno kwali ng’eby’okulabirako; byabalaga abantu emikisa egy’omwoyo egyabweereddwa okuyita mu kuyungibwa ne Katonda Yusufu ne Danyeri gwe baasinzanga. Kale n’olwaleero, okuyita mu bantu be, Katonda ayagala aleete emikisa mu nsi. Buli mukozi gwe Kristo abeera mu mutima gwe, buli analaga eri ensi okwagala kwa Kristo, aba mukozi wamu ne Katonda olw’emikisa gy’abantu bonna. Nga bw’afuna okuva eri Omulokozi ekisa eky’okugabira abalala, okuva mu ye yonna muyiika omugga gw’obulamu bw’omwoyo. Kristo yajja ng’Omusawo Omukulu okuwonya ebiwundu ekibi bye bikoze mu lulyo lw’abantu; era Omwoyo we, ng’akolera okuyita mu baweereza be, awa abantu abalwadde olw’ekibi n’abali mu kubonaabona amaanyi amanene g’ewonya agakola ddala ku mubiri n’omu mwoyo. ‘Ku lunaku olwo,’ Ebyawandiikibwa bigamba, ‘walibeewo ensulo eneebikkululibwa eri ennyumba ya Dawudi n’eri abatuuze ba Yerusaalemi olw’ekibi n’olw’obutalongoofu.’ Zekkaliya 13:1. Amazzi g’ensulo eno galimu amaanyi g’eddagala agawonya obulwadde bw’omubiri n’obw’omwoyo byombi.

Okuva mu nsulo eno muva omugga omunene ogw’Ezekyeri gwe yalaba. ‘Amazzi ago gavayo ne gatambulira mu nsi ey’ebuvanjuba, ne gakka mu ddungu, ne gayingira mu nnyanja; bwe gayingira mu nnyanja, amazzi g’ennyanja ganaawonyezebwa. Era kinaabaawo nti buli ekiramu kyonna ekitambula, wonna emigga we ginaatuukayo, kinaabeerawo mulamu.... Era ku mabbali g’omugga, ku ludda luno n’olulala, gunaakula buli miti egy’emmere, ebikoola byagyo tebiriggwaawo, so ne bibala byagyo tebirimalibwa: ginaazaala ebibala bipya buli mwezi, kubanga amazzi gaava mu kifo ekitukuvu: era ebibala byagyo binaabanga by’emmere, n’ebikoola byagyo binaabanga ddagala.’ Ezekyeri 47:8-12.” Obujulizi, ekitabo eky’omukaaga, 227.

Yeekaalu ya Ezeekyeri kye kifaananyi ky’obunnabbi eky’omutindo ogwawaggulu ennyo, era Yokaana yalagirwa mu Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu apime yeekaalu, naye aleke oluggya. Bwe tukikola bwe kityo ku yeekaalu ya Ezeekyeri, tusanga nti ennamba ebbiri ezisinga obukulu mu bipimo bya yeekaalu zitegeeza obukabona. Emikono 50 ye nnamba esinga obukulu, era eyiddwamu emirundi 11 ng’obuwanvu bwonna bw’oluggi buli (Ezeekyeri 40:15, 21, 25, 29, 33, 36, n’ebirala). Emikono 50 gikozesebwa era ku buwanvu bwa bbugwe n’ebisenge ebimu (42:7-8). Obuwanvu bwa emikono 50 bupima ekkubo lyonna ery’okuyitamu mu luggi okuva ku lusanjja olw’ebweru okutuuka ku lusanjja olw’omunda.

Ekipimo kya emikono amakumi abiri mu etaano kye kisinga okulabika mu kifo eky’okubiri. Kiddwamu emirundi 10 ng’obuwanvu n’obugazi bw’ebizimbe by’enzigi (Ezekyeri 40:13, 21, 25, 29, 30, 33, 36). Bwe biteekebwa wamu, 50 ne 25 bifuula ekipimo ekituukaganye ekya 50 ku 25 ku nzigi mukaaga ez’enkulu. Obw’omugatte bwa 50 ku 25 bufuga ennyonnyola y’eby’obuzimbe ey’enzigi ezitwala mu bitundu eby’omunda. Tewali mugatte mulala gw’ebipimo oguddwamu n’engeri ey’ensengeka n’emirundi mingi bwe guno mu kizimbe kya yeekaalu kennyini.

Abaleevi baayingira mu buweereza nga ba myaka 25 (Okubala 8:24: "okuva ku myaka amakumi abiri mu etaano okudda waggulu banaayingira okubeerangako ku mulimu gw’obuweereza"). Baweerezanga okutuusa ku myaka 50 (Okubala 4:3, 39, 43; 8:25: "okutuusa ku myaka amakumi ataano"). Kino kitegeeza nti baweerezanga okumala emyaka 25 ddala (50 - 25 = 25).

Bwe kityo, ebbanga ly’emyaka 25 ery’obuweereza bw’Abaleevi lirabikira ddala mu bipimo bya biwato 25 ku 50 ebisinga okukozesebwa ku nzigi n’omuzimba gwa yeekaalu—ekifo kennyini Abaleevi we baweerezanga. Ebipimo eby’obukulu eby’Yeekaalu ya Yezeekyeri—ye yeekaalu y’ekkanisa eyawangula n’eya 144,000—byateekebwamu mu ngeri ey’okuzimba mu yeekaalu kennyini mwe baali baakuwaweerezanga; mu ngeri y’emu ddala nga eza chromosome 46 zizimbiddwa mu yeekaalu kennyini mwe abantu ba Katonda balina okuweereza. Palmoni ateeseeko omukono gwe ku yeekaalu y’omuntu omu ne yeekaalu y’omubiri ogw’ekibiina egenda okubeera omugole we.

Tujja okugenda mu maaso n’ensonga zino mu kiwandiiko ekiddako.

Abo abali mu bifo eby’obuvunaanyizibwa tebalina kukyuka ne bagoberera emisingi gya nsi egy’okwejagalira n’egy’obuyitirivu, kubanga tebasobola kugyemalira; era ne bwe bandisobodde, emisingi gya Kristo tebyakkiriza. Wetaagibwa okuyigiriza okungi. ‘Ani gw’anaayigiriza amagezi? era ani gw’anaatondoola okutegeera enjigiriza? Abo abagusuuliddwa ku mata, era abaggyiddwa ku mabeere. Kubanga ekiragiro kibeeranga ku kiragiro, ekiragiro ku kiragiro; olunyiriri ku lunyiriri, olunyiriri ku lunyiriri; wano katono, n’ewo katono.’ Bw’ati ekigambo kya Mukama kiteekwa okuleetebwa mu bugumiikirize mu maaso g’abaana era kikumyibwe mu maaso gaabwe, nga kikolebwa abazadde abakkiriza ekigambo kya Katonda. ‘Kubanga n’emimwa egikyamuka n’olulimi olulala anaayogerera abantu bano. Abo be yagamba nti, Kuno kwe kuwummuliza omukooye; era kuno kwe kuzza amaanyi: naye tebaayagala kuwulira. Naye ekigambo kya Mukama kyababanga kiragiro ku kiragiro, kiragiro ku kiragiro; olunyiriri ku lunyiriri, olunyiriri ku lunyiriri; wano katono, n’ewo katono; balyoke bagende, ne bagwa emabega, ne bamenyeka, ne basibibwa mu mutego, ne batwalibwa.’ Lwaki?—kubanga tebaawuliriza ekigambo kya Mukama ekyabajjira.

Kino kye kitegeeza: abo abatafunye kuyigiriza, naye nga beesigamye ku magezi gaabwe, era ne basalawo okukola nga bagoberera endowooza zaabwe. Mukama abo abawa okukebera, balonde oba okweyimiriza mu kugoberera obulagirizi bwe, oba okugaana ne bakolera ku ndowooza zaabwe; ne bwe batyo Mukama n’abaleka eri ekivuddemu eky’akakafu. Mu makubo gaffe gonna, mu buweereza bwonna eri Katonda, atugamba nti, ‘Mpa omutima gwo.’ Katonda yeetaaga omwoyo ogugondeera oguyigirizika. Ekireetera okusaba okuba ekirungi kwe kuba nga kuvudde mu mutima ogw’oyagala era ogugondera.

Katonda asaba ebintu ebimu okuva eri abantu be; bwe bagamba nti, “Sijja kuwaayo omutima gwange okukola ekintu kino,” Mukama abakkiriza bagende mumaaso mu kulamuzi kwabwe kwe bategeera nga kwa magezi, nga tebalina magezi ag’omu ggulu, okutuusa Ekyawandiikibwa kino [Isaaya 28:13] bwe kinaatuukirira. Toteekwa okugamba nti, “Ndigoberera obukulembeze bwa Mukama okutuusa we kikkiriziganya n’okulowooza kwange,” n’oluvannyuma okunywera ku birowoozo byo, nga wegaana okufulibwa ng’ekifaananyi kya Mukama. Kibuuzibwe nti, “Kino kye ky’ayagala Mukama?” si nti, “Kino kye kirowoozo oba okusalawo kwa--?” Testimonies to Ministers, 419.