Mu "bustle," kwe James White agamba nti kyali okusaasaanyizibwa kw’Abamillerite oluvannyuma lwa Okitobba 22, 1844, William Miller yaloota ekirooto mu 1847, era oluvannyuma lw’emyaka ebiri ne bamuzika.

Sing’a William Miller yabadde asobodde okulaba ekitangaala ky’obubaka olw’okusatu, ebintu bingi ebyali bimulabikira ng’ebizikiza n’eby’ekyama byandibadde binnyonnyoddwa. Naye baganda be baayatula okwagala okuzito ennyo n’okumufaako ennyo, n’alowooza nti tasobola okwesumulula ku bo. Omutima gwe gwali guyegamira amazima, n’alyoka atunuulira baganda be; baagiwakanya. Yandisobodde okwesumulula ku abo abaali bayimiridde wamu naye mu kulangirira okujja kwa Yesu? Yalowooza nti ddala tebandimukyamuza.

Katonda yakkiriza agwe wansi w’amaanyi ga Setaani n’obugabe bw’okufa, era n’amukweka mu ntaana okuva eri abo abaali bulijjo bamuggya ku mazima. Musa yasobya ng’ali kumpi okuyingira mu Nsi Eyasuubizibwa. Kye kimu, nalaba nti William Miller naye yasobya ng’ali kumpi okuyingira Kanaani ey’eggulu, mu kukkiriza obusobozi bwe obw’okukosa abalala okubeera ku ludda olw’okuwakanya amazima. Abalala be baamukulembera okutuuka ku kino; abalala be balitwalirwako omusango gwakyo. Naye bamalayika bakuuma enfuufu ey’omuwendo ey’omuddu ono wa Katonda, era alivayo ku ddoboozi ly’akagombe akasembayo.

Pulatifomu Ennywevu

Nalaba ekibiina ekyayimiridde nga kikuumiddwa bulungi era nga kinywevu, nga tekiwaayo kisa eri abo abanditataganyizza okukkiriza okwateekebwawo mu kibiina. Katonda n’abatunuulira n’okusiima. Nnandayibwa entambiro essatu—obubaka bwa malayika obusatu: obw’olubereberye, obw’okubiri, n’obw’okusatu. Malayika eyambanga n’aŋŋamba nti, ‘Zisanze oyo anaasitulawo ejjinja oba n’akunyulula akapini ku bubaka buno. Okutegeera kwa mazima okw’obubaka buno kwe kwa mugaso ogw’obulamu ddala. Ekomerero y’emimeeme esinziira ku ngeri gye byakkirizibwaamu.’ Nnatambuliziddwa nate okuyita mu bubaka buno, ne ndaba engeri abantu ba Katonda gye baasasudde bbeeyi ennyo okufuna obumanyirivu bwabwe. Bwaafunibwa okuyita mu kunakuwala kungi n’entaalo enkambwe ennyo. Katonda yabatwala mpola mpola, sitepu ku sitepu, okutuusa lwe yabateeka ku lupulatifoomu olunywevu olutasobola kusitulibwa. Nnalaba abantu okusembera olupulatifoomu ne baleekebeza essinziiro lyayo; abamu, nga basanyuka, ne bayimirira ku yo amangu ddala. Abalala ne batandika okunenyeza essinziiro lyayo. Baayagala okuteekebwamu entereeza, era ne basuubira nti olwo olupulatifoomu lubeera lutuukiridde okusinga, n’abantu babeera basanyufu nnyo. Abamu ne bavayo ku lupulatifoomu okulukebera ne balangirira nti lwateekebwawo mu ngeri embi. Naye nnalaba nti kumpi bonna baayimirira bungi ku lupulatifoomu, ne bawabula abo abaavaako okulekera awo okwemulugunya; kubanga Katonda ye Omuziimbi Omukulu, era baali balwana naye. Ne bajjukira ne banyumya emirimu egyewuunyisa gya Katonda egyabaleetereza ku lupulatifoomu olunywevu, ne nga beegasse wamu ne baleetereza amaaso gaabwe mu ggulu ne mu ddoboozi eddene bagulumiza Katonda. Ebyo ne bikwata ku mitima gy’abamu ku abo abaali beemulugunyizza ne bava ku lupulatifoomu, ne mu ngeri ey’okwetowaza ne baddayo ne bayimirira ku yo nate. Early Writings, 258.

Emirimu Egyewuunyisa gya Miller

"Omulimu omw’ekitalo" ogwa William Miller gwaleeta "omusingi omugumu" ogwali "empulatifomu enkalakalira, etatasobola kusitulibwa." "Omusingi" gw’ "empulatifomu etatasobola kusitulibwa," n’okulumba okwaddirira okwakolebwa ku "mpulatifomu" n’ "omusingi" byombi ebyateekebwawo oluvannyuma lw’okufa kwa Miller mu 1849, byalambuliddwa mu kirooto kye.

William Miller ye akabonero k’emisingi gy’Obwadiventisti.

Era ye kabonero k’ebyafaayo by’Abamillerite okuva mu 1798 okutuusa mu 1863.

Era ye akabonero k’ebyafaayo by’AbaMillerite okuva mu mwaka gwa 1798 okutuuka mu mwaka gwa 1844.

Era ye akabonero k’ebyafaayo eby’abamalayika basatu okuva mu 1798 okutuuka ku tteeka erya Ssande.

Ayimiririrwa emyaka amakumi ana mu mukaaga okuva mu 1798 okutuukira ddala mu 1844.

Ayimirirwa n’ennamba "220," mu bw’ekwatagana n’ennamba eza 2,520 n’eza 2,300.

Ayimiririzibwa "ebiseera musanvu"—2,520.

Ayimiririzibwa 2,300.

Ebirooto ebibiri bya Miller byalagirirwa mu kifaananyi mu birooto ebibiri bya Nebukadduneeza eby’omu mutwe ogw’okubiri n’ogw’okuna mu kitabo kya Danyeri.

Ebbanga erya 1798 litandika ne Nebukadduneeza, era likoma mu 1863 ku Beresaza.

Ebbanga okuva mu 1798 okutuuka ku tteeka erya Ssande littaandikira ku Nebukadduneeza era likoma ku Berusaza.

Nga akabonero k’ebyafaayo by’Abagoberezi ba William Miller, ye akabonero w’emisingi egiyimirira amazima agabikkulibwa wakati w’okubikkulibwa okw‘Alufa’ okwa 2,520 n’okw‘Omega’ okwa 2,300. Mu kwogerera ku kirooto kya William Miller, James White yalambulula nti “ekisumuluzo” kyali enkola ya Miller ey’okunoonyereza mu Bayibuli. Enkola eno ye kisumuluzo kya Dawudi ekyateekebwa ku kibegabega kya Miller, kubanga yalaga obunnabbi bw’emyaka 2300 obwaggwaawo Isaaya 22:22 bwe bwatuukirizibwa nga 22 Okitobba, 1844.

Amazima agaatandika okubikkulibwa okuva mu 2023 okweyongerayo, gennyini ge gaalambululwa dda mu nnyanjula 95 za ‘Habakkuk’s Tables’, era kaakano gateekebwa mu nsengeka empya ey’ ‘Obumazima’.

Okukoowoola kw’eddoboozi mu ddungu mu Julaayi 2023 kwategeeza nti okukaaba n’okukungubaga byali byetagisa eri abo abaalina okwenenya olw’okulangirirwa okw’ennaku eya nga 18 Julaayi 2020. Abo abandibadde mu bawala ab’amagezi baalina okwenenya nga bakkiriziganya n’okusaba kwa Danyeri essuula ey’omwenda, kwe kusaba kw’abo abayogerwako mu Leviitiko 26 abategeera nti basaasanyiziddwa.

Bwe Miller ategeeza nti, “Nga bwe nnali ntya, nga nkaaba era nga nkukungubaga olw’okufiirwa kwange okunene n’obuvunaanyizibwa obuli ku nze, ne nzijukira Katonda, ne musaba n’obunyiikivu nti ansindikire obuyambi. Amangu ddala oluggi ne luggulwawo, era omusajja n’ayingira mu kisenge, abantu bonna ne bavaamu; ate ye, ng’alina burashi y’enfuufu mu mukono gwe, n’aggulawo amadirisa, n’atandika okukukuuta enfuufu n’ebisasiro n’abiggya mu kisenge.”

Omulyango ogwaggulawo gwali omutima gwa Miller, lwe "yasaba n'amaanyi" "obuyambi." Yesu, nga Omujulirwa Omutuufu eri Lawodikiya, akuba ku mitima ng'anoonya okuyingira. Omulyango bwe gwaggulawo, enteekateeka ey'okwawula n'etandika. Omulyango bwe gwaggulawo, "amadirisa" era ne gaggulwawo, era "amadirisa" ge amadirisa g'eggulu.

Yokaana yalaba amadirisa ag’eggulu nga gagguddwawo mu ssuula ey’ekkumi n’enda ey’Okubikkulirwa, ng Mukama ayimusa eggye lye ly’embalaasi enjeru, amangu ddala oluvannyuma lw’omugole okweyetegekera. Eggye eryo kye kimu n’eggye lya Ezeekyeri, eryimirira mu kuddamu eri obubaka bw’omuyaga ogw’obuvanjuba ogw’ekikambwe. Eggye eryo kye kkanisa ey’obuwanguzi, ekyuka okuva mu kkanisa ey’olutalo n’efuuka ekkanisa ey’obuwanguzi, nga okusunsulwa kw’eŋkolo n’omululu kumaliriziddwa. Okusunsulwa okwo kulagibwa era ng’okukyuka okuva mu mbeera ya Lawodikiya okutuuka mu mbeera ya Firadelfiya. Miller yaggula omutima gwe n’akkiriza Omujulirwa Omutuufu okuyingira, nga ye ayawula eŋkolo n’omululu, bwe kityo n’ayimusa n’addiza mu bulamu eggye lye ly’embalaasi enjeru.

Ku 31 Desemba 2023, Omusajja wa 'Dirt Brush' yayingira mu kisenge oluvannyuma lw'abantu okuvaayo, n'atandika omulimu ogw'okuggyawo effujjo ly'obukyamu, nga mu kiseera kye kimu ateeka amazima ag'edda ag'ebipande bya Habakkuku mu nkalagiro empya ey'amazima.

"Omulokozi teyali azze kugyawo by’Abasookerwako n’Abannabbi bye baayogera; kubanga Yye yennyini yali ayogedde okuyita mu basajja bano abakiikirira. Amazima gonna ag’Ekigambo kya Katonda gavudde gy’ali. Naye amabuye ago ag’omuwendo ogutalibwako gaali gateekeddwa mu nteekateeka ez’obulimba. Omusana gwago ogw’omuwendo gwali gukozesedwa okuweereza ensobi. Katonda yayagala bive mu nteekateeka z’ensobi ne bisimbibwa mu musingi gw’amazima. Omulimu guno omukono gw’obwakatonda gwokka gwe guyinza okugutuukiriza. Mu kuyungibwamu n’ensobi, amazima gaali gaweereza ensonga y’omulabe wa Katonda n’omuntu. Kristo yali azze okuteeka amazima mu kifo we ganaagulumiza Katonda, era ne gakola obulokozi bw’abantu." The Desire of Ages, 287.

Omu ku mazima agaasooka okuyigizibwa mu 2024 gwali okunnyonnyola okusuulebwa kw’essuubi kw’olunaku lwa July 18, 2020. Olunyiriri ku lunyiriri kyategeerekebwa nti okusuulebwa kw’essuubi okw’asooka mu buli lunyiriri lw’okutereeza kwalambulula July 18, 2020 ng’akabonero akalagira ekkubo akasinga obukulu mu lugero lw’abawala ekkumi. Ensonga ey’okusuulebwa yafuuka “ekisumuluzo” ekyaggulawo amazima g’ewatukuvu; naye mu Okusuulebwa kw’Essuubi Okukulu kwa 1844, ewatukuvu lyali “ekisumuluzo” ekyaggulawo okusuulebwa kw’essuubi.

Omusajja ow’olusaalu lw’ettaka, era nga ye Empologoma ey’ekika kya Yuda, yatandika okuggulawo obubaka bw’Okukaaba okw’essaawa ya ttumbi mu mwaka gwa 2023. Kakati tutuuse ku kitundu mu kiroto kya Miller gy’ateeka ekisanduuko ekinene ku mmeeza era n’asuulamu amazima agagenda okumasamasa emirundi kkumi okusinga enjuba. Ekimwe ku mayinja ag’omuwendo ago kye kubikkulirwa ku bwa ani ye mu njogera y’obunnabbi.

Bwe bubikkulibwa obunnabbi, ye Empologoma ey’ekika kya Yuda, ey’atwala amazima agakadde n’agateeka mu nteekateeka empya ey’emitendera esatu egya "amazima". Enteekateeka eyo esigamiziddwa ku Kristo nga ye Alufa ne Omega, ow’olubereberye n’ow’enkomerero. Nga Ekigambo kya Katonda, ye yateekateeka buli kitundu ky’Ekigambo kye. Nga Palmoni, ye yassaawo entegeka ya buli nsonda y’obubalo.

Bwe Peetero abeera e Kayisaliya Fulipi, ku ssaawa ey’okusatu, Ye yeeyanjula nga Palmoni, ng’assaako okunyiriza ku “prophetic fractals.” Omu ku kubikkulirwa okw’enkomerero kwa Kristo ng’Omukama w’obunnabbi kwe kussaako okunyiriza ku “prophetic fractals,” nga kuyimiririrwa Peetero mu Matayo 16:18; ekyo kye kabonero ka 1.618, ekiyitibwa “golden ratio” mu nsi y’obutonde, naye nga Palmoni abiyita “prophetic fractals.”

Twetandise bukyali okuzuula fractal ez’obunnabbi eziri mu sabbiiti entukuvu eya 27 okutuuka ku 34. Nga tetunnaddayo eyo mu lugendo lw’okutuuka ku Kitabo kya Yoweri, okussaamu omugaso ku fractal ez’obunnabbi kyetaagibwa okuyongerwawo mu kukebera kwaffe ku kirooto kya Miller.

Ekiseera okuva ku Miller ng’ ayita abantu nti, ‘mujje mulabe,’ ne Kristo, ng’ali omusajja omukwasa-ttaka, ng’ayita Miller nti, ‘jangu olabe,’ kiri wakati wa 1798 n’Eteeka lya Sande; kyokka mu mulembe ogwo ogwonna mulimu fractal ey’ekiseera okuva mu 1798 okutuuka mu 1863. Kirimu era fractal endala okuva ku 9/11 okutuuka ku Eteeka lya Sande, n’endala okuva mu 2023 okutuuka ku Eteeka lya Sande.

Bwe Miller yaggalawo amaaso ge mu kabaganya, yayimiririra ebyafaayo bya 1849, nga Mukama yali agezaako okumaliriza omulimu gwe, naye nga tebyavaamu. Yazuukiziddwa mu 2023, kubanga ye Eriya eyattibwa mu luguudo awamu ne Musa. Yafa mu 1849, era n’addamu okufa ku 18 omwezi ogwa Julayi, 2020.

Ekirooto kye kyaweebwa mu 1847; awo Mukama n’agolola omukono gwe omulundi ogwokubiri, n’aatangaza echati eya 1850. Bwe Mukama bw’agolola omukono gwe omulundi ogwokubiri mu byafaayo by’abantu 144,000, Miller azuukizibwa.

Entandikwa y’okusaasaanyizibwa kwa Isirayiri ne Yuda bombi erambikiddwa mu kitabo kya Isaaya.

Kubanga omutwe gwa Siriya ye Ddamasiko, n’omutwe gwa Ddamasiko ye Rezini; era mu bbanga ly’emyaka nkaaga mu etaano Efulayimu anamenyebwamenyebwa, al eme okubeera eggwanga. Ate omutwe gwa Efulayimu ye Samaliya, n’omutwe gwa Samaliya ye mutabani wa Remaliya. Bwe mutakkiriza, temuliyimirira. Isaaya 7:8, 9.

Obunnabbi bwaweebwa mu 742 BC, era emyaka kkumi n’emyenda bwe gyayitawo, mu 723 BC Isirayiri yassaasanyizibwa Abasuriya; oluvannyuma lw’emyaka amakumi ana mu mukaaga, Yuda n’assaasanyizibwa ba Babulooni. Emyaka esatu gino gayimirira ebbanga ly’emyaka kkumi n’emyenda, nga likulirirwa ebbanga ly’emyaka amakumi ana mu mukaaga. Obunnabbi byombi bwe byaggwa mu 1798 ne mu 1844 bulibuli, ebbanga ly’emyaka kkumi n’emyenda erya ku ntandikwa okuva mu 742 BC okutuuka ku 723 BC lyali erya Alpha, era lyayimirira emyaka kkumi n’emyenda egy’Omega okuva mu 1844 okutuuka ku 1863.

Miller yafa nga amaze emyaka etaano mu omega ey’emyaka kkumi na mwenda, era oluvannyuma lw’emyaka musanvu ebyawandiiko bya Hiram Edson ku "emirundi musanvu" byafulumizibwa. Oluvannyuma lw’emyaka musanvu, "emirundi musanvu" kyagaanyibwa. Mu 1856 waateekwanga okubaawo okuteekebwako akabonero okwabadde okukulembera etteeka lya Ssande erya 1863, naye ne kitaba kityo.

Malayika ow’okusatu yatuuka mu mwaka gwa 1844, mu mwaka gwa 1888, era ku 9/11. Mukyala White yategeeza nti bwe emizimbe eminene egy’ekibuga New York gigwa, olunyiriri olusooka, olw’okubiri n’olw’okusatu mu Kitabo ky’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omunaana byandituukiriziddwa.

Please provide the exact English text of Revelation 18 (your preferred translation/version). I need the source wording to produce a precise Luganda translation without consulting external references.

Olunyiriri Omu—Awo bwe waayitawo ebyo ne ndaba malayika omulala ng’akka okuva mu ggulu, ng’ali n’amaanyi mangi; n’ensi n’esaanira mu kitiibwa kye.

Olunyiriri Olwokubiri—N’akaaba n’amaanyi nnyo n’eddoboozi ery’amaanyi, ng’agamba, Babulooni ekkulu kigudde, kigudde, era kyafuuse ekifo eky’okubeeramu badayimooni, n’ekkomera erya buli mwoyo omunyansa, n’ekisero kya buli nnyonyi etali mulongoofu era eyakyayibwa.

Olunyiriri olw’okusatu—Kubanga amawanga gonna gannywedde omwenge ogw’obusungu bw’obwenzi bwe, era bakabaka b’ensi bakoze obwenzi naye, n’abasuubuzi b’ensi bafuuse bagagga olw’obungi bw’ebintu bye eby’obugagga.

Malayika ow’olubereberye ow’amaanyi n’akka ng’alina obubaka mu mukono gwe, era Yokaana n’alagirirwa nti agende atwale ekitabo ekitono era akilye. Oyo malayika ow’olubereberye akola omulimu gumu ne malayika omuli mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omunaana, ey’aleetera ensi okwaka olw’ekitiibwa kye. Kino lwakuba nti malayika ow’olubereberye ye Alufa, ate malayika ow’okusatu ye Omega, era entandikwa bulijjo eraga enkomerero.

Yesu yalagira malayika ow’amaanyi okukkira wansi era n’alabula abatuuze b’ensi beetegekere okulabikako kwe okw’okubiri. Malayika bwe yavayo mu maaso ga Yesu mu ggulu, omusana ogwaka ennyo ennyo era ogw’ekitiibwa gwagenda mu maaso ge. Nagambibwa nti omulimu gwe gwali okutangaza ensi n’ekitiibwa kye era n’okulabula abantu ku busungu bwa Katonda obugenda okujja. Early Writings, 245.

Malaika ow’olubereberye ye olunyiriri olusooka mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omunaana.

Awo oluvannyuma lw’ebyo nalaba malayika omulala ng’akka okuva mu ggulu, ng’alina obuyinza bungi; n’ensi n’eyaka olw’ekitiibwa kye.

Malayika ow’okubiri ye olunyiriri olw’okubiri olw’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omunaana.

N’ayogerera waggulu n’eddoboozi ery’amaanyi nnyo, ng’agamba nti, Babulooni ennene agudde, agudde, era afuuse ekifo eky’okubeeramu ky’badayimooni, n’ekkomera ly’emiwoyo emyonoonefu gyonna, n’ekisero ky’ennyonyi zonna ezitali ntukuvu era ezikyayibwa.

Omalayika ow’okusatu ye olunyiriri olw’okusatu mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omunaana.

Kubanga amawanga gonna baanywedde ku wayini ey’ekiruyi ky’obwenzi bwe, era bakabaka b’ensi baakoze naye obwenzi, n’abasuubuzi b’ensi baagaggawadde olw’obungi bw’eby’anasa bye.

Bakabaka bonna bakola obwenzi ne malaaya mu kiseera ky’etteeka erya Sande, nga bwe kyafaananyizibwa mu olunyiriri olw’okusatu. Obubaka bwa malayika ow’okubiri bwe nti Babulooni agudde, era ekyo kye olunyiriri olw’okubiri. Omulimu gwa malayika ow’olubereberye gwali gutangaaza ensi n’ekitiibwa kye, era ekyo kye olunyiriri olusooka. Olunyiriri olusooka lwe 9/11. Olunyiriri olw’okubiri lwe nkola y’okwawula egenda mu maaso mu bantu bonna okuva ku 9/11, era olunyiriri olw’okusatu lwe tteeka erya Sande. Olw’ensonga eyo, 9/11 ge bubaka bwa malayika ow’okusatu, era ne tteeka erya Sande bwe kityo. 9/11 kwe kulabula ku tteeka erya Sande eririko okutuuka, nga bwe kiragiddwa mu olunyiriri olusooka, olw’okubiri n’olw’okusatu; era eddoboozi eddala ery’olunyiriri olw’okuna lwe tteeka erya Sande. Eddoboozi erisooka ery’Okubikkulirwa ekkumi n’omunaana kye kulabula ku tteeka erya Sande eririko okutuuka, era okulabula okwo kukyuka ne kufuuka amazima amalamu ku tteeka erya Sande.

Ekiseera okuva ku 9/11 okutuuka ku tteeka lya Ssande kifaananyizibwa ekiseera ky’ “Alufa” “Jjangu olabe” mu kirooto kya Miller okutuuka ku “Omegga” “Jjangu olabe.” Wakati wa 9/11 n’etteeka lya Ssande, amayinja ag’omuwendo gateekebwa ku mmeeza ya Miller mu makkati g’ekisenge, ne gasasaanyizibwa era ne gatabikirwa mu ttaka; oluvannyuma omusajja ow’ekisweeka ky’efuufu n’abizzawo mu mbeera eyasooka. Malayika eyakka mu mwaka gwa 1840 ng’alina ekitabo ekitono ye y’omusooka era “Alufa” eyakiikirira malayika eyakka ku 9/11. Malayika oyo amanyiddwa mu essuula ey’ekkumi, bwe bagamba Yokaana nti ekitabo kinaamuwoma, naye ne kifuuka ekiwawa.

Yokaana yali ayimiririra ekibiina eky’obubaka bw’Omumalaika asooka, ekyayimirirwanga Abamillerite; era n’alaga ekibiina ky’emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya. Okusookera ddala, yali ayimiririra ennaku ez’oluvannyuma, nga bwe kiba mu bulijjo ku bannabbi. Olw’ensonga eyo, yategeezebwa mu kusooka nti ekitabo kijja kuba kiwooma, oluvannyuma ne kiba mululu. Abamillerite tebaakimanya kino mu kusooka, naye abo emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya bateekwa okukimanya kino.

Miller, nga omubaka w’omulayika asooka, ye kifaananyi ekisinga obukulu eky’oyo eyalya ekitabo ekitono. Nga omusuzi w’empeke, yalina okusunsula eŋŋaano okuva mu bukunkumuka, n’ateekateeka empeke n’azifuula obuwunga, n’akola omugaati ogw’okulibwa. Yagabana omugaati ng’aguteeka wakati mu kisenge kye era n’ayita bonna abayagalayo nti, “mujje mulabe.” Naye nga kifaananyi ky’oyo eyaggya ekitabo mu mukono gw’omulayika, Miller, ng’afaanana Yokaana, ayogerera ku nnaku ez’oluvannyuma ez’omulayika ow’okusatu okusinga ez’ennaku ez’ensookera ddala ez’omulayika asooka. Mu kirooto kye atandika okututegeeza nti obubaka bwe yakiweebwa mu mukono ogutalabika. Omulayika asooka mu Okubikkulirwa essuula kkumi alina ekitabo ekitono mu mukono gwe, naye omulayika w’Okubikkulirwa essuula kkumi n’omunaana, gwe “omega” eri “alpha” eya 1840, teyeyolekedde ng’aliko kitabo mu mukono gwe; era ekyo kye kitabo Miller kye yafuna—ekitabo okuva mu mukono ogutalabika. “Mujje mulabe” kwa Miller kukwata ku 9/11, ate “mujje mulabe” kw’omusajja ow’ekiywanyi ky’avvu kukwata ku tteeka lya Ssande.

Mu wakati w’Alufa n’Omeega “Jjangu olabe” mulimu obubaka bw’Omulayika ow’okubiri, kubanga Alufa ye 9/11, kye olunnyiriri olusooka olw’Essuula ey’ekkumi n’omunaana; ate olunnyiriri olw’okubiri lye ly’Omulayika ow’okubiri, era luggwawo mu olunnyiriri olw’okusatu, olwo kwe kubeera Etteeka erya Sande n’Omeega “Jjangu olabe.” Mu kirooto kya Miller, Omulayika ow’okubiri n’okugwa kwa Babulooni biyimiririzibwa mu kukozesebwa emirundi musanvu kw’ekigambo “okusaasaanya,” ate nga olugero lwonna lulaga nti amazima gawangulwa obukyamu.

Bamalayika owasooka n’ow’okusatu ne babakka nga baleeta obubaka obulina okutwalibwa ne bulyibwa; owasooka ku Agusito 11, 1840, n’ow’okusatu ku 9/11. Ennaku ezo ebbiri bikwatagana n’olunyiriri olusooka olw’Okubikkulirwa omutwe ogw’ekkumi n’omunaana.

Amazima ag’essinziro gafulumizibwa mu mwezi gwa Mayi ogwa 1842, nga echaati ey’Abapiyoniya ey’omwaka gwa 1843 ye Alufa w’emmeeza bbiri za Habakkuku. Mu 2012 emmeeza za Habakkuku zafulumizibwa, nga zikwatagana ne Mayi wa 1842.

Abamillerite baatuukirwako okusuulirirwa kwabwe okusooka nga Apuli 19, 1844, era okwo kwafaananyiriza Julaayi 18, 2020. Mu kiseera ekyo omumalayika ow’okubiri yatuuka, era okutuuka kwe kwagenderagana n’olunyiriri olw’okubiri mu Ekitabo ky’Okubikkulirwa, essuula 18, olunyiriri 2. Okusuulirirwa okwo kwaalaga enkomerero y’omumalayika ow’okusooka. Awo omumalayika ow’okubiri n’atuuka, era n’ebbanga ery’okukerererwa mu lugero lw’abawala ne litandika. Ebyafaayo by’omumalayika ow’okusooka biteekeddwa okutambulira wamu mu kulinganagana n’ebyafaayo by’omumalayika ow’okubiri, era bwe kiteekebwako mu ngeri eno, okutuuka kw’omumalayika ow’okubiri kukwatagana n’okutuuka kw’omumalayika ow’okusooka mu 1840 ne ku 9/11.

Ekiseera eky’okulindirira kyatuuka ku 9/11, ekyafaananyizibwa ku April 19, 1844. Ku 9/11 empewo ennya ez’Isiramu zayimbululwa, oluvannyuma ne ziyizibwa. Ezo mpewo ennya eza Yokaana ze mpewo enkambwe eza Isaaya, era mpewo ey’ebuvanjuba ey’obunnabbi; era omulaika ow’okuteeka akabonero ng’ava ebuvanjuba. Bwe ayambuka, ayogerera waggulu nti, "Muziyize! Muziyize! Muziyize! Muziyize!" emirundi ena, ng’okugamba kwa Sister White. Ekiseera eky’okulindirira ekitandika n’okutuuka kw’omulaika ow’okubiri kiyolesebwa nga mpewo ennya ziyizibwa okutuusa abantu 144,000 lwe batteekebwako akabonero.

Oluvannyuma lw’okusuwala okw’olubereberye, Samuel Snow yalongozebwa okukuŋaanya n’okuteekateeka obubaka bw’Okukaaba kw’omu ttumbi ly’ekiro, era ekikolwa ekyo ne kifuuka ekifaananyizo ky’eddoboozi ery’omu ddungu mu Jjulaayi omwaka gwa 2023.

Ku lukuŋŋaana lw’ekisulo e Exeter, okuwawula abawala abawere, okwesigamiziddwa ku mafuta ag’olukemo, kwasunsula era ne kwatukuza Abamilerayiti mu kukkiriziganya n’omulimu gw’Omubaka w’Endagaano. Olukuŋŋaana lw’ekisulo e Exeter lwayimiririra okuteekebwako akabonero, kubanga omulimu olwo ne gugenda mu maaso ng’omuyengo omunene ogw’ennyanja, oba ng’eggye eddene ery’amaanyi, okutuusa lwe yatuuka Malayika ow’okusatu nga October 22, 1844. Ekisumuluzo ky’ebyafaayo kino kwe kuwawula.

Malaika ow’okubiri bw’atuuka akola omulimu gw’okweyawula, nga bwe yakola mu kusuulibwa essuubi okw’okusooka, era omulimu ogwo ne guggalira ku kweyawulibwa okw’ennaku eya 22 Okitobba. Mu wakati w’okweyawula okwombi, obubaka bwa malaika ow’okubiri bwalangirirwa. Malaika ow’okubiri ye kweyawulibwa okw’eyongerayo okutuusa ku kigezo eky’enkomerero eky’amafuta. Ekigezo eky’enkomerero eky’amafuta kireeta ekigezo kya litmus kya malaika ow’okusatu. Ekigezo kya litmus ekyo kyali omusalaba eri Yesu, era Ennimiro eya Getisemani, ekitegeeza ennimiro y’ekinyigiro ky’amafuta, yasooka ng’ekigezo kya litmus eky’omusalaba tekinnaba kutuuka, era ekigezo ky’amafuta g’abawala abataliiko musajja kyasooka nga tekinnaba kuggalwa omulyango ogw’omu 1844.

Olukemebwa olw’enkomerero, olugobererwa okusalira omusango, lwe lwali olukemebwa olw’ekkumi eri Isirayiri ey’edda. Awo ne basalirwawo okufiira mu ddungu. Oba e Kadesh, e Gethsemane oba e Exeter; olukemebwa olw’enkomerero olukulembera okusalira omusango, era mu lulwo mw’awawulibwa ebika bibiri, lutegeeza nti waliwo olukemebwa olw’enkomerero oluvannyuma lwa 2023, olukulembera okusalira omusango oguggaddewo ogw’etteeka lya Ssande. Olukemebwa olwo olw’enkomerero lwe okuteekebwako akabonero. Olukemebwa olw’enkomerero oba olusembayo lutegeeza nti waliwo olukemebwa olwasooka.

Mu mwaka gwa 2023, ekiseera eky’okulindirira ne kiggwaawo, bwe Empologoma ey’ekika kya Yuda yabikkula ekibonebwa ekyalina okukereereera, ng’aggya omukono gwe. Awo ne watandika omulimu gwa Samuel Snow.

Bwe tutereeza ebiseera by’omulayika asooka n’owookubiri nga tubissa wamu mu ngeri ey’okufaanagana, ebiseera ebyo bitulaga okukka kw’omulayika ng’aleeta obubaka obugezesa abantu ba Katonda okuyitira mu kuddamu kwabwe eri ekiragiro eky’okutwala n’okulya obubaka. Awo obubaka obw’omusingi ne buteekebwa mu lwatu, okutuusa ng’obubaka obw’omusingi bulemererwa. Awo omulayika owookusatu n’atuuka. Ekiseera ky’omulayika owookusatu kye myaka kkumi n’emyenda egyali emyaka kkumi n’emyenda eza omega okuva mu 742 BC okutuuka mu 723 BC.

Ekiseera okuva mu 1844 okutuuka mu 1863, n’ekiseera okuva mu 742 BC okutuuka mu 723 BC, bitambulira mu ngeri efaanagana, era bifaanagana n’ebiseera bya Malaika asooka n’owa kkubiri. Ennyiriri ennya z’ebyafaayo eby’obunnabbi zino zitereezagana n’ebbanga okuva ku 9/11 okutuuka ku tteeka erya Sande. Ennyiriri etaano ezo ze ebyafaayo bya Alufa ya Miller "Jjangu olabe" n’Omega ya Kristo "Jjangu olabe."

Omusanvu emirundi ena

Bwe kitegeerwa bulungi, Ekitabo ky’Abaleevi omutundu ogw’amakumi abiri mu mukaaga kyogera ku “emirundi musanvu” emirundi ennya, era “emirundi musanvu” kye kabonero kya Miller n’obubaka bwe. Mu 1842, okutegeera kwa Miller ku “emirundi musanvu” kwasimbibwa ku lupapula lwa 1843, lwe Mukyala White agamba nti “lwalukulemberwa n’omukono gwa Mukama,” era “tekirina kukyusibwa.” Oluvannyuma lwa emyaka musanvu, Miller yafa mu 1849; oluvannyuma lwa emyaka musanvu, obubaka bwa “emirundi musanvu” Hiram Edson n’abuteeka mu byawandiiko; era oluvannyuma lwa emyaka musanvu ne bwagaanibwa.

Mu mwaka gwa 1842 ekibao ekisooka ekya Habakkuku kyafulumizibwa.

Mu mwaka wa 1849, omubaka w'Alufa w' "emirundi musanvu" okuli ku kibawo kya 1843 yafa.

Mu mwaka gwa 1856, omubaka wa Omega owa ‘ebiseera musanvu’ ku kalambe ka 1850 yalabirwawo.

Mu 1863, ebibawo bibiri bya Abakkuku byagaanibwa, era echati eya 1863 yafulumizibwa.

Eddayagiramu ery’Obwakatonda eryasangazibwa ku ntandikwa, n’eddayagiramu ery’obuntu eryasangazibwa ku nkomerero. Mu makkati, ababaka babiri balagibwa, kubanga obubaka olw’okubiri bulikiseera bubeera n’okuddibwamu.

Malaika ow’olubereberye

Mu mwaka gwa 1842 ekibao ekisooka ekya Habakkuku kyafulumizibwa.

Omalayika ow’okubiri

Mu mwaka gwa 1849, omubaka omukadde ow’echati eya 1843 afa.

Mu mwaka gwa 1856 omubaka omuggya w’olupapula olwa 1850 teyawulirizibwa.

Malayika ow’okusatu

Mu mwaka gwa 1863 obubaka bwagaanyizibwa, era olupapula lwa 1863 ne lwafulumizibwa.

Ebbanga ly’emyaka amakumi abiri mu gumu eriyimirira ebifaananyi ebina eby‘Emirundi musanvu’, nga byategekeddwa mu buwanga obw’enkanankana obw’emyaka musanvu wakati wa buli kimu n’ekiddako. Obubaka bwa Alufa bwatangazibwa (1842), omubaka wa Alufa yafa (1849), omubaka wa Omega yalekebwawo (1856), era n’obubaka bwa Omega ne bwaagaanibwa (1863), nga bino bukiikirira 2012; 18 Julaayi 2020; 2023; n’etteeka lya Sande erijja mangu. Okufa kwa Miller mu 1849 kwakwatagana ne 18 Julaayi 2020. Omubaka n’obubaka byazuukizibwa mu 2023. Obubaka bwa Omega kaakano bubikkulibwa, era bugobererwa etteeka lya Sande erya 1863.

Mu ntambula ey’Abamillerite, obubaka bwateekebwawo, ate oluvannyuma omubaka n’afa. Mu ntambula efaanagana nayo, obubaka bwateekebwawo, ate oluvannyuma obubaka ne bufa. Obubaka bwazukizibwa mu 1856 ne mu 2023. Obujeemu kye linnya eriteekebwa ku 1863, ate obuwanguzi kye linnya eriteekebwa ku munne gwa 1863 ku tteeka ery’Olw’ekisabbiiti. Nga tekunnatuuka obujeemu n’obuwanguzi eby’etteeka ery’Olw’ekisabbiiti n’eby’omwaka 1863, okuggulwawo kw’ekitangaala kya Omega eky’ejjinja ly’entikko eky’ “emirundi musanvu” egy’omwaka 1856 kuteekeddwa mu lwatu, era bwe kityo kyabadde okuva mu 2023.

Tujja okugenda mu maaso mu kiwandiiko ekiddako.

William Miller: 1782–1849

William: "okwagalo" ne "eky'okukuuma omutwe" - "omukuumi omunywevu", "omukuumi omumalirivu", oba "omulwanyi omumalirivu ennyo."

Omusagi: omuntu afuga ekyuma ky’okusaga, okusingira ddala ekyuma ekisaga empeke ne kizifuula obuwunga.

Omulwanyi ow’omutima omunywevu

Omulimi omutuukirivu, ow’omutima omwesimbu, eyali aleetedwa okubuusabuusa obuyinza obutukuvu bw’Ebyawandiikibwa Ebitukuvu, naye nga mu bwesimbu ayagala okumanya amazima, ye yali omusajja Katonda gwe yalonda mu ngeri ey’enjawulo okukulemberamu okulangirira Okujja okw’okubiri kwa Kristo. Ng’abakulembeze abalala bangi b’Enkyukakyuka bwe baali, William Miller mu buvubuka bwe yalwana n’obwavu, era ne bw’atyo yayiga amasomo amanene ag’obunyiikivu n’okweegaana. Ab’omu maka mwe yava baamanyibwanga olw’omwoyo ogweyimiridde ku bubwe era ogw’okwagala eddembe, olw’obusobozi obw’okugumiikiriza, n’olw’okwagala eggwanga okw’amaanyi ennyo—ebintu ebyo byonna byalabikanga bulungi ne mu ngeri ye y’obuntu. Kitaawe yali kapiteeni mu maggye g’Empinduka, era embeera enkomeredde ez’obutandisi bwa Miller zisobola okusangibwa nga ziva ku biweebwayo bye yakola mu kulwana n’okubonaabona eby’ekiseera ekyo eky’amayengo.

Yalina omubiri omugumu n’obulamu obutereevu, era ne mu buto bwe yalaga obujulizi bw’amaanyi g’amagezi agasukkiridde ag’obulijjo. Nga bwe yakula, kino ne kiyolesebwa okusinga. Amagezi ge gaali gakola ennyo era gakula bulungi, era yalina ennyonta ennene ey’okumanya. Newaakubadde nga teyafuna by’obuganyulo eby’okusomera mu ttendekero eryawaggulu, okwagala kwe okusoma n’omuze gw’okutekereza n’obwegendereza n’okwekenneenya ennyo byamufuula omusajja ow’okusalawo okutereevu n’okutuufu, era ng’alina endowooza ezikwata ku byonna. Yalina obulamu bw’empisa obutalina kya kumuwawabya, era n’erinnya erirungi erisaanira okwegombwa, ng’asiimibwa mu byawamu olw’obwesimbu, okusigasira n’obwegendereza mu by’obugagga, n’ekisa. Olw’amaanyi n’obumalirivu mu kukola, mangu nnyo yafuna obugagga obumumala, newaakubadde nga yakuuma empisa ze z’okusoma nga bwe ziri. Yatuukiriza obuvunaanyizibwa mu bifo eby’enkola y’eby’obufuzi n’ebya magye mu kitiibwa, era n’engeri ezitwala mu bugagga n’ekitiibwa zaamweyolekera nga ziggule ddala. The Great Controversy, 317.

Okumanya Katonda tekusobola kufunibwa awatali bunyiikivu bw’amagezi, era awatali kusaba amagezi, mulyoke musobole okusunsula ebisenyu okuva ku eŋaano entuufu ey’amazima—ebisenyu abantu ne Setaani bye bakozesezza okukyamya enjigiriza z’amazima. Setaani n’omukago gwe ogw’abaweereza be ab’abantu bakoze nnyo okutabula ebisenyu by’obulimba ne eŋaano ey’amazima. Tulina okunoonya n’obunyiikivu obugagga obukwekeddwa, era tusabe amagezi okuva mu ggulu okunaayawula obuvumbuzi bw’abantu okuva mu biragiro eby’obwakatonda. Omwoyo Omutukuvu aliyamba oyo anoonya amazima amanene era ag’omuwendo agakwata ku nteekateeka y’okununulibwa. Njagala nteekemu mu mitima gya bonna nti okusoma Ebyawandiikibwa mu ngeri etalimu bunyiikivu tekumala. Tuteekwa okunoonya; era kino kitegeeza okukola byonna ekigambo ekyo kye kitegeeza. Ng’omunoonya w’eby’obugagga bw’ettaka bw’akekeneenya ettaka n’obuggumu okuzuula emigwa gy’azaabu, bwe kityo nammwe muteekwa okukekeneenya Ekigambo kya Katonda mu kunoonya obugagga obukwekeddwa Setaani bwe yagezaako okubukweka okuva eri omuntu okumala ebbanga ddene. Mukama agamba, ‘Buli ayagala okukola okwagala kwe, alitegeera enjigiriza.’ Yokaana 7:17, Revised Version.

Ekigambo kya Katonda ky’amazima era kye musana; era kiba ttabaaza ku bigere byo, okukukulembera mu buli ekitundu ky’ekkubo okutuuka ku miryango gy’ekibuga kya Katonda. Lw’ekyo Setaani atekeddemu amaanyi agasusse mu kuzibira oluguudo olwasitulwa waggulu, olwateekebwawo abatununuliddwa ba Mukama balutambuliramu. Temutwala ndowooza zammwe ku Baibuli, era temufuula endowooza zammwe ogusinziro amazima mwe gasaanira okwetooloolera. Musaanye okuleka endowooza zammwe ku luggi lw’okunoonyereza; nga mufuga emitima egyennyinyike era egyeewadde mu butono, nga obuntu bwammwe bukwekeddwa mu Kristo, nga musaba mu nnyiikivu, munoonye amagezi okuva eri Katonda. Mussa ku mutima nti mulina okumanya okwagala kwa Katonda okwolesebbwa, kubanga kikwata ku bulungi bwammwe obw’obuntu ku muntu, obutaggwaawo. Baibuli ye mulamwa ogubasobozesa okumanya ekkubo ery’obulamu obutaggwaawo. Mwagale okusinga byonna okumanya okwagala kw’Omukama n’engeri ze. Temunoonya na kigendererwa ky’okuzuula ebirimu mu Ebyawandiikibwa bye muyinza okubitegeka mu ngeri ey’okunyweza enteeso zammwe; kubanga ekigambo kya Katonda kirangirira nti kino kwe kuvuunika Ebyawandiikibwa, okuleetera mmwe okuzikirira. Mwejjamu okusosola kwonna mu ndowooza, era muje mu mwoyo ogw’okusaba mu kunoonyereza ku Kigambo kya Katonda. Review and Herald, Ssettemba 11, 1894.

William Miller yazaalibwa e Pittsfield, Massachusetts. Okusoma kwe okutongole kwamala emyezi 18 yokka, naye olw’omuze ogunywevu ogw’okusoma n’afuuka yeeyigiriza. Era okuva mu biseera eby’ensooka yatandika okuwandiika, n’awandiika ebitontome era n’akwata dayale. Okusoma kwe kwamugguliza eri abaawandiisi abatakkiriza, ne bamukosa ne bamukyamya mu ngeri ey’obudeyisimu. Mu nkomerero y’emyaka gye amakumi abiri yafuuka Omulamuzi w’Emirembe, era n’alwana mu Entalo ya 1812. Ebirabirako ebyenjawulo ebyamutuukako mu lutalo luno byakyusa endowooza ye ne bimutunuza eri Katonda ow’enkolagana ey’omuntu ku muntu. Okutuuka mu 1816 yali akyuse n’afuuka omukkiriza, era n’atandika okuyigira Ebyawandiikibwa Ebitukuvu n’obunyiikivu obw’amazima. Yawandiika nti, ‘Ebyawandiikibwa . . . byafuuka essanyu lyange, era mu Yesu nasanga munna wange.’

Okutuuka mu 1818, mu kunonyereza kwe ku bunnabbi, yatuuka ku nsalawo nti Yesu ajja kudda ‘nga mu 1843’. Mu 1831 yatandika okugabana ebyo by’asomye mu lujjudde mu bibiina ebitono, ng’akakanyiziddwa nnyo era ng’akulemberwa mu ngeri ey’enteekateeka ya Katonda okubikola. Bwe yasisinkana J. V. Himes, omukulembeze w’ebyawandiiko omumanyifu, mu 1839, ekkubo ne libikkulwawo okubuulira eri bibiina binene mu bibuga ebikulu. Newaakubadde nga bangi baamuwakanya, okubuulira kwe, n’okw’abalala abaakwatibwa obubaka bw’Okudda kwa Kristo, byaleeta ekivamu ekikulu, ne kivaamu nti okutuusa ku 100,000 baakkiriza nti Kristo ajja kudda amangu. Ellen Harmon yamuwulira e Portland, e Maine, mu March wa 1840, bwe yali ya myaka kkumi n’ebiri. Yategeeza nti, "Ssebo Miller yagoberera obunnabbi mu butuufu obwa nnamaddala obwasiiga okukkakanyizibwa mu mitima gy’abawuliriza be. Yayimirira nnyo ku biro by’obunnabbi, n’aleeta obukakafu bungi okunyweza ensonga ze. Awo okwegayirira kwe okw’ekitiibwa n’okulimu amaanyi, n’okulabula kwe eri abatali beetegefu, ne kubawumba bibiina by’abantu ne basigala nga basirise ng’abakwatiddwa ekitalo." Life Sketches, 20.