Mu kirooto kya William Miller, “obutabanguko” obw’otandikiro, ng’abantu bwe baatandika okutawanya amayinja ag’omuwendo, bwakulembeddwamu Miller ng’akuŋŋaanya amayinja ag’omuwendo era ng’ayita nti, “Mujje mulabe.” Kristo, ng’omusajja w’omuswazi gw’efuufu, akozesa omuswazi okugobamu ebisasiro, n’akuŋŋaanya amayinja ag’omuwendo mu kisanduuko ekisinga obunene nnyo, era oluvannyuma n’ayita Miller nti, “Jjangu olabe.” Kristo bw’atandika omulimu gwe gw’omuswazi, ekisenge kiba kitaliimu muntu, kubanga Miller yawandiika nti, “Oluggi lwaggulawo, omusajja n’ayingira mu kisenge, abantu bonna ne bakivaamu; era, nga mu mukono gwe mulimu omuswazi gw’efuufu, n’aggulawo amadirisa, n’atandika okukubiraamu effuufu n’ebisasiro okuva mu kisenge.”
Omusajja ow’okukuba enfuufu yayingira mu kisenge nga abantu bonna baabadde bamaze okukivamu. Mu 2023, omusajja ow’okukuba enfuufu yayingira ekisenge ekyali kyerere, kubanga ekibiina eky’144,000 kyali kimenyeseemu ne kisasanyizibwa. Amazima agalagazibwa ku Emmeeza za Habakkuku ez’omwaka 2012 gaali gaziikiddwa mu kasasiro, era ekisenge kyali kyerere. Omusajja ow’okukuba enfuufu Ye oyo eyajja oluvannyuma lwa Yokaana Omubatiza, Yokaana gwe yayogera nti alina ekiyaya, era nti anaakikozesa okukungulula ddala oluggya lwe.
Nze ddala mbabatiriza mmwe mu mazzi olw’okwenenya; naye ajja ennyuma wange ye wa maanyi okusinga nze, gwe sisaanira na n’okutikkira engatto ze; ye alibabatiriza mmwe na Mwoyo Omutukuvu n’omuliro; ekisunsunyi kye kiri mu mukono gwe, era alitukuza ddala ekibanja kye, n’akuŋŋaanya engano ye mu ggwanika; naye ebijanjaalo alibiyokya n’omuliro ogutazikira. Awo Yesu n’ava e Galiraaya n’ajja ku Yoludaani eri Yokaana, okumubatizibwa naye. Matayo 3:11-13.
Galiraaya kimezereza ekifo eky’okukyukira, era ekifo ku Omugga Yoludaani Yesu gye yajja okubatizibwa kiyitibwa Betabara, era kitegeeza “ekifo aw’okuwambukira eryato,” era kiraga ekifo Isirayiri ey’edda gye yambukira okuyingira mu Nsi Eyasuubizibwa. Yesu bwe yabatizibwa, awo n’afuuka Yesu Kristo. Galiraaya, Yoludaani, Betabara, n’okufuuka kwa Yesu okuba Kristo, byonna biraga okukyusibwa kw’ekiseera ky’enteekateeka, ekyo kye era oluggi lukimirira, okusingira ddala eri Aba Firadefiya abaweebwa ekisumuluzo ky’oluggi oluggulibwa era n’oggalibwa.
Era eri malayika w’ekkanisa e Firadelfiya wandiika: Ebyo by’ayogera Oyo Omutukuvu, Oyo Omwatuufu, alina ekisumuluzo kya Dawudi; aggulawo, era tewali ayinza okuggalawo; era aggalawo, era tewali ayinza okuggulawo. Mmanyi emirimu gyo: laba, nteese mu maaso go oluggi oluggule, era tewali muntu asobola okuluggala; kubanga olina amaanyi amatono, era wakumye ekigambo kyange, so tooganye linnya lyange. Okubikkulirwa 3:7, 8.
Kristo bwe "yaggula" "oluggi" ne "yayingira mu kisenge," ekisenge kyali "ekisenge kye," kubanga anaziza ddala "olugyero lwe." Bwe kiba olugyero lwe, kiba ekisenge kye.
E Kaperunawumu Yesu yabeeranga mu biseera wakati w’obutambulanga bwe okugenda n’okudda, era ne kimanyikika nga ‘ekibuga kye ennyini.’ Kyali ku lubalama lw’Ennyanja ya Galiraaya, era nga okumpi n’ensalo z’ettale erirungi ery’e Genesareti, singa si nga kyali ku ttale eryo ddala. The Desire of Ages, 252.
Ayingira ekisenge kye okukuŋaanya eŋaano ye, era okukuŋaanya n’okuyokya omuddo omubi. Okukyuka kw’ekiseera ky’okulabirirwa kwa Katonda okukyolekedwawo mu Galiraaya, ku Yoludaani, e Besabara, mu kubatizibwa, era mu kukyuka okuva eri Yokaana okudda eri Yesu, kukkiriziganya n’enkyukakyuka ey’okuva mu Ekkanisa entabaalira eya Lawodikiya okutuuka mu Ekkanisa eyawangula eya Firadelfiya. Yayingira ekisenge kye mu mwezi ogw’omusanvu ogwa 2023. Miller yali aggalidde amaaso ge mu mpuuke ey’Olunaku lwa 18 omwezi ogw’omusanvu 2020, era bwe yagulawo amaaso ge, ekisenge kyali nga tekirimu bantu; amazima gaali gaziikiddwa wansi w’ensobi, ne wabaawo omusajja omukumula envumbe eyaggula amadirisa n’atandika okumukula effujjo okugisuula ebweru.
"‘Ekisunsuzo kye kiri mu mukono gwe, era anaatukuza ddala oluggya lwe, n’akuŋŋaanya eŋaano ye mu ggwanika.’ Matayo 3:12. Buno bwali bumwe ku biseera by’okutukuza. Mu bigambo by’amazima, amaguwa gaali gayawulibwa okuva mu eŋaano. Olw’okuba nga baali b’amalala nnyo era beesiima nga batuukirivu okutuuka n’okugaana okunenyezebwa, era nga baagala ensi nnyo okutuuka n’okugaana obulamu obw’obuwombeefu, bangi ne bamuvaako Yesu. N’abangi bakyakola kye kimu. Leero emyoyo gigezebwa nga bwe baagezebwa abayigirizwa abo mu kkuŋŋaaniro e Kaperunawumu. Amazima bwe lituusibwa mu mitima gyabwe, balaba nti obulamu bwabwe tebukkiriziganya n’okwagala kwa Katonda. Balaba obwetaavu bw’okukyuka kwonna mu bo; naye tebayagala kutandika omulimu ogw’okwegaana. Noolwekyo basunguwala nga ebibi byabwe bikkuliddwa. Bagenda nga banyize, ng’abayigirizwa bwe baava ku Yesu, nga beemulugunya, ‘Ekigambo kino kikakafu; ani ayinza okukiwulira?’" The Desire of Ages, 392.
Ku lunaku olusembayo lwa 2023, olukwata ku lunaku olwasooka lwa 2024, Empologoma ey’ekika kya Yuda yatandika mu ngeri eya mpola mpola okusumulula obusiba bw’okubikkulirwa okw’Ye yennyini. Ng’okukwatagana n’enteekateeka y’okukezebwa mu mitendera esatu ey’okusumululwa okw’ogerwako mu Danyeri 12, waabangawo emikezzo esatu, egiyimirizibwa nga “okutukuzibwa, okufuulibwa omweru, ne kugezesebwa.”
N’agamba nti, Genda, Danyeri: kubanga ebigambo bino byaggaddwawo era byasibiddwa okutuusa ekiseera eky’enkomerero. Abangi banaakuzibwa, ne bafuulibwa balongoofu, ne bagezebwa; naye ababi banaakolanga obubi; tewali n’omu ku babi anategeera; naye ab’amagezi banaategeera. Danyeri 12:9, 10.
Omalayika asooka akiikirira okutukuzibwa, nga omwonoonyi akakasiddwa mu mutima olw’ekibi kye bw’ateeka ebibi bye ku ssaddaaka mu luggya, gye atuukirizibwa mu musaayi.
Olwo omusaayi gutwalibwa mu Kifo Ekitukuvu, awali omutendera gw’okutukuzibwa mu butukuvu ogulabikibwa ng’okufuulibwa kyeru okuyita mu kunaazibwa n’omusaayi oguva mu luggya. Obutuukirivu awo bulabikira mu abo abawangula okuyita mu musaayi n’ekigambo eky’obujulizi bwabwe.
Awo ne bagezebwa, era mu nnaku ez’oluvannyuma basangibwa okusinga emirundi kkumi ab’amagezi abalala bonna ab’e Babulooni. Ekigezo ekisatu mwe bagulumizibwa mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo, era ne bayawulwa okuva mu kibiina ekirala ky’abo abeeyita ab’amagezi. Ekyo ekigezo ekisatu kye etteeka lya Ssande, ate ekigezo ekisooka kye kuyita kw’omumalayika ow’okusooka okuddayo ku misimbu, kubanga mu mutendera oguddako yeekaalu ezimbibwa. Omutendera oguddako guli obubaka bw’omumalayika ow’okubiri obw’okuwawula, era bukulirirwa ekigezo eky’okukakasa eky’omumalayika ow’okusatu.
Mu mwaka gwa 2023, Malayika ow’olubereberye yatuuka nga bwe yakola nga 11, Ogw’Agusito 1840, lwe yakka n’obubaka obw’Obuyisiramu obw’ennaku ey’okubiri. Yakka nga bwe yakola ku 9/11, n’obubaka obw’Obuyisiramu obw’ennaku ey’okusatu, era n’okuyita okuddayo mu makubo ag’edda. Emisingi gy’ebyafaayo by’Abamillerite byateekebwawo bwe bwatuukirira obubaka bw’ennaku ey’okubiri nga 11, Ogw’Agusito 1840. Malayika ow’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi oluvannyuma n’akka, n’ekyo ne kifaanaanyiza okukka kwa malayika ow’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emunaana n’okutuuka kw’ennaku ey’okusatu.
Josiah Litch ye muntu ow’ebyafaayo ayungiddwa n’okuteekebwawo kw’ensiseko nga 11 Ogw’omunaana, 1840. Erinnya “Yosiya” litegeeza “ensiseko ya Katonda,” era Kabaka Yosiya mu byafaayo ebitukuvu ayimirira okutereeza okwa Yosiya, okwali mwe mwali n’okuzuulibwa kw’ekikolimo kya Mose, ekyali kibikkiddwa wakati mu bisago mu Watukuvu, nga kye kimu n’engeri gye amayinja ag’omuwendo ga Miller gaali gabikkiddwa mu kisenge.
Kabaka Yosiya yafiira e Megido, eyo ye Amagedoni ey’Okubikkulirwa kwa Yokaana essuula kkumi na mukaaga. Ennongosereza ya Yosiya yali okutuukirira kw’obunnabbi bwe yategeeza nnabbi atagonda mu kiseera Yeroboowaamu lwe yassaawo ebyoto ebiri e Beteli ne Ddaani. Nnabbi oyo atagonda n’afa wakati w’endogoyi n’empologoma. Kabaka Yosiya yali yalagulwa mu linnya lye ddala, era ennongosereza ye yali mugabo gw’obunnabbi obwo, ogw’ategeezanga nti kabaka Yosiya ow’omu maaso yandimenyaamenya ekyoto ekyo kennyini we nnabbi atagonda yayimirira n’awakanya kabaka omubi Yeroboowaamu.
Yosiya kitegeeza “omusingi gwa Katonda,” era Kabaka Yosiya yatuukiriza obunnabbi obwaayogerwaawo nga emyaka nga 340 emabega w’obwakabaka bwe. Yakulembera okuzuukira n’okutereeza okwatuuka ku kyoto we omunnabbi ava mu Yuda yawakanyiriza Kabaka Yerobowaamu. Awo bwe yatuuka eyo, Yosiya n’alimenya wansi, nga bwe kyayogerwa mu bunnabbi nti ajja kukikola. Ebyoto bya Yerobowaamu ebyo ebibiri byali ebifaanaanyi eby’obulimba ebyateekebwawo mu bugendererwa okwesimba mu kifo kya Yeekaalu e Yerusaalemi, okutuuka n’okuteekawo ennaku z’embaga ez’obulimba. Mu kukola bw’atyo, yali ng’akola kye kimu ddala Alooni kye yakola ku nnyana ya zzaabu. Obujeemu bwa Alooni bwali ku musingi gw’ebyafaayo ebitukuvu bya Isirayiri ey’edda. Kyabadde mu kiseera Musa bwe yali aweebwa Amateeka, ge g’omusingi gw’obufuzi bwa Katonda.
Obujeemu bwa Alooni bwali obujeemu obw’esiseko, era ne buzzibwamu Yerobowaamu lwe yasimbawo obwakabaka bw’ebika kkumi eby’obukiikakkono ng’Isirayiri. Musa yannenya Alooni, era Musa ye Alufa, oba essiseko, nga Kristo ye Oomega. Alooni ne Musa balaga ettuluba bbiri mu bujeemu obw’esiseko, ate ettuluba erya ssatu be bazira abaayimirira wamu ne Musa—Abaleevi. Kabaka Yerobowaamu ne nnabbi ava e Yuda be ettuluba bbiri mu bujeemu obw’esiseko obw’obwakabaka obwa mu bukiikakkono, era nate Abaleevi be bazira.
Mu bujeemu bwa Yerobowaamu obwasimba ensiseko, nnabbi okuva e Yuda yamunenya era n’abuulira obunnabbi ku kabaka anaatuumibwa “Omusingi gwa Katonda”—Yosiya. Mu kutuukirizibwa kw’okuzuukuka n’okutereeza okw’alagirwa mu bunnabbi, bwe Yosiya yatandika okuzuukusa n’okutereeza, ekikolimo kya Musa kyazuulibwa, era okusomwa kw’ebigambo ebitukuvu bya Musa kwawa amaanyi okuzuukuka n’okutereeza ebyali bitandise dda. Yosiya, nga ddala akabonero k’obunnabbi, akiikirira okuzuukuka n’okutereeza ekiweereddwa amaanyi nga bwe kizuuliddwa obunnabbi obuli mu mpandiika za Musa.
Obujeemu obw’ensibuko obuli mu lugero lwa kabaka Yerobowaamu buyimirizibwa mu kabaka wa Isirayiri, era ne mu nnabbi ava mu Yuda eyasindikibwa n’ekilangiriro kya Katonda eky’okulanga obujeemu obw’ensibuko obwa Yerobowaamu, wamu n’ebiragiro ebyalambika nnabbi ekkubo ly’alina okwewala ng’addayo e Yuda. Nnabbi ava mu Yuda agaana okusigala nga Yerobowaamu bw’amusaba; kyokka oluvannyuma akkiriza okuyitibwa kw’ennabbi ow’obulimba ow’e Beseri, era n’ekyo ne kiggala omusango ogw’amulindiridde. Nnabbi atagonda yajja kufa wakati w’endogoyi n’empologoma, era oluvannyuma n’aziikibwa mu ntaana y’ennabbi ow’obulimba.
Nga 11 Agusito 1840, obunnabbi obw’obunnaku obw’okubiri bwatuukirira, era emisingi gy’Obwadiventisiti gyasimbibwa. Mu 1838, Josiah Litch yannyonnyola obunnabbi obwo; oluvannyuma, ennaku kkumi nga tezinnatuuka ku 11 Agusito 1840, yasunsula era n’ayongera okukakasa okubala kwe, n’alagula nga 11 Agusito 1840 ng’olunaku obuyinza bw’Obwakabaka bwa Ottoman lwe bwandiggwaawo, mu kutuukiriza obunnabbi obw’Obusiraamu obw’obunnaku obw’okubiri.
Kabaka Yosiya ayimirira ng'akabonero k'okuzuukuka n'enkyukakyuka eby'enkomerero, kubanga buli nnabbi ayogera mu butereevu obusinga ku nnaku ez'oluvannyuma, okusinga ennaku ez'edda zonna. Kabaka Yosiya ayimirira ng'akabonero k'okuzuukuka n'enkyukakyuka eby'enkomerero, era enkyukakyuka eyo yateekeddwawo mu Bayibuli nga eragiddwa mu bubaka bw'obunnabbi. Ekitabo kya Yoweeri kimanyisa okuzuukuka n'enkyukakyuka eby'enkomerero ebigenda okubaawo mu abo abaliba ab'e mu muwendo gwa emitwalo kkumi n'enna n'enkumi nnya. Okuzuukuka kwa Yosiya kwali mu maddaala abiri: kwatandika, ne waggulwawo obunnabbi obwongeza amaanyi ku mulimu. Amaddaala ag'abiri gego mvula eyasooka n'ey'oluvannyuma, nga bwe gateekeddwawo mu kitabo kya Yoweeri, ne gatuukirizibwa mu kitabo ky'Ebikolwa by'Abatume, era ne gatuukirira nate mu byafaayo by'Abamillerite.
Bujeemu obw’ensinziro—obw’Alooni, obwa kabaka Yerobowaamu, n’eky’omunabbi ava mu Yuda okutuuka eri kabaka Yosiya—era ne bugenda mu maaso okutuuka ne ku Josiah Litch, bulambulula olunyiriri lw’obujulizi olukwatagana n’okugezesebwa okw’ensinziro. Okug ezesebwa okw’ensinziro kwe kugezesebwa kwa olubereberye; oluvannyuma kugobererwa kugezesebwa kwa yeekaalu, nga ejjinja ery’akamalirizo liteekeddwawo. Oluvannyuma olw’ekyo, kugezesebwa okw’okusatu, kugezesebwa kwa litmasi, kituuka.
Okuva ku nnyana eya zaabu, okutuuka ku byoto bya Yerobowaamu e Beseri ne Ddaani, ne ku kabaka Yosiya, era ne ku Josiah Litch—kuno kwe kulaga olunyiriri lw’ebigere eby’obunnabbi olutwala ku kugezesebwa okw’ensinziro okw’e 9/11. Bwe wagwa emizimbe ebinene egy’e New York ku 9/11, obunnabbi bw’ekikabi eky’okusatu bwalambulula okugezesebwa, ne bulagira okuddayo ku makubo ag’ensinziro ag’edda; kubanga okufaananako okuli wakati wa Agusito 11, 1840 ne 9/11 kwasobola okulabwibwa buli Mudiventisti w’Olunaku Olw’Omukaaga ow’e Laodikiya eyasalawo okulaba. Okwetabwamu kwa Al Qaeda mu 9/11 kusibwako ebibuuzo emirundi mingi mu nnaku zino ez’endowooza eziyitibwa “enteekateeka z’ebyama,” bingi ku byo nga bya mazima; kyokka “Al Qaeda” kitegeeza “ensinziro,” era baatandika ng’ekibiina omwaka gumu nga gusooka ekiseera eky’enkomerero mu 1989—ddala ku Agusito 11, 1988.
Bwe bitalabibwa ebijjuvu bino eby’obulaga obw’ekifaananyi obw’obunnabbi obw’emisingi, ebingi biba bifiiriddwa. Ku 9/11 emisingi yateekebwawo mu mutendera ogusooka. Mu mutendera ogw’okubiri, yeekaalu emalirizibwa ng’ejjinja ery’okumaliriza liteekeddwa ku ntikko. Omutendera ogw’okusatu ye luggi oluggaddwawo olw’etteeka ly’Olunaku lwa Sande. Okuva ku 9/11 okutuuka ku tteeka ly’Olunaku lwa Sande, obubaka businga okusindikibwa eri Abadiventisiti Ab’Olunaku Olw’omusanvu abalina embeera eya Laodikya; kubanga okusalirwa omusango kutandika ku Nnyumba ya Katonda, era ku Nnyumba ya Katonda kumalirizibwa ku tteeka ly’Olunaku lwa Sande. Eyo ne mu kiseera ekyo, Obwadiventisiti Obw’Olunaku Olw’omusanvu obw’embeera eya Laodikya buyitibwako; nga bwe kyali eri Abaprotestanti mu byafaayo by’Abamilleriiti, n’Abayudaaya mu byafaayo bya Kristo, era nga bwe kyali eri abo abaafa mu bbanga lya myaka amakumi ana mu byafaayo bya Musa.
Obulabe obw’okusatu obwa 9/11 bwafaananyizibwa obulabe obw’okubiri obwa nga 11 Ogw’omunaana, 1840, era mu mutendera ogwo ebirango by’ekkubo byombi biyimiririzibwa ng’endogoyi, akabonero akasooka ak’Obusiraamu mu bunnabbi bwa Bayibuli. Eteeka lya Ssande kye kabonero k’ensolo, era ensolo eyo emirundi mingi eyimiririzibwa ng’empologoma, bityo nga ekoppa mu bukyamu Empologoma ey’ekika kya Yuda. Eteeka lya Ssande lye mpologoma, era nnabbi atagondera eyava mu Yuda yafa wakati w’endogoyi n’empologoma, era n’aziikibwa mu ntaana emu ne nnabbi omulimba ow’e Beseri. Yafa mu kiseera ky’obunnabbi okuva ku 9/11 okutuuka ku tteeka lya Ssande, ekyo kye kiseera ky’obunnabbi okuva ku ndogoyi okutuuka ku mpologoma. Ekiseera ekyo eky’okugezesebwa kye ntaana ya nnabbi omulimba ow’e Beseri, eyalagira nti nnabbi atagondera eyava mu Yuda aziikibwe mu ntaana ye yennyini.
Obwakabaka bwa Yerobowaamu, obulabisibwa ng’ekifaananyi eky’obulimba eky’obwakabaka bwa Yuda, mwe muli Yerusaalemi ne Yeekaalu, bwakiikirira Aba-Protesitanti mu byafaayo bya Abamiilerite, abatakyali Bantu ba Katonda. Baafiirwa obuyitibwa bwabwe bw’endagaano wakati wa Agusito 11, 1840 ne ku Luggi Oluggaddwa lwa Okitobba 22, 1844. Ebyafaayo ebyo bikwatagana ne 9/11 okutuuka ku tteeka lya Ssande, era olw’ensonga eyo, nnabbi atagondera owa Yuda aziikibwa mu ntaana emu n’Aba-Protesitanti abajeemu, abaakiikirirwa nnabbi w’obulimba ow’e Beseri.
Mu ngeri yonna, kabaka Yosiya yali kabaka mulungi, naye yafiira e Megido, nga kino kirina okukwatagana okw’eyolefu era okw’ensonga ddala ne Amagedoni. Yava mu kkubo olw’okugaana obubaka bw’okulabula bwa Neko. Neko, kabaka wa Misiri, era kwe kugamba kabaka w’amaserengeta, yali mu lugendo okugenda okulwana ne Babulooni, kabaka w’obukiikakkono. Yosiya akiikirira Abayudaaya abafiira ku Amagedoni, kubanga baagaana obubaka bw’okulabula obw’entalo ya kabaka w’amaserengeta ne kabaka w’obukiikakkono mu Danyeri 11:40–45. Obubaka obwo bwafuuka omusingi ku 9/11.
Ekigezo eky’olubereberye kye kuyita kw’omumalaika asooka okw’okuddayo eri emisingi.
Ekigezo eky’okubiri kye kuyita kw’omulayika ow’okubiri okwewawula era n’okumaliriza yeekaalu.
Ekigezo eky’okusatu kye kigezo ekisalawo ekya malayika ow’okusatu ekikwatagana n’ekisiba oba akabonero.
Ekikemebwa ekisooka kye kikemebwa ku misingi; era mu 2024, nga kumpi ekitundu eky’emu ku bibiri ky’abo abaali beetabye mu nkuŋaana za Zoom ez’oku Ssabbiiti, baavaamu olw’empaka emu yokka ey’enjigiriza ey’eragiddwa ku kyapa ky’obunnabbi eky’omwaka 1843. Empaka eyo yali ku kabonero akunyweza okuwolesebwa kw’abantu ba Katonda mu nnaku ez’enkomerero. Obutakaanya obw’aba Millerite bwavaako Abapulotesitanti okugamba nti obuyinza obweeyimusa ne bugwa, okulinyweza okuwolesebwa mu ekitundu eky’ekkumi n’ena ekya Danyeri 11, bwali Antiokusi Epifani oba Isilamu.
Era mu biro ebyo bangi bajja kuyimirira okulwanyisa kabaka w’amaserengeta; era n’abanyazi b’abantu bo balyeewaggula okukakasa okwolesebwa; naye baligwa. Danyeri 11:14.
Isilamu oba Antiokosi Epifani be baali ‘abanyazi b’abantu bo,’ oba, nga Miller bwe yategeeza, kyali Loma? Miller yali ategedde nti obuyinza obuzikiriza obw’obupagani n’obw’obupapa byombi byali obuyinza obweyegulumiza, ne bugwa, era ne bubeera ‘abanyazi ba bantu ba Katonda.’ Ensonga eyo eragibwa ku chaati eyali ‘ekuluŋŋamizibwa omukono gwa Katonda, era tekyandisaanidde kukyusibwa,’ era kye kyokka ku kibao kyonna ku bibao bya Habakkuku ekirambulula ekintu ekitalina kwogerwako kw’obutereevu mu Kigambo ky’obunnabbi. Okutegeeza okuli ku chaati kwateekebwawo okulangiririza ensonga eyo ey’ensinzi ng’akabonero akafaananyiza amaanyi ag’ayawula ag’Ekigambo kya Katonda eky’obunnabbi.
Mu mwaka gwa 2024, nga kumpi ekitundu eky’okubiri ky’ekibiina kya Zoom kyavaamu olw’okutegeera okutali butuufu nti United States ye etuukiriza okwolesebwa, so ssi Loma, nga bwe baakiwozaako bulungi ennyo abagoberezi ba Miller.
Okusunsula okw’atandika mu 2023 kwatandika nga Kristo yayingira ekisenge kye ng’alina ekifuuwa kye; ate ekifuuwa ekyo ye bigambo bye eby’amazima. Bwe yayingira ekisenge kye, nga tewali bantu mu kyo; kyeyava n’azuukiza eddoboozi mu ddungu okuteekateeka ekkubo lya Mukama. Eddoboozi eryo lyali ligendereddwamu okuteekateeka ekkubo eri Omubaka w’Endagaano okujja mu bw’amangu mu Yeekaalu ye; Yeekaalu ye ey’144,000.
Olwo mu 2024, wabaawo okukebera okwasooka—okukebera okw’emisingi, okukebera kw’ani ateekawo olubono—olubono oluteekako akabonero ku basigalira. Olubono olwa munda oluteekako akabonero ku basigalira lwe lubono lwa Kristo mu Essuula ey’ekkumi, ate olubono olwa bweru lwe olubono oluteekebwawo Anti-Kristo, era Anti-Kristo ye Loma. Olubono olwa munda lwa Kristo, n’olubono olwa bweru lwa Anti-Kristo. Okutekebwako akabonero kwe kunywezebwa mu mazima, mu by’omwoyo n’eby’amagezi; era olubono olwa munda olw’Essuula ey’ekkumi lwe lwa by’omwoyo, ate olubono olwa bweru olw’Essuula ey’ekkumi n’emu lwe lw’amagezi. Okutegeera n’obumanyirivu obukwatagana ku bubono byombi bye byetaagibwa eri buli anaateekebwako akabonero, nga Danieri bwe yakiraga mu lunyiriri olusooka olw’Essuula ey’ekkumi mu kitabo kya Danieri.
Mu mwaka ogw’okusatu ogwa Cyrus kabaka wa Peresiya, ekigambo kyabikkulirwa eri Danyeri, erinnya lye lyayitibwa Belteshazzar; era ekigambo kyali kya mazima, naye ekiseera ekyateekebwawo kyali kiwanvu; era yategeera ekigambo, era n’ategeera ekyolesebwa. Danyeri 10:1.
Okuggezesebwa kwa Alufa ku bisinziro kwali ku Danyeri 11:14, era kwali kuling’ana n’okuggezesebwa kwe kimu okw’ensinziro kw’Abagoberezi ba Miller; era okuggezesebwa okwo kwe kwokka obutakkaanya obuva mu byafaayo by’Abagoberezi ba Miller obwateekebwa ku mmeeza omukuumi wa Habakkuku gye yalagirirwa okuwandiikako era okugifuula obulambulukufu. Okuggezesebwa okw’ensinziro okw’omwaka gwa 2024 kwali okugwa wansi kw’Omulayika asooka, nga kweragirwa mu 11 Agusito 1840, mu 1888 ne ku 9/11.
Malayika oyo era yali yakka ng’a Mikaeri, kubanga Mikaeri ye eyazuukiza Musa, eyazuukizibwa wamu ne Eriya ku lunaku olusembayo lwa 2023. Okuzuukira okwo Ezekyeri akulaga ng’akolebwa okuyita mu obunnabbi bw’empewo ennya, obw’ayita Ssista White embalaasi ennyivu eyakomeddwa, nga ye Isilamu eya 11 Ogwomunaana 1840 n’e 9/11. Ekigezo kya Alufa kyali kwolesebwa okw’ebweru okw’okugezesa okw’omusingi. Ekigezo kya Oomega kyandibadde kwolesebwa okw’omunda okw’ejjinja ery’akamalirizo.
Lwaki wandiwo Alufa ne Omega, ne bigobererwa ekigezo eky’okusatu? Kino kye kizibu kennyini kye nnondoola. Kwolesebwa kwa Alufa okw’okukeberebwa kw’ebweru okw’omwaka 2024 kwe kigezo ekisooka ku bigezo bisatu. Ekigezo ekyo eky’omusingi kiteekwa okuyitibwamu okusobola okwetaba mu kigezo kya Omega ekya ntikko. Ebyo bigezo bibiri biri mu nkula y’obunnabbi ey’enjawulo okuva ku kigezo eky’okusatu. Ekigezo eky’okusatu kye kigezo ekikakasa ekiraga oba omusuubirwa ayise mu mazima mu mitendera ebiri egyasooka.
Okukemebwa okw’olubereberye kwe musingi, ate okukemebwa okw’okubiri kwe kumaliriza yeekaalu. Omusingi gwa yeekaalu gwateekebwawo mu byafaayo by’ekiragiro ekyasooka ekyava e Babulooni. Mu byafaayo by’ekiragiro eky’okubiri yeekaalu yamalirizibwa. Ekiragiro eky’okusatu kyali kya njawulo, kubanga mu kiragiro ekyo obwetwaze bw’eggwanga bwa Yuda bwaddizibwawo, ne bubawa obuyinza okuvunaana n’okutambuza emisango egy’eby’obutuuze n’egy’eddiini. Obulamuzi kuzzibwaawo mu kiragiro eky’okusatu. Mu 2024, okukemebwa okw’ensibuko okwa Alufa kwaawawula abo abali mu kisenge ky’omusajja w’ekikonde ky’ettaka, nga kirimu abantu batono nnyo.
Ekigezo kya Omega kye kiseera mwe yeekaalu emalirizibwa, nga kyeragirwa mu kuteekebwa kw’ejjinja ery’akamalirizo. Okumalirizibwa kw'yeekaalu kwe Ekkanisa eyawangula, eteekebwawo nga obwogi bujjibwawo. Okumalirizibwa kw'yeekaalu mu kirooto kya Miller kwali nga amayinja ag’omuwendo gaasuulibwa nate mu ssanduuko eddene, "nga tewalabika kabonero konna k’okukola ennyo ku musajja eyagasuula omwo." Bwe yategeera Miller nti omusajja omukuba enfuufu ye yali asuula amayinja ag’omuwendo mu ssanduuko eddene, n’amaliriza obujulizi bwe n’ebigambo bino, "Ne neekaaba mu ddoboozi ery’amaanyi olw’essanyu lingi nnyo, era okukaaba okwo kwe kwanzukusa."
Mutegereze nti enduulu ennene eya Miller eyazuukusa, yanywezebwa “essanyu.” Essanyu kye kabonero ky’abo abali mu Yoweeri abalina “omwenge omuggya,” ate “nsonyi” eri abo abalala abanywi b’omwenge, abaasalibwako omwenge omuggya. Okukaaba okwa ssaawa ya ttumbi okuzuukusa Miller, kujja nga kiddirira omusajja ow’ekibanyi ky’enfuufu ng’asuula amayinja ag’omuwendo mu kisanduuko ekinene. Ekisanduuko ekinene kijjudde amayinja ag’omuwendo agaayawulibwa okuva mu bintu ebitali n’omugaso n’effujjo ne gasuulibwa omwo; era kye kimu: ye yeekaalu y’abantu 144,000, era n’obubaka bw’Okukaaba okwa ssaawa ya ttumbi. Yeekaalu emalirizibwa mu kiragiro eky’okubiri, oba Malayika ow’okubiri, oba mu kugezesebwa okw’okubiri n’okwa Omega. Mu kirooto kya Miller, okugezesebwa kwa Omega kulagirwa nga amadirisa ag’eggulu gagguddwa.
Ne mpulira ng’eddoboozi lya kibiina ekinene, era ng’eddoboozi ly’amazzi amangi, era ng’eddoboozi ly’okubwatuka kw’enkuba okw’amaanyi, nga bagamba nti, Aleluya: kubanga Mukama Katonda Omuyinza kyonna afugidde. Ka tusanyuke, tujaguze, era tumuwe ekitiibwa: kubanga obugole bw’Omwana gw’Endiga butuuse, era omugole we yeeteeseteese. Era yaweereddwa okuyambala linena ennungi, ennongoofu n’enjeru: kubanga linena eyo y’obutuukirivu bw’abatukuvu. Era n’aŋŋamba nti, Wandiika, Balina omukisa abo abayitiddwa ku mbaga y’obugole bw’Omwana gw’Endiga. Era n’aŋŋamba nti, Ebyo ge bigambo bya Katonda eby’amazima. Okubikkulirwa 19:6-9.
Ku 22 Okitobba 1844, “okujja okuna kwa Kristo” kwatuukirizibwa, era buli kimu ku go okuna kinaatuukirizibwa mu ngeri entuukirivu okusinga mu kiseera ky’etteeka lya Sande eririjja amangu. Yajja ng’Omubaka w’Endagaano, mu kutuukirizibwa kw’okubabulula n’okutukuza Abaleevi okuli mu Malaki essuula esatu. Yajja okufuna obwakabaka mu kutuukirizibwa kwa Danyeri 7:13. Yajja okutukuza Ewatukuvu mu kutuukirizibwa kwa Danyeri 8:14, era n’ajja mu bugole. Obugole lubeerawo ng’omugole yeetegekese.
“Awo bwe kiba nga ekibala kimaze okukula, amangu ago ayingiza ekiso, kubanga ekiseera ky’okukungula kituuse.” Kristo alindirira n’okwegombereza okunene okulabisibwa kwe mu kkanisa ye. Bwe kinaaba kituukiridde nti empisa za Kristo zimaze okukoppebwa mu bujjuvu mu bantu be, olwo alijja okubatwala ng’abe. Christ's Object Lessons, 69.
Ng’okusinziira ku busikirizibwa, “ensi esobola kulabulwa yekka,” okuyita mu “okulaba abasajja n’abakazi” abateekeddwako akabonero ka Katonda mu kiseera ky’ekizibu ky’etteeka lya Sande.
Omulimu gw’Omwoyo Omutukuvu kwe okukangavvula ensi ku kyono, ku butuukirivu era n’okusala omusango. Ensi esobola kulabulwa mu ngeri emu yokka: bwe eraba abo abakkiriza amazima batukuziddwa mu mazima, nga bakolera ku misingi egya waggulu egy’obutukuvu, nga balaga mu ngeri eyawaggulu ennyo ennyiriri ey’okubawula pakati w’abakuuma ebiragiro bya Katonda n’abo ababisambirira wansi w’ebigere byabwe. Okutukuzibwa kw’Omwoyo kulaga obuwawule wakati w’abo abalina akabonero ka Katonda n’abo abakuuma olunaku lw’okuwummula olw’obulimba. Bw’ekigezo kinaatuuka, kijja kulabikika bulungi nti akabonero k’ensolo kye ki. Kye kukuuma olunaku lwa Sande. Abo, oluvannyuma okuwulira amazima, abakyalutwala olunaku luno ng’olutukuvu, balina ku bo akasayini k’omusajja w’ekibi, eyalowooza okukyusa ebiseera n’amateeka. Bible Training School, 1 Desemba 1903.
Omugole bw’aba amaze okweetegeka, ekiseera eky’okuvunula kituuse. Okuvunula kutandikira ku kukuŋŋaanyizibwa wamu kw’ekiweebwayo kya ngano eky’ebibala ebibereberye, ekiyimusibwa waggulu ng’ekiweebwayo eky’okuzungulizibwa, era nga kiba ekibendera. Okusooka ebibala ebibereberye, ebyo 144,000 mu Kitabo ky’Okubikkulirwa, byekuŋŋaanyizibwa; oluvannyuma ekkundi eddala, eryo lye kibiina ekinene ennyo. Ekibendera kye kye ggye lye ery’amaanyi, era eggye lye ery’amaanyi lyambaziddwa linena ennungi eyeru. Mu mbaga y’obugole, ekaalu ya 144,000 emalirizibwa nga tekinnaba kutuuka okusalirwa omusango kw’etteeka lya Ssande; era ekaalu eyo si kyokka essanduuko ennene ya Miller, wabula ye Ekkanisa Ewangudde eririna ebirabo byonna, omuli n’Omwoyo gw’Obunnabbi.
Ne neegwa mu bigere bye okumusiinza. N’aŋŋamba nti, Laba tokikola: nze munno omuweereza, era wamu ne baganda bo abalina obujulizi bwa Yesu: siinza Katonda: kubanga obujulizi bwa Yesu bwe mwoyo gw’obunnabbi. Okubikkulirwa 19:10.
Aba 144,000 be balina obujulizi bwa Yesu, era obujulizi bwa Yesu buteekebwawo “olunyiriri ku linyiriri” mu Bayibuli ne mu Mwoyo gw’Obunnabbi. Ekibiina kya Lawodikiya eky’ab’e 144,000 bwe kinaafuukira ekibiina kya Firadelfiya eky’ab’e 144,000, bonna banaakozesa enkola eya “olunyiriri ku linyiriri” okulaga obujulizi bwabwe. Obujulizi obwo bugatta wamu omusaayi ogwa Katonda n’obujulizi bw’omuntu.
Ne bamuwangula olw'omusaayi gw'Omwana gw'Endiga, n'olw'ekigambo eky'obujulirwa bwabwe; so tebaayagala obulamu bwabwe okutuusa ku kufa. Okubikkulirwa 12:11.
Obujulizi bw’obuntu obwegattiddwa n’omusaayi gw’Obwakatonda kye obujulizi bwa Musa n’Omwana gw’Endiga. Musa yakiikiriranga obuntu, ye Alufa, mu bwenkanya n’omusaayi ogw’Obwakatonda ogwa Omwana gw’Endiga, Oomega. Ebirabo byonna bizzibwaawo amangu ddala omugole bwe yeetegekedde; era, ng’eggye ery’amaanyi erambadde olugoye lwa layiniini olweru, ayimirira mu kifo ky’ekibendera ky’eggye lya Mukama eriyongera okutambula mu maaso. Olutambula olwo lw’olutalo lutandikira omugole bwe yeetegekeddwa era ng’ayambadde olugoye lwa layiniini olweru; awo we gaggulwawo amadirisa ag’eggulu, nga bwe gaggulwawo mu kirooto kya Miller.
Ne ndaba eggulu nga libikkuliddwa, era, laba, embalaasi enjeru; oyo eyali atudde ku yo yayitibwa Omwesigwa era Omutuufu, era mu butuukirivu asala omusango era alwana entalo. Emmasso ge gaali ng’ekirimi ky’omuliro, era ku mutwe gwe waaliyo engule nnyingi; era yalina erinnya erawandiikiddwa, eritamanyibwa muntu n’omu, wabula ye yennyini. Era ayambadde olugoye olwannyikiddwa mu musaayi: era erinnya lye liyitibwa Ekigambo kya Katonda. N’amagye agali mu ggulu ne gamugoberera ku mbalaasi enjeru, nga bayambadde linena erirungi ennyo, eryeru era eriyonjo. Era mu kamwa ke muva ekitala ekisala ennyo, eky’alikozesa okukuba amawanga: era anabafuga n’omuggo gw’ekyuma: era awanyigira mu kinyigirizo ky’envinnyo eky’obukambwe n’ekiruyi kya Katonda Omuyinza w’Byonna. Era ku lugoye lwe ne ku kiwato kye waliko erinnya eriwandiikiddwa, KABAKA WA BAKABAKA, ERA MUKAMA WA BAKAMA. Okubikkulirwa 19:11-16.
Bwe ayingira omusajja ow’ekikuta ky’enfuufu mu kisenge ekitalimu kintu n’aggulawo amadirisa, akuŋaanya amayinja ag’omuwendo n’agasuula mu ssanduuke eya Omega ennene. James White yandibagambye nti amayinja ago gakiikirira abantu ba Katonda, naye William Miller yandibategeezezza nti ebifaananyi biba n’okutegeeza okusinga emu, era amayinja ago gakiikirira si bwokka amazima ag’esiseko agasaasaanyiziddwa, wabula era n’amayinja ag’omuwendo agasaasaanyiziddwa agali ku ngule eyayimusibwa nga ekiikirira obwakabaka bwa Kristo obw’ekitiibwa.
Era Mukama Katonda waabwe alibalokola ku lunaku olwo ng'ekisibo ky'abantu be; kubanga baliba ng'amayinja ag'engule, agayimusiddwa ng'akabonero ku nsi ye. Zekaliya 9:16.
Ekikebera kya Omega, era nga kye kya kkubiri oluvannyuma lw’ekikebera kya Alufa eky’omu musingi eky’e Roma eky’okukakasa ekyolesebwa, kye ekikebera kya Omega eky’ejjinja ery’omutwe ery’akamalirizo. Kye okumaliriza kwa ekikebera kya yeekaalu, era kikulembera ekikebera eky’okusatu ekiraga okusala omusango. Ekikebera kino kisunsula ebika bibiri by’abasinza buli kimu okuva ku kya banne, nga kibawawula ab’amagezi n’abasirusiru okusinziira ku mafuta ago, ge bubaka; oba, nga bwe yagamanyisa Sister White mu kunnyonnyola kwe ku kisinagogi e Kaperenaumu—“ebigambo eby’amazima.”
Kaperenaumu mwe, mu Yokaana 6:66, Yesu yafiirwa omuwendo omusinga gw’abayigirizwa omulundi gumu, era abo tebaakomawo nate. Nga okukemebwa okusinga obunene okw’abayigirizwa mu mirembe gya Kristo, Kaperenaumu kye kifaananyi ky’okukemebwa kwa omega okw’abayigirizwa mu mirembe gya Kristo; era ekyo ne kifaananyiriza okukemebwa kwa omega okw’abayigirizwa mu nteekateeka y’okukemebwa mu bitundu bisatu eyatandika mu mwaka gwa 2023. E Kaperenaumu, okukemebwa kwakiikirizibwa Omugaati ogw’oku ggulu, era ne kulaga okulemererwa kw’Abayudaaya mu nsonga y’obutabasobola okutegeera obunnabbi, olw’okugaana kwabwe okukkiriza nti bwe Yayogera Yesu ku bintu eby’obutonde, byali biteekwa okutegeerwa mu ngeri ey’omwoyo.
Tujja okugenda mu maaso n’ebintu bino mu kiwandiiko ekiddako.
Okuyigiriza kwa Kristo mu sinagogi ku nsonga y’Omugaati ogw’Obulamu kwe kwafuuka ekifo eky’okukyukira mu byafaayo bya Yuda. Yawulira ebigambo bino: ‘Bwe mutalye nnyama ya Mwana w’Omuntu, era ne mutanywa musaayi gwe, temulina bulamu mu mmwe.’ Yokaana 6:53. Yalaba nti Kristo yali awa eby’obulungi eby’Omwoyo so si eby’ensi. Yeyeesiga ng’asobola okulengera ebijja, era n’alowooza ng’alaba nti Yesu tajja kufuna kitiibwa, era nti tajja kuwa bifo eby’awaggulu eri abagoberezi be. Yakakana obuteyiunga nankalirira ne Kristo, okusigala nga asobola okwawukana. Yagenda kwegendereza. Era n’agegendereza.
"Okuva mu kiseera ekyo yalaga obubuusabuusa obwabuzaabuza abayigirizwa. ..." The Desire of Ages, 719.
Ekigezo Ekisooka
Olutunuulwa Yesu lwe yatunuulira Yuda omwegomba lwamukkakasa nti Omwami yali ayiseemu mu butali butuufu bwe, era n’asoma omutima gwe omubi ogw’anyaazibwa. Kino kyali kunenya okutereera okusinga kwonna Yuda kwe yali afunyenako edda. Kyamusunguwaza nnyo, ne bw’atyo ne waggulwawo oluggi Setaani mwe yayingirira okufuga ebirowoozo bye. Mu kifo ky’okwenenya, n’ateesa okuddiza obubi. Nga alumiddwa munda olw’okumanya ekibi kye, era nga asunguwaziddwa okutuuka ku busirusiru kubanga omusango gwe gwamanyiddwa, n’ava ku mmeeza n’agenda mu nnyumba ya Kabona Asinga Obukulu, we yasanze Olukiiko nga lukuŋŋaanye. Yali ajjudde Omwoyo gwa Setaani, era n’akola ng’oyo abuze amagezi. Empeera eyasuubizibwa olw’okumulyamu Omwami we yali ebitundu by’effeeza amakumi asatu; era olw’ensimbi entono nnyo okusinga omuwendo gw’essanduuko ey’amafuta ag’omubala, yatunda Omulokozi.
"Mu mwoyo n’omu nkola abangi bafaanana Yuda. Okutuusa ng’ensonga ey’ekivundu mu mpisa zaabwe esirise, tewalabika bukyayi mu lwatu; naye bwe banenebwa, obunyiivu bujjuzza emitima gyabwe." Omuyigiriza w’Abavubuka, Julaayi 12, 1900.
Ekigezo eky’okubiri
“Ng’Okuyitako tekunnaba kutuuka, Yuda yali asisinkanye omulundi ogw’okubiri n’abakabona n’abawandiisi, era yali amaze okuggalawo endagaano ey’okubawa Yesu mu ngalo zaabwe. . . . Kati Yuda yali asunguwalidde ekikolwa kya Kristo eky’okunaaza ebigere by’abayigirizwa be. Singa Yesu ayinza okwewombeeka bw’ati, nga bwe yalowooza, teyandibadde Kabaka wa Isirayiri. Essuubi lyonna ery’ekitiibwa eky’ensi mu bwakabaka obw’ekiseera kino lyazikirira. Yuda yakakasa nti tewali kye yandifunye mu kugoberera Kristo. Oluvannyuma lw’okumulaba ng’awefuuya, nga bwe yalowooza, n’akakanyizibwa mu kigendererwa kye eky’okumwegaana, era yeeyatula ng’alimbiddwa. Yali yayingiriddwa dayimooni, era n’asalawo okutuukiriza omulimu gwe yakkiriziganyeko ogw’okumulyamu Mukama we olukwe.” The Desire of Ages, 645.
Okusalawo Okw’enkomerero
Mu kwewuunya n’okutabanguka olw’okubikkulibwa kw’ekigendererwa kye, Yuda n’ayimuka mangu okufuuluma mu kisenge. ‘Awo Yesu n’amugamba nti, Ky’olikola, kikole mangu. . . . Awo bwe yamala okufuna ekitole ky’emmere, n’ava mangu; era waali ekiro.’ Kyali ekiro eri omugambanyi bwe yakyuka okuva eri Kristo n’ayingira mu kizikiza eky’ebweru.
Okutuusa ekikolwa kino lwe kyakolebwa, Yuda yali tannagwako akakisa ak'okwenenya. Naye bwe yava mu maaso ga Mukama we n'abayigirizwa banne, okusalawo okwasembayo kwali kumaze okukolebwa. Yali ayise ku nsalo.
Bwali bwa kitalo ennyo obugumiikiriza bwa Yesu mu kukolagana kwe n’omwoyo guno ogugezwebwa. Tewali kyonna ekisoboka okukolebwa ku lw’okununula Yuda ekyalekerwawo. Bwe yamala emirundi ebiri okussa endagaano okulyamu Mukama we olukwe, Yesu ate n’amuwa omukisa ogw’okwenenya. Nga asomye ekigendererwa eky’ekyama eky’omutima gw’omulyamu olukwe, Kristo yawa Yuda obukakafu obwasembayo obukakasa ennyo bw’obwa Katonda bwe. Eri omuyigirizwa ow’obulimba, kino kyali okuyita okwasembayo mu kwenenya. Tewali kwegayirira kwonna kwe yayinzanga okuva mu mutima gwa Kristo ogw’obwa Katonda n’ogw’obuntu kwe kwalekerwawo. Amayengo g’ekisa, agaziyizibwa amalala aganywevu, ne gakomawo mu mugga ogusinga amaanyi ogw’okwagala okuwaŋŋula. Naye newaakubadde ng’ayeewuunya era n’atya olw’okubikkulirwa kw’omusango gwe, Yuda n’akyeyongera okunywevu mu mutima. Okuva ku mmere ey’Omugatte Omutukuvu n’afuluma agenda okutuukiriza omulimu gw’okulyamu olukwe.
Mu kulangirira “zimusanze” eri Yuda, Kristo era yalina ekigendererwa eky’okusaasira eri abayigirizwa be. Bwe kityo yabawa obujulizi obusinga obukulu obw’obwa Mesiya bwe. “Ndibabuulira nga tekinnaba kuba,” yagamba, “bwe kinaaba kibaddewo mulyoke mwakkirize nti Nze Ndi.” Singa Yesu abeeredde nga asirise, ng’alabika ng’atalina kumanya ebigenda okumutuukako, abayigirizwa bandiyinzizza okulowooza nti Omwami waabwe teyalina okutegeera kwa Katonda ku by’omu maaso, era nti yali atangirirwamu ne bamuwaayo olw’olukwe mu mikono gy’ekibinja eky’abatta. Omwaka gumu emabega, Yesu yali abategeezezza abayigirizwa nti yali alondedde kkumi na babiri, era nti omu ku bo yali dayimooni. Kale kaakano ebigambo bye eri Yuda, ebyalaga nti olukwe lwe lwali lwamanyiddwa ddala bulungi eri Omwami we, byandinywezze okukkiriza kw’abagoberezi ba Kristo ab’amazima mu kiseera ky’okunyoomebwa kwe. Era Yuda bwe yanaatuuka ku nkomerero ye ey’entiisa, baali bajja kujjukira “zimusanze” Yesu ze yali alangiridde ku mulyamu olukwe. The Desire of Ages, 653-655.