Ekitabo kya Levitiku essuula amakumi abiri mu ssatu kiraga embaga ez’ekiseera ky’okumera n’ez’ekiseera ky’okukungula, era okuyimiririrwa kw’embaga zino kwekyama nnyo mu nteekateeka, ne mu kutereera ddala okutaliiko kamogo kw’enteekateeka y’Entandikwa n’ey’Enkomerero, munda mu nteekateeka ennene yonna. Embaga ez’ekiseera ky’okumera n’ez’ekiseera ky’okukungula zitereera wamu. Essuula eno ejjuliza Palmoni, Omubazi ow’ebyewuunyo, emirundi n’emirundi. Essuula eno ekwatagana mu ngeri entuufu era ey’ebyewuunyo n’obubaka bw’ennaku ez’oluvannyuma obw’ab’emitwalo kkumi n’enna n’enkumi nnya.

Ennamba "23" eyimirira Okutangirirwa, kwe kwegatta kw’Obwa-Katonda n’obuntu bwa muntu. Erinnya “Leviticus” liyimirira obusaserodooti bw’emitwalo kkumi n’ena n’enkumi nnya, kubanga bannabbi bonna boogera ku nnaku ez’oluvannyuma, era bakabona b’ennaku ez’oluvannyuma be abo Peter b’alangirira nti be basaserodooti abatukuvu. Obusaserodooti obutukuvu bwa Peter bwe b’ab’amagezi abategeera okweyongera kw’okumanya okuleeta obubaka bw’okukaaba okw’omu ttumbi ery’ekiro. Abazirwavu, oba ababi nga Daniel bw’abayita, baagaana okweyongera kw’okumanya, era Hosea atutegeeza nti olw’ensonga eyo bagaanirwa okubeera bakabona.

Abantu bange bazikirizibwa olw’okubulwa okumanya; kubanga oganye okumanya, nange ndikugaana, oleme okuba kabona wange; kubanga werabidde amateeka ga Katonda wo, nange ndirabira abaana bo. Bwe baayongeranga, ne bakolanga ebibi eri nze; noolwekyo ndikyusa ekitiibwa kyabwe ne kifuuke ensonyi. Ozeeya 4:6, 7.

Abatamiivu ba Efulayimu, be Isaaya era ayita “ekiruudo eky’ekitiibwa,” ekitiibwa kyabwe kifuusiddwa “enswala.” Koseya alambulula ddala nti abo abagaana okweyongera kw’okumanya okw’ennaku ez’enkomerero be Ekkanisa ya Abadiventisiti b’Olunaku olw’Omusanvu ey’e Lawodikiya, kubanga yawandiika nti, “Abantu bange.” Abantu be bajja kugaanibwa obukabona, era kino kibeera mu mulembe ogw’okuna ogusembayo, kubanga ajja okwerabira abaana baabwe, ate abaana bakiikirira omulembe ogusembayo.

Okugattibwa mu kimu

Omutwe ogwo “Eby’Abaleevi 23” gutegeeza “okutangirizibwa kw’obwasaserdooti bw’abantu emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya.” Amazima ago gasobola okusalirwamu nga waggattirizza linnya ly’ekitabo n’ennamba y’omutwe byokka. Okutangirizibwa, ekyo ekyogerwako mu Eby’Abaleevi omutwe ogw’amakumi abiri mu ssatu, kitegeeza “okubeera kimu,” era kulaga okwegatta kwa Obwa-Katonda n’obuntu. Okwegatta okwo kukiikirirwa n’obubonero bungi mu Kigambo kya Katonda; ku buno omu bwe buno: nti yeekaalu y’obuntu erina okugattibwa wamu ne Yeekaalu ya Katonda.

Ekaalu y’omuntu erina nteekateeka ya “23” za kromosomu ez’ow’omusajja ne “23” za kromosomu ez’ow’omukazi. Peetero alambulula nti obwakabona bw’abo 144,000 bwe “ennyumba ey’omwoyo.” Ezo kromosomu zigattibwa wamu nga bwe gattibwa omusajja n’omukazi, era kye Katonda ky’agasse wamu, omuntu yenna takiyawule. Obufumbo kye kirala akabonero k’okubeera kimu. Eby’Abaleevi “23” kitegeeza okugattibwa kwa ekaalu eya Kabona Asinga Obukulu ow’Eggulu n’ekaalu y’abakabona abali 144,000.

Ennyiriri amakumi abiri mu bbiri

Embaga ez’omu bbanga ery’okumera mu Eby’Abaleevi essuula amakumi abiri mu ssatu ziragirwa mu nnyiriri amakumi abiri mu bbiri ezasooka ez’omu ssuula, ate embaga ez’omu bbanga ery’okukungula ziragirwa mu nnyiriri amakumi abiri mu bbiri ezisemba ez’omu ssuula. Olunyiriri olusemba, olunyiriri amakumi ana mu nnya, lulaga akabonero ka 1844; mu mwaka ogwo Olunaku olw’Okutangirirwa olw’ennyini olutuukiriza ekifaananyi lw’atandika ku lunaku olw’ekkumi olw’omwezi ogw’omusanvu, mu kutuukirizibwa kw’Eby’Abaleevi essuula amakumi abiri mu ssatu. Essuula amakumi abiri mu ssatu yagabanyizibwa mu bitundu bibiri, buli kitundu kirimu ennyiriri amakumi abiri mu bbiri; ebyo byombi byegattiddwa mu magezi olw’okuba embaga, naye era byawuliddwa mu magezi olw’obuweereza bwa Kristo mu Luggya n’omu Kifo Ekitukuvu, obulagirwa mu bbanga ery’okumera, n’obuweereza bwe mu Kifo Ekitukuvu Ennyo obulagirwa mu bbanga ery’okukungula.

amakumi abiri mu bbiri

Zombi, embaga eza mu bbanga ery’asooka ery’omwaka n’eza mu bbanga ery’okuggwa kw’omwaka, zikirizibwa n’ebitundu amakumi abiri mu bbiri, era ebitundu ebyo bikwatagana n’obujulirwa bw’ennukuta z’Olwebbulaniya, eziri “22.” “22” ge kkumi lya “220,” ate “220” nga kabonero akalaga okwegatta kw’ObwaKatoonda n’obuntu. “220” eraga entandikwa y’emyaka 2,520 egy’okusaasaanyizibwa kwa Yuda, era n’emyaka 2,300 okutuuka ku Lunaku lw’Okutabaganyizibwa. Entandikwa y’emyaka 2,520 yali mu 677 BC, ate entandikwa y’emyaka 2,300 yali mu 457 BC; bwe kityo ne bikkiriza emyaka 220 okuba omugatta wakati w’obunnabbi bw’okulinnyirirwa wansi kw’eggye lya Katonda n’obunnabbi bw’okulinnyirirwa wansi kw’Ekifo Ekitukuvu kya Katonda. Ebyo byombi eby’obunnabbi byaggwa ku kutuuka kw’Olunaku lw’Okutabaganyizibwa olw’ekituukiririvu eky’ekifaananyi nga Octoba 22, 1844.

Ku lunaku olwo, omulimu gwa Kristo ogw’okugatta wamu yeekaalu y’abantu n’ey’Obwakatonda gwatandika, era mu kiseera ekyo, Habakkuku 2:20 ne Yokaana 2:20 byombi byatuukirizibwa. Habakkuku yalaga nti Katonda yali olwo Ewatukuvu Ennyo, era Yokaana yawandiika nti yeekaalu y’Abamileraiti eyagenda okuyingira mu kukkiriza mu Ewatukuvu Ennyo eryo yali emalirizza ekiseera ky’emyaka "46", ekyalanga okuzimbibwa kwa yeekaalu y’abantu ey’Abamileraiti okuva mu 1798 okutuuka mu 1844. Ebyafaayo by’emyaka "46", ebigabanyiziddwa mu "23" ne "23", byayimirirwa omulimu gwa William Miller eyasooka okutandika okutegeeza obubaka bw’ebyafaayo ebyo mu 1831, emyaka "220" oluvannyuma lw’okufulumizibwa kwa Baibuli ya King James. Ekigambo kya Katonda ekyafulumizibwa mu 1611, kyagattibwa n’omubaka w’omuntu emyaka "220" oluvannyuma mu 1831. Embaga ez’omu bbanga ery’entandikwa y’omwaka n’ez’omu bbanga ery’enkomerero y’omwaka ziyimirirwa "22" eminnyiriri.

Emivugo amakumi abiri mu bbiri egy’enyiriri ebbiri ku mulamwa gumu bisaba mu ngeri y’obunnabbi nti emivugo amakumi abiri mu bbiri egyasooka giteekebwenga waggulu w’emivugo amakumi abiri mu bbiri egiddirira. Mu kutegeka ennyiriri ebbiri mu ngeri eno obeera ogatta omulimu gw’Oluggya ne gwa mu Ekifo Ekitukuvu, ogulagirirwa mu mbaga ez’omu ntandikwa y’omwaka, n’omulimu gwa Kristo mu Ekifo Ekitukuvu Ennyo. Ku mutendera guno ogw’obunnabbi, kino kiyimirira okugattibwa kw’yeekaalu ebbiri, ekilaga omulimu gwa Kristo ogw’Okuterezebwa.

Bwe bitegekeddwa ng’ebitundu 1 okutuuka ku 22 bitereezaanya n’ebitundu 23 okutuuka ku 44, wateekebwawo olunyiriri olw’obunnabbi olujjulirwa ennukuta amakumi abiri mu bbiri ez’alfabeeti ey’Olwebbulaniya, era n’obukabonero obuyimirizibwa mu muwendo “22,” era n’obukabonero obuyimirizibwa mu mbaga, wamu n’okutuukirizibwa kwazo mu byafaayo ebitukuvu.

Entandikwa y’embaga ez’ekiseera eky’okusooka eraga okusooka Ssabbiiti ey’olunaku olw’omusanvu, ate n’enkomerero y’embaga ez’ekiseera eky’okugwa eraga Ssabbiiti ey’omwaka ogw’omusanvu. Kristo, nga ye Alufa ne Omega, yateeka Ssabbiiti ku ntandikwa ne ku nkomerero y’abajulizi babiri ab’e '22' abali mu lunyiriri lw’obwakabona lw’abo 144,000.

Ssabbiiti y’olunaku olw’omusanvu yali ekitangaala eky’enjawulo ku ntandikwa y’Olunaku lw’Okutangiririrwa olw’Obutuukirizibwa bw’ekifaananyi mu 1844, era ekitangaala kya Ssabbiiti y’omwaka ogw’omusanvu kye kitangaala ku nkomerero. Ssabbiiti y’olunaku olw’omusanvu yali era okukuŋaana okutuukuvu okusooka mu Levitiko “23,” nga bwe kityo Ssabbiiti y’omwaka ogw’omusanvu ye okukuŋaana okutuukuvu okusembayo mu mutwe guno. Ssabbiiti ye Alufa ne Omega y’olunyiriri lw’omusaserdooti mu mutwe “23.” Ekyasooka, Ssabbiiti y’olunaku olw’omusanvu, ye Alufa y’obusaserdooti bw’emitwalo kkumi n’ena n’enkumi ennya, ate eky’enkomerero, Ssabbiiti y’omwaka ogw’omusanvu, ye Omega y’obusaserdooti bw’emitwalo kkumi n’ena n’enkumi ennya.

Abo abegatta ne Katonda batambulira mu musana gw’Enjuba ey’Obutuukirivu. Tebatyoboola Omununzi waabwe nga bayonona ekkubo lyabwe mu maaso ga Katonda. Omusana ogwa eggulu gubamulikira. Nga basemberera okuggalawo kw’ebyafaayo by’ensi eno, obumanyi bwabwe ku Kristo, n’obw’obunnabbi obumukwatako, buyongera nnyo. Bali n’omuwendo ogutaliko kigera mu maaso ga Katonda; kubanga bali mu bumwe ne Mwana we. Eri bo, Ekigambo kya Katonda kirimu obulungi n’okweyagaza okusinga byonna. Balaba obukulu bwakyo. Amazima gababikkulirwa. Enyigiriza ey’okujja mu mubiri erabika ng’erimu okwaka okutondeere. Balaba nti Ebyawandiikibwa Ebitukuvu bye ensumuluzo eguggula ebyama byonna era ne bimalawo obuzibu bwonna. Abo abagenze bagaana okuwaniriza omusana era ne batambulira mu musana tebalisobola kumanya ekyama ky’obutukuvu, naye abo abatazeeyiya okwetikka omusaalaba ne bagoberera Yesu, baliraba omusana mu musana gwa Katonda. The Southern Watchman, Epreeri 4, 1905.

Wano, “ng’ekkomerero ly’ebyafaayo by’ensi eno lisemberedde,” ku nkomerero y’Olunaku lw’Okutangirizibwa olw’ekifaananyi ekituukirizigiddwa, “enyigiriza ey’Okutwala Omubiri” eyambazibwa “ekitangaala ekikendeevu,” nga “enyigiriza ya Ssabbiiti ey’olunaku olw’omusanvu” bwe yambazibwa ku ntandikwa y’Olunaku lw’Okutangirizibwa olw’ekifaananyi ekituukirizigiddwa.

Yesu yayinula ekisaanikizo eky’okusaasira ku Essanduuko y’Endagaano, ne ndaba ebibao eby’amayinja mwe byawandiikibwa Ebiragiro Ekkumi. Nnaweewuunya nnyo bwe nnalaba ekiragiro eky’okuna nga kiri mu makkati ddala g’ebiragiro ekkumi, nga kizigiddwa empeta y’ekitangaala ennyuvu ekikyetoolodde. Malayika n’agamba nti: ‘Kyekyokka mu kkumi ekirambulula Katonda omulamu eyatonda eggulu n’ensi, n’ebintu byonna ebiri mu ebyo. Bwe baateekebwa emisingi g’ensi, awo ne wateekebwa n’emusingi gwa Ssabbiiti.’ Obujulizi, Ekitundu 1, 75.

Sabat ey’olunaku olw’omusanvu, nga ye “musingi,” etandika Walagiro 23; ate Sabat ey’omwaka ogw’omusanvu emaliriza obujulirwa bw’abakabona, obukiikirirwa embaga eza mu kiseera ky’okutumbuka n’eza mu kiseera ky’okugwa kw’amakoola. Sabat ey’omwaka ogw’omusanvu ekiikirira yeekaalu eyimiridde ku musingi. Sabat ey’omwaka ogw’omusanvu ku nkomerero ekiikirirwa mu 2,520, nga bwe kiri nti Sabat ey’olunaku olw’omusanvu ekiikirirwa mu 2,300. Sabat ey’omwaka ogw’omusanvu ekiikirira “enyigiriza ey’okufuuka omubiri.” Sabat ey’olunaku olw’omusanvu ye kabonero k’Omutonzi, ate Sabat ey’omwaka ogw’omusanvu ye kabonero k’Obwa Katonda obwegatta n’obuntu.

Okutereeza ennyiriri

Bwe tutuukanya emikolo egy’omu biseera bya Sipirigi n’eby’omu biseera bya Otamu mu Abaleevi amakumi abiri mu ssatu, Ebbaga lya Paska ligobererwa olunaku olwaddirira Ebbaga ly’Emigaati Egataliimu Muwuka ery’ennaku musanvu, era Ebbaga ly’Ebibala eby’Olubereberye liba ku lunaku olwaddirira okutandika kw’ebbaga ly’Emigaati Egataliimu Muwuka ery’ennaku musanvu. Obubonero busatu mu nnaku ssatu.

Embaga y’Omugaati Ogutalimu Yisiti ey’ennaku musanvu etandika n’okukuŋŋaana okutukuvu era n’eggwa mu kwo kwe kwo. Ku lunaku olugoberera olunaku lw’okutandika kw’Embaga y’Omugaati Ogutalimu Yisiti, wabaawo Embaga ey’Ebibala Eby’olubereberye, nga erimu n’ekiweebwayo eky’eby’olubereberye eky’baale ey’entandikwa y’omwaka. Pentekooti, era eyitibwa Embaga y’Ewiiki, ejjira nga wayise ennaku amakumi ataano okuva ku Embaga ey’Ebibala Eby’olubereberye, eyo eraga okutandika kw’ebbanga lya wiiki musanvu eriggwa ku lunaku lwa ana mu mwenda, oluvannyuma ne lugobererwa Pentekooti, ekitegeeza amakumi ataano.

Okuyitako kutandika akawungeezi ku lunaku olw’ekkumi na nnya. Okuyitako si okukuŋaana okutukuvu.

Awo ku lunaku olw’ekkumi n’ettaano, embaga ey’emigaati egitalimu omuzimbulukusa ey’ennaku musanvu etandika. Olunaku olwasooka n’olunaku olwasemba olw’embaga ey’ennaku musanvu biba enkuŋŋaana ezitukuvu.

Olunaku oluddako, olunaku olw’ekkumi n’omukaaga, Olunaku lw’Ebibala Ebyasooka lituuka. Awo ne bitandika emiwiki musanvu ezibalibwa okutuuka ku Embaga ya Pentekooti, era Pentekooti yeemu ku nkungaana musanvu ezitukuvu ez’ekiikirirwa mu mbaga ez’ekiseera eky’entandikwa y’omwaka n’ez’ekiseera eky’okugwa kw’amakoola. Olunaku lw’Ebibala Ebyasooka si nkungaana entukuvu.

Awo ku lunaku olusooka olw’omwezi ogw’omusanvu, wabaawo olukuŋŋaana olutukuvu olw’embaga ey’amakondeere.

Olunaku lw’Okutangirizibwa ku lunaku olw’ekkumi olw’omwezi ogw’omusanvu lwe lukuŋŋaana olutukuvu, naye si mbaga.

Olunaku olwasooka olw’Embaga ey’Eweema lubeera olukuŋŋaana olutukuvu. Oluvannyuma lw’embaga eyo ey’ennaku musanvu, wabaawo olunaku olw’omunaana olw’Embaga ey’Eweema, newaakubadde nga olunaku olw’omunaana libalirwa ng’liri ebweru w’ebiseera embaga ezo bye zikiikirira. Olunaku olwo olw’omunaana lubeera olukuŋŋaana olutukuvu.

Kino kitegeeza nti wabaawo okukuŋŋaana okutukuvu omusanvu bw’oyongerako Ssabbiiti ey’olunaku olw’omusanvu etandika embaga. Waliwo okukuŋŋaana okutukuvu omusanvu n’embaga musanvu, newaakubadde nga enteekateeka yaazo yawukana ku eye kukuŋŋaana okutukuvu. Obubonero obusooka n’obusembayo obulaga ekkubo bubeera Ssabbiiti; esooka ya lunaku, oluvannyuma ya mwaka. Mu mbaga ezirambikiddwa wakati wa Ssabbiiti ya Alufa ne Ssabbiiti ya Omega mulimu embaga musanvu n’okukuŋŋaana okutukuvu okutaano. Bw’ogatta Ssabbiiti ya Alufa ey’olunaku olw’omusanvu ne Ssabbiiti ya Omega ey’omwaka ogw’omusanvu, olwo oba n’okukuŋŋaana okutukuvu omusanvu n’embaga musanvu. Kitegeerekebwa nti olunaku olunaana olw’Embaga ey’Eweema tegubalirirwa ku mbaga, era ne luleeta ekyama eky’okuba nti olunaana lw’omu musanvu. Ekintu kye njolesa wano kye nti Yesu, nga Palmoni, yalunganiriza enjawulo z’ennamba mu mutwe “23” mu ngeri ey’ekyewuunyo ennyo ddala.

Ensulo

Embaga ez’omu ntandikwa y’omwaka zirimu ekiseera kya nnaku musanvu eky’Embaga ey’Emigaati egitabulwamu ekizimbulukusa, nga kirimu Olukuŋŋaana olutukuvu olw’Alufa ku ntandikwa n’olw’Omega ku nkomerero. Pentekosite ye Olukuŋŋaana olutukuvu olw’okusatu mu mbaga ez’omu ntandikwa y’omwaka. Pentekosite ejja oluvannyuma lw’ekiseera kya wiiki musanvu, nga kiggwawo n’embaga ku lunaku olw’amakumi ataano. Embaga ez’omu ntandikwa y’omwaka ziteekebwamu nnaku nnya ez’embaga n’ebiseera bisatu. Paska, Embaga ey’Emigaati egitabulwamu ekizimbulukusa, Ebibala ebyasooka, ne Pentekosite ze nnaku nnya ez’embaga; ate ebiseera bisatu bye bino: ennaku musanvu ez’Emigaati egitabulwamu ekizimbulukusa; ennaku amakumi ana mu mwenda ezikulembera era mu kubala ziteekamu n’olunaku olw’amakumi ataano olw’Pentekosite; n’ennaku essatu ezasooka, eziba ekiseera ekirimu amaddaala gasatu.

Ekiweebwayo ky’ebibala ebyasooka eky’ekiseera kya Paska kikwatagana n’ekiweebwayo ky’ebibala ebyasooka eky’olunaku lwa Pentekosite; ebiweebwayo eby’ebibala ebyasooka eby’esayiri mu nnaku ssatu ez’ekiseera kya Paska, era n’ekiweebwayo ky’ebibala ebyasooka eky’engaano ku Pentekosite ku nkomerero y’ebbanga erya Pentekosite erimu ennaku amakumi ana mu mwenda oba amakumi ataano.

Okugwa

Embaga ez’ekiseera ky’enkomerero y’omwaka zitandikira ku lunaku lw’embaga olwaateekebwawo olutandikiza ebbanga ly’ennaku kkumi erituuka mu kusalirwa omusango. Oluvannyuma lw’ennaku ttaano eziva mu kusalirwa omusango wabaawo embaga y’ennaku musanvu; era mu zo, olunaku olusooka n’olokkomyero lw’ennaku ezo musanvu biba okuŋŋaana okutukuvu. Okuva ku lunaku olw’ekkumi n’ettaano okutuuka ku lw’abiri mu bbiri, Embaga y’Ensiisira ejaguzibwa; ate ku lunaku olw’abiri mu ssatu, Ssabbiiti y’ettaka ekuumibwa.

Bwe tutwala embaga ez’ekiseera ky’okuvunana ne tuzissa ku waggulu w’embaga ez’ekiseera ky’okumera, tufuna emirongo ebiri, nga buli mulongo guyimirizibwa olunyiriri amakumi abiri mu bbiri; noolwekyo giyimirizibwa ennukuta amakumi abiri mu bbiri ez’Olwebbulaniya. Bwe kiba bityo, akabonero ak’ekkubo akasooka ke okukuŋaana okutukuvu kwa Ssabbiiti ey’olunaku olw’omusanvu, ate akabonero ak’ekkubo akasembayo ke okukuŋaana okutukuvu kwa Ssabbiiti y’omwaka ogw’omusanvu.

Ate ku lunaku olw’ekkumi n’ettaano olw’omwezi ogw’omusanvu, bwe munaaba nga mukuŋŋaanyizza ebibala by’ettaka, munaakwata embaga eri Mukama ennaku musanvu: olunaku olwasooka luliba Ssabbiiti, era olunaku olw’omunaana luliba Ssabbiiti. Eby’Abaleevi 23:39.

Pentekooti yali enkuba eyasooka, ate Embaga y’Eweema ye nkuba ey’oluvannyuma. Okuyiwibwa kw’Omwoyo Omutukuvu ku Pentekooti kyakiikirizibwa mu lunaku lumu; ate okuyiwibwa okukiikirizibwa mu Embaga y’Eweema kwe kiseera ekiggwaawo, oluvannyuma ne kigobererwa Ssabbiiti, ye lunaku olw’omunaana oluvannyuma lw’ennaku musanvu. Ssabbiiti egoberera okulabisibwa okwasembayo okw’okuyiwibwa kw’Omwoyo Omutukuvu ekiyimiririra Ssabbiiti ey’ensi okuwummula okumala emyaka lukumi.

Mu kiseera ky’okubonaabona ffe ffenna twadduka okuva mu bibuga ne mu byalo, naye ne tusiikibwa ababi, ne bayingira mu mayumba g’abatukuvu n’ekitala. Ne bagulumiza ekitala nga bategese okututta; naye ne kimenyeka, ne kigwa wansi nga tekirina maanyi n’akatono, ng’ekisubi. Oluvannyuma ffe ffenna ne tukaaba emisana n’ekiro olw’okununulibwa, era okukaaba kwe ne kutuuka mu maaso ga Katonda. Enjuba ne yavaayo, omwezi n’ayimirira. Amazzi g’emigga ne gayimirira. Ebire ebizikiza era ebizito ne bivaayo ne bikubagana. Naye waaliwo ekifo kimu ekirabika obulungi, ekirimu ekitiibwa ekyakazikizibwa, mwe mwava eddoboozi lya Katonda ng’amazzi mangi, erikankanya eggulu n’ensi. Eggulu ne lifunguka ne liggalwa, ne lisajjuka. Ensozi ne zinyeganyega ng’akasaka mu mpewo, ne zisuula amayinja amatematemu okwetooloola. Ennyanja ne yabbika ng’ensuwa, ne suula amayinja ku ttaka. Era bwe Katonda yayogera olunaku n’essaawa y’okujja kwa Yesu, n’awa abantu be Endagaano ey’obutaggwaawo, yayogera ekigambo kimu, n’alyoka ayimirira, ng’ebigambo bigulukuta mu nsi yonna. Isirayiri wa Katonda ne bayimirira nga batunuulidde waggulu n’amaaso gaabwe, nga bawuliriza ebigambo nga biva mu kamwa ka Yehova, ne bigulukuta mu nsi yonna ng’okubwatuka kw’enkuba okw’amaanyi ennyo. Kyali kya kitiisa ennyo. Era ku nkomerero y’ekigambo kyonna, abatukuvu ne bakaaba waggulu nti, “Ekitiibwa! Aleluyya!” Obwenyi bwabwe ne buyaka ku kitiibwa kya Katonda; ne baaka n’ekitiibwa, ng’obwenyi bwa Musa bwe yava e Sinaayi. Ababi tebaayinza kubatunula olw’ekitiibwa. Era bwe w’alangirirwa omukisa ogutaggwawo eri abo abaawa Katonda ekitiibwa mu kukuumanga Ssabbiiti ye ng’entukuvu, ne wabaawo okukaaba okw’amaanyi olw’obuwanguzi ku kisolo n’ekifaananyi kyakyo.

Awo ejjubiri ne litandika, mu kiseera lwe ettaka liteekwa okuwummula.

Yubili, omwaka ogw’amakumi ataano, gutuuka oluvannyuma lw’okubala emyaka musanvu emirundi musanvu; era mu kubala guno wabaawo ennaku amakumi ana mu mwenda ezireetereza ku lunaku olw’amakumi ataano olw’e Pentekooti. Bwe wungaanyizibwa wamu olunyiriri lw’embaga ez’enkomerero y’omwaka n’ez’entandikwa y’omwaka, wabaawo ennaku amakumi ana mu mwenda ezireetereza ku Pentekooti, era Pentekooti eraga entandikwa y’ebbanga ly’ennaku musanvu ery’Embaga ey’Eweema. Pentekooti n’Embaga ey’Eweema bituukagana, era awamu bikkakasa ekiseera ky’enkuba ey’oluvannyuma ekitandika ku tteeka lya Sande eriribaawo amangu ddala ne kigenda mu maaso okutuusa lwe kuggalwawo kw’ekiseera ky’okugezesebwa, Mukama n’akomawo, era oluvannyuma ensi ewewummule, nga kikiikirirwa Ssabbiiti y’omwaka ogw’omusanvu, ye omunaana ogw’ongereddwako ku musanvu mu Embaga ey’Eweema.

Bwe ttuŋŋaanya wamu ennyiriri ebbiri ez’emivuge amakumi abiri mu bbiri, tukikola olw’ensonga nnyingi. Ennyiriri zombi zibala emivuge amakumi abiri mu bbiri, amakumi abiri mu bbiri bwe kiba ekkumi lya 220, ekifaananyi eky’okwegatta kw’Obwakatonda n’Obuntu.

Ennyiriri zombi zikiikirira olukalala lw’ennukuta za Olwebbulaniya eziri amakumi abiri mu bbiri.

Ennyiriri zombi ziyimirira embaga.

Ennyiriri zombi ziyimirira ebiseera eby’okukungula ebibiri mu mwaka.

Ennyiriri zombi zikiikirira okuweereza kwa Kristo mu Oluggya, mu Kifo Ekitukuvu, ne mu Kifo Ekitukuvu Ennyo. Ekitabo ky’Abaleevi kitegeeza bakabona, era Yesu ye Kabona Asinga Obukulu Ow’Eggulu. Olw’ensonga ezo, tusaanidde okukozesa enkola y’olunyiriri ku lunyiriri ku nnyiriri amakumi ana mu nnya ez’Ekitabo ky’Abaleevi essuula amakumi abiri mu ssatu.

Pentekooti yali enkuba ey’olwasooka eri Obukristaayo, ate Embaga ey’Ensiisira ye enkuba ey’enkomerero eri Obukristaayo. Kale tukwataganya olunaku lwa “Pentekooti” olw’ekiseera kya spring n’ennaku musanvu eza fall ez’Embaga ey’Ensiisira. Sister White bwe yagamba nti, “Mu kiseera eky’okulaba ennaku ffe ffenna twadduka okuva mu bibuga n’ebyalo,” aba alaga ekiseera abantu ba Katonda lwe babeera mu ddungu olw’okutulugunyizibwa. Okubeera mu nsiisira mu kiseera ky’Embaga ey’Ensiisira kufaananyiriza ebyafaayo ebitwala butereevu eri okuwummula kwa Ssabbiiti okw’ Ejubiri eri ensi.

Olunaku lwa Pentekooti lumaka entandikwa y’ennaku musanvu ez’Ensiisira. Awo Yubili eriragiribwa olunaku olw’omunaana, olugoberera ennaku musanvu ez’Ensiisira. Ennaku ttaano nga tewatuuka ku Embaga ey’Ensiisira, wabaawo Olunaku lw’Okutangirirwa. Kale, ennaku ttaano nga tewatuuka ku Pentekooti, erimaka entandikwa y’okusala omusango okw’Ensiisira, okusala omusango kumakibwa. Ennaku kkumi nga tewatuuka ku kusala omusango kw’Olunaku lw’Okutangirirwa, waliwo Embaga y’Amakondeere. Ennyiriri bwe zigattibwa wamu, ennaku ttaano nga tewatuuka ku tteeka lya Sande, eriragiribwa Pentekooti, okusala omusango kumakibwa. Ennaku kkumi nga tewatuuka ku ekyo, Embaga y’Amakondeere emakibwa.

Okubatizibwa kwa Kristo kwali akabonero akayimirira okufa kwe, okuziikibwa kwe, era n’okuzuukira kwe. Emitendera egyo esatu galagibwa mu: okufa kwe ku Paska, okuziikibwa kwe n’okuwummula ku Ssabbiiti, era n’okuzuukira kwe ku Sande. Ennaku ssatu ez’okufa kwe, okuziikibwa kwe n’okuzuukira kwe ze kabonero kamu k’ekkubo, akalimu emitendera esatu. Noolwekyo tutandikira ku kuzuukira okugatta emirongo ebiri gy’Embaga ez’ekiseera ky’okumera n’ez’ekiseera ky’okugwa. Okuzuukira ku lunaku olw’okusatu kutandikira ku bbanga ly’ennaku amakumi ana mu mwenda erituusa ku Pentekosite; era Pentekosite lye tteeka erya Sande. Ebbanga eryo ery’ennaku amakumi ana mu mwenda libanjirirwa Embaga y’Emigaati Egitali mu Yisumbi, etandika olunaku lumu nga tekunnatuuka ku Lunaku lw’Ebibala Ebyasooka, era n’eyongera mu maaso okumala ennaku ttaano ng’esukka ku Lunaku lw’Ebibala Ebyasooka.

Okuva ku kuzuukira kw’ebibala ebyasooka okutuuka ku tteeka lya Sande waliwo ennaku amakumi ana mu mwenda, era etteeka lya Sande lwe lunaku olw’amakumi ataano. Ennaku ttaano nga zikyabulayo okutuuka ku tteeka lya Sande, okusala omusango kulagiddwa; era ennaku kkumi nga zikyabulayo okutuuka ku kusala omusango okwo, okulabula kw’ebikondeere kumakiddwa. Okuzuukira kwe kabonero akasooka mu kkubo; oluvannyuma lw’ennaku ttaano, ekiseera ky’emigaati egitaliimu enzimbi kiggwa. Ennaku asatu oluvannyuma lw’okukoma kw’ekiseera ky’emigaati egitaliimu enzimbi, okulabula kw’ebikondeere kubaawo. Ennaku kkumi oluvannyuma, okusala omusango ogw’Olunaku lw’Okutangirirwa kumakiddwa, era ennaku ttaano oluvannyuma, etteeka lya Sande erya Pentekosite lituuka.

Kino kiraga obubonero obulaga ekkubo omusanvu mu nkozesa ey’olunyiriri ku luyiriri ey’embaga ez’omu kiseera kya ‘spring’ n’ez’omu kiseera kya ‘fall’; ekitandikwa ky’Embaga ey’Emigaati Egitalimu Yisiti, Okuzuukira, Enkomerero y’Embaga ey’Emigaati Egitalimu Yisiti, Okulabula kw’Amakondeere, Okusalira omusango, Pentekooti, n’Enkuba ey’Oluvannyuma. Obubonero obwo omusanvu buteekeddwa wakati mu Ssabbiiti ey’olunaku olw’omusanvu eyitibwa Alpha ne mu Ssabbiiti y’omwaka ogw’omusanvu eyitibwa Omega. Obubonero obusanvu obuli wakati w’essaabbiiti ezo ebbiri bukawula era bulambulula ebbanga ly’ennaku etaano, ne lijjirirwaamu ebbanga ly’ennaku amakumi asatu, ne lijjirirwaamu ebbanga ly’ennaku kkumi, ne lijjirirwaamu ebbanga ly’ennaku etaano, era ne lijjirirwaamu ebbanga ly’ennaku musanvu.

Bwe tutuukanya okuzuukira kwa Kristo, tusanga ebbanga ly’ennaku amakumi ana mwe yabayigiriza abayigirizwa "maaso ku maaso," era oluvannyuma n’alinnya mu ggulu. Ate ennaku kkumi abayigirizwa baali mu kisenge ekyawaggulu. Ezo nnaku kkumi zaaggwako ku Lunaku lwa Pentekosite, olwo lwe etteeka lya Ssande. Kino kyongerako ebbanga ly’ennaku amakumi ana n’ebbanga ly’ennaku kkumi ku lunyiriri lw’abakabona oluyimirirwa mu Abaleevi "23."

Okuva ku Kuzuukira, waliwo ennaku ttaano okutuuka ku nkomerero y’Embaga y’Emigaati Egitazimbulukusa, ne waddirawo ennaku amakumi asatu okutuuka ku kulabula kw’ekkondeere, oluvannyuma ennaku ttaano okutuuka ku Kulinnyuka kwa Kristo mu ggulu, oluvannyuma ennaku ttaano okutuuka ku Kusalirwa Omusango, ne w’otyo ennaku ttaano okutuuka ku nnaku musanvu eza Pentekosite ez’Enkuba ey’Enkomerero.

Entandikwa y’ennaku musanvu z’emigaati egitafuwebwa eddirirwa olunaku oluddako okuzuukira kw’ebibala ebisooka. Okuzuukira kubeerawo mu nnaku musanvu z’emigaati egitafuwebwa, era ennaku ttaano oluvannyuma lw’okuzuukira ekiseera ky’emigaati egitafuwebwa kiggwa.

Ennaku amakumi asatu oluvannyuma lw’okuggwaawo kw’emigaati egyitazimbulukuswa, amakondeere gassawo akabonero ak’okulabula.

Ennaku ttaano oluvannyuma lw’okulabula kw’amakondeere, Kristo yalinnya mu ggulu nga amaze okuyigiriza okumala ennaku amakumi ana. Okulinnyira kwe mu ggulu kyategeeza entandikwa y’ennaku kkumi mu kisenge ekya waggulu.

Awo, ennaku ttaano oluvannyuma lw’Okulinnyuka kwe mu ggulu, omusango guteekebwawo.

Oluvannyuma lw’ennaku ttaano, etteeka lya Sande erya Pentekooti liggulawo ekiseera ky’emvula ey’enkomerero ekya nnaku musanvu.

Abo emitwalo kkumi n’enna n’enkumi nnya be bagoberera Omwana gw’Endiga wonna gy’agenda. Eriya ne Musa baattibwa nga 18 Julaayi 2020. Baattibwa mu kifo kye kimu awaasalibwawo ne Mukama waffe. Okuzuukira kwa Kristo kwali ekifaananyi ky’okuzuukira okw’oku 31 Desemba 2023. Nga tekunnatuuka olunaku olwo, mu Julaayi 2023, eddoboozi mu ddungu lyatandika okuwulirizibwa nga lyanjula obubaka obwalagirwa ng’omugaati ogutalimu yisiti. Yisiti eriraga ensobi, obweyisa obw’obulimba n’ekibi, era obubaka okuva mu ddungu bwali obutalimu yisiti. Okuva nga 31 Desemba 2023 okutuusa ku tteeka lya Sande, Levitiku 23 yassaawo enteekateeka y’okutangirirwa kw’abo emitwalo kkumi n’enna n’enkumi nnya. Enteekateeka eyo eyenderana n’ekirooto kya Miller, ne Malaki 3, era n’amadirisa g’eggulu ag’Okubikkulirwa 19. Era eyenderana n’essaawa esatu n’essaawa mwenda mu sabbiiti entukuvu okuva mu 27 okutuuka mu 34 AD.

Tujja okugenda mu maaso n’ebintu bino mu kiwandiiko ekiddako.

'Lw’obumanyirivu ebyumba bijjuzibwa eby’obugagga byonna eby’omuwendo era eby’esanyusa.'

Eri amagezi n’emmeeme, era n’eri omubiri, kya tteeka lya Katonda nti amaanyi gafunibwa lwa kaweefube. Okutendeka kwe kuleeta okukulaakulana. Mu kukwatagana n’etteeka lino, Katonda mu Kigambo kye awadde ebikozesebwa eby’okukulaakulana okw’amagezi n’okw’eby’omu mwoyo.

Baibuli erimu emisingi gyonna abantu gye beetaaga okutegeera balyoke bategekebwe oba ku bulamu buno oba ku bulamu obujja. Era emisingi gino gisobola okutegeerwa buli omu. Tewali muntu alina omwoyo ogusiima enjigiriza yaayo ayinza okusoma akatundu kamo ka Baibuli nga t’aggyaamu kirowoozo ekimu ekigasa. Naye enjigiriza ey’omuwendo ennyo eya Baibuli tefunika mu kuyiga kwa kaseera kaseera oba mu kusoma okutali kugattika. Enteekateeka yaayo ennene ey’amazima teyawandiikibwa mu ngeri ey’okutegerekwa mangu eri omusomi omwangu oba ataliiko kwekenneenya. Ebintu byayo bingi eby’omuwendo biri wansi nnyo, era biyinzika okufunibwa bokka mu kunoonya okw’amaanyi n’omu kaweefube ogutayimirira. Amazima agazza wamu ekitundu kyonna ekinene galina okunoonyezebwa ne gakuŋŋaanyizibwa, ‘wano katono, ne wali katono.’ Isaaya 28:10.

Bwe banoonyerezebwako ne bakuŋaanyizibwa wamu bw’ati, bijja kusangibwa nga bikwatagana bulungi ddala buli kimu n’ekirala. Buli Njiri ejuza endala, buli bunabbi bunnyonnyola obulala, buli mazima lye kweyongera ku mazima amalala. Ebifaananyi eby’enteekateeka eya Buyudaaya bifuuka bitegeerekeka olw’Enjiri. Buli nsimbyo mu Kigambo kya Katonda erina ekifo kyayo, buli nsonga entuufu erina kye ekwatako. Era entekateeka yonna, mu ngeri gye yategekebwa ne mu nkola yaayo, ewa obujulizi eri Omuwandiisi waayo. Entekateeka ng’eyo tewali magezi gasobola okugiteekateekka newankubadde okugizimba wabula aga Oyo Ataggwaawo.

Mu kunoonya ebitundu eby’enjawulo n’okwekenneenya enkolagana yaabyo, obusobozi obw’amagezi obw’awaggulu ddala g’omuntu busindikibwa mu kukola n’obunyiikivu bungi. Tewali asobola okwetaba mu kusoma ng’okwo nga atakulaakulanya obuyinza bw’amagezi.

Omugaso ogw’amagezi oguva mu kusoma Bayibuli tegusangibwa kyokka mu kunoonya amazima ne okugakuŋaanya wamu. Guli era mu kaweefube aketaagika okutegeera enteema eziteekeddwayo. Obwongo obunyigirizibwa mu bintu bya bulijjo byokka bufuuka butono era bunafu. Bwe butateekebwa ku mulimu gw’okutegeera amazima amagulumivu era agasaasaana ewala, bwe liyitayo ebbanga, bulyoka bubuza amaanyi g’okukula. Okulinda okuseerera kuno era n’okukubiriza okukkulaakulana, tewali kiringa okusoma Ekigambo kya Katonda. Mu kutendeka amagezi, Bayibuli erimu obusobozi obusinga ekitabo kyonna, era n’okusinga obutabo bwonna nga bw’ogattiddwa wamu. Obukulu bw’enteema zaayo, obutalimu buzibu obw’ekitiibwa mu bigambo byayo, n’obulungi bw’ebifaananyi by’ekoza, bizzaamu amaanyi era bisitula ebirowoozo mu ngeri tewali kirala kisobola. Tewali kusoma kulala kuyinza okuwa amaanyi g’amagezi nga kaweefube w’okutegeera amazima amanene ag’obubikkulirwa. Obwongo obutyo obuleeteddwa mu kukwatagana n’ebirowoozo eby’Ataggwawo teribula kusaasaana n’okunywera.

Era amaanyi ga Baibuli gasinga nnyo mu nkulaakulana y’obutonde bw’omwoyo. Omuntu, eyatondebwa olw’obumu ne Katonda, mu bumu obwo wekka mwe asobola okuzuula obulamu bwe obwamazima n’enkulaakulana ye. Nga yatondebwa okufuna mu Katonda essanyu erisinga waggulu, tasobola kufuna mu kirala kyonna ekisobola okukkakkanya okwegomba kw’omutima, oba okukkuta enjala n’ennyonta y’emmeeme. Oyo ayiga Ekigambo kya Katonda n’omutima omwesimbu era oguyigirizika, ng’anoonya okutegeera amazima gakyo, alireetebwa okuba mu kukwatagana n’Omuwandiisi w’akyo; era okujjako nga ye yennyini bw’asalawo, tewali kkomo ku bisoboka by’enkulaakulana ye.

Mu ngeri zaayo ez’enjawulo n’ensonga z’eyogerako, Baibuli erimu ekisikiriza buli bwongo era ekikwata ku buli mutima. Mu masuula gaayo musangibwamu ebyafaayo eby’akadde ennyo; ebyafaayo by’obulamu ebituufu ennyo ku bulamu; emisingi gy’obufuzi egy’okutwala eggwanga n’egy’okutereeza amaka—emisingi amagezi g’abantu teginnagerageranya. Erimu amagezi ag’omunda ennyo; obutontomi obulungi ennyo era obw’awaggulu ennyo, obw’obunyigirivu obusinga n’obw’awusa obusaasizi obusinga. Mu muwendo ogutapimika, ebiwandiiko bya Baibuli bisukkira ebikolebwa omuwandiisi w’omuntu yenna, ne bwe bitunulibwa mu ngeri eyo yokka; naye biba n’obugazi obutaliko nsalo n’omuwendo omusinga nnyo bwe bitunuulirwa mu nkolagana yaabyo n’Endowooza Enkulu ey’omu wakati. Bwe tubitunuulira mu musana gw’endowooza eno, buli nsonga efuna amakulu amagya. Mu mazima agambibwa mu ngeri enkenvu ennyo mulimu emisingi egy’awaggulu okutuuka mu ggulu era egyetooloola obutaggwaawo.

Omulamwa omukulu ogwa Baibuli, omulamwa gwe byonna ebirala mu kitabo kyonna bigoberera ne bikuŋaana okwetooloola guli, ye nteekateeka y’Obununulo, okuzzaamu mu mwoyo gw’omuntu ekifaananyi kya Katonda. Okuva ku kabonero akasooka ak’essuubi mu kigambo eky’okusala omusango ekyalangirirwa mu Edeni okutuuka ku kusuubizo obwasembayo obw’ekitiibwa mu Okubikkulirwa, ‘Baliraba Obuso bwe; era Erinnya lye linaabeera mu bipaji byabwe’ (Okubikkulirwa 22:4), obubaka obukulu obw’ekitabo kyonna n’omutundu gwakyo gwonna mu Baibuli bwe buno: okulambululibwa kw’omulamwa guno ogw’ewuunyisa—okutumbulwawo kw’omuntu—obuyinza bwa Katonda, ‘agutuwa obuwanguzi okuyita mu Mukama waffe Yesu Kristo.’ 1 Abakkolinso 15:57.

Oyo ategeera endowooza eno alina mu maaso ge ennimiro ey’okwekenneenya n’okuyiga etaliiko nsalo. Alina ekisumuluzo ekinaamuggulirira obwanika bwonna bw’ekigambo kya Katonda.

Sayansi ey’okununulibwa ye sayansi ya sayansi zonna; sayansi eyeyigiribwa bamalayika n’ebitonde ebyategeevu eby’ensi ezitagudde; sayansi etwala obwegendereza bwa Mukama waffe n’Omulokozi waffe; sayansi ekwatagana n’ekigendererwa ekyayikirirwanga mu magezi g’Omutaggwaawo—‘kyakuumibwa mu kusirikka okuyitira mu biseera ebitaggwaawo’ (Romans 16:25, R.V.); sayansi egenda okuba ensomo y’abo abaatununulwa ba Katonda okuyita mu mirembe egy’obutaggwaawo. Guno gwe musomo ogw’okusukka ddala ogusoboka omuntu okwenyigiramu. Nga tewali musomo mulala ogusobola okukikola, gunaazukusa amagezi era gusitula omwoyo.

‘Obw’esukkulumu bw’okumanya buno bwe: amagezi agawa obulamu abo abalina ago.’ ‘“Ebigambo bye mbagamba mmwe,” Yesu n’agamba, “by’omwoyo, era by’obulamu.”’ ‘Kino kye bulamu obutaggwaawo: nti bamanye ggwe, Katonda omutuufu yekka, n’oyo gwe watuma.’ Omubuulizi 7:12; Yokaana 6:63; 17:3, R.V.

Amaanyi ag'okutonda agayita ensi okubaawo gali mu Kigambo kya Katonda. Ekigambo kino kiwa amaanyi; kizaala obulamu. Buli kiragiro kisubizo; bwe kikkirizibwa ng'omuntu asalawo, ne kiwanirizibwa mu mmeeme, kituusa n'akyo obulamu bwa Oy'Ataggwawo. Kikyusa obutonde bw'omuntu era kiddamu okutonda emmeeme mu kifaananyi kya Katonda.

Obulamu obutyo obwaweereddwa bukuumibwa mu ngeri y’emu. ‘Ku buli kigambo ekiva mu kamwa ka Katonda’ (Matayo 4:4) omuntu aliramu.

Obwongo, kye ye emmeeme, buzimbibwa ku kye bulyako; era kiri mu buyinza bwaffe okusalawo ku kye tunaabuliisa. Kiri mu buyinza bwa buli muntu okulonda ensonga eziriba nga zijjuza ebirowoozo bye ne zikuumba enkula y’obuntu bwe. Ku buli muntu afunye omukisa okutuuka ku Ebyawandiikibwa Ebitukuvu, Katonda agamba nti, ‘Nnamuwandiikira ebikulu eby’amateeka gange.’ ‘Mpita gye ndi, nange ndiddamu, era ndikulaga ebikulu n’ebikakali, by’otamanyi.’ Hoseya 8:12; Yeremiya 33:3.

Nga Ekigambo kya Katonda kiri mu mikono gye, buli muntu, yonna we yasuulibwa omugabo gwe mu bulamu, asobola okufuna okubeeragana kwe yeerondedde. Mu mpapula zaakyo asobola okwogerezagana n’abasinga obukulu n’obutuukirivu mu kika ky’abantu, era n’awuliriza eddoboozi l’Oyo Ataggwawo ng’ayogera n’abantu. Bwe y’ayiga era n’yeefumiitiriza ku nsonga mwe “bamalayika baagala okutunuulira” (1 Peetero 1:12), asobola okubeerangako obumu nabo. Asobola okugoberera ebigere by’Omuyigiriza ow’eggulu, era n’awuliriza ebigambo bye, nga bwe yayigiriza ku lusozi, mu ttale eggalagala, ne ku nnyanja. Asobola okubeera mu nsi eno mu mpewo ey’eggulu, ng’awa abo ab’ensi abali mu nnaku n’abo abagerezebwa endowooza z’esuubi n’okwegomba obutukuvu; ye kennyini ng’ayongera okwesemberera, era n’okwesemberera ennyo, mu bumu n’Oyo Atalabika; ng’oyo ey’edda eyatambulanga ne Katonda, ng’asemberera okusinga n’okusinga essogolero ly’ensi ey’obutaggwawo, okutuusa emiryango lwe gijja okuggulwawo, n’ayingirayo. Ajja kwesanga nti si mugwira. Amaloboozi aginaamulamusa ge g’abatukuvu, abataalabikanga naye baali ku nsi bannabeeragana be - amaloboozi ge y’ayigira wano okubanjulula n’okwagala. Oyo eyayisa mu Kigambo kya Katonda ng’abeera mu bumu n’eggulu, ajja kwesanga awaka mu kubeeragana kw’eggulu.