Nga bwe Agusito 11, 1840, bwe yakkakasa amateeka ge Miller yateekawo, oluvannyuma lwa Sebuttemba 11, 2001 abaali baagala okulaba baalaba nti enteekateeka z’obunnabbi Future for America ze yakkiriza, zaali enkola ey’amazima eya Bayibuli ey’enkuba ey’enkomerero, nga bwe yannyonnyolwa mu Isaya essuula amakumi abiri mu munaana. Okukozesa olunyiriri lw’enkyukakyuka ku lunyiriri lw’enkyukakyuka nga bwe kwalagibwa mu byafaayo ebitukuvu kwalaga nti Sebuttemba 11, 2001, kyali okuddamu kwa Agusito 11, 1840.
Baalaba nti, bwe Malayika ow’amaanyi owa Okubikkulirwa 10 yakka mu 1840, ekyo kyali kifaananyi ky’okukka kwe mu 2001. Malayika bombi baakka ng’obunnabbi obwakwata ku Yisiramu bwatukirira. Olwo ekibiina ne kikula, kubanga abasajja n’abakazi baaddamu olw’enkola eyo okukola bulungi. Obukulembeze bw’Abadiventisti b’Olunaku olw’Omusanvu ab’e Lawodikea bwalekebwa ku ludda mu kiseera ky’enkomerero mu 1989, era kati ekkanisa eyo yayingira mu kugezebwa kwayo okwasembayo, nga Mukama atandise okulonda ekibiina ky’Omulayika ow’okusatu okubeera abamwogereza be mu nnaku ez’enkomerero.
Eteeka ery’okusooka mu mateeka agawaweebwa ku nnaku ez’enkomerero lyaali okukozesebwa kw’obunnabbi emirundi esatu. Okusingira ddala mu kiseera ekyo, okukozesebwa mu ngeri eya emirundi esatu kw’ennaku essatu kwawagira obulungi nnyo ekintu ekyabaawo nga 11 Septemba 2001. Bwe amazima ago gaafufuzibwa mu bwesimbu, abo abaali mu kiseera ekyo nga bakulembeddwa ku “makubo ag’edda” ga Yeremiya, nga emitima gyabwe ginoonya amazima, okutuukirira kw’obunnabbi, wamu n’obutuufu bw’amateeka g’okutaputa obunnabbi agakkirizibwa ekibiina ky’omulayika ow’okusatu.
Kyalabibwa nti okutegeera obutuufu okw’abatandisi ku byafaayo by’ekikangawo ekyasooka ebyogerwako mu Kubikkulirwa essuula mwenda kyali kiraga Buyisiramu. Muhamadi, nnabbi w’obulimba, yalabibwa ng’ali kabaka w’ebyafaayo ebyo. Mu byafaayo ebyo Buyisiramu bw’andilumba Obwakabaka bwa Bwarumi, era engeri yaayo ey’okulwaana yategeerwa ddala nga okulumba amangu nga tebalabudde. Mu ngeri eyo kyategeerwa nti engeri yennyini eya Buyisiramu ey’okulwaana ye yawa ensibuko y’ekigambo 'assassin' mu njogera. Mu byafaayo ebyo Buyisiramu bwandilumya amajje ga Bwarumi, era ekiseera ekyo kyakomekkerezebwa okusinziira ku bunnabbi bw’ebiseera obw’emyaka kikumi n’etaano. Bwe bwaggwaawo ku Julaayi 27, 1449, obunnabbi bw’ebiseera n’ebyafaayo by’ekikangawo ekyokubiri ne bitandika.
Waatandikawo obunnabbi obulala obw’ebbanga erya myaka 391 n’ennaku 15, era ne lyaggwa ku Agusito 11, 1840. Mu byafaayo ebyo, omufuzi eyakiikirira omulimu gw’obunnabbi ogwa Islaamu yali Ottman, eyali afaananyizibwa Muhamadi mu byafaayo by’ekibonoobono ekyasooka. Essuula ey’omwenda egamba nti mu byafaayo by’ekibonoobono eky’okubiri, Islaamu ejja kutta amajje ga Loma. Baasigala nga bakozesa enkola y’entalo, nga batabukira amangu nga tekisubirwa; naye mu byafaayo ebyo, baruti yasooka okutondebwa n’okukozesebwa, era ne kyava kityo ekibonoobono eky’okubiri kiyimirira ng’enkola y’entalo ey’omutemu atabukira mangu, era nga kyongerako ebiboomu.
Nga 11 Ssettemba 2001, kitalo eky’okusatu eky’Isiramu ne kikuba mu bwangu nnyo amagye ag’omwoyo ag’e Ruumi n’ebibwatuka. Ekyo kyateekawo akabonero akalaga okutandika kw’ennyiriri nnyingi ez’amazima g’obunnabbi, naye kyali kimaze kuteekebwawo bulungi ku bajulizi ababiri abaasooka ab’ekitalo ekyasooka n’eky’okubiri. Ekyo kyayolesa bulungi nti nga bwe waaliwo okunywezebwa kw’ebyafaayo by’aba Millerite nga 11 Agusito 1840, nga obunnabbi bw’Isiramu obw’ekitalo eky’okubiri bwali butuukirizibwa era omulayika ow’Okubikkulirwa ekumi yakka, bwe bwatyo bwe bwatuuka obunnabbi bw’Isiramu obw’ekitalo eky’okusatu, kyalaga okukka kw’omulayika ow’Okubikkulirwa kkumi n’omunaana ku lunaku olwo.
Kati wajje ekigambo nti nnategeeza nti New York ejja kusumulukibwa amayengo amanene g’enyanja? Ekyo ssaakyogeddeko. Nnagamba nti, nga ntunuulira ebizimbe ebinene ebyali bigulumizibwa eyo waggulu ku waggulu, nti, ‘Ebifaanaanyi eby’entiisa ki ebiribaawo Mukama bw’anaayimirira okukankanya ensi nnyo! Awo ebigambo eby’Okubikkulirwa 18:1-3 bijja kutuukirira.’ Omutwe ogw’ekkumi n’omunaana gw’Okubikkulirwa gwonna kwe kulabula ku ebigenda okujja ku nsi. Naye sirina musana gw’enjawulo ku by’egenda okujja ku New York, wabula kye mmanyi kwe nti olunaku lumu ebizimbe ebinene ebiri eyo bijja kusuulibwansi ng’amaanyi ga Katonda galibikyusa ne galibitembereza. Mu musana gwe bampa, mmanyi nti okuzikirira kuli mu nsi. Ekigambo kimu okuva eri Mukama, okukwatako kumwe kw’amaanyi ge amanene, ne bino ebizimbe ebinene bigwa. Bijja kubaawo ebifaanaanyi eby’entiisa ebitalyewerezebwa mu birowoozo byaffe. Review and Herald, July 5, 1906.
Ekibiina kya Future for America olwo kyalabibwa, eri abo abaayagala okiraba, nga kye kyenkana n’ekibiina ky’Abamillerite. Obusiraamu bw’akabi akatatu bwafuuka ekitundu ekikulu eky’obubaka okuva olwo okudda mu maaso. Okusikirizibwa kyayigiriza mu lwatu nti, malayika w’Okubikkulirwa bw’anaaserengeta, enkuba ey’oluvannyuma eneetuuka.
"Enjura ey'oluvannyuma egenda okugwa ku bantu ba Katonda. Malayika ow'amaanyi agenda okukka okuva mu ggulu, era ensi yonna egenda okuyaka olw'ekitiibwa kye." Review and Herald, April 21, 1891.
Nga Empologoma ey’omu kika kya Yuda yatandika okuggulawo okutegeera okugaziwiddwa kw’enkuba ey’oluvannyuma, yatwala abantu be eri ekitabo kya Yoweeri, ekiri ekitundu ekikulu eky’okukwatirako ku nkuba ey’oluvannyuma. Mu kiseera ekyo, abamu ku basajja abo abaayunga ku kibiina kino oluvannyuma lwa Settemba 11, 2001, baasalawo nti ebiwuka bya Yoweeri ebimenya omuzabbibu gwa Katonda, okutuusa ku kuzuukusibwa kw’okukaaba okw’omu ttumbi ly’ekiro, byakiikirira Obusiraamu. Tebaasobola oba tebaayagalanga kulaba nti ebiwuka byakiikirira Loma.
Ekitangaala eky’amaanyi ekyaleetebwa olw’okutegeera okukozesebwa emirundi esatu kw’obunnabbi ku bubonoobono busatu, kyayongerako okuwagira okw’amagezi okutali kwa butukuvu ku kuteesa kwabwe nti ebuwuka biyimirira Obusiraimu. Nga bwe kiba bulijjo, bwe kikkirizibwa okutegeera okw’omuntu omu, ne wabaawo okuvuunika Ebyawandiikibwa nga bagezaako okunyweza enteeso ey’obulimba. Mu kukola kwabwe okunyweza endowooza yaabwe, baalaga nti tebaategeera ennono y’ekifaananyi n’ekituukirizibwa kyakyo.
Mu by'enjigiriza z'eddiini n'eby'awandiikibwa ebitukuvu, ebigambo "type" ne "antitype" bikozesebwa okunnyonnyola enkolagana wakati w'ebintu bibiri, ng'ekimu kiba ekifaananyi oba ekisiikirize ky'ekirala. Endowooza eno emirundi mingi eteerwa mu bika ebigazi eby'ekisiikirize n'ekintu kennyini.
Ekifaananyi kye kimu ku bino: ekintu ekibaddewo, omuntu, oba ekitongole mu Endagaano Enkadde, ekiragirira oba ekisiikiriza ekintu, omuntu, oba ekitongole ekifaanagana nacyo mu Endagaano Empya. Kikola ng’akabonero akalagirira eby’omu maaso. Ekituukirizibwa kye kubeerawo ddala oba okutuukiriza kw’ekifaananyi. Kye kituufu ekyali kisiikirizibwa mu kifaananyi. Endowooza ey’"ekisiikirize" n’"ekituufu" efaanana enkolagana eriwo wakati w’ekifaananyi n’ekituukirizibwa. "Ekisiikirize" kikiikirira (ekifaananyi), ate "ekituufu" kikiikirira (ekituukirizibwa).
Kale temukkiriza muntu yenna okubasalira musango mu by’emmere, newaakubadde mu by’okunywa, newaakubadde ku lunaku olutukuvu, newaakubadde ku mwezi omuggya, newaakubadde ku nnaku za Ssabbiiti; ebyo by’ekisiikirize ky’ebintu ebigenda okujja; naye omubiri gwa Kristo. Abakkolosaayi 2:16, 17.
Kubanga amateeka nga galina ekisiikirize ky’ebirungi ebigenda okujja, so si ekifaananyi ddala ky’ebintu ebyo, tegasobola ddala wamu n’ebiweebwayo ebyo bye bawaayo buli mwaka bulijjo, okutuukiriza abo abajja okusembera. Abaebbulaniya 10:1.
Mu nkovujjo eyaddirira Ssettemba 11, 2001 eyakwata ku Yoweeri n’okulambulula okutufu kwa Loma ey’Obupapa ng’efaananyiziddwa ng’ensikera ennya, ekiraga okuzikirizibwa okutambula mpola kwa Adiventisimu eya Laodikya, abo abaawakananga nga bagamba nti ensikera ezo zaali Isilamu si kyokka ne bassa obuzito obutatukuziddwa ku kukozesebwa emirundi esatu kw’amakabi asatu, naye era ne balaga ku bifaananyi ebyalaga ku kituukirizo ky’akifaananyi ekya Loma, ne bagamba nti ebifaananyi ebyo byennyini byalambulula Isilamu. Bwe baakikola, baawa obujulizi nti oba tebaategeeranga ddala enkola y’ekifaananyi n’ekituukirizo kyakyo, oba baali bakkiriza nti okukyamya ebifaananyi kyali ekkubo ekisaanira okuwozesa enkomerero.
Mu kuwakanagana okuliwo ku Roma, waliwo nate obukakafu nti abo abakwatiriza ku ndowooza enkyamu nti “abambuzi” abaogerwako mu Danyeri omutwe ogw’ekkumi n’emu, olunyiriri olw’ekkumi n’enna, bali United States, tebategeera bulungi byombi: okukozesebwa okusatu kw’obunnabbi, n’enkola y’ekifaananyi n’ekituukirizibwa kyakyo.
Bwe kiba nti abo abalina endowooza nti ‘abanyazi’ be Amerika banoonya okunyweza ekifo kyabwe, bakozesa engeri ey’okukozesa emirundi esatu ku Roma ssatu, nga bagamba nti ekyo kikakasa nti Roma ey’omu kiseera kino, okweeyolesa okw’okusatu kwa Roma, ye Amerika. Nga tukkiriza nti tebagenderera kuba bajulizi b’obulimba, era nti kyokka balaga obutamanya obuzibe ku mateeka g’okukozesa obunnabbi mu mirundi esatu, bakozesa akabonero k’obunnabbi akalabikira mu Roma ebbiri ezasooka ne bagamba nti ekintu ekiranga mu byafaayo bya Roma kye kirambulula Roma ey’omu kiseera kino.
Ruma ey’obupagani kye kisooka ku bituukirizibwa bisatu eby’obunnabbi eby’e Ruma. Mu Danyeri essuula ey’omunaana Ruma ey’obupagani ye ompondo omuto ogw’obusajja. Mu ssuula ey’okubiri Ruma ey’obupagani ye nkola y’obufuzi. Mu Danyeri essuula ey’omusanvu Ruma ey’obupagani egabika mu bwakabaka obw’ebitundu kkumi.
Okulabika okw’okubiri kwa Loma kwe Loma ey’Obwapaapa, ey’eri mu ssuula munaana ng’akampembe ak’obuwala, era mu ssuula bbiri nga ye obukodyo bw’ekkanisa, era mu ssuula musanvu nga ye empembe eyogera ebivume era eyamalula empembe ssatu. Loma ey’Abapagani ye buyinza obumu, naye Loma ey’Obwapaapa ye buyinza obubili, ng’iraga ekkanisa ey’Obwapaapa nga efuga ebyobufuzi ebyali mu nteekateeka z’ebyobufuzi ezasooka eza Loma ey’Abapagani. Mu 1798, Loma ey’Obwapaapa yafuna ekiwundu ekitta, naye teyakomya kubeera ekkanisa; yakoma kubeera ensolo ey’omu bunnabbi bwa Bayibuli, kubanga obuyinza bw’eby’obwannakyewa bwe yali efuga dda bwaggibwawo.
Roma ey’okubiri ye Roma ey’obupapa, era yakolera nga buyinza (ensolo) ery’obunnabbi bwa Baibuli yokka mu kiseera lwe yalina obusobozi okulamulira obuyinza bwa gavumenti okutuukiriza enteekateeka zaayo ez’okutukolima. Roma ey’okusooka yali buyinza bumwe, Roma ey’okubiri yali buyinza obubili, ate Roma ey’okusatu ye buyinza busatu. Ebyo Roma gye yeeyolekedde mu ngeri essatu bifugibwa emisingi gimu nga bwe giri mu buli enkozesa esatu y’obunnabbi. Mu by’obunnabbi mulimu amakabi asatu, Babulooni ssatu, Roma ssatu, ne Eriya basatu. Mu by’ekifaananyi n’okutuukirizibwa, ebyo ebibiri ebyasooka mu buli enkozesa esatu biba bifaananyi ebireeta ekisiikirize ky’okutuukirizibwa okw’okusatu; era okutuukirizibwa okw’okusatu kwe kwo okutuukirizibwa ddala era kye kintu ekituufu ky’enkozesa esatu y’obunnabbi.
Bwe tutunuulira Roma, ebiranga Roma ebbiri ensooka biraga nti byombi, Roma ey’Abakafiri n’eya Papa, byawa omufuzi waabyo erinnya ery’ekitiibwa erya Pontifex Maximus. Kale, erinnya ery’ekitiibwa ly’omufuzi wa Roma ey’ensangi zino libeera Pontifex Maximus, era teri pulezidenti wa United States ayitiddwa n’erinnya eryo. Roma ebbiri ensooka zaawangula ebiziyiza ebikwatagana n’ebifo ebisatu okuteekawo obuyinza ku ntebe y’obwakabaka mu mulembe gwazo mu byafaayo. Tewali bujulizi nti United States yaawangula ebiziyiza ebikwatagana n’ebifo ebisatu okutuuka mu 1798.
E Loma ebbiri ezasooka zaalina obudde obw’enjawulo obwamanyiddwa lwe zaafugira mu buyinza obukulu. Mu Danyeri essuula 11, olunyiriri 24, Loma ey’obusamize erabikirwamu ng’efugira ‘ekiseera,’ oba emyaka 360, era bwe yakikola okuva mu Olutalo lwa Actium mu 31 BC okutuuka mu mwaka 330 AD. Emirundi mingi Loma ey’obwappapa erabikirwamu ng’efugira emyaka 1260 oluvannyuma lw’empondo ssatu okujjibwaawo, okuva mu 538 okutuuka mu 1798. Mu Isaaya essuula 23 Amerika ey’Obumu erabikirwamu ng’efuga emyaka 70 egy’ekifaananyi, ng’ennaku za kabaka omu, naye teyaggyawo emiziyizo esatu egy’ebitundu by’ensi nga tannafuga emyaka 70 egy’ekifaananyi.
Roma ey’omu kiseera kino eragibwa ng’ewangula ebiziyizo ebisatu eby’eby’ensi—kabaka w’amaserengeta, ettaka ery’ekitiibwa, ne Misiri—nga bwe biri mu Danyeri essuula 11, olunyiriri 40 okutuuka ku 42; era bwe biba nga ebiziyizo ebyo ebisatu biwanguddwa ne biteekebwa wansi w’obuyinza bwa Roma, ne bifuuka omukago ogw’obutundu busatu ogw’omusota, ensolo, n’omunnabbi ow’obulimba. Yokaana atutegeeza era nti ekiwundu eky’okufa eky’ensolo ey’obwapaapa kyawonyezebwa, era oluvannyuma n’efuga emyezi amakumi ana mu abiri egy’ekifananyi.
Era ne ndaba omu ku mitwe gye nga gwakomereddwa okufa; era ekisago ekyo eky’okufa ne kyawona: ne abantu ab’ensi yonna ne beewuunya ne bagoberera ekisolo. Era ne basinza ejjoka eryaawa ekisolo amaanyi: era ne basinza ekisolo, nga boogera nti, Ani afaanana ekisolo? Ani ayinza okutabaala naye? Era ne muweebwa akamwa akayogera ebigambo ebikulu n’eby’okunyooma Katonda; era ne muweebwa amaanyi okweyongerayo okumala emyezi amakumi ana mu bbiri. Okubikkulirwa 13:3-5.
Ekisolo ekifuga okumala emyezi amakumi ana mu bbiri egy'ekifaananyi, oluvannyuma lw'okuwonyebwa kw'ekiwundu kyakyo eky'okufa, kye buyinza bwa Loma.
Obunnabbi bwa Okubikkulirwa 13 bugamba nti obuyinza obukiikiriddwa ekisolo ekirina enyanga ng'ez'omwana w'endiga bujja okuleetera 'ensi n'abo abatuula omwo' okusinza Obwa Papa—obukiikiriddwa eyo ng'ekisolo 'ekifaanana ng'engo.' ... Mu byombi, Ensi Enkadde n'Ensi Empya, Obwa Papa bujja okuweebwa ekitiibwa mu kitiibwa ekiweebwa enteekateeka eya Ssande, egesigamizibwa bwokka ku buyinza bwa Ekkanisa ey'e Roma." The Great Controversy, 578.
Loma eyasooka, ey’abapagani, yafuga n’obuyinza obusinga okumala emyaka 360 mu kutuukiriza kwa Danyeri essuula ey’ekkumi n’emu, olunyiriri olw’amakumi abiri mu nnya, era yakikola oluvannyuma lw’okuggyawo obutangira obusatu obw’ebitundu by’ensi mu kutuukiriza kwa Danyeri essuula ey’omunaana, olunyiriri olw’omwenda.
Obufuzi bwa Papa, Roma ey’okubiri, yafuga n’obuyinza obusukkirivu okumala emyaka 1260 mu kutuukiriza ebitundu bingi eby’Ebyawandiikibwa Ebitukuvu, era yafuga bw’atyo oluvannyuma lw’okuggya obuzitizi obusatu obw’ebitundu by’ensi mu kutuukiriza Ekitabo kya Danyeri essuula 7, olunyiriri 8 n’olw’amakumi abiri.
Roma ey’omu kiseera kino ewangula kabaka w’amaserengeta mu Danyeri essuula kkumi n’emu, olunyiriri amakumi ana; ne mu olunyiriri amakumi ana mu emu ewangula ettaka ery’ekitiibwa, ate ne mu olunyiriri amakumi ana mu bbiri ewangula Misiri. Roma ey’omu kiseera kino ye kabaka w’amambuka owa Danyeri essuula kkumi n’emu.
Roma ey’obukaafiiri, eyasooka, yali obuyinza obutulugunya, era Roma ey’obwapapa, ey’okubiri, yali obuyinza obutulugunya; n’olwekyo Roma y’omu biro bya leero ejja kuba obuyinza obutulugunya.
Amerika ejja okwetaba mu kutulugunya okw’okusatu okukolebwa Loma ya mulembe guno, naye kino tekitegeeza nti Amerika ye buyinza bwa Papa; kiraga bwokka ekimu ku bimiro by’obukolagana bwa Amerika n’obuyinza bwa Papa mu nnaku ez’enkomerero.
Abagala okuwoza nti Amerika ye “abambuzi babantu bo” mu nnaku ez’enkomerero, bakozesa enkola y’emirundi esatu ey’e Loma ssatu okutegeera Amerika mu nsobi. Enkola ey’ekyamu gye bakozesa mu nteekateeka y’emirundi esatu esinziira ku kumanya ekiranga kya Loma ebbiri ezasooka, ne baguminsizaamu amaanyi nti ekiranga kya bunnabbi ekya Loma, so si Loma yennyini, ye Loma ey’okusatu.
Bategeeza teeka lya Sande eryasooka mu byafaayo erya Konstantino mu mwaka ogwa 321 A.D., ate ne teeka lya Ruumi ey’obwa Paapa erya 538 A.D., ne bavaamu okutegeeza nti teeka lya Sande eririrawo mu banga ttono mu Amerika likimalirawo nti Amerika ye Ruumi ey’omu biro bya leero, era bakyanganya enkozesa yaabwe ensobezeddwa nga bagatta okulabula kwa Yesu okudduka bwe muliraba “eky’olunyala eky’okuzikiriza” ekyayogerwako Danyeri, ne kukiyita teeka lya Sande. Eky’olunyala eky’okuzikiriza Yesu kye yayogerako kiraga ku mateeka ga Sande abiri mu nnaku ez’enkomerero, naye kifaananyi ekirala ddala kubanga kirabula okudduka, so si kulabula kukyewala akabonero k’ensolo. Endowooza yaabwe ensobezeddwa tekwogerako na ku nsonga nti waliwo mateeka ga Sande abiri amalambulukufu mu nnaku ez’enkomerero.
Awo bwe muliraba ekivve eky'okuzikiriza, kye yayogerako nnabbi Danieri, nga kiyimiridde mu kifo ekitukuvu (oyo asoma, ategeere:). Awo abali mu Yudaya badduke mu nsozi: Oyo ali waggulu ku nnyumba aleme okukka okuggyamu kintu kyonna mu nnyumba ye: Era n'oyo ali mu nnimiro aleme okudda emabega okutwala ebyambalo bye. Era zabbubi eri abali n'olubuto, n'abo abayonsa mu nnaku ezo! Naye musabe nti obudduka bwammwe tebube mu kiseera ky'obutiti, newaakubadde ku lunaku lwa Ssabbiiti. Matayo 24:15-20.
“Eky’ennyinyala eky’okuzikiriza, kye kyayogerwako nnabbi Danyeri,” kyali akabonero Yesu kye yawa abantu be, ekiraga ekiseera lwe baalina okudduka nga okuzikirizibwa kwa Yerusaalemi kwali kujja, nga Roma ey’obupagani yazingiza era oluvannyuma n’azikiriza ekifo ekitukuvu n’ekibuga okuva mu mwaka gwa 66 okutuuka mu mwaka gwa 70 A.D.
Yesu yategeeza abayigirizwa abawuliriza eby’okusalirwa omusango ebyali bigenda okugwa ku Isirayiri eyajeemera, naddala ekibonerezo eky’okuwoolera ensonga ekyandibakutte olw’okugaana kwabwe n’okubamba Masiya ku musaalaba. Obubonero obukakafu byandikulembedde enkomerero ey’entiisa. Esaawa eyatinyibwa yandijja mu butungu era mu mangu. Era Omulokozi yalabula abagoberezi be nti: ‘Bwe munaalaba ekintu eky’omuzizo eky’okuzikirira, ekyawogerwako Danyeri nnabbi, nga kiyimiridde mu kifo ekitukuvu, (asoma, ategeere:) olwo abali mu Yudaya badduke mu nsozi.’ Matayo 24:15, 16; Lukka 21:20, 21. Bwe baanditeekebwa ebendera z’Abaroma ezirimu ebyifaananyi ebyasinzibwa mu ttaka ettukuvu, erirambirira okutuuka akatono ebweru w’ebikomera by’ekibuga, olwo abagoberezi ba Kristo baali balisanga obukuumi mu kudduka. Bwe kinaalabikira ekibonero eky’okulabula, abaanaawonya balina obutalwawo. . ..
Tewali Mukristaayo n'omu eyafiira mu kuzikirizibwa kwa Yerusaalemi. Kristo yali awadde abayigirizwa be okulabula, era bonna abaakkiriza ebigambo bye baalindirira akabonero akaasuubizibwa. . . . Nga tebalwawo ne badduka ne bageenda mu kifo ekirina obukuumi - ekibuga kya Pella, mu nsi ya Perea, emitala wa Yoludaani. The Great Controversy, 25, 30.
Nga omwaka gwa 538 bwe gwasembera, Abakristaayo b’ekiseera ekyo baategeera nti ekkanisa yali eyononebwa olw’okwegatta n’eddiini y’obupagani; ne basinziira ku kulabula kwa Kristo, era wamu n’ekitangaala ekyawaebwa ng’eyitira mu bujulizi bw’Omutume Pawulo mu Abatesalonika eky’okubiri essuula ey’okubiri, ne badduka ne bayingira mu ddungu ery’obunnabbi ery’emyaka 1,260.
Naye nga tannajja Kristo, ebikulaakulana ebikulu mu nsi ey’eddiini, ebyayogerwako mu bubaka bw’obunnabbi, byandibaddewo. Omutume n’agamba nti: ‘Temanguwazibwenga mu birowoozo byammwe, so temutabangukenga, newankubadde olw’omwoyo, newankubadde olw’ekigambo, newankubadde olw’ebbaluwa ng’ewandikiddwa ng’eva gye tuli, ng’egamba nti olunaku lwa Kristo lutuuse okumpi. Temulimbibwenga muntu yenna mu ngeri yonna; kubanga olunaku olwo terujja, wabula okusooka wabeewo okuwulekera eddiini, era omusajja ow’ekibi alabikibwe, omwana w’okuzikirira; alwanyi era yeeyimusa waggulu ku buli ekiyitibwa Katonda oba ekisinzibwa; okutuuka n’okutuula mu yeekaalu ya Katonda, nga yeeyoleka ye Katonda.’
Ebigambo bya Pawulo tebyalina kutaputankanyizibwa. Tewaalina kuyigirizibwa nti, olw’okubikkulirwa okwenjawulo, yalabula Abatesalonika nti Kristo ajja amangu ddala. Okuyimirira ku mbeera eyo kuleeta obutabanguko mu kukkiriza; kubanga ebirindiddwa bwe bitatuukirira, emirundi mingi bireetera obutakkiriza. Noolwekyo omutume yalabula ab’oluganda obutatwala bubaka bwonna bwa ngeri eyo ng’obuva gy’ali, era n’ategeeza nnyo nti obuyinza bwa Papa, bwe bwannyonnyolwa bulungi nnyo nnabbi Danyeri, bwalibadde bunakuzukuka ne bulwana n’abantu ba Katonda. Okutuusa ng’obuyinza buno bumaze okukola omulimu gwabwo ogw’okuzikiriza n’ogw’okutukobya, kubeera bwa bwerere eri ekkanisa okulindirira okujja kw’Omwami waabwe. ‘Temujjukira,’ Pawulo yababuuza, ‘nti bwe nnali nkyali nammwe, nabategeeza ebyo?’
Ebigezo eby’entiisa byali bigenda okuzingira Ekkanisa ey’amazima. Ne mu kiseera omutume bwe yawandiika, “ekyama eky’obujeemu” kyali kimaze okutandika okukola. Ebyo ebyali bigenda okubaawo mu biseera eby’omu maaso byandibadde “mu ngeri ya Setaani, n’amaanyi gonna n’obubonero n’eby’amagero eby’obulimba, era n’okulimba kwonna kw’obutali butuukirivu mu abo abazikirira.”
Kisingira ddala obukakafu kwe kwogera kw’omutume ku bo abagenda okugaana okukkiriza ‘okwagala kw’amazima.’ ‘Olw’ekyo,’ bwe yategeeza ku abo bonna abagaana nga babigenderedde obubaka bw’amazima, ‘Katonda alibawa amaanyi g’obulimba, balyoke baakkirize eky’obulimba: bonna basalibwewo, abatakkiriza amazima, naye abasanyukira obutali butuukirivu.’ Abantu tebasobola kugaana obulabula Katonda mu kisa kwe bw’abasindikira nga batalina kibonerezo. Ku abo abaguma mu kuvanga ku bulabula buno, Katonda aggyawo Omwoyo gwe, n’abaleka mu bulimba bwe baagala. Ebikolwa by’Abatume, 265, 266.
Okukwatagana wakati w’obupagani n’ekkanisa kwe kwaba akabonero ak’obulabula akaaleetedde Abakristaayo b’ekiseera ekyo okwewawula okuva e Ruumi ey’abapapa, naye kikulu okukimanya nti omusana Pawulo gwe yateekako ku kulabula kwa Yesu okubalagira badduke, kye kimu n’omutundu gw’Ebyawandiikibwa gwe William Miller yategeeramu nti “ekya bulijjo” mu kitabo kya Danyeri kyayimiriranga Ruumi ey’obupagani. Obufaanana bw’obunnabbi obwali wakati wa Ruumi ey’obupagani nga ezziza, ne bwaggibwawo okusobozesa Ruumi ey’abapapa okulinnya ku ntebe bwali amazima agateekwa okutegeerwa, kubanga ebiva mu butakitegeera obwo bufaanana bw’obunnabbi byandireese obulimbu obw’amaanyi eri abo abatagalanga ago amazima. Mukyala White ayogera ku byafaayo ebyo bimu:
Kyetaagisa okulwanagana okw’amaanyi ennyo eri abo abaali baagala okubeera abeesigwa okuyimirira obunywevu nga beewakanya obulimba n’ebikolwa eby’ekivume ebyali byekisizza mu byambalo by’obusaserdooti ne bijingizibwa mu kkanisa. Bayibuli teyakirizibwanga nga ye kipimo ky’okukkiriza. Enjigiriza ey’eddembe ly’okusinza yatuumibwanga obujeemu, era abagiwagira baakyayibwanga ne bayigganyizibwanga.
Oluvannyuma lw’okulwana okumala ebbanga ddene era okunyikivu, abamu abatono abeesigwa baasalawo okumenyawo enkolagana yonna n’ekkanisa eyajeemera amazima singa ekyayongera okugaana okwejjamu obulimba n’okusinza eby’efaananyi. Baalaba nti okweyawula kyali kya kyetaago ddala singa baagonderanga ekigambo kya Katonda. Tebakkiriza ensobi ezitta emmeeme zaabwe, wadde okuteekaawo ekyokulabirako ekiteeka mu kabi okukkiriza kw’abaana baabwe n’abaana b’abaana baabwe. Okusobola okufuna emirembe n’obumu, baali bategefu okwekkomya ku bintu byonna ebisoboka nga tekikontana n’okwesigwa eri Katonda; naye baategeera nti n’emirembe kyandibadde kiguzibwa mu bbeeyi ennyo singa kyafunibwa nga bawaayo emisingi. Singa obumu bwandifuniddwa bwokka nga baweddewo ku mazima n’obutuukirivu, kale wabeewo ennyawukana, ye ne ntalo. Empaka Ennene, 45, 46.
Enkolagana ey’obunnabbi wakati wa Amerika n’obwa Papa mu nnaku ez’enkomerero yafaananyiziddwa era yanywezebwa olw’okulambulula kwa Pawulo ku nkolagana wakati wa Loma ey’abapagani ne Loma ey’obwa Papa okutuuka ku 538 A.D. Mu nkozesa ey’emirundi esatu ey’e Loma, Loma ey’abapagani yatukkiriza ebigambo bya Yesu ebyategeeza ekivve ekizikiriza ng’akabonero ak’okudduka, era ne Loma ey’obwa Papa nayo yatukkiriza ebigambo bya Yesu. Mwannyinaffe White alaga okutuukirizibwa okulala kw’ebigambo bya Kristo.
Kati si kiseera kya bantu ba Katonda okussa emitima gyabwe ku by’ensi, wadde okuterekera mu nsi obugagga bwabwe. Ekiseera tekiri wala, era, ng’abayigirizwa abaasooka bwe baali, tujja okusindikirizibwa okunoonya ekifo eky’obuddukiro mu bifo ebizikiridde era ebitaliimu bantu. Nga bwe okwetooloola Yerusaalemi okw’amagye g’Abaloma kwali akabonero ak’okudduka eri Abakristaayo b’e Buyudaaya, bw’atyo n’okweyambisa obuyinza okw’eggwanga lyaffe mu tteeka eriragira okukaka Ssabbiiti ya Paapa kijja kutubera okulabula. Awo we kijja kubeera kiseera okuleka ebibuga ebikulu, nga twetegekera okuva ne mu bitonotono, tulyoke tubeere mu maka ag’akasirise mu bifo eby’ekyama wakati mu nsozi. Obujulizi, Ekitundu 5, 464.
Eri Abakristaayo ab’omu mulembe gwa Kristo, okulabula kwalaga obudde lwe baalina okudduka okuva e Yerusaalemi. Mu mulembe ogw’okutaano n’ogw’omukaaga, okulabula eri Abakristaayo kwabaleetera okudduka ne bayingira mu ddungu.
Awo omukazi n’adduka mu ddungu, gye alina ekifo ekyategekebwa Katonda, balimuddira eyo ennaku 1,260. ... Era omukazi yaweebwa ebiwaawaatiro bibiri by’empungu ennene, alyoke abuuke agende mu ddungu, mu kifo kye, gye alundibwa okumala ebbanga, n’ebibanga, n’ekitundu ky’ebbanga, okutali ku maaso g’omusota. Awo omusota n’asuka amazzi ng’omugga okuva mu kamwa ke ng’agoberera omukazi, alyoke amunnyweze omugga. Ensi n’eyamba omukazi, era ensi n’eggulawo akamwa kwayo, n’emira omugga gwe omusota yasuka mu kamwa ke. Awo omusota n’anyiigira omukazi, n’agenda okulwana n’abasigalawo ab’ezzadde lye, abakwata amateeka ga Katonda era abalina obujulizi bwa Yesu Kristo. Okubikkulirwa 12:6, 15-17.
Yesu bulijjo alaga enkomerero y’ekintu ng’akozesa entandikwa ey’akyo, kubanga ye Alufa ne Omega. Okulabula kw’ekikolwa eky’omuzizo ekireeta okuzikirira mu byafaayo bya Loma ey’obwa Papa kwategeerwa bwe baalaba amaanyi g’obwa Papa nga gayimiridde mu kifo ekitukuvu.
Okulabula kuno kwawandiikibwa Matayo, Makko ne Luka, era buli gy’ekijjukirwa kulimu enjawulo entono mu bigambo. Matayo agamba nti, “Awo bwe muliraba ekintu eky’ennyonoonefu eky’okuzikiriza, kye yayogerako nnabbi Danyeri, nga kiyimiridde mu kifo ekitukuvu,” ate Makko agamba nti, “Bwe muliraba ekintu eky’ennyonoonefu eky’okuzikiriza, kye yayogerako nnabbi Danyeri, nga kiyimiridde we kitagwanira.” Luka agamba nti, “Bwe muliraba Yerusaalemi ng’etooleddwa amagye, mutegeere nti okuzikirira kwagwo kusemberedde. Awo abo abali mu Yudaaya baddukire ku nsozi.”
Obujulizi obusatu buno buteekebwa wamu. Mu nkola ey’enjawulo ennyo, okutegeeza kwa Luka ku Yerusaalemi nga yetooleddwa amagye kulaga okulabula nti bwe Loma ey’obupagani yatandika okuzingiza Yerusaalemi mu mwaka gwa 66 A.D., Abakristaayo abaali bakyali mu Yerusaalemi baalina okudduka amangu ddala. Okutegeeza kwa Matayo ku “kifo ekitukuvu” kugatana ne Pawulo bwe yategeeza “omusajja w’ekibi” “atuula mu yeekaalu ya Katonda, yeeyolesa nga ye Katonda,” era bwe kityo ne kikiikirira nti “ekivve ekireeta okuzikirira” kituukirizibwa mu bwa Paapa. Maliko alaga ekivve ekireeta okuzikirira nga kiyimiridde we kitalina kwimirira, era kino kigatana n’okulabula okw’okudduka okwaweebwa eri Abadiventisi mu nnaku ez’enkomerero. Okulabula kubiri ku gano kwekwatiddwa wamu n’ekiragiro nti, “oyo asoma ategeere,” era byonna byogera ku kabonero akaali okutegeeza Abakristaayo b’ekiseera ekyo okudduka.
Okukozesebwa okukyamu okw’emirundi esatu, okutaputiddwa abo abagamba nti “abambuzi b’abantu bo” be United States, kulaga nti bwe kituukirizibwa “eky’omuzizo eky’okuzikiriza” ku tteeka erya Ssande mu United States, olwo etteeka eryo erya Ssande eriba lissibwa mu nkola lijjuliza United States nga Roma ya mulembe guno, kubanga Roma ey’obupagani ne Roma ey’obupapa zombi zaali zissa mu nkola tteeka erya Ssande edda.
Ekizibu ekiri mu kukozesa okwakyamu okwo kwe nti etteeka erya Sande erya Roma ey'Abapagani lyabaawo mu mwaka gwa 321 A.D., naye okutuukirizibwa kwa “ekivve eky'okuzikiriza” kwa Roma ey'Abapagani kwatuukirira mu mwaka gwa 66 A.D., emyaka 255 nga tekunnabaawo etteeka erya Sande ery'omwaka gwa 321 A.D. Era bwe kityo, enteekateeka ey'okuteeseganya mu ngeri embi eyazaala “omusajja w'ekibi” yaali dda ng'egenda mu mulembe gwa Pawulo, eyagamba nti, “ekyama eky'obujeemu ky'akola dda,” naye etteeka erya Sande ery'Obwapapa lyajja nga wayise emyaka egisukka mu bikumi bina. Obujulizi obubiri obwasooka mu kukozesebwa okusatu kw'obunnabbi buteekaawo eby'obulanga by'okutuukirizibwa okw'okusatu mu nnaku ez'enkomerero. “Ekivve eky'okuzikiriza” mu nnaku ez'enkomerero, nga kisimbiddwa ku bujulizi bbiri eby'ebyafaayo n'ebiwandiiko bisatu eby'omu Bayibuli ebiraga ebigambo bya Kristo, kitegeeza okulabula okw'okudduka, so si kukaka etteeka erya Sande.
Mu kiwandiiko ekiddako tujja kulambulula lwaki enkozesa eno tekutuukiridde nga tugoberera amateeka agamaze okuteekebwawo agakwata ku kukozesebwa kw’obunnabbi emirundi esatu, era lwaki okulambulula etteeka erya Ssande mu mbeera y’okulabula Kristo lweyawa kwe kukyamya ebyafaayo eby’obunnabbi.
Okutabaganyizibwa kw’obupagani n’ObuKristo kwavaamu okukulaakulana kwa ‘musajja w’ekibi’ eyayogerwako mu bunnabbi, ng’awakanira Katonda era yeeyimusa okusinga Katonda. Eyo nteekateeka ennene ennyo ey’eddiini ey’obulimba ye mulimu omukulu ddala ogw’amaanyi ga Setaani - ekijjukizo eky’okugezaako kwe okwetuuza ku nnamulondo okufuga ensi nga bwe y’ayagala. The Great Controversy, 50.