Kati tuli mu kiseera ky’okukemebwa okw’ekifaananyi ky’ensolo, era obutakkaanya obwasooka obw’obunnabbi mu byafaayo by’Obwadiventisiti kati buddwamu. Mu Julaayi wa 2023, Mikaeri, Malayika Omukulu, yakka okuzuukusa emifupa emikalu egy’abafu gya Yezeekyeri, ebyabadde bigalamye ku luguudo nga byaattibwa mu kibuga ekyo ekikulu kya Sodomu ne Misiri. Eyo mu mutwe ogw’ekkumi n’emu ogwa Kubikkulirwa, baggibwamu ettulo ly’okufa olw’okuwaabwe Omwoyo. Mu mutwe ogw’amakumi asatu mu musanvu ogwa Yezeekyeri, obubaka bw’empewo ennya bukyogeddwako nga bubaka obufuula emifupa emikalu egy’abafu, agimanyiddwa ng’ennyumba yonna eya Isirayiri, mu ggye lya Mukama. Nnabbi Danyeri ayimirira abajulizi ababiri abaattibwa abaalabibwa Yokaana, era amanyiddwa okuyimirira n’abo abali mu kiwonvu ky’emifupa emikalu egy’abafu, wamu n’abawala ab’amagezi mu lugero.
Abamillerayiti bwe baatuukiriza olugero, baategeera nti ebyo bye baayitamu byali biyimiririziddwa mu lugero. Ab’emitwalo kkumi n’ena n’enkumi nnya nabo banaateekwa okutegeera nti baali mu kiseera eky’okulindirira. Nga Daniyeri mu ssuula mwenda, banaateekwa okutegeera nti baali baasaasaanyiziddwa mu nsi y’abalabe, nga bwe kiragibwa mu ‘emirundi musanvu’ egy’Ebyabaleevi essuula amakumi abiri mu mukaaga, era bategeere n’ekyama ky’ekifaananyi ky’ebisolo kya Nebukadduneeza.
Mu buli omu ku bino, kiyimirizibwa ekigezo eky’obunnabbi okuva mu Kigambo kya Katonda. Abajulizi ababiri ababadde bafu mu luguudo bajjuzibwa Omwoyo bwe bazuukizibwa. Amagumba ga Ezekyeri agafu gaali gasaanidde okuwulira obubaka bw’obunnabbi. Danyeri yali asoma byawandiikibwa bya Musa ne Yeremiya, bwe yazuukirizibwa ku mbeera ye ey’okusasanyizibwa. Mu mutwe ogw’okubiri, Danyeri n’abasajja abasatu abeesigwa baazuukirizibwa mu ngeri ey’ekifaananyi okutegeera nti baali bateekeddwa wansi w’etteeka ery’okuttibwa, era oluvannyuma ekitangaala ky’obunnabbi ekyabadde kikisiddwa ne kiggulwawo ne kununula Danyeri n’abanne abasatu. Abawala ab’omu lugero bazuukusibwa olw’“okukaaba” mu ttumbi ly’ekiro. Abayigirizwa ba Miller baazuukusibwa Kristo bwe yaggya omukono gwe ku mibalo egyali ku kyapa ky’obunnabbi. Mu bajulizi omukaaga gino, obubaka bw’obunnabbi bwe buzzuukusa abaafu oba abebase. Oluvannyuma buleeta okugezebwa, era ku nkomerero y’omutendera gw’okugezebwa wabaawo emibinja ebiri egyeyoleka.
Okusinziira ku mirongo gino, kikakasiddwa nti enkumi kikumi n’amakumi ana mu nnya bwe zijja kuzuukusibwa mu nnaku ez’enkomerero, kino kye kiba obubaka bwa Yezeekyeri ku mpewo ennya, era n’obwa Musa obw’okusasanya emirundi musanvu mu Levitiko amakumi abiri mu mukaaga. Kye kiba obubaka bw’okuzuukira obuletebwa Mikaeri malayika omukulu. Kye kiba obubaka bw’ekirooto eky’ekyama kya Nebukadduneeza eky’ekifaananyi ky’ebisolo.
Abawala abatannaba kufumbirwa bagezebwa okusinziira ku kuba nga balina amafuta, agategeerekebwa ng' 'obubaka bw'Omwoyo gwa Katonda.' Abamillerite baazuukusibwa bwe baategeera nti baali balagiddwa mu kigambo kya Katonda eky'obunnabbi, era bwe baalaba nti obukakafu obwabasooka okubaleetera okulangirira 1843, mu butuufu bwalanga October 22, 1844. Bwe tusinziira ku bino, kikakasiddwa nti bwe bazuukusibwa abo 144,000 mu nnaku ez'enkomerero, bajja okuzuukusibwa eri obubaka bw'obunnabbi obubagezesa obuleeta ebika bibiri by'abasinza.
Emisono gino gyonna gituukiririra mu ngeri entuufu era ey’enkomerero mu kiseera ky’okugezesa okw’obunnabbi, ekiragibwa mu kutondwa kw’ekifaananyi ky’ensolo. Okukemebwa okwo kumalirizibwa nga ekiseera ky’okugezesa kiggaliddwa ku bawala ku Eteeka lya Sande. Noolwekyo, enkola y’okukemebwa ey’ekifaananyi ky’ensolo, ekiragiddwa emirundi mingi ng’ekikemebwa ekiraga abo abategeedde obubaka obwaggulwawo, eragiriddwa mu misono gino gy’obunnabbi gyonna. Mu Danyeri kkumi na bbiri, ab’amagezi abategeera okwongerwamu obumanyi bayitamu enkola y’okukemebwa ey’ebitundu bisatu, eriragibwa ng’okutukuzibwa, okweyerereza, ne kugezebwa. Ebitundu ebitatu ebyo bye bitundu by’okukakanyizibwa mu mutima ebireetebwa Omwoyo Omutukuvu, eby’eraga okukkakanyizibwa kw’ekibi, obutuukirivu, n’okusalirwa omusango. Ebitundu ebitatu ebyo bye Oluggya, Ekifo Ekitukuvu, n’Ekifo Ekitukuvu Ennyo. Ebitundu ebitatu ebyo birabikiddwa era mu bamalayika basatu b’Okubikkulirwa kkumi nnya, era ne mu by’ayitamu Danyeri n’abasatu ab’eesigwa mu ssuula esooka. Eyo baasooka okuyisa ekikemebwa ky’emmere, ne kuddako ekikemebwa eky’eby’okulaba, era oluvannyuma ne bayisa ekikemebwa eky’okusatu ekyawa kabaka w’obukiikakkono, akiikirirwa Nebukadduneeza.
Naye abaana bano bana, Katonda yabawa obumanyi n’obukugu mu by’okuyiga byonna n’amagezi; era Daniel yali n’okutegeera mu ebyolesebwa byonna n’ebirooto byonna. Awo ku nkomerero y’ennaku kabaka ze yali alagidde okubaleeta, omukulu w’abatoowashi n’abaleeta mu maaso ga Nebuchadnezzar. Kabaka n’ayogagana nabo; era mu bo bonna tewaalabika mulala afaanana ne Daniel, Hananiah, Mishael, ne Azariah; kyebaava bayimirira mu maaso g’kabaka. Era mu nsonga zonna ez’amagezi n’okutegeera, kabaka ze yababuuza, yabasanze emirundi kkumi okusinga abalogo bonna n’abalaguzi b’emmunyeenye abaali mu bwakabaka bwe bwonna. Daniel 1:17-20.
Ekigezo ekisembayo ku bisatu eri Danyeri n’abasajja abasatu ab’ekitiibwa kyakolebwa Nebukadduneeza; bwe kityo ne kulaga ekifaananyi eky’ekigezo eky’enkomerero eky’obunnabbi. Ekyo Danyeri n’abo abasatu kye bafaananyiriza kikwata ku Babulooni, kubanga Nebukadduneeza yali kabaka; era mu Isaaya essuula musanvu, olunyiriri munaana n’omwenda, kiteekebwawo nti kabaka, ekibuga ekikulu ky’eggwanga, n’“omutwe” by’obubonero obukyusaganyizibwa. “Omutwe” akiimirira omutwe wa Babulooni ey’emulembe guno mu nnaku ez’enkomerero. Omutwe ogwo mu nnaku ez’enkomerero ye mukazi omwenzi owa Okubikkulirwa essuula kkumi n’omusanvu, eyawandiikiddwa ku kyenyi kye nti, “EKYAMA, BABULOONI OMUKULU, NNYINA W’ABAKAZI AB’ENZI N’EBIKOLWA EBY’EKIVVE EBY’ENSI.”
Okugozesebwa kw’obunnabbi okw’enkomerero kw’abo 144,000 kugattiddwa n’okutegeera okutufu oba okukyamu ku “omutwe” gwa Babulooni ow’omu mulembe guno mu nnaku ez’enkomerero. Okugozesebwa kwabwe okwasembayo kulimu era n’okutegeera nti Babulooni ow’omu mulembe guno ne Loma ey’omu mulembe guno bye bifaananyi ebikyusanyizibwa; n’olwekyo “omutwe” gwa Babulooni ow’omu mulembe guno gwe gumu mu byombi, kubanga bye bifaananyi ebikyusanyizibwa.
"Ensi ejjudde embuyaga n’entalo n’obutakkanya. Naye wansi w’obukulembeze obumu—obuyinza bwa Papa—abantu banaagatta amaanyi okuwakanya Katonda okuyitira mu bajulirwa be." Obujulizi, Voliyumu 7, 182.
Danyeri n’abasajja abasatu ab’ekitiibwa balaga nti ekigezo ky’obunnabbi eky’enkomerero—kubanga bulijjo kiba kigezo ku bubaka bw’obunnabbi—kye kigezo ku nsonga ya Roma, kubanga omutwe mu nnaku ez’enkomerero ye obuyinza bwa Papa, obwasimbolerwa Nebukadduneeza, omutwe asooka owa Babulooni, eyagezesa ye kennyini Danyeri n’abo abasatu ab’ekitiibwa. Enkaayana eyo, nga bwe yalabirwamu mu Danyeri n’abo abasatu ab’ekitiibwa, yalangirirwawo ne mu enkaayana ey’olubereberye mu byafaayo eby’ensibuko eby’Adiventisimu, nga bwe yayimiririzibwa ku ekipande ekya 1843, ekyalagirirwa omukono gwa Mukama era nga tekyasaanidde kukyusibwa. Enkaayana eyayimiririzibwa ku ekipande ekya 1843 yasimbibwako ku kulambulula oba Antiochus Epiphanes oba Roma ey’obupagani ye buyinza eyakakasa ekibonekeero mu olunyiriri olw’ekkumi n’ena mu Danyeri essuula eky’ekkumi n’olumu.
Mu byafaayo by'ennaku ez'enkomerero, abo emitwalo kkumi n'ennya n'enkumi nnya bajja kugezebwako ku kutegeera kwabwe okw'obunnabbi. Okutegeera okw'obunnabbi kwesigamizibwa ku mirongo egy'enjawulo gy'obunnabbi egiyimiririza nti ekigezo ekisembayo kya bunnabbi mu bwakyo. Ekigezo kijja kuba kyeyongera mu mitendera era kijja kutuuka ku nkomerero yaakyo nga walabikawo ebika bibiri by'abasinzi.
Nga bwe kiragibwa mu Danyeri essuula ey’ekkumi n’ebiri, okukebera kutandika nga omusana omuggya ogw’obunnabbi gubikkuliddwa, era ekikebera ekisooka kibeera ky’okulya obubaka oba okugaana obubaka. Ekikebera ekyo Danyeri akiraga ng’“okutukuzibwa,” ate ekiddako Danyeri yakiyita “okufuulibwa abyeru,” era omutendera guno guggwa ku kikebera eky’okusatu era ekisembayo ekiragibwa ng’“okugezebwa.” Ekikebera eky’okusatu n’ekisembayo mwe bagezebwa ebibinja bibiri, era eyo we beeraga oba balina amafuta oba tebalina.
Essuula esooka eya Danyeri eraga butereevu ekigezo eky’enkomerero, era n’olwekyo Danyeri alaga ekigezo ekiyimirizibwa ng’ ‘okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo,’ ekyo kye ‘kigezo abantu ba Katonda kye balina okuyitamu,’ nga tekunnaba kutuuka ‘okuteekebwako akabonero’ wadde ‘okuggalwawo kw’ekiseera ky’okusaasirwa’ ku tteeka lya Ssande erijja mangu.
Ekigezo eky’okutegeera engeri ekifaananyi ky’ekisolo gye kifuulibwa kisangamu ekigezo ky’obunnabbi eky’okutegeera enteekateeka y’obunnabbi ey’omuyungo ogw’obutundu busatu. Omusota omukulu, ekisolo n’ennabbi ow’obulimba balina enteekateeka y’obunnabbi ey’enjawulo, era esimbiddwa ku bajulizi b’obunnabbi abangi nnyo. Okutegeera engeri omuyungo guno ogw’obutundu busatu gye gukwatira wamu ne gufuka obuyinza bumwe obw’obunnabbi mu nnaku ez’enkomerero kye kutegeera engeri ekifaananyi ky’ekisolo gye kifuulibwa.
Ekyokulabirako ekyangu naye ekizibu ekiraga obukulu bw’okutegeera engeri ekifaananyi ky’ensolo bwe kiteekebwawo mu nnaku ez’oluvannyuma kye obujulizi bwa Pawulo ku musajja w’ekibi mu ssuula ey’okubiri ey’Ebaluwa ya Abatesalonika Eya Kubiri. Pawulo ayogera ku enkwatagana ey’obunnabbi wakati wa Loma ey’abapagani ne Loma ey’obwapapa, era bw’akikola alaga nti "enkwatagana ey’obunnabbi wakati wa Loma ey’abapagani ne Loma ey’obwapapa" ye nsonga eyolesa ebika bibiri by’abasinza.
Ekibiina ekimu ekikyagala amazima g’enkolagana ey’obunnabbi wakati wa Roma ey’obupagani ne Roma ey’obupapa, n’ekibiina ekirala ekitayagala ago mazima, bwe kityo ne kiweebwa obulimba obw’amaanyi. Enkolagana ey’obunnabbi wakati wa Roma ey’obupagani ne Roma ey’obupapa Pawulo gye yayanjula, kye kimu ku bitundu bingi eby’obunnabbi ebiraga enkolagana y’obuyinza obubiri obwo, era n’enkolagana y’obuyinza obwo n’Amerika.
Luroma lw’abapagani kye musota omukulu, Luroma olw’obupapa kye kisolo, ate Maseteti Agattiddwa g’Amerika kye nnabbi w’obulimba. Akaabu ye kabaka w’omusota omukulu mu bakabaka kkumi, ng’afumbiriddwa Yezabele malaya, afuga ebibinja bibiri by’abanabbi b’obulimba. Abanabbi abasajja baali bannabbi ba Baali, n’abasaserdooti b’ekibira baakiikirira katonda omukazi Ashtaroth. Wamu babeera eky’okulabirako kya nnabbi w’obulimba w’ennaku ez’enkomerero akola ekifaananyi ky’ekisolo, nga bwe kiikirirwa abasaserdooti abakyala n’abanabbi abasajja.
Ejjoka ye Akabu, ali kifaananyi ky’abakabaka ekkumi mu Okubikkulirwa essuula 17, era ye obwakabaka olw’omusanvu mu obwakabaka munaana. Obwakabaka olw’omukaaga ye Amerika, bannabbi b’obulimba ba Yezeberi; obwakabaka olw’omusanvu be bakabaka ekkumi, Obumwe bw’Amawanga, obuyinza bw’ejjoka; ate obwakabaka olw’omunaana, oluli omu ku nsanvu, bubeera obwakabaka olw’okutaano obwaafuna ekiwundu eky’okufa, era ne buzukkizibwa ne bubeera obwakabaka olw’omunaana era olwasembayo, ekisolo, ekyo Amerika n’oluvannyuma ensi yonna bikikolera ekifaananyi eri kyo ne kyaakyo.
Danyeri essuula esooka eraga ekigezo eky’enkomerero eky’obunnabbi ekirimu okutegeera Loma nga bwe eyimiriziddwa mu Kigambo kya Katonda. Abatesalonika eky’okubiri kiraga nti ekigezo eky’enkomerero eky’obunnabbi kirimu ekitangaala ekikwata ku nteekateeka ya Loma ey’omulembe guno, nga bwe kiyimiriziddwa mu enkolagana ey’obunnabbi n’ey’ebyobufuzi wakati wa Loma ey’obupagani ne Loma ey’obupapa.
Danyeri essuula ey’okubiri eraga nti waliwo ekyama ekigguddwawo mu nnaku ez’enkomerero ekigezesa abantu 144,000, kubanga Danyeri n’abaasatu abeesigwa ab’omu ssuula ey’okubiri bakikaikirira abantu ba Katonda ab’ennaku ez’enkomerero. Ekyama eky’obunnabbi ekigguddwawo, era ne kiba kye kibagezesa, kye kirooto kya Nebukadduneeza ekyama eky’ekifaananyi ky’ebisolo, ne kityo ne kiimira omugezesebwa ogw’enkomerero eri 144,000, kwe, nga Mwannyina White bwe yawandiika, “okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ekisolo.”
Ekigezo ekiragibwa mu ssuula ey’okubiri eya Danieri kiri wansi w’entiisa ey’okuttibwa. Nga kifaananyi ky’ennaku ez’enkomerero, kikakasa ebyo Pawulo bye yayigiriza bwe yalambulula obulimba obw’amaanyi obujja ku abo abatayagala mazima. Mu byafaayo bya Danieri, okutegeera kwe kwawonya ab’amagezi b’e Babulooni, naye tewali kiseera ky’ekisa oluvannyuma lw’ekigezo eky’enkomerero eky’ennaku ez’enkomerero.
Buli nsonga ku mpaka ezikwata ku Roma ng’akabonero ze tumaze okulambulula ziwa obujulizi obutereevu ku mpaka eziri mu ntambula kaakano. Ng’entekateeka ey’okuteeka amateeka g’Olunaku lwa Ssande kati ekola mu kizikiza, Ekigambo kya Katonda eky’obunnabbi kiraga okusembera kwakyo, newankubadde emmeeme entono nnyo ze baana b’emisana, ate abataali baana b’emisana ne bityo tebamanya nti omusenyu gw’ebbanga ery’okugezesebwa gugenda guggwa mangu. Kino kiri mu mbeera eyalambikibwa Sister White, mwe entambuza ez’enkomerero zijja kuba za mangu nnyo. Mu July 2023 Mikaeri yakka okulyimiriza eggye lye ery’amaanyi ku bigere byalyo, naye okuba omu ku ggye eryo waliwo omulimu ogw’obunnabbi ogusooka okutuukirizibwa, era gutuukirizibwa mu mbeera ya poliitiki mwe ekifaananyi ky’ekisolo kiri mu kutondebwa.
Omulimu ogw’obunnabbi oguteekwa okutuukirizibwa guliimu okutegeera okw’okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo. Omusomi w’obunnabbi ateekwa okutegeera, okusinziira ku bintu ebigenda mu maaso mu byafaayo eby’obudde buno, nti ensonga z’eddiini n’eza bufuzi ezileeta ekifaananyi ky’ensolo mu United States ziri mu nkola. Omusomi ateekwa era okutegeera engeri ekifaananyi ky’ensolo gye kitondebwamu mu ngeri ey’obunnabbi, nga bwe kyalagiddwa mu Kigambo kya Katonda. Era ateekwa okumanya nti nga bwe ekifaananyi ky’ensolo kitondebwa mu United States, ne bwe kityo ekifaananyi kya Katonda kitondebwa mu abo 144,000. Ateekwa okutegeera enkwanankana y’ebyafaayo eby’ennaku ez’enkomerero n’egya Millerites mu kiseera eky’enkulaakulana y’obubaka bwa Midnight Cry mu byafaayo byabwe, nga bwe baazuukizibwa ku mazima nti baali mu kiseera eky’okulindirira eky’olugero, n’olwekyo bebannyini abawala. Ebintu bisatu bino byonna bikola ekitundu ky’ekigezo ky’obunnabbi ekyatandika okweyoleka mu Julaayi wa 2023.
"Olunyiriri ku lunyiriri" buli nsonga ey’obutakkaanya ku Roma eyatuukamu mu byafaayo bya Advent, kye kyali ebyafaayo ebitukuvu ebiddamu mu nnaku ez’enkomerero. Ensonga ey’obutakkaanya ey’enkomerero ey’ekwata ku Roma eva ddala ku bantu ba Katonda abaganye okulabuka ku bubaka obwatuuka mu Julaayi 2023.
Katonda alikukumula abantu be; ssinga engeri endala zigaana, enjigiriza ez’obukyamu zijja kuyingira mu bo, ne zibasunsuza, nga zisunsula obusuwa okuva ku eŋaano. Omukama ayita bonna abakkiriza ekigambo kye okuzuukuka okuva mu tulo. Omusana ogw’omuwendo gutuuse, ogukwatirira ekiseera kino. Guno gwe mazima ga Bayibuli, agalaga obulabe obututuuseeko. Omusana guno gulina okutuleeta mu kunoonyereza okw’amaanyi mu Byawandiikibwa n’okwekenneenya ennyo ebyo bye tuyimirirako. Katonda ayagala buli njuyi n’ebifo by’amazima binoonyerezebwemu ddala, n’obugumiikiriza, nga tusaba era nga tusiba omukanda. Abakkiriza tebasaanidde kwesigamira ku bitekerezebwa byokka n’endowooza ezitalambikidde bulungi ku kye kituumibwa amazima. Okukkiriza kwabwe kuteekwa okuzimbibwa ku Kigambo kya Katonda nga kunywevu, era bwe kinaatuuka ekiseera eky’okukemebwa ne baleetebwa mu maaso g’obukiiko okuddamu olw’okukkiriza kwabwe, basobole okuwa ensonga y’ensuubirwa eri mu bo, n’obukkakkamu n’okutya.
Mukubirize, mukubirize, mukubirize. Ebisonga bye tuteeka mu maaso g’ensi biteekwa okutufukira ddala eby’amazima ebiramu. Kikulu nnyo nti mu kulwanirira enjigiriza z’etukiririzaamu nga musingi gw’okukkiriza kwaffe, tetukkirize kweyambisa nsonga ezitali nnamu ddala. Ezo zisobola okusirisa oyo ageguganya, naye tezza kitiibwa mu mazima. Tuteekwa okuteeka mu maaso ensonga ennamu, ezitagenda kusirisa bokka abatugaanira, naye ne ziyinza okuyimirira mu kukebera okw’amaanyi ennyo n’okunoonyereza okusembayo. Eri abo abeeyigizza okuwoza empaka, waliwo obulabe bunene nti tebagenda kukwata Ekigambo kya Katonda mu bwenkanya. Bwe tusisinkana omuwakanya, kisaana nnyo tuteeke ebisonga mu ngeri eyazuukusa okukakasa mu mutima gwe, si kunoonya kyokka kugumya omukkiriza.
Wadde ng’omuntu ayinza okweyongerera mu magezi, taleeke na kaseera katono kulowooza nti tekyetaagisa okunoonyereza mu bujjuvu era obutayimirira mu Byawandiikibwa Ebitukuvu okunoonya omusana omusinga. Nga bantu, tuyitiddwa buli omu okuba abayizi b’obunnabbi. Tulina okwegendereza n’obunyiikivu, tusobole okuzuula omusana gwonna Katonda gw’anaatuleetera. Tulina okukwata amangu okumyansa okusooka kw’amazima; era mu kuyiga nga tusaba, omusana ogweyoleka bulungi ennyo guyinza okufuna, oguyinza okuleetebwa mu maaso g’abalala. Obujulizi. Kitundu ky’okutaano, omuko 708.
Abaprotestanti ab’omu kiseera kya Miller baagaana okufugibwa amateeka g’ennimi, ne basalawo okuziba amaaso ku kigambo “also” mu olunyiriri olw’ekkumi n’enna, ekiraga mu ngeri y’amateeka g’ennimi nti “abambuzi b’abantu bo” baakikiikirira obuyinza obupya obwabadde buteekebwa mu ntambula y’ebintu eyalabisibwa mu nnyiriri mwe wali olunyiriri olwo. Uriah Smith yakola kye kimu ddala bwe yaziba amaaso ku bukakafu bw’amateeka g’ennimi obulaga nti kabaka ow’Obukiikakkono mu olunyiriri amakumi asatu mu mukaaga, era oluvannyuma mu olunyiriri amakumi ana, yalina okubeera ye kabaka ow’Obukiikakkono gwe baabadde boogerako okuva mu olunyiriri amakumi asatu mu emu.
Leero, abo abayigiriza nti United States be "abanyazi", bakozesa akatundu okuva mu byawandiiko bya Sister White akalambulula obuyinza bwa Papa n’eggwanga lya United States ng’obuyinza bubiri obusinga okuyigganya mu nnaku ez’enkomerero, ne bakyusa engeri gy’ekiwandiiko kitegekeddwamu okulumiriza nti okuyita ku "old world" kwe Sister White akoza okunyonyola Yuropu mu mazima kutegeeza ebyafaayo ebyayitawo. Enteekateeka y’ennimi mu kitundu ekyo eraga nti kino kye bateesezza kikyamu, era engeri Sister White gy’akozesaamu "old world" mu kitundu ekyo esaanirana n’engeri gy’akikozesa mu bifo ebirala mu byawandiiko bye. Bw’akikola atyo, abeera ng’akkiriziganya n’abannyonnyozi b’ebyafaayo abakozesa ekigambo "old world" nga bakigatta ne "new world" okulaga enjawukana wakati wa Yuropu n’Amerika.
ObuKatoliki obwa Roma mu nsi enkadde n’obuProtestanti obujeemu mu nsi empya baligoberera enkola efaanagana eri abo abassa ekitiibwa ebiragiro bya Katonda byonna.
Mu ntegeka y’olulimi, ekigambo “will pursue” kiraga nti amaanyi gombi agakiikiriddwa “ensi enkadde” n’“empya” gombi baligoberera okutuukiriza obutulugunya bw’abantu ba Katonda mu nnaku ez’enkomerero; era kirimu ensobi y’enkozesa y’olulimi okugamba nti sentensi eno ewoza “ensi enkadde” nga ebyafaayo ebyayita, ate “empya” ng’ennaku ez’enkomerero. “Lunyiriri ku lunyiriri,” empaka zonna enkadde eza Ruumi ziraga omuyizi w’obunnabbi w’ennaku ez’enkomerero nti bwe bazuukusibwa, ekigezo eky’ekifaananyi ky’ekisolo kijja okubeeramu embeera mwe kulambululirwa mu butuufu “abanyazi b’abantu bo.” Okutegeera okutaliimu nsobi ku “banyazi” kwateekebwawo ku kifaananyi ky’abatandisi eky’obunnabbi kya 1843, era ky’amazima ag’omusingi, era ne kakasibwa n’obuyinza bwa Omwoyo gw’Obunnabbi. Ekyo kiraga nti bwe bazuukusibwa abayizi b’obunnabbi okutuuka ku kigezo kyabwe eky’enkomerero, ensonga ya “banyazi” ejja n’okukiikirira okulumba okwasembayo ku mazima ag’omusingi n’Omwoyo gw’Obunnabbi.
Tujja okwongera ku birowoozo bino mu kiwandiiko ekiddako.