Loma eteekawo ekyoleso - Ennamba ey'ekkumi n'omusanvu

Abo abayitiddwa okubalwa mu 144,000 kati bali mu kusunsulibwa kwabwe okw’enkomerero, era omutendera guno gwe gw’okukemebwa ogushingiridde ku kutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo. Omutendera guno gw’okukemebwa gutandikira mu nnyumba ya Katonda, kubanga okusala omusango kutandikira bulijjo mu nnyumba ya Katonda, era oluvannyuma ekisibo ekirala kya Katonda kisanga omutendera gumu gwe gumu ogw’okukemebwa. Oboolyawo akabonero ak’obunnabbi akasinga obukulu mu kutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo kwe kuno: kibaawo emirundi ebiri; kisooka mu United States, oluvannyuma mu nsi yonna. Mu by’obunnabbi, kino kitegeeza nti ekifaananyi ky’ensolo ekiri mu nsi kye kulabisibwa okw’enkomerero kw’ekifaananyi ky’ensolo, era bwe kityo, ekirabirizo kyonna ky’ekifaananyi ky’ensolo ekyaaliwo nga tekunnaba kubeerawo ekyo ekiri mu nsi yonna, kyali kyokka ekisiikirize ekyalabirizanga ekituufu.

Okusalirwa omusango kwatandika mu nnyumba ya Katonda nga 11 Ssebuttemba 2001. Olunaku olwo lwali lufaananyiziddwa nga 11 Agusito 1840, bwe yakka omumalayika w'Okubikkulirwa essuula ey'ekkumi, ng'akutte mu mukono gwe ekitabo ekitono nga kigudewo. Omumalayika w'essuula ey'ekkumi bwe yakka, yategeeza nti okusalirwa omusango kw'Obupurotesitanti kwali kutandise. Buli gw'Katonda asalira omusango, asoose kumulabula, era okukakasa ku nkola ya Miller ey'okubala ebiseera kwongera obuzito ku kubalirira kwe okw'okusalirwa omusango okwali kukwatagana n'Okukomawo kwa Yesu olw'okubiri. Okugezebwa kw'Abapurotesitanti kwali kutandise okuva nga 11 Agusito 1840, era mu 1844 Abapurotesitanti baali bafuuse bawala ba Loma. Ekiseera okuva mu 1840 okutuuka mu 1844 kifaananyiriza ekiseera okuva nga 11 Ssebuttemba 2001 okutuuka ku tteeka erya Ssande erijja mangu.

Ebyo ebiseera bibiri byakiikirizibwanso mu kaseera okuva ku kusabatizibwa kwa Yesu, Omwoyo Omutukuvu bwe yakkira ku ye, okutuusa ku musaalaba. Ebyo ebiseera bisatu byonna byafaananyizibwa emyaka kikumi mu abiri egyaweereddwa ensi eyasooka amataba, okutuusa ku mataba. Bulijjo wabaawo obubaka bw’okulabula obulambulula okusala omusango okw’ekiseera ekyo mu byafaayo. Waliwo n’ebyafaayo ebitukuvu ebikwata ku kiseera kino mu nnaku ez’enkomerero.

Nuuwa yabuulira okumala emyaka 120, ne kuddako ekibonerezo ky’amataba ne kituuka. Kristo yabuulira okumala ennaku 1260, ne kuddako ekibonerezo ky’omusalaba. Obubaka obulabula bwa Yokaana Omubatiza bwafuna amaanyi ku lubatizo lwa Kristo, era awo Yesu n’atwalibwa mu ddungu okumala ennaku 40. Ezo nnaku 40, wamu n’ebigezo bisatu ebyaddirira ku nkomerero y’ennaku ezo 40, bituyigiriza nti nga obubaka bumaze okufuna amaanyi—nga bwe kimanyibwa olw’okukka wansi kwa kabonero akitukuvu, ng’Omwoyo Omutukuvu bwe yakka ku lubatizo lwe, era n’okukka wansi kw’abamalayika bombi ab’Okubikkulirwa essuula 10 n’e 18—omutendera gw’okugezesebwa gutandise. Bwe kabonero ka Katonda kakka wansi, obubaka bw’omusango obubuulirwa abo abali okusalirwa omusango mu kiseera ekyo bufuna amaanyi, era ekibiina ekisalibwa omusango kiba kyingidde mu kiseera ekirambikiddwa, ekiggwaawo ku kuggalwawo kw’ekiseera kyabwe ky’okugezebwa.

Olunyiriri lwa Yesu lulaga ebiseera bibiri eby’okujulira. Ekisooka kyali obujulizi bwe obw’obwannannyini okumala ennaku 1,260; oluvannyuma obujulizi bwe mu maaso g’abayigirizwa be okumala ennaku endala 1,260 okutuusa Stefano lwe yakubibwa amayinja.

Olunyiriri lwa Nuu, Kristo, Abamillerite n’abantu 144,000 bonna bawa obujulizi ku kiseera mwe abagendereddwa abaalondeddwa bakemebwa olw’obubaka obulabula. Okugabibwa amaanyi kw’obubaka kulaga okutandika kw’ekiseera eky’okukemebwa, era kiggwa nga waggaddwawo ebbanga lyabwe ery’okugezesebwa. Mu lunyiriri lw’obunnabbi lwa Yesu wategeerwamu ebiseera bibiri eby’obujulizi. Ebyo ebiseera bibiri eby’obujulizi bifaananyiriza obubaka bubiri obulabula obuyimiririzibwa omulayika eyakka ku Septemba 11, 2001, eyatuukiriza Okubikkulirwa 18:1-3; oluvannyuma n’addirirwa eddoboozi ery’okubiri ery’olunyiriri oluna n’ebiddirira mu ssuula ey’ekkumi n’omunaana.

Ekiseera ekyasooka kye ky’okusala omusango ekitandika mu nnyumba ya Katonda, era ku tteeka erya Ssande eriri kumpi okutuuka, ekiseera ekyokubiri eky’okusala omusango kitandika n’obulabula nti muvemu mu Babulooni. Olunyiriri lwa Kristo okuva mu kubatizibwa kwe okutuuka ku musaalaba lukiikirira September 11, 2001 okutuusa ku tteeka erya Ssande mu United States ey’Amerika, era ekiseera okuva ku tteeka erya Ssande mu United States ey’Amerika okutuusa lwe buli ggwanga liwalirizibwa okukkiriza Ssande nga Lunnaku lw’okusinza olw’ensi yonna kye kiseera ekiggwaawo nga eggwanga ery’enkomerero ddala limaze okugondera.

Ekiseera kino kitandikira ku tteeka erya Sande mu United States era kiggwa nga eggwanga ery’enkomerero livuunamira obuyinza bwa Paapa. Entandikwa y’ekiseera ekyokubiri eraga nti ekiseera ekyasooka kiggweeredde, era byombi birina amateeka ga Sande agaalabirizibwa edda mu bujulizi bwa Loma. Etteeka erya Sande eryasooka mu mwaka gwa 321, ryaaleetebwa mu buyinza bwa Loma ey’obupagani. Etteeka erya Sande eryaaleetebwa mu buyinza bwa kkanisa ya Paapa liyimirirwa omwaka gwa 538. Etteeka erya Sande mu United States lye 321, ate etteeka erya Sande erisindikibwa ku eggwanga ery’enkomerero lye 538. Etteeka erya Sande mu United States lilaga okutuuka kw’obubaka bw’okulabula, oluvannyuma ne bulangirirwa ekibendera ekyatondebwa ku bagobebwa ba Isirayiri.

Akabonero akalaga ekkubo ako ke mwaka gwa 321, era kalaga entandikwa y’ekiseera eky’okugezesebwa kw’amawanga gonna ku nsonga ya Ssande. Ekiseera ekyo kiggwa nga eggwanga ery’enkomerero lifukamira Loma, era ekyo kyafaananyizibwa mu kabonero akalaga ekkubo ak’omwaka gwa 538. Ekiseera okuva mu 321 okutuuka mu 538 kyafaananyizibwa ekiseera okuva ku musaalaba okutuuka ku kumukuba amayinja kwa Stefano. Nga Stefano ng’akubibwa amayinja yalaba Kristo ayimiridde ewatukuvu ery’omu ggulu, nga kyafaananyiza okuyimirira kwa Mikaeri ku kuggalawo kw’ekiseera ky’obusaasizi ky’abantu.

Olunaku lwa 11 Sebutemba 2001 lwalaga okutuuka kw’okulabula okw’ennyiriri essatu ezasooka ez’omu ssuula ey’ekkumi n’omunaana, era kino kyakakasibwa mu bubaka bw’obunnabbi obwateekebwa mu maaso omunabbi omukyala Ellen White, eyagamba nti bwe binaagibwawo ebizimbe ebikulu eby’e New York City olw’okukwatibwako kwa Katonda, ennyiriri ezo essatu zinnaatuukirizibwa. Era lwalambikibwa ne Patriot Act, ekyali akabonero eri abo abaagala okulaba, nti ensonga y’amateeka eya Bungereza eyagamba nti omuntu abeera taliiko musango okutuusa lwe kizuuliddwa nga alina musango, yarekerwawo ne baddiramu amateeka g’Abaroma ag’agamba nti omuntu abeera musango okutuusa lwe kizuuliddwa nga taliiko musango.

Patriot Act yalaga entandikwa y’omusango ku Bwadiventisiti b’Olunaku Olw’omusanvu obwa Laodikeya. Ekiseera ekyo kiggwa ku tteeka lya Sande mu United States. Abadiventisiti b’Olunaku Olw’omusanvu ab’e Laodikeya abaliyitamu bulungi mu kiseera ekyo eky’okusunsulwamu, oluvannyuma banaalangirira obubaka bw’okulabula obuli mu omusulo ogw’okuna ogw’omu ssuula ey’ekkumi n’omunaana, obuggwawo n’eggwanga ery’enkomerero erivuunamira Roma. Ekiseera ekyo kitandika n’etteeka lya Sande mu United States era kiggwa ku tteeka lya Sande ery’enkomerero.

Bwe tutegeera bubi nti waliwo ebifaananyi bibiri eby’ekisolo ebikakasibwa ku bujulizi bw’abajulizi abasukka ku babiri, olwo tunaategeera bubi omulimu oguyimiririrwa mu nnyiriri essatu ezisooka ez’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emunaana ogwatandika mu 2001, n’omulimu ogutandika mu nnyiriri ey’okuna ey’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’emunaana.

Bwe tukozesa okulambulula okw’obutereevu kwa Mukyala White ku kukkira kwa malaika eyogerwako mu Okubikkulirwa 18 mu 1888, era n’okutegeeza kwe nti malaika gwe ogwo ali wa biseera eby’omumaaso, tulaba nti 1888 kifaananiriza 2001. Malaika w’Okubikkulirwa, atangaza ensi n’ekitiibwa kye, yakka ku nkuŋŋaana eza Minneapolis mu 1888, era yakikola nate nga ebizimbe ebinene eby’e New York City byagwa.

Ekiseera okuva ku kubatizibwa kwa Kristo okutuuka ku musaalaba, n’ekiseera okuva nga Agusito 11, 1840 okutuuka nga Okitobba 22, 1844, n’ekiseera eky’emyaka kikumi mu abiri gya Nuuwa, bituwa obujulizi busatu ku kiseera eky’okusalirwa omusango. Omwaka gwa 1888 gutuwa omujulirwa ogw’okulabika kw’okujeemera okwawandiikibwa mu nkung’aana ez’e Minneapolis, era Nuuwa alaga okuggibwako Omwoyo Omutukuvu ku abo abaagaana obubaka. Okujeemera kw’abaaliwo nga Amataba tebunnabaawo, wamu n’okujeemera kw’abakulembeze b’ekkanisa mu 1888, byombi bikwatagana n’ebyafaayo bya Kola, Dataani ne Abiiramu mu byafaayo bya Musa, ebyo bye malayika yagamba Mukyala White nti byali biddamu mu Minneapolis.

Okuva ku tteeka eriyitibwa Patriot Act okutuuka ku tteeka ery’okusinza ku Ssande mu Amerika Amagatte kuyimirira ng’ekiseera eky’okukemebwa eri Obwadiventisti bw’Olunaku olw’Omusanvu obw’eLaodikiya. Obujeemu ku bubaka obulabula obutegeeza okusalirwako omusango kwabwe kiraga okuggyibwawo kwa Mwoyo Omutukuvu, era olw’ekyo ne kufukibwa kw’obulimba obw’amaanyi ku bawala ab’amasirusiru ababi ab’omu mulembe ogwo. Obujeemu buno bwasimbibwa ku mubaka omulonde, nga bwe kirabikira ku Nuuwa, Musa, Abakadde Jones ne Waggoner, era n’ate Mukyala White. Obujeemu ku bubaka obulabula n’omubaka w’omulembe ogwo businzira ku “mafuta” mu mulembe gw’olugero lw’abawala ekumi.

Abo abaleeta obubaka obulabula bakikola kubanga balina ‘amafuta’, era amafuta ago ge gennyini obubaka obulabula. Enjawulo wakati w’ebika byombi n’olwekyo eva ku nkozesa entuufu z’amateeka ag’okunnyonnyola obunnabbi, agakkirizibwa abo abaatambulizanga obubaka bw’omumalayika asooka n’ow’okubiri, agayimiriziddwa ng’amateeka ga Miller ag’okunnyonnyola, era n’amateeka ag’okunnyonnyola obunnabbi agakkirizibwa abo abaatambulizanga obubaka bw’omumalayika ow’okusatu.

Ekigezo ekiragibwa nga "okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo," n’olwekyo kiteekwa okuba ekigezo ekikwata ku ngeri ekifaananyi ky’ensolo gye kitondebwa mu kigambo kya Katonda eky’obunnabbi.

Okuva ku Eteeka erya Patriot mu 2001, eryafaananyizibwa Eteeka lya Blair mu 1888, n’eri eryo ne lyafaananyizibwa Okulangirirwa kw’Obwetwaze mu 1776, okwafaananyizibwa Okubatizibwa kwa Kristo, okwafaananyiza olunaku lwa 11 Ogw’omunaana 1840, byonna biwagira amazima nti ekigezo ky’okusala omusango kitandika n’obubaka bw’okulabula obunywezeddwa amaanyi obwetaagisa okutwalibwa okuva mu mukono gw’omulayika oluvannyuma ne bulyibwa.

Okuyigiriza okw’obunnabbi okulaga Amerika nti be abanyazi b’abantu bo kutabula ensonga nnyingi olw’amagezi gaayo, era ezo nsonga emirundi mingi ze ziba obujulizi obutereevu mu kuteekawo ebitundu eby’okutondebwa kw’ekifaananyi ky’ensolo. Omu ku ngeri ez’okulaga nti okukemebwa kuno kwa bunnabbi mu butonde bwakwo kwe kukozesa amateeka ag’omusingi ag’obunnabbi okulaga amazima agategeerekeka yokka bw’okkiriza Roma nga kye kikiikirirwa abanyazi b’abantu bo.

Okulabirako kuno kuvudde mu emitendera etaano gy’ebyafaayo mu Adiventisimu, mwe mwabangawo empaka ku Roma ng’akabonero. Kati tuli mu ya nkomerero, oba ey’omukaaga, ku bitundu bino by’ebyafaayo ebirimu empaka, era empaka eziriwo kaakano zifaanana ddala n’ezo eziragiddwa ku echati ya 1843.

Kyangu okulaba amazima gano bw’ookozesa mu ngeri entuufu amateeka g’obunnabbi. Eteeka ly’obunnabbi eririna okukozesebwa lye lino: ebifaananyi biba n’ebitegeeza ebisukkaemu kimu, era ekitegeeza ekikozesebwa mu kitundu ky’Ebyawandiiko kirambikibwa ekitundu ekyo kyennyini. Kabaka w’e Siriya, Antiochus III Magnus, yatuukiriza olutalo olw’olunyiriri olw’ekkumi mu essuula ey’ekkumi n’emu eya Danyeri; era yatuukiriza olutalo lwa Raphia mu olunyiriri olw’ekkumi n’emu n’olw’ekkumi n’ebiri; era yatuukiriza olutalo lwa Panium mu olunyiriri olw’ekkumi na ttaano. Okukontana kw’Abamillerite okwalabikibwa ku olupapula lwa 1843 kwali kuno: endowooza ey’obulimba ey’Abaprotestanti yalaga nti ekigambo “abanyazi” kyali kitegeeza Antiochus Epiphanes, ate n’amazima nga gakuumibwa nti “abanyazi” baali akabonero ka Loma.

Ennyiriri ez’ekkumi okutuuka ku kkuminettaano zaasooka okutuukirizibwa mu byafaayo bya Antiochus III Magnus, era ennyiriri ezo n’okuddamu okwo mu byafaayo bituwa abajulirwa babiri ku kutuukirizibwa kw’ennyiriri ezo mu nnaku ez’enkomerero, kubanga bannabbi bonna baayogera mu butereevu obusinga ku nnaku ez’enkomerero okusinga nnaku ze baabeerangamu.

Wamu n’etteeka eryateekebwawo erikwata ku kifo awateekebwa obujulizi bwa nnabbi, era tulina ne Muky. White eyawandiika mu butereevu nti, “ebingi mu byafaayo ebyaliwo mu kutuukirizibwa kw’obunnabbi buno [Danyeri essuula ey’ekkumi n’emu] bijja kuddamu.” Antiyokusi III Magnus akiikirira United States ng’eggye erikolerera mu kifo kya Roma ey’Abapapa. Abaprotestanti baagamba nti abambuzi baafaananyizanga Antiyokusi omulala, kyokka Abamillerite baamanyi nti kyali Roma. Kakano oludda olumu lutuuma United States ng’abambuzi, ate oludda olulala lunywerera ku mazima ag’ensinziro.

Bwe kiba nti etteeka eriraga nti obubonero buba n’amakulu agasukka mu kamu, era amakulu gaabwo gasinziira ku mbeera gye gakozesebwamu, kale okulambulula Amerika ey’Obumu ng’ababbi kigenderana n’engeri Abaprotestanti gye balambulula Antiochus ng’ababbi; naye kati Antiochus ye kabonero ka Amerika ey’Obumu mu nnaku ez’enkomerero.

Omulamwa n’obukwatirizi bw’ekitundu kino bukwatira ddala ku kibuzo ekigamba nti obuyinza ki obweyetuumya okuteekateeka n’okunyweza kwolesebwa; era n’olwekyo, okussa essira ku nsonga eno kituufu era kya nsonga. Ekyo kisigamiziddwa ku bajulirwa bangi, kubanga n’emikutu gy’ebyafaayo emirala egy’okuwakana ku Roma ng’akafaananyi gikakasa ensonga y’emu. Ensonga eyo ye nti abo abali ku ludda olutali lutufu ku nsonga eno bulijjo basimba Amerika mu kifo kya Roma. Naye singa tokkiriza nti bifaananyi bisobola okuba n’amategeezo agasinga ogumu, oba ng’okikkiriza naye nga tonnaba kumanyirirwa kimala okwesiga ddala etteeka eryo, olwo kijja kubeera nga tekisoboka okugoberera amagezi agagenda okukozesebwa kati.

Buli buyinza obw’ennyanga bbiri buyimirira Amerika mu nnaku ez’enkomerero. Falaansi ye buyinza obubiri obuyimirirwa Soodomu ne Misiri. Obusiraamu nabwo buyimirira Amerika, kubanga Amerika ye nnabbi w’obulimba mu kwogera ku buyinza bwa Papa obwa Yezeberi. Amerika ye Salome nga ali wansi wa Herodiya. Balaamu naye akafaananyi k’annabbi w’obulimba, newaakubadde emboozi ye eyitiridde obuzibu okusinga okuba nnabbi w’obulimba bwokka.

Obunnabbi bwa Balamu, obwawandiikibwa nga amaze okukisa Isirayiri emirundi esatu, bukwatagana n’Obusiraamu mu ngeri nnyingi. Endogoyi kifaananyi ky’Obusiraamu, era tosobola kugyamu endogoyi eyogera mu mboozi ya Balamu. Abasajja ab’amagezi okuva ebuvanjuba abaajja okusinza omwana Yesu baakulemberwa obunnabbi bwa Balamu. Obusiraamu mu bivuma bisatu eby’Okubikkulirwa essuula ey’omwenda buwakirira nnabbi ow’obulimba Muhamadi.

Bwe otegeera nti obubonero buba n’amakulu agasinga kamu, tewali kubuusabuusa nti olitegeerangawo nti amazima amangi ga mugaso nnyo okutuusa ne gakiikirirwa n’obubonero obw’enjawulo. Akabonero akanyweza okwolesebwa kye kabonero ka Loma, era n’olwekyo kirabika bulungi nti Loma yandiba omulamwa omukulu mu bunnabbi bwonna obuli mu Baibuli. Omu ku bubonero obwamaddala era obumaze okukakasibwa obwa Loma ye Kabaka w’e Bukiikaddyo mu Danyeri essuula ey’ekkumi n’emu. Kabaka w’e Bukiikaddyo aggwawo nga tewali amuyamba ye buyinza bwa Paapa, Ekkanisa y’e Loma, Paapa w’e Loma, omuntu w’ekibi.

Mu mpaka za Uriah Smith, kyagambibwa nti kabaka w’obukiikakkono mu olunyiriri lw’amakumi asatu mu mukaaga yali Bufalansa, ate kabaka w’obukiikakkono mu olunyiriri lw’amakumi ana yali Buturuki. Byombi, Bufalansa ne Buturuki, bye bubonero bwa Amerika mu ngeri ez’enjawulo, naye, nga bwe kyali n’Abaprotestanti, era nga bwe kiri n’okutuusa leero, mu mpaka za Smith yeagaana amazima nti kabaka w’obukiikakkono ye kabonero ka Roma ya mu biro bya leero, era n’agamba nti akabonero ka Roma kaali kakiimirirwa akabonero ka Amerika mu nsi ya Bufalansa, era nate nti akabonero ka Roma kaali akabonero ka Amerika nga kakiimirirwa mu nsi ya Buturuki.

Eky’okusinziirako kati kirimu ennyiriri ssatu: ebyafaayo by’Abamillerite, ebyafaayo bya Uriah Smith, n’ebya wano ne kaakano. Mu buli kimu ku eby’okulabirako ebyo mulimu obutakkaanya ku akabonero ka Loma, akakozesebwa mu ngeri enkyamu olw’okutegeera enkyamu Loma ng’akabonero k’eggwanga lya Amerika.

Olunyiriri lw’obutakkaanya ku ‘ekya buli lunaku’, mu kitabo kya Danyeri, ligumyawo essira gumu ddala ery’okuwakanya amazima agakwata ku kifaananyi kya Loma, newankubadde nga waliwo eby’enjawulo ebimu eby’amaanyi mu byafaayo bino.

Amagezi agava mu kamodeli k’obunnabbi ka Uriah Smith galeese abagoberezi be okuteeka mu ngeri etali ntuufu ekibonerezo eky’omukaaga mu ssuula kkumi n’omukaaga ey’Okubikkulirwa. Ekizibu ekikulu mu ngeri Smith gye yakozesaamu essuula kkumi n’omukaaga—okuggyako okwegezaamu kwe okutwalira ddala buli kintu mu kiseera we byonna biteekwa okutegeerwa mu Bw’Omwoyo—kye kyali obutayinza okulaba enteekateeka entongole ey’omukago ogw’essatu ogw’ejjoka eddene, ensolo, n’onnabbi ow’obulimba. Bw’ateeka mu kifo ky’amakulu agatufu g’obubonero amakulu agava mu kunnyonnyola kwe okw’obwanannyini, amagezi ga Smith gaziyiza okutegeera engeri omukago ogw’essatu bwe guzimbibwa, era engeri gye guzimbibwa ye “ekukemebwa ekukulu eri abantu ba Katonda, mwe bulokozi bwabwe obutaggwaawo bunaasalibwawo.”

Okukozesa bubi obubonero bwa Ruumi kwe kugezako kwa Setaani okuziyiza abantu ba Katonda ab’ennaku ez’enkomerero okulaba si Ruumi ya leero yokka, naye n’engeri Ruumi ya leero gye eetondekeddwa. Obwetaavu bw’okutegeera ebiranga eby’obunnabbi ebikwatagana n’okwegatta wamu kw’Amawanga Amagatte, obuyinza bw’obupapa n’Amerika kulimu ebyavamu eby’olubeerera.

Mu kitabo kya Danyeri mulimu ekigezo eky’enjawulo ekiraga ennyo obukulu bw’okutegeera enkolagana z’obuyinza buno busatu, era mu kitabo ky’Okubikkulirwa mulimu ekigezo ekirala eky’enjawulo ekissa essira ku nsonga zino ez’emu. "Ekya bulijjo" mu kitabo kya Danyeri William Miller yakitegeera nga kitegeeza Roma ey’obupagani ng’asoma Abatesalonika ab’ekyokubiri. Miller yategeera okuva mu njogera ey’enkolagana ey’obunnabbi wakati wa Roma ey’obupagani ne Roma ey’obupapa mu Abatesalonika ab’ekyokubiri nti ekigambo, "ekya bulijjo," kyali akabonero ka Roma ey’obupagani, era ekivve eky’okuzikiriza ne kiba Roma ey’obupapa.

Naye kye tusiimattira kwe nti mu Abatesalonika Eky’okubiri, enkolagana wakati wa Roma ey’abapagani ne Roma ey’obwa Papa eyogerwako mu ngeri ey’okusomesa nti bw’oba nga totegeera enkolagana y’amaanyi ago gombi, ofuna okulimbibwa okw’amaanyi, era n’ozikirira emirembe gyonna.

Kino kye kulabula kw’ekibonerezo eky’omukaaga, mu kyo si eddiragoni yokka, eyali Roma y’Abapagaani mu Abatesalonika Ab’Okubiri, n’ekisolo, ekyali ‘omusajja w’ekibi’ mu kitundu ekyo, naye era mu ssuula ey’ekkumi n’omukaaga mulimu n’nnabbi w’obulimba. Ekitundu kino kissa essira nnyo ku bukulu bw’okutegeera enkolagana y’amaanyi ag’omu mukago ogw’obusatu ogwa Roma ey’omu biro bino, ekyo kye Babiloni ey’omu biro bino.

Empaka ku "ekya buli lunaku" zikwata ku mpaka ezo zimu ddala ez'ennaku ez'enkomerero, naye zigaziya ennyo okutegeerwa kwazo nga ziyongerako obukulu bw'okutegeera enkolagana wakati w'obuyinza busatu obukola Loma ey'omulembe guno. Okugaana okulaba amazima gano, kwe kukakasa okufuna obulimba obw'amaanyi ng'empeera yo.

Mu butakkaanya obuliwo kaakano, abo abalambika Amerika ng’abanyazi bawoneka nga tebasobola na kukkiriza nti kirina amakulu nti Amerika eyolesebwa emirundi mingi ng’eri wansi w’obuyinza bwa Papa, wabula si ng’eyo yennyini obuyinza bwa Papa. Amagezi ga bulijjo gamanya nti obuyinza obulamulira enkolagana mu byobufuzi, mu byafaayo, mu bufumbo ne mu bunnabbi bwa Bayibuli bwe butwalibwa nga mutwe, era omutwe yeegulumiza okutuukiriza okwolesebwa, oluvannyuma ne gugwa.

Endowooza erambulula Amerika ng’ebabbi, terisobola okukozesa ebyafaayo ebyaliragirwa era oluvannyuma ne bituukirizibwa, okuva mu 321 okutuuka mu 538. Akabonero akiraga Amerika kalina okugwaawo okusooka nga “omuntu w’obujeemu” tannabikkulibwa. “Omuntu w’obujeemu” abikkulibwa nate mu nnaku ez’enkomerero, era nga tannabikkulibwa Amerika erina okugwaawo okusooka.

Etteeka lya Sande mu United States te litegeeza nti United States ye Roma ey’emulembe guno; litegeeza nti okuzikirira kw’eggwanga kutuuse, era nti United States yawuddwa ddala ku butuukirivu. Roma ey’emulembe guno evumbulwa United States bw’egwa ku tteeka lya Sande ye obuyinza bwa Papa, era awo awo obuyinza obwo bw’amaze okuwangula omunywanyi waabwo, nnabbi w’obulimba.

'Ekya bulijjo' mu Kitabo kya Danyeri n’enkwatagana yaakyo n’obubaka bwa William Miller, era n’obukulu bw’okutegeera kwa Miller okwasinziira ku Abatesalonika Eya Kubiri, essuula ey’okubiri, wamu n’okulabula okukuuma ebyambalo byo mu ekibonerezo eky’omukaaga, byonna bino biraga ebitundu okuva mu mpaka ezo ezikola ku nsonga ez’olwaleero.

Okulabula okw’Abatesalonika Ab’Okubiri essuula ey’okubiri mu nnaku ez’enkomerero kwe kukwatagana n’ekibiina ekiraga Amerika ng’akabonero, naye ne kigaanira okukulemberwa ekitangaala ekikwata ku nkolagana ya Amerika ne Roma ey’obwa Papa. Bwe bakola bwe batyo, baliraba enkolagana si ya Roma ey’obwa Papa ne Amerika yokka, naye era n’Amawanga Amagatte, obuyinza bw’ejjoka eddene obwogerwako mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omukaaga.

Nga bwe byali eri Uriah Smith, A.G. Daniells ne W.W. Prescott, abo be Sister White yategeeza nti tebasobola kulowooza okuva ku kivaako okutuuka ku kivuddeko, bw’otyo n’abo abagaana okugoberera ekigambo kya Katonda eky’obunnabbi bwe kibakulembera mu kulambulula enkolagana y’obuyinza obusatu buno mu nnaku ez’oluvannyuma.

Nga bwe kiri ku mpaka ez’olubereberye, ez’omu kiseera kino, n’eza Uriah Smith, empaka ku nkolagana y’obuyinza busatu, nga bwe ziragirwa mu Abatesalonika ow’okubiri ne mu kibonoobono eky’omukaaga, zikwolesa okutaputa okw’obwannannyini okuyolekeza ku Amerika, naye zigaana okulaba ebimu ku birango bya obunnabbi ebikwata ku Amerika ebyandibabbulidde obutali butuufu mu ndowooza yaabwe era, kisoboka, ne bibaleeta mu musana.

Oluvannyuma lwa nga 11 Sebuttemba 2001, obutakkaanya ku bikoko bina bya Yoweeri ne buvaayo. Amazima kye nti ebikoko ebyo byakiikirira okuzirika mu by’omwoyo nga kyeyongera mu Ekkanisa y’Abadiventisti ab’Olunaku Olw’omukaaga eyali mu mbeera ya Lawodikiya, olw’okuleetebwa munda mu yo enjigiriza za Katolika n’eza Baprotestanti abajeemera. Era nate, enkozesa entuufu ey’ebikoko bino bina ye Loma, naye okutaputa okw’omuntu kwagamba nti byali Obuyisiramu, obuli akabonero k’annabbi ow’obulimba, era n’olwekyo akabonero ka Amerika. Olunyiriri ku lunyiriri, obutakkaanya okuva mu byafaayo by’Abadiventisti bye tukozeeko kakano, byonna byogera ku mazima gumu.

Oludda olutali butuufu, ng’okusinzira ku bajulizi bana, lutegeeza nti abeenyazi be Amerika, era ng’okusinzira ku bajulizi babiri, entegeera y’oludda olutali butuufu ku Amerika nga k’akabonero si ntuufu. Abasuubirwa ba Katonda ab’obudde obw’enkomerero okubalirwa mu 144,000 kaakano bali mu kugezesebwa okw’obunnabbi. Si kugezebwa okutuukirizibwa nga kusuula akalulu koka ku ludda luno oba olulala. Kugezebwa kuno kuyitibwamu bulungi ddala bwokka singa amateeka g’obunnabbi gakozesebwa mu butuufu. Okusobola okuzuukusa abantu be ab’ennaku ez’enkomerero ku nsonga nti tebayiga munda ddala nga bwe kyetaagisa, Empologoma ey’ekika kya Yuda yakkiriza enjigiriza ez’obulimba ziyingizibwe.

Okuba nti mu kisinde kino wazuukidde obuyigiriza obw'obukyamu kulaga nti obusobozi bwaffe ku muntu ku muntu mu by'amateeka ag'okutaputa eby'obunnabbi bubunafu okusinga bwe bulina okubeera. Roma etekawo ekyolesebwa, era ekyolesebwa eky'ennaku ez'enkomerero kye kuyimuka n'okugwa okwasembayo kwa kabaka ow'Obukiikakkono. Oyo "kabaka" ye "omuntu w'ekibi", era "omuntu w'ekibi" ye "ekyama ky'obujeemu", era ye n'oyo "omubi." Ye mulabe wa Kristo, era alagibwa mu kifaananyi nga "abanyazi b'abantu bo", era ye "omutwe" wa Roma ya kakati.