Omulamwa mu nnyiriri kkumi n’emu ne kkumi n’ebbiri gwe kuyimuka n’okugwa kwa kabaka w’amaserengeta, era nga bwe kiri ne mu kuyimuka okusembayo n’okugwa kwa United States y’Amerika okuyimirizibwa mu pulezidenti ow’enkomerero mu nnyiriri ey’okubiri, era nga bwe kiri ku muyimirizi ow’ensi ow’enkomerero w’amaanyi g’eddiragoni; okuyimuka okusembayo n’okugwa kw’Emawanga Amagatte kuyimirizibwa mu nnyiriri essatu n’ennya. Ennyiriri ttaano okutuuka ku mwenda zilaga ebyafaayo by’obuyinza bwa Paapa okuva mu 538 okutuuka mu 1798. 538 elaga okunywezebwa kw’obuyinza bwa Paapa, 1798 elaga ekiwundu ekitta eky’obupapa, era n’olwekyo ennyiriri ttaano okutuuka ku mwenda ziyimirira okuyimuka okusembayo n’okugwa kw’ekisolo. Olunyiriri ekkumi lutegeeza 1989 ng’omwaka ogw’okugwa kwa kabaka w’amaserengeta, nga kino kiyimirizibwa mu eyali Soviet Union.

Buli ggwanga erituuse ku essiteegi ly’ebikolwa likiriziddwa okutuula mu kifo kyakyo ku nsi, okulabike oba lituukiriza ekigendererwa kya ‘Omukuumi era Omutukuvu.’ Obunnabbi bulondodde okuzuuka n’okugwa kw’obwakabaka obukulu obw’ensi—Babulooni, Meedo-Paasiya, Bugereeki, ne Buwaroma. N’eri buli limu ku bino, era nga bwe kiri ne mu mawanga ag’amaanyi amatono, ebyafaayo byaddamu bimu. Buli limu lyalina ebbanga ly’okukemebwa; buli limu lyaleemererwa; ekitiibwa kyalyo ne kiggwaawo, amaanyi gaalyo ne gavaawo, era ekifo kyalyo ne kitwalibwa ekirala. . . .

Okuva mu kuyimuka n’okugwa kw’amawanga, nga bwe kulagiddwa mu ngeri entegeerekeka ku miko gya Ebyawandiikibwa Ebitukuvu, balina okuyiga obutamugaso bw’ekitiibwa eky’ebweru kyokka n’eky’ensi. Babulooni, n’amaanyi gaayo gonna n’ekitiibwa kyayo eky’ekitalo, nga ensi yaffe okuva olwo teerabangako kifaananyi kya kityo—amaanyi n’ekitiibwa ebyali eri abantu b’omu kiseera ekyo nga bikakafu nnyo era nga bitegeerekeka nti bijja kubeeraawo—kyaggwaawo ddala! Nga ‘ekimuli ky’omuddo’ kyazikirira. Bwe kityo bwe bizikirira byonna ebitalina Katonda nga musingi gwabyo. Ebikwatiddwa ku kigendererwa kye era ebyolaga emico gye byokka bye bisobola okweyimirizaawo. Emisingi gye gyokka gikakafu mu nsi yaffe. Education, 177, 184.

Ennyiriri kkumi n’emu ne kkumi na bbiri ziraga okusituka n’okugwa okusembayo kwa kabaka w’amaserengeta, nga akiikirirwa Russia. Ennyiriri kkumi na ssatu okutuuka ku kkumi na ttaano ziraga okusituka n’okugwa okusembayo kwa Amerika. Ennyonnyola y’obunnabbi yonna ey’omu essuula kkumi n’emu yazimbibwa ku nteekateeka ey’okusituka n’okugwa kw’obwakabaka. Omuyizi w’obunnabbi alina okutunuulira kino singa wajja kubaawo obusoboka bwonna obw’okuyawula mu butuufu obubaka bw’obunnabbi obuli mu essuula kkumi n’emu.

Endowooza ey’ensibuko ku Danyeri essuula kkumi n’emu ye nti erimu okulabirako okuddamuddamu okulaga okuzuukuka n’okugwa kw’obwakabaka. Bwe yagamba Mukyala White nti, "Kityo ne bazikirira obwakabaka bwa Medo-Persia, n’obwakabaka bwa Grecia ne Rome," yali alambulula "Grecia" ng’omusota omukulu, "Rome" ng’ensolo, ate "Medo-Persia" ng’annabbi omulimba. Yali alambulula okuzuukuka n’okugwa okw’enkomerero kw’obwakabaka obw’ensi obwasembayo obugatta omusota omukulu, ensolo n’annabbi omulimba, abatandika okulinnya mu buyinza ku tteeka lya Sande ne bakulembera ensi e Alumagedoni nga batuukiriza ebyo ebiri mu Okubikkulirwa 16:12-21. Abalagira abantu ba Katonda ku "okuzuukuka n’okugwa kw’amawanga nga bwe kirabikira bulungi mu mpapula z’Ebyawandiikibwa Ebitukuvu" ng’ekitunuuliro ekirina okukozesebwa, balyoke "bayige nga ekitiibwa eky’obweru n’eky’ensi bwe kiba kya bwereere."

Ensonga lwetwetaaga 'okuyiga nga obugulumivu obw’ebweru n’obw’ensi bwokka tebulina mugaso,' ye okwongera okutegeera nti buli kimu kizikirira 'ekitalina Katonda nga musingi gwakyo.' Kale kino kiba kya bulamu oba okufa: okubeeranga ne Katonda nga musingi gwo oba obutamubeeranga musingi. Okuva awo mu kukula kw’ekirowoozo, Mukyala White alyoka alambulula kye kitegeeza okubeeranga ne Katonda ng’omusingi gwo bw’agamba nti, 'Kyekka ekisibiddwa ku kigendererwa kye era ne kiraga empisa ye kye kisobola okunywera.' Amaze okunnyonnyola nti byonna ebitali ku musingi gwa Katonda bizikirira, era nti ekipimo eky’ebiri ekikakasa ekizimbibwa ku musingi ye bino: 'kisibiddwa ku bigendererwa bye,' era 'kiraga empisa ye.' Empisa ye ye musingi gwe.

Ate mu bigambo eby’enkomerero by’ekitundu ky’ewandiiko, agamba nti, “Emisingi gye ge byokka ebikakafu ensi yaffe by’emanyi.” Enfaanana ya Katonda ye emisingi gye, era emisingi gye giraga enfaanana ye. Enkolagana ya bantu ne Katonda, ng’ali omusingi gw’ebintu byonna, nsonga ey’obulamu oba okufa. Nkaayanira nti enteekateeka ey’omusingi ey’Essuula ey’ekkumi n’emu eya Danyeri yazimbibwa ku lugero lw’okulinnyuka n’okugwa kw’obwakabaka. Waliwo ekyawandiikibwa we kusikirizibwa kututegeeza engeri entuufu ey’okusoma.

Waliwo engeri y’okuyiga ebyafaayo etali ya kunenyezebwa. Ebyafaayo ebitukuvu byali bimu ku byasomwanga mu masomero g’abannabbi. Mu byawandiikibwa eby’engeri Katonda gye yakolagananga n’amawanga, mwalondoolwangamu ebigere bya Yehova. Kale leero tuteekwa okwekenneenya engeri Katonda gy’akolagana n’amawanga g’ensi. Tuteekwa okulaba mu byafaayo okutuukirizibwa kw’obunnabbi, okwekenneenya enkola y’obukulembeze bwa Katonda mu nkyukakyuka ennene ez’okutereeza, era n’okutegeera entambulira y’ebintu mu kukungaanyizibwa kw’amawanga okuteeseteekera olutalo olusembayo olw’Empaka Enene. Obuweereza bw’Okuwonya, 441.

Okusoma ebyafaayo okutukuziddwa kwe kuyiga engeri Katonda gy’akolagana n’amawanga ag’ensi, era n’engeri gy’akulembera mu ntegeka ye emirimu gye egy’enkyukakyuka; bw’otyo ebyafaayo ebiyotukuziddwa birimu olunyiriri olw’ebweru n’olw’omunda mu kusoma. Eky’obugendererwa mu kukozesa ebyafaayo mu kukakasa Ebigambo bya Katonda eby’obunnabbi kwe kukozesa ebyafaayo ebyo eby’obunnabbi “okutegeera entambula y’ebintu mu kukungaanyizibwa kw’amawanga olw’olutalo olusembayo olw’Olutalo Olukulu.” Ekitundu ekyasooka okuva eri Mukyala White kyaggibwa mu nnyonnyola ey’amagezi nnyo eyalaga obwetaavu bw’okuzimba ekifaananyi eky’obunnabbi eky’ebyafaayo ebitukuvu, ekisinziira ku nteekateeka ey’omusingi ey’olagiddwa mu “okuyimuka n’okugwa” kw’obwakabaka.

Ng’okutegeka omulimu gwa Kikristaayo, abangi balowooza nti kyetaagisa nnyo okufuna okumanya okunene ku biwandiiko eby’ebyafaayo n’eby’enjigiriza y’eddiini. Balowooza nti okumanya kuno kujja kubayamba mu kuyigiriza Enjiri. Naye okunoonyereza kwabwe okuzito ku ndowooza z’abantu kutera okunafuya obuweereza bwabwe, si kukunyweza. Bwe ndaba amalayibirale agajjudde ebitabo ebinene ennyo eby’amagezi g’ebyafaayo n’eby’enjigiriza y’eddiini, ne neebuuza nti, Lwaki mutadde ensimbi ku kye si mmere? Omutwe ogw’omukaaga ogwa Yokaana gututegeeza ebisinga okusinga eby’osobola okusangibwa mu biwandiiko ebyo. Kristo agamba: ‘Nze Mmere y’Obulamu: ajja gye ndi tajja kulumwa enjala; era akkiriza mu Nze tajja kulumwa ennyonta.’ ‘Nze Mmere ennamu eyava mu ggulu: omuntu yenna bw’alya ku Mmere eno, aliba mulamu emirembe gyonna.’ ‘Akkiriza mu Nze alina obulamu obutaggwaawo.’ ‘Ebigambo bye mbayogera gye muli, by’omwoyo, era by’obulamu.’ Yokaana 6:35, 51, 47, 63.

Waliwo okwiga ebyafaayo okutasaanira kunenyezebwa. Ebyafaayo ebitukuvu byali bimu ku byasomyerwanga mu masomero g’abannabbi. Mu byawandiikibwa eby’okukolagana kwe n’amawanga mwalondolerwamu amakubo ga Yehova. Noolwekyo ne leero tulina okwekenneenya engeri Katonda gy’akolaganamu n’amawanga ag’ensi. Tulina okulaba mu byafaayo okutuukirizibwa kw’obunnabbi, okuyiga engeri okuteekateeka n’okulabirira kwa Katonda gye kukolera mu ngendo ennene ez’okutereeza, era n’okutegeera entambulayo y’ebintu mu kukungaanya amawanga okutegekebwa olw’olutalo olw’enkomerero mu lutalo olukulu.

Okusoma okutyo kujja kutuwa endowooza ezigazi era ezituukirivu ku bulamu. Kijja okutuyamba okutegeera ebimu ku nkolagana zaabwo n’okwesigamaganako, nga bwe tusibiddwa wamu mu ngeri ey’amagero mu bw’oluganda obukulu mu bibiina by’abantu n’amawanga, n’engeri enkulu ennyo gye okunyigirizibwa n’okutyobebwa kw’omumemba omu kitegeeza okufiirwa kwa bonna.

Naye ebyafaayo, nga bwe bisomebwa bulijjo, bisinga kussa mu maaso ebyo omuntu by’atuukiriza, obuwanguzi bwe mu ntalo, n’obuwanguzi bwe mu kutuuka ku buyinza n’obukulu. Okukolawo kwa Katonda mu nsonga z’abantu kweerabirwa. Waliwo batono abanoonyereza ku ngeri gy’atuukiriza ekigendererwa kye mu kusituka n’okugwa kw’amawanga.

Ate, mu kigero kinene, teyolooji, nga bw’esomebwa era nga bw’eyigirizibwa, si kirala wabula kiwandiiko ky’okulowooza kwa bantu okutaliiko bukakafu, nga kigasa kyokka ‘okuziba ebiteeso n’ebigambo ebitaliimu magezi.’ Emirundi mingi, ensonga mu kukuŋaanya ebitabo bingi bino si nnyo okwegomba okufuna mmere ey’amagezi n’emmeeme, wabula kwegomba okumanyagana n’aba-filosofa n’abateyolooji, era n’okwanjula ObuKirisitaayo eri abantu mu bigambo eby’amasomo n’ebiteeso.

Ssi bitabo byonna ebiwandiikiddwa bisobola okuweereza ekigendererwa ky'obulamu obutukuvu. "Muyige ku Nze," yagamba Omuyigiriza Omukulu, "mutikke eggo lyange ku mmwe," "muyige obuwombeefu bwange n'okwetoowaza." Okuwenyumiriza mu magezi go tekujja kukuyamba mu kwogeragana n'emimeme egiri okufiira olw'okubulwa omugaati gw'obulamu. Mu kusoma kwo ebitabo bino, obikkiriza bibeere mu kifo ky'amasomo ag'enkola g'oyandibadde oyiga okuva eri Kristo. Ebyava mu kusoma kuno tebiriisa bantu. Kutono nnyo ku kunoonyereza okukooya nnyo omutwe kwe kuwa ebyo ebiyamba omuntu okuba omukozi omuwanguzi mu mulimu gw'emimeme.

Omulokozi yajja ‘okubuulira abavu Enjiri.’ Luka 4:18. Mu kuyigiriza kwe yakozesa ebigambo ebyangu ennyo n’ebifananyi ebyerambulukufu ennyo. Era kigambibwa nti ‘abantu ab’omu bulijjo baamuwulira nga basanyufu.’ Makko 12:37. Abanoonya okukola omulimu gwe mu kiseera kino beetaaga okutegeera okw’ekinyikivu mu nsomo ze yatuwa.

"Ebigambo bya Katonda omulamu bye bisukkulumira mu buyigirize bwonna. Abo abali mu buweereza eri abantu beetaaga okulya omugaati ogw'obulamu. Kino kibawa amaanyi ag’eby’omwoyo; oluvannyuma banaabeera bateeseteese okuweereza eri ebika by’abantu byonna." Obuweereza bw’Okuwonya, 441-443.

Mukyala White ayongerako okunyonyola nti okutegeera enkola y'amaanyi ga Katonda mu kuteekawo bakabaka n'okubaggyako obwakabaka, ng'okusinziira ku nsalawo za kabaka, kye ennono y'amagezi ey'amazima ey'okuyiga ebyafaayo.

Mu byafaayo by’amawanga, omusomi w’ekigambo kya Katonda ayinza okulaba okutuukirizibwa mu butongole kw’obunnabbi bwa Katonda. Babulooni, ekyasembayo ne kimenyekamenyeka ne kiggwaawo, kubanga mu buwangaazi bwayo abakulembeze baakyo baali beeyawuddemu ku Katonda, era ne bagassa ekitiibwa ky’obwakabaka bwabwe ku byakolerwa by’omuntu. Obwakabaka bw’Aba Meedi n’Abaperusi bwakwatibwa obusungu bw’Eggulu kubanga mu bwo amateeka ga Katonda gaali gatomeddwa wansi w’ebigere. Okutya Mukama tekwasangibwa mu mitima gy’ekitundu ekisinga obungi ky’abantu. Obubi, okuwoola Katonda, n’obukuusa byafuga. Obwakabaka ebyaddirira byali bibi nnyo era nga bijjudde obukuusa; era bino ne bigwa wansi ne bidda wansi okusinga mu kipimo ky’empisa ennungi.

Amaanyi agakozesebwa buli mufuzi ku nsi gaweebwa okuva mu ggulu; era engeri gy’akozesaamu amaanyi agamuweebwa bwe bityo, kwe kusinziira obuwanguzi bwe. Eri buli omu ekigambo ky’Omulindi Omutukuvu kiri nti, ‘Nze nnakusiba, newakubadde nga tomanyi Nze.’ Isaaya 45:5. Era eri buli omu ebigambo ebyogerwa eri Nebukadduneeza edda biba ekisomo ky’obulamu: ‘Menyako ebibi byo mu butuukirivu, n’obutali butuukirivu bwo nga olaga ekisa eri abaavu: oboolyawo kibeere okweyongerwako kw’obutebenkevu bwo.’ Danyeri 4:27.

Okutegeera ebyo,— okutegeera nti 'obutuukirivu bugulumiza eggwanga;' nti 'entebe y'obwakabaka esimbibwa ku butuukirivu,' era 'egumizibwa olw'okusaasira;' okumanya enkola y'emisingi gino mu kulabisibwa kw'amaanyi g'Oyo 'aggyawo bakabaka, n'ateekaawo bakabaka,'—kino kye kutegeera amagezi agali mu byafaayo. Engero 14:34; 16:12; 20:28; Danyeri 2:21.

"Kino kwalambuliddwa bulungi mu Kigambo kya Katonda kyokka. Wano kiragibwa nti amaanyi g'amawanga, nga bwe kiri ku bantu ku muntu ku muntu, tegafunibwa mu mikisa oba mu bintu ebibasobozesa ebirabika ng'ebibafuula abatawangulwa; si mu bukulu bwe beenyumiriza. Gapimibwa ku bwesigwa bwe batukiriza ekigendererwa kya Katonda." Bannabbi n'Abakabaka, 501, 502.

Omulamwa oguli mu bitundu 11 ne 12 gwe okuzukuka n’okugwa kwa kabaka ow’amaserengeta, naye ekisinga obukulu ebitundu ebyo biraga okuteekebwako akabonero kw’abantu 144,000, era ne kyeso eky’okubiri ku byeso bisatu ebyatandikira ku kiseera eky’enkomerero mu 1989, nga bwe kiragibwa mu kitundu eky’ekkumi.

Okuteekebwako akabonero okwo kulaziddwa mu Danyeri mu kisulo ky’empologoma, abasajja basatu Shaduraki, Meesaki ne Abeduneego mu ttanuulu ly’omuliro, Danyeri n’abo basatu nga basaba okutegeera ekirooto kya Nebukadduneeza eky’ekifaananyi ky’ebisolo mu ssuula ey’okubiri, Danyeri ng’asaba okusaba okuli mu Eby’Abaleevi essuula amakumi abiri mu mukaaga mu ssuula ey’omwenda, ab’amagezi abategeera okwongera kw’okumanya, Yoswa ng’ebibi bye biggyibwako mu Zekkaliya essuula eyasatu, Zerubbaberi mu ssuula ey’ennya, Yusufu n’afuuka omuduumizi ow’okubiri mu Misiri, abayigirizwa mu kisenge eky’awaggulu okumala ennaku kkumi nga beetegekera Olunaku lwa Pentekote, Abawagizi ba Miller ku lukung’aana lw’amasaku e Exeter, Lazaro ng’akulembera entambula ey’Okuyingira okw’Obuwanguzi, n’abantu emitwalo kkumi n’ennya n’enkumi nnya mu Okubikkulirwa essuula ey’omusanvu.

Omutundu ogw'ekkumi n'emu gwatuuka mu 2014 ku ntandikwa w'olutalo lwa Yukurayini, era mu Jjuulai wa 2023 ekigezo eky'amaaso, mwe abantu ba Katonda "bafuulibwa abeeru", ne kitandika. Olunyiriri olw'okutaano mu ssuula ey'ekkumi n'emu lwe emitundu egy'ekkumi n'asatu okutuuka ku kkumi n'ettano.

Ennyanjula y’olunyiriri olw’okutaano

Kubanga kabaka ow’amambuka ajjakudda, era ajjakukuŋaanya eggye ddene okusinga eryasooka, era ddala ajjakujja oluvannyuma lw’emyaka ebimu n’eggye ddene n’obugagga bungi. Era mu biro ebyo bangi bajja okuyimirira okumulwanyisa kabaka ow’amaserengeta; era n’abanyazi b’abantu bo bajja kwewaggula okutuukiriza okwolesebwa; naye bajja kugwa. Kale kabaka ow’amambuka ajjakujja, n’alungirira, era atwale ebibuga ebisinga okunywezebwa n’ebisenge; era eggye ly’amaserengeta terisobola kumuyimirira, wadde abantu be ab’alondedwa, era tewaliba maanyi agasobola okumuyimirira. Danyeri 11:13-15.

Ennyiriri zino zatuukirira mu 200 BC era ziraga Olutalo lwa Panium, oluyingiramu abakabaka abalabanagana n’emikago gyabwe; era ennyiriri zino ziraga n’ekiseera mu byafaayo we Roma ey’obupagani yasooka okweraga mu byafaayo bya Danyeri 11. Ennyiriri zino zirimu okutumbulwa okwasembayo n’okugwa kw’obwakabaka obw’omukaaga mu bunabbi bwa Bayibuli, era n’ebyafaayo bya Bayibuli eby’okukyala kwa Kristo e Kayisaliya Firipo, we Peetero alaga okuteekebwako akabonero kw’abo 144,000. Ebyafaayo bino bifaananyiriza okuteekebwako akabonero kw’abo 144,000 wamu n’okutuuka kw’okusatu ku kugezesebwa kusatu okw’essuula 12, okwa ‘okutukulibwa, okufuulibwa bamyeru n’okugezebwa.’

Ennyiriri ssatu zino zitutwala ku nnyiriri ey’ekkumi n’omukaaga, mwe kikiikirizibwa etteeka lya Sande mu United States. Bwaggwa olukuŋŋaana lw’enkambi e Exeter nga 17 August 1844, abawala ab’amagezi baasasaanya obubaka bw’Okukaaba kw’omu ttumbi w’ekiro okwetooloola lubalama lwa Buvanjuba lwa United States mu nnaku nkaaga mu mukaaga. Waliwo ekiseera lwe abawala bonna bazuukuka, era ekitundu kimu tekirina mafuta, n’obubonero bwonna obukirambulula. Okukyusibwa kw’erinnya lya Simooni Barjona ne kufuuka Petero, kumaka okuteekebwako akasindikizo kw’abantu 144,000. Okuva awo okweyongerayo, Yesu n’atandika okuyigiriza abayigirizwa ku eby’okubeerawo ebikwatagana n’omusaalaba.

Omusalaba, akabonero akalaga okuggwaawo kw’ekiseera ky’obusaasizi, era William Miller, eyali afaananyiziddwa Yokaana Omubatiza, Yokaana yennyini naye nga afaananyiziddwa Eriya, yaleetebwa okwanjula “ebintu ebikwatagana n’okuggwaawo kw’ekiseera ky’obusaasizi” nga bwe baakola Yokaana Omubatiza ne Eriya. Yokaana yagamba bw’ati.

Naye bwe yalaba Abafalisaayo n’Abasaddukaayo bangi nga bajja mu kubatizibwa kwe, n’abagamba nti, Mmwe baana b’enjoka, ani yabalabula okudduka ekiruyi ekijja? Matayo 3:7.

Eriya yagamba bw’ati.

Era Akabu n’ateekawo ekibira; era Akabu n’asunguwaza nnyo Mukama Katonda wa Isirayiri okusinga bakabaka bonna ab’Isirayiri abaaliwo emabega we. Mu nnaku ze Hiyeri ow’e Beteri n’azimba Yeriiko: n’asimba omusingi gwagwo mu Abiramu omubereberye we, era n’ateekawo emiryango gyagwo mu Segubu omuto we, ng’ekigambo kya Mukama bwe kyayogerwa okuyitira mu Yoswa mutabani wa Nuuni. Ne Eriya Omutishubi, eyali omu ku batuuze ba Gireyaadi, n’agamba Akabu nti, Nga Mukama Katonda wa Isirayiri bw’ali omulamu, gwe mbeerera mu maaso ge, tewalibeerawo obunyoogovu wadde enkuba mu myaka gino, wabula ng’ekigambo kyange bwe kiraganya. 1 Bassekabaka 16:33-17:1.

Nga ayogera ku mulimu gwa William Miller ng’omukyusakyusa w’omulembe guno, Sister White yategeeza nti:

Kyali kyetaagisa nti abantu bazuukusibwe ku kabi k’ebali mu; era bakankanyizibwe okutegekera ebintu eby’amaanyi n’obukulu ebikwatagana n’okuggwaawo kw’ekiseera eky’okusaasirwa.

Ebitundu mukaaga eby’enkomerero mu Danyeri essuula kkumi n’emu biyimirira ‘ebintu ebikwatagana n’okuggalawo kw’ekiseera eky’okugezesa.’ Ebyo ebintu byabikkulibwa mu kiseera eky’enkomerero mu 1989, era byalabisibwa bulambulukufu.

Nga tannabambibwa ku musaalaba, Omulokozi yategeeza abayigirizwa be nti agenda kuttibwa era n’azuukira nate okuva mu ntaana, era bamalayika baaliwo okunyweza ebigambo bye mu birowoozo ne mu mitima. Naye abayigirizwa baali balindirira okulokolebwa okw’ekiseera kino okuva mu kikoligo ky’Abaloma, era tebaasobola kukkiriza endowooza nti Oyo gwe baateesigamizzaamu essuubi lyabwe lyonna ajja kubonaabona n’afiira mu ngeri ey’obunyoomo. Ebigambo bye baali beetaaga okuzijjukira byaggibwamu mu birowoozo byabwe; era bwe yatuuka ekiseera eky’okugezebwa, kyabasanga bataayetegekedde. Okufa kwa Yesu kwazikiriza ddala essuubi lyabwe nga bwe kiba singa teyali yabategeeza mu maaso. Kale mu bunnabbi eby’omu maaso bigguliddwa mu maaso gaffe bulungi nga bwe byaggulirwa abayigirizwa mu bigambo bya Kristo. Ebintu ebikwatagana n’okukoma kw’ekiseera ky’obusaasizi n’omulimu ogw’okutegekerera ekiseera eky’okuzibu, bimaze okulambululwa bulungi. Naye abantu bangi nnyo tebalina kumanya ku mazima gano ag’omugaso nga bwe kikyali singa tegyali gibikkuliddwa ddala. Sitaani alinda anyage buli kikwata ku mutima ekyandibafuula abagezi eri obulokozi, era ekiseera eky’okuzibu kiribasanga bataayetegekedde. The Great Controversy, 595.

Kyali ku Kayisariya Fulipi, ekimanyiddwa nga Panium, ennyiriri kkumi n’asatu okutuuka ku kkumi n’ettaano, we Kristo yatandika okuyigiriza abayigirizwa be ebikwata ku musaalaba, bwe kityo nga kifaanaanyiriza ebyafaayo by’ekkuŋaana ly’omu nkambi e Exeter okutuusa nga October 22, 1844. Ku ntandikwa y’entambula ey’okutereeza ey’abantu 144,000 "ebyo ebikwatagana n’okuggwaawo kw’ekiseera eky’okugezesebwa" byaggulwawo, era ku nkomerero y’entambula ey’abantu 144,000 "ebyo ebikwatagana n’okuggwaawo kw’ekiseera eky’okugezesebwa" biggulwawo mu byafaayo ebikwekeddwa eby’olunyiriri amakumi ana.

Leero, mu mwoyo n’amaanyi ga Eriya ne Yokaana Omubatiza, abatumwa abalondebwa Katonda balabula ensi erindiridde okusalirwa omusango ku bintu eby’amaanyi eby’ekitalo ebigenda okutuuka mangu nga bikwatagana n’essaawa ezisembayo z’ekiseera ky’ekisa n’okulabika kwa Kristo Yesu nga Kabaka w’abakabaka era Mukama w’abakama. Bannabbi n’Abakabaka, 715, 716.

Ebintu “ebikwatagana n’okuggalawo kw’ekiseera ky’okugezesa” bye ebibikkuliddwawo mu byafaayo ebikwekeddwa eby’olunyiriri olw’amakumi ana. Mu Zekaliya essuula esatu, ebifaananyi eby’enkomerero by’okusalirwa omusango okw’okunoonyereza biragiddwa. Okusikirizibwa kugatta obujulizi bwa Zekaliya n’abo abateekebwako akabonero mu Ezekyeri essuula mwenda.

Abantu ba Katonda bakungubaga ne bakaaba olw’ebikolwa eby’ekivume ebikolebwa mu nsi. N’amaziga balabula ababi ku kabi akali mu kulinnyirira etteeka lya Katonda, era n’ennaku ezitagambika beetoowaza mu maaso ga Mukama olw’ebyonoono byabwe. Ababi basekerera ennaku zaabwe, baswaza okulabula kwabwe okw’obukakafu, ne banyooma kye bayita obunafu bwabwe. Naye obulumi bw’emitima n’okweetoowaza kw’abantu ba Katonda kye kikakasa, mu ngeri etalina kubuusabuusa, nti batandika okuzzaawo amaanyi n’ekitiibwa ky’ekikula kyabwe bye baafiirwa olw’ekibi. Kubanga bwe basemberera Kristo, amaaso gaabwe gasimbibwa ku butukuvu bwe obutuukirivu, era ne balaba bulungi nnyo obubi bw’ekibi obusukkiridde. Okwenenya kwabwe n’okweetoowaza kwabwe kusanyusa nnyo nnyo mu maaso ga Katonda okusinga omwoyo ogw’okweesiga bokka ogw’amalala ogw’abo abatabona nsonga yokukungubaga, abanyooma obwetoowaze bwa Kristo, era abagamba nti batukirivu nga bakimenya etteeka lya Katonda eritukuvu. Obuwombeefu n’obwetoowaze bw’omutima bye byetaagisa okufuna amaanyi n’obuwanguzi. Engule y’ekitiibwa erindiridde abo abapfukamira ewansi w’omusalaba. Balina omukisa bano abakungubaga, kubanga baligumizibwa.

Abeesigwa, abasaba, bali nga bakomereddwamu wamu ne Katonda. Bo bennyini tebamanyi nga bwe bakuumiiddwa obulungi ennyo. Nga bakubirizibwa Setaani, abakulembeze b’ensi eno banoonya okubazikiriza; naye singa amaaso gaabwe gaggulwawo, nga bwe gaggulwawo amaaso g’omuweereza wa Erisa e Dothani, bandabidde bamalayika ba Katonda nga basiisira okwetooloola bo, nga olw’ekitangaala n’ekitiibwa kyabwe bazibira mu kkubo amagye g’ekizikiza.

Bwe bantu ba Katonda baleetera emyoyo gyabwe ennaku mu maaso ge, nga bawanjagira okufuna obutukuvu bw’omutima, kiragirwawo nti, ‘Mubaggyeko ebyambalo eby’ekivve,’ era ne wogerwa ebigambo eby’okubazzaamu amaanyi nti, ‘Laba, nzisazizza ku ggwe obutali butuukirivu bwo, era ndikwambaza ebyambalo ebirala.’ Olugoye olutaliiko bbala olw’obutuukirivu bwa Kristo lwambalibwa ku baana ba Katonda abagezebwa, abakemebwa, naye abeesigwa. Abasigalawo abanyoomebwa bawambalibwa ebyambalo eby’ekitiibwa, nga tebagenda kuddamu kutayononebwa obwonoonefu bw’ensi. Amannya gaabwe gasigala mu Kitabo ky’Obulamu ky’Omwana gw’Endiga, nga gawandiikiddwa awamu n’abeesigwa b’emirembe gyonna. Bazeeyisa ne baziyiza enkwe z’omulimba; eddoboozi ly’eddogooni ery’okubuuma libalemye okubaggya ku bwesigwa bwabwe. Kati bakuumiibwa emirembe gyonna okuva mu nkwe z’omukemi. Ebibi byabwe bikwasiddwa eri eyatandika ekibi. Era abasigalawo tebasonyiyiddwa na bakkiriziddwa bokka, wabula ne bassaamu ekitiibwa. ‘Entuumu ennungi’ eteekebwa ku mitwe gyabwe. Banaabanga bakabaka ne bakabona eri Katonda. Bwe yali Sitaani nga asimbaganya okunenyeza kwe era ng’anoonya okuzikiriza ekibinja kino, bamalayika abatukuvu, abatalabika, baali bayitayita baddayo bavaayo, nga babassaako akabonero k’akatonda omulamu. Bano be bayimirira ku Lusozi Sayuuni n’Omwana gw’Endiga, nga erinnya lya Kitaawe liwandiikiddwa ku vipaji byabwe. Bayimba oluyimba olupya mu maaso g’entebe ey’obwakabaka, oluyimba olutali wa muntu ayinza okuyiga okuggyako abo 144,000, abaawonyezebwa okuva mu nsi. ‘Bano be bagoberera Omwana gw’Endiga gy’aba agenda wonna. Bano baawonyezebwa mu bantu, nga be bibala ebyasooka eri Katonda n’Omwana gw’Endiga. Era mu kamwa kaabwe tewasangibwa bukaba: kubanga tebalina nsobi mu maaso g’entebe ya Katonda.’

Kati kituuse ku kutuukirizibwa okutuukirira ddala kw’ebigambo ebyo by’Omulayika: ‘Wuliriza kaakano, Yoswa kabona asinga obukulu, ggwe ne banno abatudde mu maaso go; kubanga be basajja ab’ekyeewuunyo: kubanga, laba, ndireeta omuddu wange, Omusuwa.’ Kristo alabisiddwa ng’Omununuzi era Omulokozi w’abantu be. Kati ddala, abasigalawo be ‘basajja ab’ekyeewuunyo,’ nga amaziga n’okunyoomebwa kw’olugendo lwabwe ng’abagenyi biwa ekifo essanyu n’ekitiibwa mu maaso ga Katonda n’Endiga. ‘Ku lunaku olwo omusuwa gwa Mukama gunaaba mulungi era mugulumivu, n’ekibala ky’ensi kinaabanga kirungi ennyo era ekirabika obulungi eri abo abaawonyeewo mu Isiraeri. Era kinaabanga nti oyo asigadde mu Sayuuni, n’oyo asigadde mu Yerusaalemi, aliyitibwa mutukuvu, ye buli omu eyawandiikiddwa mu balamu mu Yerusaalemi.’ Eby’okujulirwa, Volyumu 5, 474-476.

Aba 144,000 ab’omu kitabo ky’Okubikkulirwa be kibinja kya Ezeekyeri aba “bateekebwako akabonero” nga “bakung’unuka era bakaaba” olw’ebikolwa eby’omuzizo ebiri mu nsi. Bateekebwako akabonero bwe baweebwa olugoye olw’obutuukirivu bwa Kristo n’ekiremba ekirungi ekiraga “bakabaka n’abakabona,” nga Peetero bw’abayita, abaataabanga bantu ba Katonda naye kaakano bafuuse abantu ba Katonda.

Naye mmwe muli ekika ekyalondedwa, obwakabona obwa kabaka, eggwanga ettukuvu, abantu ab’ekika eky’enjawulo; mulyoke mulangirize ettendo lya Oyo eyabayita okuva mu kizikiza okubayingiza mu musana gwe ogw’ekitalo: mmwe, mu biseera eby’edda temwabanga bantu, naye kaakano muli abantu ba Katonda; abataabanga mufunye kisa, naye kaakano mufunye kisa. Abaagalwa ennyo, mbasaba ng’abagenyi n’abatambuze, mwewale okwegomba okw’omu mubiri, okulwana n’omwoyo gwammwe; empisa zammwe zibeesimbu mu bann’amawanga, bwe banaayogerera ku mmwe ng’abakozi b’ebibi, olw’ebikolwa byammwe ebirungi bye baliraba, balyoke bagulumize Katonda ku lunaku lw’okulambula. 1 Peetero 2:9-12.

Kale nno, bwe munaagondera eddoboozi lyange ddala, ne mukuuma endagaano yange, munaabanga eby’obugagga ebyange eby’enjawulo mu mawanga gonna; kubanga ensi yonna yange; era munaabanga gye ndi obwakabaka bw’abasaseredooti, n’eggwanga ettukuvu. Ebyo bye bigambo by’olina okwogera eri abaana ba Isirayiri. Okuva 19:5, 6.

Mu nnaku ez’enkomerero z’ebyafaayo by’ensi eno, endagaano ya Katonda n’abantu be abakuuma ebiragiro bye egenda kuzzibwa obuggya. “Ku lunaku olwo ndibakolera endagaano n’ensolo ez’omu nsiko, ne n’ennyonyi ez’omu ggulu, ne n’ebyekerezi eby’ensi; era ndimenya omutego n’ekitala n’olutalo okuva mu nsi, era ndibasuza mirembe. Era ndikweseera gy’oli emirembe gyonna; weewaawo, ndikweseera gy’oli mu butuukirivu, ne mu musango, ne mu kyejjegezi, ne mu kisa. Era ndikweseera gy’oli mu bwesigwa; era onoomanya Mukama.”

'Era kijja okuba nti ku lunaku olwo, ndiwulira, bw'ayogera Mukama; ndiwulira ebiggulu, era ebiggulu biriwulira ensi; era ensi eriwulira eŋŋaano, n'ewayini, n'amafuta; era eŋŋaano, n'ewayini, n'amafuta biriwulira Yezireeri. Era ndimusiga ku lwange mu nsi; era ndisaasira oyo eyatali asaasiddwa; era ndigamba abo abataali bantu bange, Muli bantu bange; era nabo baligamba, Ggwe Katonda wange.' Oseya 2:14-23.

'Ku lunaku olwo, . . . abaasigalawo ba Isirayiri, n’abo abawonye mu nnyumba ya Yakobo, . . . balyesigama ku Mukama, Omutukuvu wa Isirayiri, mu mazima.' Isaaya 10:20. Okuva mu 'buli ggwanga, n’ekika kyonna, n’olulimi lwonna, n’abantu' walibaawo abo abaasanyukira okwanukula obubaka buno, 'Mutye Katonda, mumuwe ekitiibwa; kubanga essaawa ey’omusango gwe etuuse.' Balikyuka okuva ku buli kifaananyi ekibassiba ku nsi eno, era 'balisinza oyo eyakola eggulu, n’ensi, n’ennyanja, n’ensulo z’amazzi.' Balibekkula mu byonna ebibassiba, era balyeyimirira mu maaso g’ensi ng’ebijjukizo by’okusaasira kwa Katonda. Nga bawuliriza buli kiragiro kya Katonda, balimanyibwa bamalayika n’abantu ng’abo 'abakwatanga amateeka ga Katonda, n’okukkiriza kwa Yesu.' Okubikkulirwa 14:6-7, 12.

'Laba, ennaku zijja, bw’ayogera Mukama, nti omulimi alisukkirira oyo akukungula, n’oyo anyirira emizabbibu alisukkirira oyo asiga ensigo; n’ensozi ziriyiwa omwenge omusu, n’obusozi bwonna bunaafumbulukuka. Era ndizayo abaatwalibwa mu busibe b’abantu bange Abayisirayiri, ne balizimba emibuga egyasaanyizibwawo, ne bagyebeeramu; ne balisimba ennimiro z’emizabbibu, ne balinywa omwenge oguva mu zo; balikola ensuku, ne balya ebibala byazo. Era ndibasimba ku nsi yaabwe, so tebaliddamu kuggyibwa ku nsi yaabwe gye mbawadde, bw’ayogera Mukama Katonda wo. Amosi 9:13-15.' Review and Herald, Febwali 26, 1914.

Kikulabika nti okuva bwe baateekebwako akabonero abo 144,000 ab’asembayo abalondebwa, wakyaliwo Abaamawanga abasobola okukosebwako enkola y’obulamu (empisa) ya 144,000 mu lunaku lw’okukyalirwa kw’Abaamawanga.

Amaanyi g’abantu n’obuyinza bw’abantu te byatandikawo Ekkanisa ya Katonda, era tebiyinza kugizikiriza. Si ku lwazi lw’amaanyi g’abantu, wabula ku Kristo Yesu, Lwazi lwa Emirembe zonna, mwe yasimbibwa Ekkanisa, ‘n’emiryango gy’Emagombe tegirigisinga.’ Matayo 16:18. Okubeerawo kwa Katonda kuwa obunywevu mu mulimu gwe. ‘Temwesiga bakabaka, newaakubadde mu mwana w’omuntu,’ kye kigambo kitujjira. Zabbuli 146:3. ‘Mu kutereera ne mu kwewesiga muba amaanyi gammwe.’ Isaaya 30:15. Omulimu ogw’ekitiibwa ogwa Katonda, ogusimbiddwa ku emisingi egy’obutuukirivu egy’olubeerera, tegulizikirira. Gugenda okuva mu maanyi okutuuka ku maanyi, ‘si lwa maanyi, newaakubadde obuyinza, wabula lwa Mwoyo gwange, bw’ayogera Mukama ow’eggye.’ Zekaliya 4:6.

Ekissuubizo, ‘Engalo za Zerubbabel ze zaateekawo entandikwa y’ennyumba eno; engalo ze zijja n’okugimaliriza,’ kyatuukirira ddala. Olunyiriri 9. ‘Abakadde b’Abayudaaya baazimba, ne bafuna omukisa olw’obunnabbi bwa Haggai nnabbi ne Zechariah mutabani wa Iddo. Ne baazimba, ne bagimaliriza, okusinziira ku kiragiro kya Katonda wa Isiraeri, era n’okusinziira ku kiragiro kya Cyrus, ne Darius, ne Artaxerxes kabaka wa Perusiya. Era ennyumba eno yaggwa ku lunaku olw’okusatu olw’omwezi Adar [omwezi ogw’ekkumi n’ebiri], ogwali mu mwaka ogw’omukaaga og’obwakabaka bwa Darius kabaka.’ Ezra 6:14, 15.” Prophets and Kings, 595, 596.

Ennyiriri kkumi na ssatu okutuuka ku kkumi na ttaano ziyimirira ebintu eby’obunnabbi ebireeta okuggalibwa kw’ekiseera eky’okugezebwa kw’abakwata Ssabbiiti ku tteeka lya Ssande. Era ziyimirira entambiro eya ssatu ku ntambiro ssatu ezogerwako mu olunyiriri olwa kkumi mu Danyeri omutwe ogw’ekkumi n’ebiri. Olunyiriri olwa kkumi lwe “okutukuza,” ennyiriri kkumi n’emu ne kkumi n’ebiri ziyimirira “okufuulibwa abyeru,” ate ennyiriri kkumi na ssatu okutuuka ku kkumi na ttaano ziyimirira ekigezo eky’amalirizo mwe abawala abakwatanga Ssabbiiti “bakemebwa.”

Obubaka obw’omunda mu kitabo kya Dayiniyeri bukiikirirwa okwolesebwa kw’Omugga Ulayi okw’enssuula 7 okutuuka 9, ate obubaka obw’ebweru bukiikirirwa okwolesebwa kw’Omugga Hidekeri okw’enssuula 10 okutuuka 12. Ennsuula 12 ye ntikko y’okwolesebwa okwombi, okw’omunda n’okw’ebweru, era eraga engeri Kristo gy’ayimusa era n’atukuza 144,000. Ennyiriri 10 okutuuka 16 zikiikirira ebyafaayo eby’ekyama eby’olunyiriri 40 okuva mu 1989 okutuuka ku tteeka ery’Olunaku lwa Sande ery’olunyiriri 41 ne 16. Ennyiriri ezikwatagana n’ebyafaayo eby’ekyama zikiikirira okutuukirizibwa okutuufu ddala kw’olunyiriri 10 olw’enssuula 12.

Abangi balitukuzibwa, ne balibeezebwa, ne baligezebwa; naye ababi balikola obubi; era tewali mu babi alitegeera; naye ab’amagezi balitegeera. Era okuva ku kiseera ekiweebwayo kya buli lunaku lwe kinaaggibwawo, n’ekintu eky’ekivume ekireeta okuzikirira bwe kiteekebwawo, walibaawo ennaku 1290. Omukisa ali ku oyo alindirira era n’atuuka ku nnaku 1335. Danyeri 12:10-12.

“Ab’amagezi” abategeera olunyiriri kkumi okutuuka ku kkumi na mukaaga era abaateekebwako akabonero mu “bwamagezi” ne mu “mwoyo” be abo abategeera obubaka obw’obunnabbi obw’ebweru obukiikirirwa mu byafaayo ebyekyama eby’olunyiriri amakumi ana, era baanywezebwa mu “bwamagezi” mu kumanya okwo nga tannaba kutuuka etteeka lya Ssande. “Ab’amagezi” be abo abaakyusiddwa olw’obubaka obw’omunda obukiikirirwa mu Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu olunyiriri kkumi n’emu, era baanywezebwa mu obumanyirivu obwo nga tannaba kutuuka etteeka lya Ssande.

"Abagezi" be bafuunye "omukisa" ogukwatagana n'"okulindirira", ne kitegeeza nti emitwalo kkumi n'ennya n'enkumi nnya be bano abatuukiriza okutuukirizibwa okutukirivu era okw'enkomerero okw'abawala kkumi. Okubikkulirwa ekitundu eky'ekkumi n'emu, olunyiriri olw'ekkumi n'emu, kyatuuka mu Julai 2023, ne kimalangira "ekiseera ky'enkomerero," nga Danyeri ne Okubikkulirwa biraga okuyita mu bajulirwa babiri nti okwongera mu magezi okwaggulwawo mu Julai 2023 kulaga omutendera gw'okuteekako akabonero ku emitwalo kkumi n'ennya n'enkumi nnya. Kkumi n'emu okugatta ku kkumi n'emu kwe kuba amakumi abiri mu bbiri, ekyo nga akabonero ak'okutaba wamu kw'obwakatonda n'obuntu, era abo abayita mu nkola y'okutukuza ey'emitendera esatu ejjamu emitwalo kkumi n'ennya n'enkumi nnya balambulwa mu Danyeri ekkumi n'ebiri, olunyiriri olw'ekkumi n'ebiri, era kino kiwa akabonero akalala aka Palmoni, kubanga ekkumi n'ebiri okukuba ku kkumi n'ebiri kwe kuba emitwalo kkumi n'ennya n'enkumi nnya.

Tujja kugenda mu maaso n’okunoonyereza kuno mu kiwandiiko ekiddako.