Essuula ey’ekkumin’emu ey’ekitabo kya Danyeri etandika nga ewanjula Donald Trump ng’apulezidenti ow’enkomerero w’obwakabaka obw’omukaaga mu bunnabbi bwa Baibuli. Mu mwaka ogw’okusatu ogwa Cyrus, we watandikira ekyolesebwa mu essuula ey’ekkumi, kino kiyongerwamu mu linyiriri eryasooka ery’essuula ey’ekkumin’emu n’ekigambo, ‘era.’

Era nange mu mwaka ogw’olubereberye ogwa Darayo Omumedi, nze nennyini, ne nnyimirira okumukakasa n’okumunyweza. Danyeri 11:1.

Gabriel yeegendereza okudda emabega eri Darius n’okumugatta ne Cyrus ng’atandika ennnyonnyola ye ey’essuula kkumi n’emu. Essuula kkumi eyongerera ng’okubonekerwa kumu okutuusa ku linyiriri erisembayo ery’essuula kkumi n’abiri, era etandika mu mwaka ogw’okusatu ogwa Cyrus.

Mu mwaka ogw’okusatu ogwa Cyrus kabaka wa Peresiya, ekigambo kyabikkulirwa eri Danyeri, erinnya lye lyayitibwa Belteshazzar; era ekigambo kyali kya mazima, naye ekiseera ekyateekebwawo kyali kiwanvu; era yategeera ekigambo, era n’ategeera ekyolesebwa. Danyeri 10:1.

Darius awamu ne Cyrus bafuuka akabonero k’eggwanga ery’obubili ery’Abamedi n’Abaperusi, nga kiyimirira obuyinza obw’obubili obwa Republicanism ne Protestantism mu United States; bwe kityo ne kiyimirira akabonero ak’obubili ak’ekiseera eky’enkomerero. Okuzaalibwa kwa Alooni ne Musa kwalanga ekiseera eky’enkomerero eky’obunnabbi bwa Ibulayimu obw’emyaka ebikumi ebina ku ntandikwa ya Isirayiri ey’edda; era mu ngeri y’emu, okuzaalibwa kwa Yokaana Omubatiza ne Kristo kwalanga obubonero bw’ekkubo obubiri bw’ekiseera eky’enkomerero mu nkomerero ya Isirayiri ey’edda. Yesu bulijjo alaga enkomerero ng’agiwa ekyokulabirako okuva ku ntandikwa.

Dayo ne Kuulo wamu bakiikirira akabonero akalagiddwa ng’ekiseera eky’enkomerero, bwe gyaggwaawo emyaka ensanvu egy’obuwaŋŋanguse e Babulooni.

"Ekkanisa ya Katonda ku nsi yali ddala mu busibe mu kiseera kino ekiwanvu eky'okuyigganyizibwa okw'ekitaliiko kkomo, nga bwe abaana ba Isirayiri baakuumibwa mu busibe e Babulooni mu kiseera ky'okusengulwa." Bannabbi n'Abakabaka, 714.

Daliyosi ne Kiraasi bafaananyiriza emyaka 1798 ne 1799, nga bikiikirira ekiseera eky’enkomerero, lwe waggwa obuddu obw’obufaanaganako bwa Isirayiri ow’omwoyo mu Babulooni ow’omwoyo. Omwaka gwa 1798 gwalaga enkomerero y’ensengeka y’eby’obufuzi ey’obwa Paapa, eyafaananyizibwa ng’ensolo, omukazi omwenzi ow’e Ruumi gye yavuganga.

Awo yantwala mu Mwoyo mu ddungu: ne ndaba omukazi ng’atudde ku nsolo ey’ekyenvu, ejjudde amannya ag’okuvvoola, erina emitwe musanvu n’empondo kkumi. Okubikkulirwa 17:3.

Napoleon yakomya obulamu bw’ekisolo mu 1798, era mu 1799 omukazi eyali avuga ku kisolo yafa nga ali mu buwaŋŋanguse. Mu 1989, bombi Ronald Reagan ne George Bush omukulu baali bapulezidenti, nga kiraga nti ekiseera ky’enkomerero kyatuuka mu 1989. Darius ne Cyrus bayimirira Reagan ne Bush omukulu. Olunyiriri olw’okubiri lugamba:

Kati nja kukulaga amazima. Laba, mu Buperusi walijawo bakabaka basatu; ate ow’okuna aliba omugagga okusinga bonna nnyo; era olw’amaanyi ge agava mu bugagga bwe, alikubiriza bonna okulwanyisa obwakabaka bwa Bugereeki. Danyeri 11:2.

Okuzuukuka

Darius ye yali Reagan, Cyrus ye yali Bush Omukulu, n’abasatu abaagoberera Cyrus kwe baali Clinton, Bush Omuto, ne Obama Omugabanyi; ate ow’okuna era “omusinga nnyo mu bugagga” Pulezidenti, eyazuukusa abawagizi b’okuggattika kw’ensi yonna ab’e Grecia, ye Trump. Ekigambo “stir” kitegeeza “okuzuukusa.” Bwe Trump yategeeza okwesimbawo mu 2015, abawagizi b’okuggattika kw’ensi yonna, be Joel yayita “heathen,” baazuukusibwa.

Amazuukizibwe amawanga, era bayingire mu Kiwonvu kya Yekosafaati; kubanga eyo we nnaatuula okusala omusango amawanga gonna agali okwetooloola. Muttikemu ekiso, kubanga envunyu etuuse; mujje, mukkire wansi; kubanga ekinyigiriza kijjudde, ensuwa ennene zisuusuta; kubanga obutali butuukirivu bwabwe bunene. Ebibiina bingi, ebibiina bingi mu Kiwonvu ky’Okusalawo; kubanga Olunaku lwa Mukama luli kumpi mu Kiwonvu ky’Okusalawo. Yoweeri 3:12-14.

Bwe “ab’amawanga” bazuukizibwa, “olunaku lwa Mukama luba kumpi” mu kiwonvu kya Yekosafati. “Yekosafati” kitegeeza “okusala omusango kwa Yehova”; era ekiwonvu kino kiyitibwa “ekiwonvu ky’okusalawo.” Okuva mu 2015 okutandika, “ebibiina” by’ensi yonna binaatandika okuyingira mu migogo egy’enjawulo, egitegekeddwa buli nsonga y’okwewozaako abantu gye bawaayo olw’obutasalawo okuweereza Katonda. Ku 9/11 okusalira abalamu omusango kwatandika, era mu 2015, Trump yalangirira nti agenda okwesimbawo ku bwapulezidenti. Ku 9/11 ekitundu ekyasooka ky’emvula ey’oluvannyuma kyatandika okugwa, era emvula ey’oluvannyuma ye etuusa ekibala ku mwero; ate mu 2015, nga waliweze emyaka kkumi n’ena okuva ku ntandikwa y’emvula eyo ey’aleeta omwero omukozevu, ekitabo kya Yoweeri kirabula nti bwe Donald Trump “ayimusiza obwakabaka bwa Bugereeki,” oba, nga Yoweeri bw’agamba, bwe Trump “azuukiza ab’amawanga mu 2015,” omwero gw’ensi yonna gutandikidde okuba omukozevu.

Kikulu okutegeera nti eky’amazima ekisooka ekiyogerwako mu Danyeri 11 kye omugabo ogw’obunnabbi ogwa Donald Trump. Obwakabaka obwasooka mu bunabbi bwa Bayibuli, nga buyimiriziddwa mu kitabo kya Danyeri, kwe Babulooni. Lowooza ku ebyafaayo bya Babulooni mu kitabo kya Danyeri singa Nebukadduneeza teyakozesebwa Obusikirize okuteekawo ekyokulabirako eky’obunnabbi. Obwakabaka obw’omukaaga mu bunabbi bwa Bayibuli butannatuukirira nga tewali obujulizi bw’omufuzi ow’enkomerero w’obwo bwakabaka. Omulamwa ogw’okusooka okwogerwako guteekaawo obukulu bwa Trump ng’akabonero ak’obukulu obusookerwako mu kwolesebwa Danyeri kwe yaweebwa ku lunaku olw’amakumi abiri mu bbiri oluvannyuma lw’okusiiba amasabbiiti asatu.

Naye omulangira w’obwakabaka bwa Buperusi yannyimirira n’anziyiza ennaku amakumi abiri mu emu: naye, laba, Mikaeri, omu ku balangira abakulu, yajja okunnyamba; ne nsigala awo wamu n’abakabaka ba Buperusi. Kaakano nzize okukutegeeza ebinaatuukako eri abantu bo mu nnaku ez’oluvannyuma: kubanga ekyolesebwa ky’ennaku nnyingi. Danyeri 10:13, 14.

Ekyolesebwa ekiri mu Ssuula ey’ekkumi n’emu kiraga ekibatuukako abantu ba Katonda mu nnaku ez’enkomerero, era nti Trump ng’omukulembeze wa Amerika, era oluvannyuma w’Amawanga Amagatte, kye mazima ekirina ebivuddeko eby’olubeerera ebikwatagana n’okutegeera oba obutakutegeera amazima ago. Amazima ago gaali ga mugaso nnyo eri Gabuliyeri okugatuusa eri Danyeri, era mu lunnyo olwa kkumi na nnya Danyeri yawandiika, ng’asinziira ku kutangaazibwa okwaweebwa malaika Gabuliyeri, nti “abanyazi b’abantu bo” be bayimiriza ekyolesebwa. Tekisoboka kulondoola mu butuufu entambuza za Donald Trump mu bunnabbi, nga tokozesa Loma ng’eky’okulabirako ekikulu okukimanya engeri Trump gy’ayita mu byafaayo eby’obunnabbi eby’Essuula ey’ekkumi n’emu eya Danyeri.

Trump, nga ayimirira ng’akabonero ka United States mu kiseera ky’etteeka lya Ssande, akola ekifaananyi ky’ensolo; mu bw’akola atyo abeera ng’assa ekitiibwa ku nsolo; kale kiba ekifaananyi ky’ensolo era n’ekifaananyi eky’okussa ekitiibwa ku nsolo. Mu Okubikkulirwa 17, obwa Paapa bwo bw’omunaana, obuva mu basanvu, era Donald Trump ye Pulezidenti ow’omunaana okuva ku Reagan mu 1989, mu kiseera eky’enkomerero, naye era ye ow’omukaaga, kye kitegeeza nti ye ow’omunaana ava mu basanvu.

Mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’omusanvu, Yokaana mu olunnyiriri olw’okusatu atwalibwa mu ddungu, n’alaba omukazi omwenzi ng’atudde ku nsolo. Omukazi omwenzi oyo buli kika ekikulu ky’ekkanisa eky’Abaprotestanti kyamutegeera nti ye Ekkanisa ya Katolika, newaakubadde nga mu nnaku ez’oluvannyuma bonna bagaana eby’okukkiriza eby’ensibuko byabwe. Ekkanisa ya Ruumi Yokaana bwe yamulaba yali atamiira mu musaayi gw’abajulirwa, era yali yeetikka erinnya ery’okuba Maama w’Abamenzi. Kino kilaga nti Yokaana yatwalibwa mu 1798, nga mu kiseera ekyo obwakapapa buli n’omusaayi gw’abajulirwa ku bwo, era nga amakkanisa amamu ag’edda ag’Abaprotestanti gaali gatandika dda okuddayo mu bwegatte bwa Katolika obwa Ruumi. Mu mbeera eyo Yokaana yalaba “bakabaka musanvu”; abataanu ku bo mu 1798 baali bagudde, era mu 1798 obwakabaka obumu bwaliwo, era obwo bwali Amerika; naye oluvannyuma obwakabaka obulala obwazimbibwa ku bakabaka kkumi bwandijja, kubanga mu 1798 Yokaana gye yayimirira obwakabaka bw’omusanvu tebwalinnaba kujja. Bakabaka abo kkumi bafuga mu ssaawa y’omutawaana ogw’etteeka lya Sande, era bakkiriziganya okuwa obwakabaka bwabwe obw’omusanvu eri ensolo ey’obwakabaka obutaano, eyali yafunye ekiwundu eky’okufa mu 1798.

Ennamba “8” eyimirira okuzuukira, ate n’obwakapapa ye ow’omunaana ey’omu basanvu, ebbwa lyalyo eritta bwe liwonyezebwa mu kwegatta okw’obusatu kw’ekiyoka, ensolo ne nnabbi ow’obulimba, okwatuukirira ku tteeka lya Ssande erijja mangu. Mu 2020, abalina enteekateeka y’obugolobali baamunyaga Trump obuwanguzi bw’okulonda, era yattibwa mu nguudo ez’Okubikkulirwa ekkumi n’emu. Abajulirwa ababiri b’Okubikkulirwa ekkumi n’emu bayimirira amayembe abiri g’ensolo eva mu nsi, ne bonna bombi baattibwa mu 2020. Trump ye Pulezidenti ow’omukaaga okuva ku Reagan ku kiseera ky’enkomerero mu 1989; kyokka nga mu 2024, era ye ow’omunaana ey’omu bakabaka abasooka musanvu. Mu 2024, ebbwa lye eritta lyawonyezebwa, era mu kiseera kimu n’afuuka ow’omunaana ey’omu basanvu mu kutuukagana okutukirivu n’akabonero k’obunnabbi akasimbawo okulabirirwa. Bw’oba nga tolina Loma, tolina n’obusobozi kugoberera ebitambuliro by’ekifaananyi kya Loma.

Fuula Amerika ennene nate

Okutegeera engeri Trump gy’ali Konstantino Omukulu bwe gaggwaawo emyaka ‘250’ egya Nero, oba engeri gy’ali Antiokosi Omukulu mu mwaka ogwa 207 BC, oba engeri gy’ali pulezidenti ow’enkomerero, ng’ekibiina kye kyonna ekya ‘mulembe ogwa zaabu’ kyesigamiziddwa ku kufuula Amerika ‘nnene,’ kyetaagisa okumanya nti omutwe guno okusooka gumwogerako Trump n’omulimu gwe ogw’obunnabbi.

Akabonero ka “mazima” akaakiribwa mu kigambo ky’Olwebbulaniya “mazima,” ekigattiddwa ku nnukuta esooka, eya kkumi na ssatu, n’eeya abiri mu bbiri ez’olukalala lw’Olwebbulaniya, kiraga Reagan ng’ennukuta esooka, era ne Obama ng’ennukuta eya kkumi na ssatu ey’obujeemu, nga bwe kyeyolekera mu 2013, lwe omukulembeze ow’edda w’Ofiisi y’Inquisition yaddirirwa omupapa Omuyesuiti asooka. Kubanga omukulembeze w’Ofiisi y’Inquisition yalekulira ekifo, ekkomerero lye ly’enkana n’entandikiro y’omupapa Omuyesuiti. Okukwatagana okwo wakati w’aba papa babiri ba Obama kwali ku March 13, 2013. Obama akwatagana n’ennukuta eya kkumi na ssatu ey’obujeemu, ate ennukuta eya abiri mu bbiri ye Trump.

Ennongereza eya makumi abiri mu bbiri ewa ekkomo ku pulezidenti nti asobola kulondebwa emirundi ebiri bokka; era bwe twogera ku bapulezidenti abalondebwa emirundi ebiri nga emirundi gyo tegiddiriganamu, waliwo babiri bokka. Grover Cleveland ye Alufa w’abapulezidenti abalondebwa emirundi ebiri nga emirundi gyo tegiddiriganamu, ate Trump ye Omega. Grover Cleveland yali pulezidenti ow’amakumi abiri mu bbiri, ate Trump, ng’Omega eri Cleveland, alina ekitiibwa kya Alufa eky’ennamba ‘22’. Cleveland ne Trump bakiikirira Alufa ne Omega ebirimu akabonero k’ennukuta ey’amakumi abiri mu bbiri mu alfabeeti y’Olwebbulaniya. Waliwo babiri ba nnyini abaalina emirundi ebiri nga tegiddiriganamu, era Trump ye ow’okubiri ku abo babiri. Ennamba bbiri eya Omega okukuba ennamba amakumi abiri mu bbiri eya Alufa kufuuka amakumi ana mu nnya, akabonero ka 1844, akabonero k’oluggi oluggaddwa ku tteeka erya Ssande, nga bwe ky’alabirirwa mu luggi oluggaddwa lwa 1844. Trump ye muntu ow’amakumi ana mu nnya okubeera pulezidenti, era ye pulezidenti ng’oluggi luggalwa ku tteeka erya Ssande.

Trump afaananyiziddwa Cyrus Omukulu. Cyrus Omukulu yateekawo ekiragiro ekisooka, era Artaxerxes Omukulu yateekawo ekiragiro eky’okusatu. Ekisooka n’eky’okusatu bikwatagana, kubanga Yesu bulijjo ayolesa enkomerero mu ntandikwa. Trump abeera awo bwe gaggwaawo emyaka “250” gya Nero, nga enkomerero eyo efaananyizibwa Constantine Omukulu. Ku nkomerero y’emyaka “250” okuva mu 457 BC, Trump afaananyizibwa Antiochus Omukulu, eyakomawo mu 2024 ng’amaanyi ge gasukkiridde ago agaasooka, mu kutuukirizibwa kw’olunyiriri olw’ekkumi n’asatu.

Kubanga kabaka w’obukiikakkono anaddayo, era alikuŋŋaanya ekibiina ekinene okusinga ekyasooka; era ddala ajja oluvannyuma lw’emyaka egimu ng’alina eggye eddene n’obugagga bungi. Danyeri 11:13.

Bwe Amerika ewangulwa mu mikono gya Roma mu kiseera ky’etteeka lya Sande, olwo amawanga gonna ag’ensi yonna gakakamizibwa okufukamira Roma.

Amawanga ag’ebweru galigoberera eky’okulabirako kya Amerika. Newankubadde ye ekulembeddeyo, naye ekizibu kye kimu kijja okutuukako ku bantu baffe mu bitundu byonna eby’ensi yonna. Obujulizi, ekitundu eky’omukaaga, omuko 395.

“Amawanga g’ebweru” ganyigirizibwa okukikola Amerika; era mu kiseera ky’etteeka lya Sande erinaatera okujja, Amerika etwala obukulembeze bw’Amawanga Amagatte. Amawanga Amagatte ge bakabaka kkumi ab’Okubikkulirwa 17, abafugibwa Akaabu, kabaka w’ebika kkumi eby’obukiikaddyo, eyawasa Yezeberi. Obufumbo bwa Yezeberi ne Akaabu ye bwo bujjuzibwa ddala ku etteeka lya Sande erinaatera okujja. Ku etteeka lya Sande, Amerika—ettaka ery’ekitiibwa erya Danyeri 11, era n’ensolo eyava mu nsi mu Okubikkulirwa 13—ekoma ebyafaayo byayo ng’obwakabaka obw’omukaaga mu bunnabbi bwa Baibuli. Ku Olusozi Kalemeri, bannabbi 850 ba Baali n’abasaseredooti b’ekibira abaalirangako ku emmeeza ya Yezeberi battibwa Eriya. Amerika ekuttibwa ku etteeka lya Sande erinaatera okujja, nga bwe baakutta bannabbi ab’obulimba ku Kalemeri. Okuva awo n’okuddirira, olugero lubeera wakati wa Eriya ku ludda olumu, n’Akaabu ne Yezeberi ku lulala; era Akaabu ayimirira obwakabaka obw’ekumi, obufugibwa eyasooka okukola obwenzi ne Yezeberi. Yezeberi alina ekigendererwa okukola obwenzi n’obwakabaka bwonna, naye Akaabu ye ayimirira eyasooka okukikola; era Amerika ye efirirawo ku Kalemeri ne mu bwangu ddala efuuke omwagalwa asooka wa Yezeberi. Mu ngeri ya Danyeri 11, eyo ku etteeka lya Sande we Trump ayimirira ng’kabaka ow’amaanyi owa Bugereeki, akiikirirwa Alekisanda Omukulu.

Era waakuyimirira kabaka ow’amaanyi, alifuga n’obuyinza obunene, era alikolanga ng’okwagala kwe bwe kuli. Era bw’anaayimirira, obwakabaka bwe bulimenyeka, era buligabanyizibwa eri empewo ennya ez’eggulu; so si eri ezzadde lye, newaakubadde si ng’obunene bw’obwakabaka bwe yabadde afuga: kubanga obwakabaka bwe buliggibwawo, ne buweebwe abalala abatali abo. Danyeri 11:3, 4.

Donald Trump ayimirira ng' 'kabaka ow'amaanyi ow'Obumu bw'Amawanga', eyalambikibwa mu olunyiriri olwo era oluvannyuma n'afananyizibwa n'ebyafaayo bya Aleksanda Omukulu. Bwe ayimirira, Amerika Eyegatte, obwakabaka obw'omukaaga mu bunabbii bwa Baibuli, buggwaawo, ate ne butandika obwakabaka obw'omusanvu bw'abakabaka kkumi obwogerwako mu Kubikkulirwa essuula ey'ekkumi n'omusanvu. Abakabaka kkumi batandika obwakabaka bwabwe obw'omusanvu nga bakkiriziganya awo n'awo okuwa obwakabaka bwabwe obw'omusanvu eri obuyinza bwa Paapa, oyo ali obwakabaka obw'omunaana, era kye kya mu omusanvu egyasooka. Okukkiriziganya kwabwe kwali kw'okutuukiriza okwagala kwa Katonda, era okwagala kwe kulagiddwa olunyiriri ku lunyiriri mu Ebyawandiikibwa eby'amazima wonna.

Okuyimirira ng’ekifaananyi kya Roma

Olunyiriri olw’attaano okutuuka ku lw’omwenda mu Danyeri, omutwe ogw’ekkumi n’omu, lwatuukirizibwa mu byafaayo eby’obunnabbi ebyafaananyiriza bulungi ddala ebyafaayo eby’obuyinza bwa Papa, nga bwe biteekeddwawo mu nnyiriri olw’amakumi asatu mu emu okutuuka ku lw’amakumi ana mu mutwe gumu. Omulongo gw’ebyafaayo oguli mu nnyiriri z’attaano okutuuka ku lw’omwenda gugendera wamu obwenkanankana n’omulongo gw’ebyafaayo oguli mu nnyiriri olw’amakumi asatu mu emu okutuuka ku lw’amakumi ana. Emirongo gyombi giraga ekiseera mwe omuyinza oguyimirira Roma ey’obwa Papa wasooka okuwangula ebiziyiza bisatu, n’afuga okumala ebbanga okutuusa lwe waabeerawo okumenyebwa kw’endagaano okwaleeta Kabaka ow’Amaserengeta okubatuukako n’okubawa ekiwundu eky’okuvaamu obulamu. Bwe zisomesebwa n’obwegendereza era ne zigerageranyizibwa n’ebyafaayo, bwe kityo bwe zitegeerekeka mu ngeri ey’amaanyi ennyo nti zituukirivu. Obutuufu bwazo bukwata ku ngeri gye zisemberera ennyo okulaga enteekateeka esangibwa mu nnyiriri ezo era n’ebyafaayo ebyatuukiriza ezo nnyiriri.

Ebyafaayo ebyatuukiriza ebitundu 5 bifaanagana era bikwatagana n’ebyafaayo bya Loma ey’obupapa ebyateekebwawo mu bitundu 31 okutuuka ku 40, era biteekawo embeera ey’okwanjula Antiokusi Omukulu mu bitundu 10 okutuuka ku 15.

Naye batabani be balizukizibwa, era balikuŋŋaanya ekibiina ekinene ky’amaggye amanene; omu alijja ddala, n’abuna n’ayitamu; awo aliddawo, era alizukizibwa, okutuusa ne ku kigo kye. Danyeri 11:10.

Mu kutuukirizibwa kw’olunyiriri olw’ekkumi, Antiokko Omukulu yawangula okutuukira ddala ku kigo kya Misiri, we yakomya entambula y’olutalo alyoke okuddamu okukuŋŋaanya amagye. Ebyafaayo ebyo bifaananyiriza okugwa kw’Omukago gwa Sovieti mu 1989, nga bwe kulagiddwa mu olunyiriri olw’amakumi ana olw’omutwe gumu.

Ate mu biro eby’enkomerero kabaka w’obukiikaddyo alimusindika ku ye; naye kabaka w’obukiikakkono alijja ku ye ng’omuyaga oguzinga, n’amagaali ag’eggye, n’abeebagala embalaasi, era n’ebyombo bingi; era aliyyingira mu nsi nnyingi, alibuna n’ayita. Danyeri 11:40.

Ebigambo eby’olunyiriri olw’ekkumi ebigamba nti “alijja ddala, era aliyitirira, era aliyitamu” byenkana mu Lwebbulaniya n’eby’olunyiriri olw’amakumi ana ebigamba nti “aliyingira mu mawanga, era aliyitirira era aluwunguka.” Ennyiriri zombi zitegeeza ekiseera kabaka w’amambuka (Antiokosi mu lunyiriri olw’ekkumi ne Reagan mu lunyiriri olw’amakumi ana) lw’awangulira kabaka w’amaserengeta (Pitolomyo mu lunyiriri olw’ekkumi ne Soviet Union mu lunyiriri olw’amakumi ana). Okulumba okwombi kwali kw’okwesasula olw’obuwangula obwasooka bwa kabaka w’amaserengeta (Pitolomyo mu lunyiriri olw’okutaano okutuuka olw’omwenda ne Napoleon mu lunyiriri olw’amakumi ana). Ensonga eyamuleetera kabaka w’amaserengeta okulumba yali endagaano eyamenyebwa (okufumbiriganwa kwa Bernice mu lunyiriri olw’okutaano okutuuka olw’omwenda n’Endagaano eya Tolentino ey’omwaka gwa 1797 eyamenyebwa ne Napoleon). Entereeza ey’obunnabbi eragibwa mu nnyiriri ezo n’okutuukirizibwa kwa zo okwaddirira mu byafaayo nabyo bikwatagana ne Isaaya 8:8.

Era aliyita mu Yuda; alikulukuta n’ayitirira, alituuka n’okutuukira ddala ku bulago; n’okuwanika ebiwaawaatiro bye kujjuza obugazi bw’ensi yo, ayi Immanuel.

Bwe nabi Isaaya bw’abuulira nti eggye lya Sennakeribu “linaasuumba era linaayitirira,” kigambo ky’Olwebbulaniya kye kimu ddala nate, nga bwe kyali mu kyawandiiko eky’ekkumi n’eky’amakumi ana. Isaaya alambulula ekiseera Sennakeribu, kabaka ow’amambuka, lwe yawangula obwakabaka obw’amaserengeta bwa Yuda; kyokka n’alekeraawo Yerusaalemi nga emyimiridde, kubanga yatuuka “ku bulago” bokka, nga bwe Antiokosi yatuuka ku nsalo mu kyawandiiko eky’ekkumi. Ensonga eyamukubiriza Sennakeribu yali nti Keezeekiya yamenya endagaano ne Asiriya, nga kino kiragibwa mu Keezeekiya okulekeraawo okuwa omusolo ogw’okukkiriziganyizibwako. Endagaano eyamenyeka ye kintu ekitali kya bulijjo mu byawandiiko bisatu ebifaanagana. Byonna byalimu endagaano eyamenyeka, naye mu nsonga za Ptolomeyo ne Napoleon kabaka ow’amambuka ye y’awaabiibwa omusango gw’okumenya endagaano. Sennakeribu, kabaka ow’amambuka, ye yawaabiira Keezeekiya omusango gw’okugaana okuwa omusolo ogwateekebwawo.

Awo mu mwaka ogw’ekkumin’ennya ogw’obwakabaka bwa Keezeekiya, Sanakeribu kabaka w’Asuliya n’ajja okulumba ebibuga byonna eby’e Yuda ebyaliko bbugwe, n’abiwamba. Awo Keezeekiya kabaka wa Yuda n’atumira kabaka w’Asuliya e Lakisi, ng’agamba, Nnyonoonye; va ku nze; kyonna ky’onteekako ndikisasula. Awo kabaka w’Asuliya n’ateekako Keezeekiya kabaka wa Yuda talanta ebikumi bisatu z’effeeza ne talanta asatu ez’a zzaabu. Awo Keezeekiya n’amuwa effeeza yonna eyasangibwa mu nnyumba ya Mukama, era ne mu ggwanika ly’ennyumba ya kabaka. 2 Bassekabaka 18:13-15.

Eggye ery’obukiikakkono lya Sennakeribu lyawamba ebibuga eby’e Yuda amakumi ana mu mukaaga nga ligenda e Yerusaalemi. Obukulu obw’obunnabbi obunene ennyo buli mu nti Isaaya 8:8 akwatagana n’olunyiriri olw’ekkumi n’olw’amakumi ana, bwe kityo ne kuweereza ng’omujulizi ow’okusatu ogw’okugwa kw’obwakabaka obw’amaserengeta obw’Omukago gwa Sovyeti mu mwaka gwa 1989. Okugwa okwo kulaga okutandika kw’ebbanga eritalyogerwako mu lunyiriri lw’amakumi ana. Okuva ku kutuukirizibwa kw’olunyiriri lw’amakumi ana mu 1989 okutuuka ku lunyiriri lw’amakumi ana mu emu, oluyimirira etteeka lya Ssande eriggya mu biseera eby’okumpi, waliwo ebbanga eritalyogerwako mu lunyiriri lw’amakumi ana. Ebbanga eryo litandikira mu 1989 era lituukira ku tteeka lya Ssande. Olunyiriri lw’amakumi ana telugamba kyonna ku bbanga eryo, naye lusobola okutegeerwa nga tukozesa enkola ya olunyiriri ku lunyiriri.

Ensumuluzo esinga obukulu ey’okukakasa ebyafaayo ebyakwekebwa eby’olunyiriri amakumi ana kwe kuba obujulizi bwa Isaaya ku lutalo olw’okusasula oluwangudde olw’obwakabaka obw’amambuka ku bwa amaserengeta. Obanga ky’eky’obujeemu bwa Kezekiya bwe yayimiriza okutuukiriza obweyamo obw’edda obw’okuleeta “omusolo” eri Asiriya, oba okulekebwa kwa Bernice nga Antiochus amusuulirayo, oba Endagaano ya Napoleon eya Tolentino, ebyawandiiko ebisatu ebyo byonna byatuukirizibwa mu byafaayo ebyayogerera ddala ku kimenya ndagaano ng’ensibuko ey’obusungu bw’okulumba. Mu kiseera ky’obukulembeze bwa Obama, mu Minisitule y’Ensonga z’Ebweru nga John Kerry ye Sekaleteri, amyuka Sekaleteri Victoria Nuland yaleeta “color revolution” ey’okusuulawo gavumenti ya Ukraine. Okuva olwo, waliwo emirowoozo ebiri ku ntalo eya Ukraine; Putin agamba nti kyali kimenya ndagaano, ate abamuwakanya bagamba nti endagaano Putin gy’alaga teyaliko mu mbeera Putin gy’ategeeza. Obanga endagaano ddala yakolebwa ne bamenya, oba nga bwe kibaliddwa mu ngeri endala, teky’aba ky’omugaso; kubanga ekiwandiiko eky’obunnabbi kimala okwogera nti endagaano eyamenyebwa ye nsibuko y’okutabaala.

Isaaya 8:8 ewa "kisumuluzo" okulaba nti kabaka ow’obukiikakkono awangula mpaka ku bulago, oba mpaka ku mutwe. "Kisumuluzo" ekyo kirambulula Lusiya ng’omutwe ogwasigala nga guyimiridde oluvannyuma lw’okuvunnika kw’omubiri mu mwaka gwa 1989. Obukulu obw’obunnabbi obw’olunyiriri olw’omunaana si mu "kisumuluzo" kyokka eky’okulambulula omutwe; wabula n’okulambulula kwa "bulago"—okukiikirira omutwe, oba ekibuga ekikulu—kusobola kuteekebwawo kwokka nga kuyungiddwa ku kyawandiikibwa ekyasooka eky’owolesebwa gwe gumu ogwa Isaaya 8. Okwolesebwa okwo kwatandika mu mutunno ogw’omusanvu; era mu nnyiriri musanvu ne munaana, omutwe ategeezebwa nti kabaka, oba obwakabaka bwe, oba ekibuga ekikulu ky’obwakabaka. Yerusaalemi kyali ekibuga ekikulu kya Yuda, nga ebibuga byagyo 46 byawangulwa eggye lya Senakeribu, naye Senakeribu yaleka ekibuga ekikulu kya Yerusaalemi nga kiyimiridde.

Kubanga omutwe gwa Siriya ye Ddamasiko, n’omutwe gwa Ddamasiko ye Rezini; era mu bbanga ly’emyaka nkaaga mu etaano Efulayimu anamenyebwamenyebwa, al eme okubeera eggwanga. Ate omutwe gwa Efulayimu ye Samaliya, n’omutwe gwa Samaliya ye mutabani wa Remaliya. Bwe mutakkiriza, temuliyimirira. Isaaya 7:8, 9.

Eggye lya Sennakeribu bwe lyatuuka ku bbugwe za Yerusaalemi mu mwaka gwa 701 BC, yatuuka ku bulago; era bwe yakikola n’asigira obujulirwa obw’ebyafaayo obulaga nti Lasa yasigaddewo oluvannyuma lw’okugwa okw’a 1989. Antiyokusi Omukulu bwe yatandika ekirumba eky’okuddamu eri obwakabaka obw’amaserengeta, mu olunyiriri ekkumi yatuuka ku nsalo ya Misiri, naye teyayingira. Eky’omugaso mu buwangulwa bwa Antiyokusi mu olunyiriri ekkumi kye kino: kiraga okukomekkerezebwa kw’olugendo lw’ebyokulwanyisa lwa Antiyokusi olutalimu lutalo olwawulikikiddwa mu kimu, wabula nga lukiikirira omulimu gwe ogw’okuteekawo nate n’okuzzaawo ettaka n’ebitundu ebyali byabuze edda. Okuwangula kwe okwogerwako mu olunyiriri ekkumi kutegeeza okukomekkerezebwa kw’obuwanguzi bungi. Yakomekkereza olugendo lwe lw’ebyokulwanyisa mu Ntalo z’e Suriya ez’omulundi ogw’okuna e Rafia, eritegeeza “ettaka ly’ensalo,” era Rafia yali ensalo, oba “bulago” bwa Misiri. Olugendo lwa Antiyokusi olw’ebyokulwanyisa okuva mu 219 BC okutuuka mu 217 BC lukiikirira okusandulukira n’okuyita waggulu okw’okugwa kwa Soviet Union mu 1989 okutuuka mu 1991, lwe yali kabaka ng’ayita ku mawanga.

Mu ngeri ey’obunnabbi, Isaaya 8:8 etukkiriza okutegeera nti Russiya, ng’ensingo mu lutalo lwa Sennakeribu oba ng’ekigo mu lutalo lwa Antiokosi, ye kabaka w’amaserengeta mu lutalo lwa Rafiya, nga kino kiyimiririrwa mu kutuukirizibwa kw’olunyiriri olw’ekkumi n’emu. Mu kukola bwe kityo, kino ekwataganya butereevu ebyafaayo eby’ebweru ebyayimiririrwa ejjoka (kabaka w’amaserengeta), ekisolo (kabaka w’amambuka), ne nnabbi w’obulimba (obuyinza obumuyimiridde mu kifo kya kabaka w’amambuka) n’olunyiriri lw’obunnabbi lw’omunda, nga luyimiririrwa obunnabbi bw’emyaka nkaaga mu etaano obuli mu olunyiriri olw’omusanvu olw’essuula omusanvu.

Mu by’obunnabbi, obukulu obuli mu kujja kwa Sennakeribu e Yerusaalemi buwa omu ku bujulirwa obw’obunnabbi obw’amaanyi ennyo obulaga amaanyi ga Katonda mu Byawandiikibwa, kubanga eyo Katonda yazikiriza eggye lya Sennakeribu ery’abasajja 185,000 mu kiro kimu. Olunaku olwakabula, ku bbugwe wa Yerusaalemi baaliwo Eriyakimu ne Sebuna bombi, obubonero bw’Obu‑Adiventisimu obw’e Lawodikiya n’obwa Filadelifiya, obumakibwa ku luggi oluggaliddwa olw’omwaka gwa 1844 ne ku luggi oluggaliddwa olw’etteeka erya Sande.

Awo mu mwaka ogw’ekkumi n’enna ogw’obwakabaka bwa Keezeekiya, Senakeribu kabaka w’Asuliya n’alumba ebibuga eby’oku bbugwe eby’e Yuda byonna, n’abyetwala. Awo kabaka w’Asuliya n’atuma Labuusake okuva e Lakisi e Yerusaalemi eri kabaka Keezeekiya, awamu n’eggye eddene. N’ayimirira ku luzzi olw’ekidiba eky’ewaggulu ku kkubo erigenda mu nnimiro y’omuwanansi. Awo ne bava gy’ali Eriyakiimu mutabani wa Kirikya, eyali omuduumizi w’ennyumba, ne Sebuna omuwandiisi, ne Yowa mutabani wa Asaafu, omuwandiisi w’ebyafaayo. Isaaya 36:1-3.

Mu kitabo kya Isaaya essuula ey’omusanvu, Isaaya atumibwa n’obubaka eri Ahaazi omubi, kabaka wa Yuda, obwakabaka obw’amaserengeta. Kyo ky’obwakabaka Senakeribu g’alumba mu essuula ey’omunaana, olunyiriri olw’omunaana. Isaaya bwe asisinkana kabaka Ahaazi omubi, amusisinkana awali omuyira gw’amazzi ogw’ekidiba ekyawaggulu ku kkubo ery’ennimiro y’omunaazi w’engoye, we nyini Rabusake yavumira erinnya lya Mukama. Isaaya yategeeza nti ye n’abaana be baali obubonero.

Laba, nze n'abaana Mukama be yampa tuli obubonero n'ebyamagero mu Isirayiri okuva eri Mukama ow'eggye, atuula ku lusozi Sayuuni. Isaaya 8:18.

Bwe Isaaya yasisinkana kabaka omubi Ahaazi “awali omuyala gw’eddiba erya waggulu mu luguudo olukulu olw’ennimiro y’omunaaba w’ebyambalo,” Isaaya yali aleese mutabani we Shearjashub, amannya ge kitegeeza nti, “Ebisigalira bijja okuddayo.”

Awo Mukama n’agamba Isaaya nti, Ggenda kaakano osisinkane Akazi, ggwe ne Shearjashub mutabani wo, ku nkomerero y’omusuulo ogw’ekidiba ekyawaggulu mu kkubo eriggya eri nnimiro y’omunaaba engoye. Isaaya 7:3.

Shearjashub alaga nti obubaka Isaaya bwe yalangirira ku “the end of the conduit of the upper pool in the highway of the fuller's field” ye bubaka obulambulula ensigalira ey’abo abaddayo. Ensigalira eyo be bali mu kitabo kya Malaki abayitibwa okugezesa Mukama nga baddayo gy’ali, era nga baddiza eby’ekkumi mu materekero. Abo abaddayo era bayimirizibwa Yeremiya ng’abo abakomawo oluvannyuma lw’obwenyamirwa obwasooka. Mu Isaaya essuula musanvu, ekifo ekyogerwako nga “the end of the conduit of the upper pool in the highway of the fuller's field” kiraga Isaaya ng’awa obubaka eri kabaka omubi ow’obukiika obwa ddyo, ate mu Isaaya essuula amakumi asatu mu mukaaga Eliakim, Shebna ne Joah omuwandiisi baayogerera mu kifo kya Hezekiah, nga Rabshakeh ayimirira Sennacherib.

Obubaka obwasooka obw’“enkomerero y’omuyungiro gw’ekidiba eky’awaggulu ku kkubo ery’ekibanja ky’oyo anafuya engoye” bwalangirirwa Isaaya n’omwana we, ate obubaka obwasembayo obw’“enkomerero y’omuyungiro gw’ekidiba eky’awaggulu ku kkubo ery’ekibanja ky’oyo anafuya engoye” bwalangirirwa abantu basatu. Obubaka obwasooka bwali eri kabaka ow’omunda, ate obw’okubiri bwali eri kabaka ow’ebweru. Ensalo ey’okwawula ye bbugwe, ogwe kifaananyi ky’amateeka ga Katonda; ate etteeka erya Sande likiikirira okuggibwawo kwa bbugwe ow’okwawula ekkanisa ne gavumenti. Ku tteeka erya Sande, oba ku bbugwe, waliwo bifaananyi bisatu; Eriyakiimu ye Philadelphia, Sebuna ye Laodicea, era Yowaabu omuwandiisi ye Sardis.

Ku kiseera ky’etteeka lya Ssande, bangi bagwibwawo ng’okutegeeza kwa Danyeri 11:41 bwe kugamba, era abo be bantu abalina obuvunaanyizibwa olw’ekitangaala ku Ssabbiiti ey’olunaku olw’omusanvu. Abo abaggwibwawo mu lunyiriri olw’amakumi ana n’emu be Ab’Adyaventisiiti ab’olunaku olw’omusanvu ab’omu mbeera ya Laodikiya, ate Eriyakimu ayimirira Firadelfiya.

Era ku lunaku olwo kijja kubeerawo nti ndiyita omuweereza wange Eriyakimu mutabani wa Kirukiya; era ndimwambaza ekkanzu yo, era ndimunyweza n’ekisibo kyo, era obufuzi bwo ndibusigira mu mukono gwe; era aliba kitaawe eri abatuuze ba Yerusaalemi n’ennyumba ya Yuda. Era ekisumuluzo ky’ennyumba ya Dawudi ndikiteeka ku kibegabega kye; bw’atyo anaggulawo, atewali anaggala; era anaggala, atewali anaggulawo. Isaaya 22:20-22.

Wandiika eri malayika w’ekkanisa e Firadelfiya nti; Bino by’ayogera Oyo Omutukuvu, Oyo Omutuufu, alina ekisumuluzo kya Dawudi; oyo aggulawo, ne tewali n’omu asobola okuggalawo; era aggala, ne tewali n’omu asobola okuggulawo: Mmanyi ebikolwa byo: laba, ntadde mu maaso go oluggi olugguddwawo, era tewali asobola okuggalawo; kubanga olina amaanyi agatono, era okuumye ekigambo kyange, so tokagaanye erinnya lyange. Laba, abo ab’e Sinagogi ya Setaani, abagamba nti Bayudaaya be, so si bo, naye balimba; laba, ndibakola baje basinze mu maaso g’ebigere byo, era bamanye nti nkwagadde. Okubikkulirwa 3:7-9.

Sebuna asikizibwa Eriyakimu, era Sebuna ali ku lukomera akiikirira Abadiventisti b’Olunaku olw’omusanvu ab’e Lawodikiya abagaana okufuna omugaso okuva mu bubaka bw’enkuba eyasooka oba ey’enkomerero. Enkuba eyasooka mu kkanisa yakiikirirwa Isaaya n’abasigalawo abaakomawo, era obubaka bwaweerezebwa eri ekkanisa eyajeemera, ekiikirirwa kabaka omubi Ahazi. Obubaka obuva ku lukomera bwawaibwa eri kabaka omubi ow’obukiikakkono eyali anoonya okuwangula Yerusaalemi, era bukiikirira enkuba ey’enkomerero mu mugatte gwaayo n’eyasooka. Nga ekkanisa ya Katonda esalirwa omusango, enkuba eyasooka oba ey’edda etontomera; naye mu kiseera ky’etteeka lya Sande enkuba efukibwa nga tegepimiddwa. Obubaka eri Ahazi bwali obw’omunda, obw’eri Sennakeribu bwali obw’ebweru. Eddoboozi erisooka ery’Okubikkulirwa 18:1-3 lye kuddamu kw’obubaka bw’omumalayika ow’okubiri, era liri ery’omunda. Eddoboozi eryokubiri ery’Okubikkulirwa 18:4 liri ery’ebweru era lye bubaka obw’okusatu. Isaaya n’omwana we baaleeta obubaka bw’omumalayika ow’okubiri obw’omunda, era ku lukomera, nga waliwo obubaka obw’ebweru, mulimu emmeeme ssatu.

Eliakim ye emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya, Shebna ye Obwadiventisiti bw’Olunaku olw’omusanvu obwa Laodikiya obukayiiddwa okuva mu kamwa kya Mukama mu kiseera ekyo. Joab omuwandiisi w’ebyafaayo akiimirira endiga endala za Katonda abawandiika ebyafaayo ebituusa ku bbugwe, balyoke bategeere ekibendera kya Eliakim bwe kinaasitulibwa waggulu.

Isaaya 8:8 eyingiza obubaka obuli mu Isaaya essuula mukaaga okutuuka ku kkumi n’ebiri mu Danyeri essuula 11, olunyiriri ekkumi. Mu kukola bwe kityo, ewa obujulizi obw’okubiri nti omutwe gw’obwakabaka gusigala nga gwayimiridde oluvannyuma lw’okulumbibwa. Era kiraga ensonga ey’okumenyebwa kw’endagaano, eyeyambisibwa okutandikiza olutalo.

Okuva ku kugwa kwa Soviet Union mu 1989, nga kuno kulambiddwa mu linyiriri olw’amakumi ana, okutuuka ku tteeka lya Ssande eriri kumpi okujja, nga liyimiriziddwa mu linyiriri oluddako, waliwo emyaka amakumi asatu mu musanvu egy’ebyafaayo eby’obunnabbi, ebyo linyiriri olw’amakumi ana tebyogerako. Olunyiriri kkumi okutuuka ku kkumi na ttaano mu Danyeri essuula kkumi n’emu luyimirira ebyafaayo eby’obunnabbi ebitakwatiddwa mu linyiriri olw’amakumi ana. Kisoboka okubiraba yokka bw’okozeesa nteekateeka y’enjigiriza ey’ekiragiro ku kiragiro, omusomo ku musomo. Bwe mutakkiriza, temunaanywezebwa, kye kulabula okw’obunnabbi okugattiddwa ku nnyiriri ssatu ezinnyonnyola 1989, era okutuukirizibwa mu byafaayo kw’olunyiriri olw’omunaana olw’Isaaya essuula munaana kulaga ekigezo eri Eriyakimu ne Sebuna. Mulaba, oba muzibe b’amaaso?

Ekitundu ekya amakumi ana mu emu eky’omutwe ogw’ekkumi n’emu ogwa Danyeri kye tteeka lya Sande erijja mu banga ttono mu Amerika, erifaananyizibwa n’ebyafaayo ebyatuukiriza ekitundu ekya kkumi na mukaaga.

Naye oyo ajja okumulwanyisa anakola ng’okusiima kwe bwe kuli, era tewaliba n’omu ayimirira mu maaso ge: alinywera mu nsi eya kitiibwa, nayo mu mukono gwe erizikirizibwa. Danyeri 11:16.

Era ajja kuyingira mu nsi ey'ekitiibwa, n'ensi nyingi zijja kusuulibwa wansi: naye bano bajja kuwona mu mukono gwe, Edomu, ne Mowaabu, n'omukulu w'abaana b'Amoni. Danyeri 11:41.

Okutuukirizibwa mu byafaayo kw’ennyiriri okuva ku kkumi na mukaaga okutuuka ku makumi asatu mu Danyeri omutundu ogw’ekkumi n’emu kwe kuba ebyafaayo bya Roma ey’obupagani. Buli nnyiriri ey’obunnabbi mu Danyeri omutundu ogw’ekkumi n’emu oba eyimiririra ebyafaayo bya Roma ey’obupagani, oba ey’obwa Paapa, oba ey’ebiro bya leero. Buli nnyiriri oba eraga mu butereevu ebyafaayo bya Roma, oba eyimiririra ebyafaayo bya Roma eby’omu maaso. Buli nnyiriri. Ennyiriri ezogera mu butereevu ku byafaayo ebyatuukirizibwa mu Roma ey’obupagani, ziyimiririra Roma ey’obwa Paapa. Wamu Roma ey’obupagani ne Roma ey’obwa Paapa bijulira ku Roma ey’ebiro bya leero. Roma esimbawo okwolesebwa, kubanga okuva ku ntandikwa y’omutundu okutuuka ku nkomerero okwolesebwa kukwata ku Roma.

Yesu yamanyisa nti waaliwo omu agenda okumulyamu olukwe, nga ekyo kigendereddwamu okuyamba abayigirizwa be okukkiriza bwe okulyamu olukwe kwa Yuda kweyolekera ddala.

Mu kwalangirira obulabe obwali kugwa ku Yuda, Kristo yalina era n’ensonga ey’okusaasira eri abayigirizwa be. Bwe kityo yabawa obujulizi obusinga obukulu obw’obwamesiya bwe. ‘Mbategeeza nga tekinnaba kutuuka,’ bwe yagamba, ‘nti, bwe kinaaba kituukiridde, mulyoke mukkirize nti Nze Ndi.’ Singa Yesu yasigadde ng’asirise, ng’ayolesa ng’atamanyi byali bigenda okumutuukako, abayigirizwa bandyateeberezza nti Omuyigiriza waabwe teyalina okutegeera okw’Obwakatonda okulaba eby’omu maaso, era nti yabadde agwiddwa butegeevu, ne bamuwaayo mu mikono gy’ekibinja eky’otemu. Omwaka gumu emabega, Yesu yali abategeezezza abayigirizwa nti yali alonze kkumi na babiri, era nti omu yali dayimooni. Kati ebigambo bye eri Yuda, ebyalaga nti olukwe lwe lwali lumanyiddwa ddala eri Omuyigiriza we, byandinyweza okukkiriza kw’abo abagoberera Kristo ab’amazima mu kiseera ky’okunyoomebwa kwe. Era bwe Yuda yandituuse ku nkomerero ey’entiisa, bandijjukira obulabe Yesu lwe yali alangiridde ku muwaayo. The Desire of Ages, 655.

Ku December 31, 2023, Empologoma ey’ekika kya Yuda yatandika okuggyawo ebisiba ku Kubikkulirwa okw’Eye Mwennyini, era ekyezzo eky’ensinzi ne kitandika. Ekyezzo kyali ku kunoonyereza ku kino: oba Roma yali ng’ekyakali akabonero akaateekawo ekyolesebwa mu olunyiriri olw’ekkumi n’enna, oba nga ebintu byali byakyuse? Nga Anti-Kristo asooka ava mu United States yatandika okufuga ku May 8, 2025, olunyiriri olw’ekkumi n’enna lwali lutuukiriziddwa. Olwo kyasoboka okulabika nti obukwatagannya wakati wa Trump ne Papa Leo bwabadde bufananyiziddwa dda ne Reagan ne John Paul II. Entalo eza Ukraine ezatandika mu 2014, mu kiseera State Department ya United States lwe yaleeta envunnamyuka eyitibwa “color revolution” e Ukraine, zaabeerawo mu bufuzi bwa Obama, eyafugira mu biseera bya Bapapa babiri. Reagan ne John Paul II mu olunyiriri olw’ekkumi, era oluvannyuma mu 2014, entalo eza Ukraine ne zitandika nga ziragirwa mu Lutalo lw’ettaka ly’ensalo olw’olunyiriri olw’ekkumi n’emu, oba mu Lutalo lwa Raphia. Raphia kitegeeza “ettaka ly’ensalo,” era ne ekigambo “Ukraine” bwe kityo. Mu byafaayo ebyo, Obama n’Abapapa babiri bawa obubonero obulaga entalo ey’okubiri ku ntalo essatu ez’ennyonnyolwa mu nnyiriri okuva ku kkumi okutuuka ku kkumi n’ettaano. Ate mu 2024, Trump n’addayo ng’atuukiriza olunyiriri olw’ekkumi n’esatu. Era mu olunyiriri olw’ekkumi n’enna ekyolesebwa kiteekebwawo olw’okutuuka kwa mwenkanankana wa Trump ow’obupapa.

Ekyakakasibwa kye kino nti entalo essatu ez’olunyiriri kkumi okutuuka ku kkumi n’ettaano ziyimirira ng’obubonero obulaga ekkubo obusatu; buli kimu ku byo kiraga enkolagana wakati wa Yezabeli ne Akabu, entwala okutuuka ku Olusozi Kalumeeri ku tteeka lya Sande. Mu kiseera kya Reagan Yezabeli yali mu Samaliya, ng’ekwekeddwa olw’omukago ogw’ekyama. Oluvannyuma, abasaserdooti ba Baali n’abannabbi b’ekibira baayimusiza waggulu obw’emizimu bw’ObuKatoliki obw’obuliberali bwa “woke”, nga bukwatiddwa wamu n’obulambika mu bifaananyi obwa “schizophrenic” obwa Obama obw’enjuyi zombi: nnabbi ow’obulimba w’ObuProtestanti obw’obujeemu ne nnabbi ow’obulimba w’Obusiraamu; wamu n’okusinza Maama Ensi, n’obukaba n’obutali w’etteeka eby’Enkyukakyuka ey’e Bufalansa. Awo Trump n’akomawo mu 2024, era enkolagana eya wazi wakati w’ekisolo n’ekifaananyi kyakyo n’eyolesebwa mu 2025. Kati tuli mu 2026, era ekigezo ky’okwolesebwa okw’ebweru ku musingi kiyise, era kaakano tuli mu kigezo ky’okwolesebwa kw’ekaalu.

Olunyiriri olw’ekkumin’emu lwatuukirizibwa mu lutalo lwa Raphia mu 217 nga Kristo tannazaalibwa, era lufaananyiriza olutalo olwa Ukeraini olwatandika mu 2014, olwasituka nnyo mu 2022, era kaakano nga lutuuka ku mabbali g’okukomekkerezebwa. Putin ajja okuwangula, naye obuwanguzi obwo bwokka butaddewo entandikwa y’okugwa kwe. Enteekateeka y’obunnabbi ey’olunyiriri olw’ekkumin’emu, n’okutuukirizibwa kwalwo mu byafaayo ku buwanguzi bwa Ptolemy mu lutalo lwa Raphia mu 217 nga Kristo tannazaalibwa, ng’ekituukiriza olunyiriri olw’ekkumin’emu olw’omutwe ogw’ekkumin’emu, bigattagana n’ebyafaayo eby’obunnabbi eby’Kabaka Uziya. Bombi Ptolemy ne Uziya baali bakabaka ab’amaserengeta, emitima gyabwe ne gyegulumiza olw’obuwanguzi mu bya magye, naye okwegulumiza kw’emitima gyabwe ne kubaleetera bombi okugwa, era okugwa kwabwe bombi kwakwatagana n’okugezaako kwabwe okw’abombi okuwaayo ekiweebwayo mu watukuvu e Yerusaalemi.

Tuliyongera okwekenneenya enkomerero ya Putin etwala mu lutalo lwa Panium olwogerwako mu olunyiriri olw’ekkumi n’ettaano mu kiwandiiko ekiddako.