Ku lunaku lwa 18, Julaayi 2020, obwenyamirwa obwasooka bw’ekibiina ky’aba 144,000 bwatuuka. Obwo bwatuuka mu “ebyafaayo ebikwekeddwa” eby’ekitundu amakumi ana eky’essuula kkumi n’emu eya Danyeri. Obwenyamirwa obwo bwabaddewo nga buyiseemu nnyo mu “ebyafaayo ebikwekeddwa” ebyo—ebyafaayo ebyatandika n’okuggwaawo kwa Soviet Union mu 1989. Ekitundu amakumi ana mu emu kiyimirira etteeka lya Sande mu United States, era ekyo kiyimiriddwa ne mu kitundu kkumi na mukaaga eky’essuula yeemu. “Okuggulwawo” kw’amazima ag’afuula “ebyafaayo ebikwekeddwa” eby’ekitundu amakumi ana, mu mwaka gwa 2023, kulagiddwa Danyeri mu essuula kkumi n’ebiri. Essuula kkumi okutuuka ku kkumi n’ebiri byonna birimu ekyolesebwa ekimu, era ekyolesebwa kino kitandikira okulaga nti Danyeri ayimirira “ab’amagezi” abategeera obubaka bw’obunnabbi obw’omunda n’obw’ebweru, era eyo biyimirizibwa nga “ekigambo” ne “ekyolesebwa.”
Mu mwaka ogw’okusatu ogwa Cyrus kabaka wa Peresiya, ekigambo kyabikkulirwa eri Danyeri, erinnya lye lyayitibwa Belteshazzar; era ekigambo kyali kya mazima, naye ekiseera ekyateekebwawo kyali kiwanvu; era yategeera ekigambo, era n’ategeera ekyolesebwa. Danyeri 10:1.
Ebyolesebwa bibiri
"Ekintu" ne "ekyolesebwa" biyimirira ebyolesebwa eby'obunnabbi eby'omunda n'eby'ebweru, era Danyeri ayimirira abantu abategeera byombi, kubanga byombi, "ekintu" ne "ekyolesebwa", "byabikkulirwa" eri Danyeri mu essuula kkumi. Mu essuula eyo, ku lunaku olw'amakumi abiri mu bbiri, ekyolesebwa kya Kristo mu Watukuvu "kyabikkulirwa" eri Danyeri. Ekigambo ky'Olwebbulaniya ekivvuunulwa ng "ekintu" kivvuunulwa ng "ensonga" mu essuula mwenda, era ne eyo kiyanjulwa nga kikwatagana ne "ekyolesebwa".
Ku ntandikwa y’okwegayirira kwo ekiragiro kyavaayo, era nzize okukulaga; kubanga oli omuganzi ennyo: kale tegeera ensonga, era fumiitiriza ku kwolesebwa. Danyeri 9:23.
Ekigambo "thing" mu ssuula ekkumi kye kimu n’ekigambo ekivvunulwa ng’ "matter" mu olunyiriri lw’amakumi abiri mu ssatu olw’essuula ey’omwenda. Mu kulabirirwa okusembayo kwa Danyeri okuli mu masuula ekkumi okutuuka ku kkumi n’ebiri; "thing" ey’omu ssuula ekkumi n’emu oba "matter" ey’omu ssuula ekkumi byombi byegattiddwa ne "the vision." "The vision" kwe kigambo ky’Olwebbulaniya, "mareh," era kitegeeza "endabika." Danyeri alambulula "visions" bbiri mu kitabo kye, newaakubadde nga emu ku "visions" ezo eragibwa mu njogera ey’ekikazi era nate mu njogera ey’ekisajja. Danyeri mu olunyiriri olusooka olw’essuula ekkumi akiikirira abo abategeera "the vision" ey’endabika, era n’ "the matter" oba "the thing." Mu ssuula munaana Danyeri alambulula "visions" bbiri zikwatagana. Mu Lungereza ekigambo "vision" kisangibwa emirundi munaana mu ssuula eyo, era ekimu ku bigambo by’Olwebbulaniya ebivvunulwa ng’ "vision" kye "mareh," ate ekirala kye "chazon." "Mareh" kitegeeza "endabika," ate "chazon" kitegeeza "ekirooto, okubikkulirwa oba obubaka obw’obunnabbi." Enkula y’ebyawandiikibwa mu ssuula munaana eteekawo nti bwe kivvunulwa ekigambo "mareh" ng’ "vision" kiba kiraga "endabika ya Kristo."
Ng’ekyokulabirako, kino kye ‘mareh’ oba ‘kwolesebwa kw’okulabika’ mu Danyeri 8:14, ekitegeeza nti nga 22 Okitobba 1844 Kristo yali agenda kulabikira mu yeekaalu mu bw’amangu, mu kutuukiriza ebyo ebyogerwako ku ‘Mubaka w’Endagaano’ mu Malaki essatu, ebyo Mukyala White bye yagamba nti byaatuukirira nga 22 Okitobba 1844. Bwe Mukyala White yategeeza nti malaika ow’Okubikkulirwa 10 eyava mu ggulu n’akka n’assa ekigere kimu ku nsi n’ekirala ku nnyanja yali ‘si muntu mulala yenna wabula Yesu Kristo yennyini,’ yali alambulula akabonero akalagira ekkubo mu bunnabbi aw’omu Kristo alabikira. Kino kimu ku kulabikira kwe kungi. Yalabikira ku kuzukizibwa kwa Musa ng’okusinziira ku Yuda. Eyo yalabikira nga Mikaeri, Malaika Omukulu; naye newankubadde bw’atyo kyali kulabikira okw’obunnabbi. Kwolesebwa kwa ‘mareh’ mu kitundu eky’omunaana nakwo kuvvuunulwa ng’ ‘okulabika,’ nga kukwatagana n’amakulu gaako.
Awo olwatuuka, bwe nze ddala Danyeri nnali ndabye ekyolesebwa, ne nnoonya amakulu gaakyo, laba, waaliwo ayimiridde mu maaso gange ng’endabika y’omusajja. Danyeri 8:15.
Enteekateeka y’ebigambo wano eraga nti yali Malaika Gavriyeri eyalina ‘endabika ey’omusajja,’ era ekigambo ‘endabika’ kye ‘mareh’—endabika ey’okulabibwa mu kwolesebwa eya Kristo; kubanga nga Kristo bw’ayimirizibwa nga Mikaeri, Malaika Omukulu, era ne Malaika Omuzira ow’Essuula Ey’ekkumi mu Okubikkulirwa, Kristo mu bubaka bw’obunnabbi asobola okukyusaganyizibwa n’obubonero bw’abamalayika, era n’abantu. Obanga Gavriyeri mu lunyiriri, oba Kristo mu Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi, oba nga Mikaeri, Malaika Omukulu, buli omu ayimirira obubaka; era olw’ensonga eno Mukyala White ageraageranya bamalayika b’Okubikkulirwa ne bubaka bwe bayimirira, wamu n’abantu abalangirira obubaka obuyimiririrwa abamalayika. Amazima gano gakulu nnyo okutuusa nti, mu nnyiriri ssatu ezasooka ez’Essuula Esooka ey’Okubikkulirwa—ennyiriri ezo ezilangirira okuggulwawo kw’Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo—nga tekinnaggwaawo ekiseera eky’okusaasirwa, kubanga ‘ekiseera kiri kumpi,’ entambuza y’okwogeragana kwa Katonda n’omuntu elambululibwa mu ngeri enkalakalira ng’obubaka buva eri Kitaawe, ne buweebwa eri Omwana, n’alyoka abuwa malaika, n’alyoka abutwala eri omuntu, n’alyoka oyo alusindikira amakanisa. Buli mutendera mu ntambuza eno y’obubaka gutukuvu era gutukuziddwa, era obutukuvu obwo obutukuziddwa buweebwa akabonero ku mijukizo egy’obunnabbi mwe Kristo yeeraga nga Ye yennyini, oba ng’ayitira mu malaika, mu muntu, oba mu bubaka. Bwe yeeyungira yennyini ku kijjukizo ekyo kiba ‘mareh’—‘kwolesebwa kw’endabika.’
Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo, kwe Katonda kwe yamugabira, alyoke alage abaddu be ebirina okutuukirawo mangu; era n’akitumiza, n’akimanyisa mu bubonero, okuyita mu malaika we, eri muddu we Yokaana: oyo eyajulirira Ekigambo kya Katonda, n’Obujulizi bwa Yesu Kristo, era n’ebyonna bye yalaba. Balina omukisa oyo asoma, n’abo abawulira ebigambo eby’obunnabbi buno, era ne bikuuma ebyo ebyawandiikiddwa omuli; kubanga ekiseera kiri kumpi. ... Era n’angamba nti, Tozibikka ebigambo eby’obunnabbi bw’ekitabo kino; kubanga ekiseera kiri kumpi. Atali wa bwenkanya, ayongere okuba atali wa bwenkanya; n’oyo omukyafu, ayongere okuba omukyafu; n’oyo omutuukirivu, ayongere okuba omutuukirivu; n’oyo omutukuvu, ayongere okuba omutukuvu. Okubikkulirwa 1:1-3; 22:10, 11.
Mu mutwe ogw’omunaana, “chazon” kye kigambo kirala mu Ekiwebbulaniya ekivvunulwa nga “ekyolesebwa.” Okusinziira ku “endabika,” ekyolesebwa kya “marah” kiraga akabonero akalaga ekkubo, ate ekyolesebwa kya “chazon” kiraga ekiseera eky’obunnabbi. Waliwo obwenkanankana obw’obwakatonda mu bigambo ebbiri ebivvunulwa nga “ekyolesebwa” mu mutwe ogw’omunaana, mu ngeri nti ekigambo kya Ekiwebbulaniya “mareh” naakikozesa Daniyeri ne mu ngeri yaakyo ey’ekyikazi, “marah.” Ku “chazon,” Daniyeri akiraga mu ngeri ebbiri, naye si mu kulaga enjawukana wakati w’ekyasajja n’ekyikazi, wabula ng’akozesa ebigambo bibiri ebiraga amakulu g’emu; era bwe akikola bw’ati, amakulu ago gakwata obugazi obusukkiridde.
Chazon kitegeeza ekyolesebwa, oba ‘oracle’, oba obunnabbi; ate ekigambo ekivunulirwa mu Lungereza ng’ ‘matter’ oba ‘thing’ kye kigambo ky’Olwebbulaniya ‘dabar’, ekitegeeza ‘ekigambo’. Bwe kitegeerekeka nti ekyolesebwa ‘chazon’ kiyimirizibwa ne Daniyeri n’ekigambo ‘dabar’, olwo byombi awamu biyimirira obubaka bw’obunnabbi bw’Ekigambo kya Katonda. Daniyeri bulijjo ayawula ‘dabar’ oba ‘chazon’ okuva ku ‘mareh’. Bw’ebitunulibwa ku mutendera gw’obunnabbi, ‘obubaka bw’obunnabbi bw’Ekigambo kya Katonda’—nga biyimirirwa ‘dabar’ ne ‘chazon’—bwe bitwalibwa awamu n’ekyolesebwa ‘marah’ eky’okweyoleka kwa Kristo, olwo wabaawo obubonero obutukuvu obulaga ekkubo mu byafaayo eby’obunnabbi eby’Ekigambo kya Katonda. Ate bw’oyongerako ‘marah’, omutindo ogw’obuwala ogw’ekigambo ‘mareh’, ku lunyiriri lw’ebitegeeza by’ekyolesebwa mu Daniyeri, ofuna ekyolesebwa eky’endabirwamu eky’okutuukirizibwa olw’okukkiriza.
Mu kwolesebwa kwa Danyeri okwasembayo, okuyimirirwamu mu masuula asatu ag’enkomerero g’ekitabo kye, Danyeri ayimirira abantu mu nnaku ez’enkomerero abategeera “ebyolesebwa eby’obunnabbi” eby’“Ekigambo kya Katonda,” era n’obutukuvu bw’obubonero obutukuvu obulaga ekkubo, obugatta ne bukola omugendo ogw’okuddamu okutereeza ogw’emitwalo kkumi na nnya n’enkumi nnya; kubanga be abo abagoberera Omwana gw’Endiga wonna w’agenda mu Kigambo kye ekitukuvu eky’obunnabbi. Bwe bagoberera Omwana gw’Endiga, abatwala eri okwolesebwa kw’eddirisa ery’okwekulabiramu okuli mu Danyeri 10:7, we ne badduka ne beekweka wansi w’ensobi, we baziikibwa emirembe gyonna; oba ne batuusibwa mu nfuufu, ne batuukirizibwa era ne bayambalibwa amaanyi okuwa obubaka obw’obunnabbi bw’ennaku ez’enkomerero.
Gabuliyeri yalagira Danyeri ‘okutegeera’ ebyombi, ‘ensonga’ n’ ‘okwolesebwa’. Ekigambo ky’Olwebbulaniya ekyavvuunulwa ‘okutegeera’ kitegeeza ‘okussaawo enjawulo mu bwongo’. Danyeri, eyakiikirira ggwe nange omusomi omwagalwa, yalagirwa okutegeera enjawulo n’okwawula wakati wa ‘ensonga’ n’ ‘okwolesebwa’. Okwolesebwa kwa chazon kuyimirira olunnyiriri olw’ebweru olw’ebyafaayo eby’obunnabbi, ate okwolesebwa kwa mareh kuyimirira okulabika kwa Kristo. ‘Ensonga’ n’ ‘ekintu’ mu Lwebbulaniya byogerwako nga ‘dabar’, ekitegeeza ‘ekigambo’. Yesu ye ‘dabar’, kubanga Ye ye Kigambo. ‘Ekintu’ n’ ‘ensonga’, byombi nga biri ‘dabar’, bireetebwa nga bikwatagana n’okwolesebwa kw’okulabika.
Dabar, lye nsonga era lye ekintu, kye kimu n’okwolesebwa kwa chazon kw’omutwe ogw’omunaana, era okwolesebwa okwo kukiikirira okwolesebwa okw’ebyafaayo eby’obunnabbi. Buli kimu ku bikiikirira ebyo (chazon, dabar, ensonga n’ekintu) bimanyisa olunyiriri lw’obunnabbi olw’ebweru, ate mareh, n’enkyukakyuka yaalyo ey’obukyala eyitibwa marah, biikirira olunyiriri lw’obunnabbi olw’omunda. Abantu ba Katonda ab’ennaku ez’oluvannyuma, abaakiikirirwa mu kitundu ekisooka eky’omutwe ogw’ekkumi ogwa Danyeri, bategeera byombi olunyiriri lw’obunnabbi olw’omunda n’olw’ebweru. Mu Kitabo ky’Okubikkulirwa, olunyiriri olw’omunda lukiikirirwa n’amakanisa musanvu, ate olw’ebweru lukiikirirwa n’ebisiba musanvu.
Bwe Danyeri yalaba okwolesebwa kwa Kristo oluvannyuma lw’ennaku amakumi abiri n’emu ez’okusiiba, yalaba omutindo ogw’obuwala ogw’okwolesebwa kwa “mareh.” “Mareh” kitegeeza “endabika,” era bwe Danyeri yalaba Kristo, yalaba okwolesebwa “marah”; newaakubadde nga “mareh” kitegeeza endabika, engeri ey’obuwala ey’ekigambo kye kimu kitegeeza “endabirwamu.” Mwannyinaffe White atutegeeza nti okwolesebwa Danyeri kye yalaba, kye Yokaana yalaba; era Yokaana yalaba okwolesebwa nga Kristo yali mu Eweema Ekitukuvu ey’omu ggulu.
Mu kiseera eky’okukyalira kwa Gabulayiri, nnabbi Danyeri teyasobola kufuna obulagirizi obw’okweyongera; naye oluvannyuma lwa myaka emitono, ng’ayagala okumanya ebisingawo ku nsonga ezzaali tezinnannyonnyolwa bulungi, nate yeetegeka okunoonya ekitangaala n’amagezi okuva eri Katonda. ‘Mu nnaku ezo nze Danyeri nnali mu kunakuwala okumala wiiki ssatu ezijjuvu. Saalya mugaati gwonna ogw’ekinyumirwa, so tewaayingira nnyama newankubadde wayini mu kamwa kange, so te nasiga mafuta ku mubiri gwange n’akatono... Awo ne nnyimusa amaaso gange ne ntunula, laba, waaliwo omusajja omu ayambadde lineni, n’ekiwato kye nga kisibiddwa zaabu ennungi ey’e Ufazi. Omubiri gwe gwali ng’ejjinja erya berili, n’obuso bwe ng’endabika y’okumyansa kw’ekidduka ky’enkuba, n’amaaso ge ng’ettaala z’omuliro, n’emikono gye n’ebigere bye nga birabika ng’ekikomo ekisunsuddwa, n’eddoboozi ly’ebigambo bye nga ddoboozi ly’ekibiina ekinene.’
Si mulala, wabula Omwana wa Katonda yennyini ye yalabikira Danyeri. Okunnyonnyola kuno kufaanana n’okunnyonnyola Yokaana lwe yawaayo, Kristo bwe yamulabisibwa ku Kizinga kya Patimo. Mukama waffe kaakano ajja n’omubaka omulala ow’eggulu okuyigiriza Danyeri ebigenda okubaawo mu biseera eby’enkomerero. Obumanyi buno bwaweebwa eri Danyeri era ne buwandiikibwa mu kusikirizibwa olw’affe, ffe abatuuseeko enkomerero z’ensi.
Amazima amanene agabikkuliddwa Omununuzi w’ensi gali ag’abo abanoonya amazima ng’abanoonya eby’obugagga ebikwekeddwa. Danyeri yali mukadde. Yali amaze obulamu bwe ng’abeera mu bungi bw’obwengula bwa kkooti y’abapagani, ate ebirowoozo bye byali biwugiddwa n’ensonga z’obwakabaka obunene; naye n’ava ku byo byonna n’anyiigiriza emmeeme ye mu maaso ga Katonda, era n’anoonya okumanya ebigendererwa bya Ali Waggulu Ennyo. Era mu kuddamu eri okwegayiririza kwe, omusana okuva mu mbuga z’omu ggulu ne gutumwa eri abo abaalibeeranga mu nnaku ez’oluvannyuma. Noolwekyo, obunyiikivu buki kye kitugwanira okunoonya Katonda, alyoke atuggulire amagezi gaffe okutegeera amazima agatuleteddwa okuva mu Ggulu. Review and Herald, 8 Febwali 1881.
Aba 144,000
Danyeri ategeera ‘ekintu’ n’ ‘ekyolesebwa’, era amanyiddwa nga Danyeri era n’ayitibwa Berutesazzaali. Okukyusibwa kw’erinnya mu bunnabbi kulaga enkolagana y’endagaano; n’olwekyo Danyeri akiikirira abantu b’endagaano ab’enkomerero, be emitwalo kkumi n’enna n’enkumi nnya, abagyezebwa olw’ekyolesebwa kya Kristo mu yeekaalu. Okugezebwa okwo kuleeta okwawulamu kw’ebika bibiri by’abasinza.
Era nze Danyeri nzekka nnalaba okwolesebwa: kubanga abasajja abaali nange tebaalaba okwolesebwa; naye entiisa enene yabagwira, ne badduka ne beekweka. Danyeri 10:7.
Danyeri mu butereevu alambulula okugezebwa okw’okubiri n’okw’e Yeekaalu okwakwatagana n’abantu ba Katonda ab’omu nnaku ez’oluvannyuma; okugezebwa okwesigamiziddwa ku kulaba Kristo mu Eweema entukuvu ey’omu ggulu. Ekyolesebwa eky’olunyiriri olw’omusanvu kye kikazi ky’ekyolesebwa ekya ‘mareh’, era kiyimirizibwa ng’ekyolesebwa ekya ‘marah’. Bw’oddamu eri ekyolesebwa kya Kristo eky’e Yeekaalu nga bwe kiragibwa mu kuddamu kwa Danyeri, ‘ekintu’ eky’obunnabbi n’ ‘ekyolesebwa’ eky’obunnabbi bijja ‘kubikkulirwa’ gy’oli.
Bw’okwatagana n’ekimu ddala ekyolesebwa kya Yeekaalu ekya Kristo mu ngeri ey’okudduka okwekweka, oyingira mu kizikiza eky’olubeerera. Ekikebera eky’e Yeekaalu, nga kye kikebera eky’okubiri mu emitendera esatu gy’Enjiri ey’olubeerera, kisookerwako ekikebera ekyasooka era eky’omusingi. Ekibuuzo eky’okukebera emisingi kiragirwa mu Danyeri ekkumi n’emu, olunyiriri olw’ekkumi n’enna, awali Loma eyolekebwa ng’ "abanyazi b’abantu bo" abateekawo "ekyolesebwa."
Ekiseera kiri kumpi
Oluvannyuma lw’ennaku ssatu n’ekitundu okuva ku nnaku eya July 18, 2020 eyaleeta okuggwaamu essuubi, nga December 31, 2023 Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo kwatandika okusumululibwa, kubanga "ekiseera kyali okumpi."
Omukisa eri oyo asoma, era abo abawulira ebigambo by’obunnabbi buno, era ne bakuuma ebyo ebyawandiikiddwa mu bwo; kubanga ekiseera kiri kumpi. ... Era n’angamba nti, Tozibika ebigambo by’obunnabbi bw’ekitabo kino; kubanga ekiseera kiri kumpi. Okubikkulirwa 1:3; 22:10.
"Ekiseera" ekimanyisa okuggulwawo kw’Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo kyogerwako ku ntandikwa y’Ekitabo ky’Okubikkulirwa; era ku nkomerero y’ekitabo, okulangirirwa okwo okufaanagana ddala kweyongera ku kitegeeza kya Alufa, nga kugattirwamu ekitegeeza kya Omega.
Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo kusumululwa ng’ekiseera ky’okugezesebwa bwe kiba kiggenda kuggwaawo. Ku lunaku lw’amakumi abiri mu bbiri, oluvannyuma lw’okusiiba okw’ennaku amakumi abiri mu gumu, “ekintu,” ekyo era kye “ensonga,” era kye “dabar” oba “Ekigambo,” era kye “kwolesebwa kwa chazon” kw’ebyafaayo eby’obunnabbi eby’ebweru, kyabikkulirwa Danyeri ng’alabye kwolesebwa kw’enkalabirwamu, kwa “marah,” kw’Omusaserdoota Omukulu ow’eggulu mu Kifo Ekitukuvu Ennyo.
Danyeri ayimirira abo abalina obumanyirivu bw’ekyolesebwa eky’endabirwamu, era abategeera okulabika kwa Kristo okw’obunnabbi, wamu n’ebyafaayo eby’ebweru ebyayimirizibwa mu kyolesebwa kya chazon. Ekyolesebwa kya marah kiyimirira Kristo ng’akabonero k’obunnabbi akalaga olugendo, ate enjawulo ya kikazi ey’ekigambo kye kimu eyimirira obumanyirivu obuva mu kutunuulira ekitiibwa kya Katonda, nga bwe kyeyolekera mu Danyeri, Yokaana, Isaaya, Sister White n’abannabbi abalala.
Ku mutendera guno ekyolesebwa eky’ebweru ekya chazon kiyimirira ng’ekigezo eky’emisingi, ate ekyolesebwa kya mareh eky’okulabikibwa kwa Kristo mu olunyiriri lw’ebintu eby’obunnabbi kye kigezo kya yeekaalu. Kristo alabikidde mu Kifo Ekitukuvu Ennyo munda mu Kifo Kyo Ekitukuvu Ennyo? Eyo we bugattirwa obwakatonda n’obuntu. Kino kye kigezo ekirina okuyisibwa, nga tekinnaggwawo ekiseera ky’okugezesebwa ku kigezo kya litmus. Ekigezo kya litmus ekyoleka ekikula ky’obuntu kye ekyolesebwa kya marah eky’ekyuma ekirabirwamu.
Nga 31 Desemba 2023, ekikeezo eky’ebweru eky’omusingi kyatandikira ku “abambuzi b’abantu bo” ab’olunyiriri olw’ekkumi n’enna, era bwe yatikkibwa Papa ey’omu kiseera kino nga 8 Maayi 2025, “ekyolesebwa” ky’olunyiriri olw’ekkumi n’enna kyateekebwawo. Ekikeezo eky’omusingi ne kisenguka ne kigenda ku kikeezo kya Yeekaalu. Okuva nga 9 Maayi 2025, ekikeezo kya Yeekaalu kigenda mu maaso. Okuzuukira kw’Abajulirwa ababiri nga 31 Desemba 2023, kwakiikirizibwa mu olunyiriri olw’ekkumi n’emu olw’Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu, era okuzuukira okutandika ku lunaku olwo kwabaawo mu bbanga ly’Olutalo lwa Yukureeni olwatandika mu 2014, ne lweyongera mu 2022. Emirundi egy’ebweru n’egy’omunda egy’obunnabbi gyasisinkana mu byafaayo ebyo. Nga 31 Desemba 2023, omulimu ogw’okuteeka omusingi gwali mu kukolerwako, omulimu ogwafaananyizibwa n’ebyafaayo ebyava mu 1798 okutuuka mu 1840, era n’okuva mu 1840 okutuuka mu 1844, era n’okuva nga 19 Apuli 1844 okutuuka nga 22 Okitoba 1844.
Danyeri 11:11 lyatuuka mu byafaayo ng’olunyiriri lw’ebweru olw’obunnabbi, era nga ligattiddwa ku byafaayo bennyini ebibeera olunyiriri lw’omunda olwa Kubikkulirwa 11. Mu 2014, olutalo lwa Ukraine lwatandika, nga bwe lwali lulabikiddwa mu kifaananyi mu lutalo lwa Rafiya mu 217 BC. Mu 2015, kabaka ow’okuna era omugagga nnyo okusinga eyogerwako mu Danyeri 11:2, yasituka n’ategeeza ekigendererwa kye okuvuganya ku kifo kya Pulezidenti. Okutegeeza okwo kwasunguwaza nnyo abawagira enteekateeka y’omugatte gw’ensi yonna abalina omwoyo gw’ekiyoka, abalagibwa ng’obwakabaka bwa Buyonaani.
Okubikkulirwa 11:11 kwalaga nti nga 31 Desemba 2023 lwe kiseera abajulizi ababiri baazukizibwa. Ekiseera okuva nga 18 Julaayi 2020 okutuuka nga 31 Desemba 2023 ne kitegeererwa nga 'eddungu' ly'obunnabbi. Ku nkomerero y'ekiseera ky'eddungu eryo, eddoboozi ne litandika okukaaba mu Julaayi wa 2023, era nga ddala ennaku 1,260 oluvannyuma olw'obunnabbi obulemererwa obwa Nashville obwateekeddwa ku nga 18 Julaayi 2020, awo Empologoma ey'ekika kya Yuda n'atandika okubikkula Ekigambo kye eky'obunnabbi. Okubikkulibwa kw'Ekigambo kya Katonda eky'obunnabbi bulijjo kuleeta enkola y'okugezesa ey'emitendera esatu, nga bwe kutekebwawo mu Danyeri 12.
Abangi banaatukuzibwa, ne balongoosebwa, era ne bageragezebwa; naye ababi banaakola obubi; era tewali mu babi anaategeera; naye abagezi banaategeera. Danyeri 12:10.
Mu Okubikkulirwa kwa Yokaana omutwe ogw’ekkumi n’ekkenda, omugole yeetegeka, era oluvannyuma aweebwa ekanzu enjeru. Ennyambalo ezo enjeru zitegeeza nti omugole ali mwetegefu, era ekyo kibeerawo mu Okubikkulirwa kwa Yokaana omutwe ogw’ekkumi n’ekkenda, bwe gaggulibwa amadirisa ag’eggulu. Nga tannayambazibwa ekyambalo ky’obutuukirivu bwa Kristo okumufuula omweru, asooka okutukuzibwa.
Nga 31, omwezi gwa Desemba, omwaka gwa 2023, okukemebwa kw’emisingi kwatandika okutukuza abo abandiba abalongoofu. Okutukuzibwa okwo kutuukirizibwa okuyitira mu kuyongera mu kumanya, kubanga Empologoma eyava mu kika kya Yuda olwo yatandika okujjulula Okubikkulirwa okw’enkomerero okw’okweebikkula kwe. Okubikkulirwa okwo kulimu ne kino: nti Ye yekka omusingi asobola okuteekebwawo. Okugaana amazima ag’omusingi agalaga nti Looma be “abanyazi b’abantu bo,” kwe kugaana omusingi gwokka ogusobola okuteekebwawo.
Ku lunaku lwa 31, Desemba 2023, waatandika omutendera gw’okukemebwa ogwavaamu amangu ddala okwawulwamu abantu mu bika bibiri. Empologoma ey’ekika kya Yuda kati esumuludde nti okutuukirizibwa mu byafaayo kw’olunnyiriri olw’ekkumi n’enna kwali ku lunaku lwa 8 Meyi 2025; era mu kukikola n’akkakasa okulambulula kwa Miller nti Loma ye kifaananyi ekisimbawo olubonaalyo olw’ebweru olw’obunnabbi. Trump bwe yakomawo mu 2024, yatuukiriza olunnyiriri olw’ekkumi n’esatu mu mutwe ogw’ekkumi n’emu ogwa Danyeri; ate mu lunnyiriri oluddako, tusaako akabonero ku 2025, mu kulondebwa kwa Papa Leo. Bombi, Trump ne munne ow’Antikulisito, baatuuzibwa mu 2025.
Mu ntambuza eno, tulondoola ennaku ne myaka; era mu ngeri enkulu kino kwe kutunula emabega okutukuziddwa. Tukitegeera nti ekiseera eky’enkomerero kye 1989; ate okufuulibwa obutongole kw’obubaka kwali mu 1996. Ku 9/11 obubaka obwo obutongole bwaweebwa obuyinza n’amaanyi. Mu kwanjulwa kwa Ebipande bya Habakkuku mu 2012, era ne kuggwa mu Jjanwali wa 2013, emisingi gyateekebwa.
Ku Julaayi 18, 2020 okumenyeka kw'ensuubi okw'olubereberye kwatuuka, ne mu Julaayi wa 2023 eddoboozi ne litandika okukaaba mu ddungu, era ku Disemba 31, 2023 okuggulwawo kw'Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo ne kutandika era n'okukemebwa okw'ebweru okw'omusingi okw'olubereberye ne kutandika.
Ku lunaku lwa 8, omwezi gwa Mayi, mu mwaka gwa 2025, okukemebwa okw’okubiri okw’omunda mu Yeekaalu kwatandika. Okukemebwa okw’okusatu okw’okukakasa ddala kuli kumpi ddala mu maaso. Eyo kulyeyoleka obanga emmeeme erina amafuta g’obubaka agakiikirirwa mu kukemebwa okusooka era okw’ebweru, era n’amafuta agagoberera ag’okukemebwa okw’okubiri okw’omunda. Okukemebwa kukiikirira ebweru, ne kiddirwamu omunda, ne kiddirwamu obumanyirivu.
Olunyiriri lw’omunda olw’obunnabbi luzimbiddwa ku bubonero bw’ekkubo ebyasooka bye nnayogerako. Buli kabonero ku ebyo kakwatagana n’obubonero obufaanagana ddala obw’omu byafaayo bya Abamillerite. 1798 ng’ekiseera eky’enkomerero kikwatagana ne 1989, era naco nga kye kiseera eky’enkomerero. Eyo Empologoma ey’omu kika kya Yuda yasumulula Ekigambo kye, kubanga Ye ye Kigambo. Bwe Adiventisimu yatuukiriza ekifo ky’ nnabbi atalina kuwulira mu bujeemu obw’ensibuko bwa Yerobowaamu nga eddayo okulya ne nnabbi omulimba ow’e Beseri, ne ddayo ku mpaka z’ObuProtestanti obugudde ezakozesebwa okuwakanya okulambulula kwa William Miller ku ‘Emirundi Musanvu’. Eyo ye nsonga lwaki tebakitegeera mu bujjuvu—oba newankubadde kyonna—lwaki 1863 lye kabonero ak’oluvannyuma ku mugendo ogw’Alpha ogw’ebubaka bya malayika asooka n’ow’okubiri.
Olw’ensonga eno, eri bo tekitegeeza kintu kyonna nti kya myaka 126, akabonero ka 1,260, akabonero ka “eddungu” eriyita mu byafaayo okuva mu 1863 okutuuka ku kiseera eky’enkomerero mu 1989. Ku nkomerero y’emyaka amakumi ana Yoswa yakulembera ekibiina okuyingira mu Nsi eya Ssuubizo. Mu 1989 Mukama yatandika omulimu ogw’okukulembera ekibiina kye ekya omega okuva mu “eddungu” erya 1863 okutuuka mu 1989, nga bwe yaggya ekibiina ekya alpha okuva mu “eddungu” erya 538 okutuuka mu 1798.
Mu 1989, ekyolesebwa ky’Omugga Hiddekel ekiyimirira essuula essatu ezisembayo mu kitabo kya Danyeri kyabikkulibwa, nga bwe kyabikkulibwa mu 1798 ekyolesebwa ky’Omugga Ulai ekiyimirira essuula 7, 8 ne 9 ez’ekitabo kya Danyeri. Emyaka bikumi bibiri mu abiri oluvannyuma lw’okusindikibwa kwa Baibuli eyitibwa King James, William Miller yasooka okuyitangaza obubaka bwe obusinziddwa ku kyolesebwa ky’Omugga Ulai, era n’abufuula bwa entongole mu 1831; era nga bwe kyali, obubaka bw’Omugga Hiddekel bwasooka okuyitangazwa mu 1996, emyaka bikumi bibiri mu abiri oluvannyuma lwa 1776, ensibuko y’ettaka ery’ekitiibwa ery’Amerika Ez’Obumu.
Okuteekateekebwa mu ngeri entongole kw’obubaka kwa Miller, emyaka ebikumi bibiri n’abiri oluvannyuma lw’Enkyusa ya King James, kulaga nti William Miller ye mubaka omutukuvu asookera ddala okukozesa obunnabbi obuli mu Bayibuli, mu Endagaano Enkadde n’Endagaano Empya byombi, okuleeta okuzuukuka n’okutereeza. Bayibuli ey’Obwakatonda era ne gyeeyunga n’obuntu emyaka ebikumi bibiri n’abiri oluvannyuma okuleeta obubaka bw’e Ulai.
Yesu ye Alufa ne Omegi, era ye Ekigambo kya Katonda; bw’atyo, okufulumizibwa kwa Enkyusa ya Baibuli eyitibwa King James mu 1611 kiteeka Yesu wombi mu 1611 era ne mu 1831. Kristo alabikira mu biro by’enkomerero ng’Empologoma ey’ekika kya Yuda; era bwe bubaka buteekebwawo mu ngeri entegeerekeka era ey’amateeka, ye Alufa ne Omegi era ye Ekigambo. Obukwatirwe bwa Miller ku ntandikwa bumanyiddwa; era kumanyiddwa nti entandikwa n’enkomerero byombi biraga n’amaanyi okufulumya obubaka. Ekiseera okuva mu 1776 okutuuka mu 1996 kirina engeri z’obufaananyiro eemu, newaakubadde nga ziyawukana.
Obubaka bwa Hiddekel ye bwo obw’etteeka ery’okuwummula ku Sande mu United States ey’Amerika, nga bwe bulambikiddwa mu Danyeri essuula 11, olunyiriri 41. Omwaka 1776 ne kufulumizibwa kwa “Declaration of Independence” bikiikirira entandikwa y’ebbanga ly’emyaka 220, eryaggwa n’okufulumizibwa kw’ekiwaandiiko, nga kyatuumibwa mu kutegeka kwa Katonda so si lwa mugendererwa, “Time of the End.” Mu mwaka gumu, 1996, twaweebwa kkampuni ey’obuweereza eyitibwa “Future for America.” Obubaka bw’ettaka ery’ekitiibwa, kye United States, bwateekebwawo mu ngeri entongole, nga waliwo enkwatagana entereevu wakati w’entandikwa n’okwomekkereza kw’obunnabbi. Buli kabonero kanene akalaga ekkubo mu byafaayo by’Abamillerite kaddiddwamu, nga kigoberera ekifaananyi ekikulembera eky’olugero lw’abawala ab’ekkumi. Ebyebanga byombi eby’emyaka 220 biri n’entandikwa n’okwomekkereza ebyayolesebwa mu kufulumizibwa kw’ekiwaandiiko.
Obubaka bwa Miller n’enkola ye byakkakasibwa era byatikkirwa amaanyi mu kutuukirizibwa kw’Obusiraamu okw’ennaku ey’okubiri. Ekyo Mukama kye yakozesa okunyweza obubaka kwe tteeka lya Miller ery’okubala olunaku ng’omwaka; era ku 9/11 obubaka n’enkola byanywezebwa, nga okukkira kw’omulayika owa Kubikkulirwa kkumi n’omunaana kwaddamu okukola okukkira kwe yakola nga August 11, 1840, nga bwe kiyimiririddwa mu kitundu eky’ekkumi ekya Kubikkulirwa. Abo bamalayika babiri bayimirira okulabika okw’obunnabbi kwa Kristo ng’omulayika. Etteeka eriri ku musingi gw’entambuza eya 9/11, nga bwe lyaali etteeka ly’okubala olunaku ng’omwaka ku ntambuza eya August 11, 1840, lye lino: ebyafaayo by’Abamiller biddiddwamu mu byafaayo bya 144,000.
Bwe waatuuka okutuukirira kw’obunnabbi bw’Obuyisiramu obw’akabi ak’okusatu mu byafaayo by’e Omega n’omalayika ow’okusatu, nga kikwatagana n’okutuukirira kw’obunnabbi bw’Obuyisiramu obw’akabi akasooka n’ak’okubiri okwatuuka mu byafaayo by’e Alpha eby’omalayika asooka n’ow’okubiri—ensonga nti ebyafaayo by’Abamilera byaddamu mu byafaayo by’emitwalo kikumi na ana yakakasibwa mu ngeri ey’amaanyi ng’emu bwe yakakasibwa enkola ya Miller ey’ ‘olunaku ku mwaka’ mu kwetooloola amakabi agasooka n’ag’okubiri ag’Okubikkulirwa essuula ey’omwenda. Waliwo abamu abayinza okumanya obunnabbi bw’ebbanga obw’emyaka 391 n’ennaku 15 obwateekebwawo mu Okubikkulirwa 9:15, kyokka ne batakeera ku nsonga gye nnabadde njogerako edda. Ka nnyonnyole.
Akabi akasooka n’akakubiri gakwatagana n’ebyafaayo by’omalayika asooka n’ow’okubiri, era ebyafaayo by’akabi akasatu bikwatagana n’ebyafaayo by’omalayika ow’okusatu. Ensonga enkulu wano eri nti entandikwa y’ekiseera ky’emyaka 391 n’ennaku 15, ekiteekebwawo mu byafaayo by’akabi akakubiri, esangibwa mu byafaayo by’akabi akasooka. Waliwo obunnabbi bw’emyaka 150 mu byafaayo by’akabi akasooka mu Okubikkulirwa 9, era olunaku ekiseera ky’obunnabbi ekyo lwe kimalaawo, obunnabbi bw’emyaka 391 n’ennaku 15 butandika. Obunnabbi obubiri buno buggatta butereevu akabi akasooka n’akakubiri, kale bwe baalagula obunnabbi ku Isilamu, nga busingira ku nteekateeka ey’obunnabbi ey’okubala olunaku ng’omwaka, obunnabbi obwo bwali obunnabbi bw’akabi akasooka n’akakubiri obw’Isilamu, era bwali obubaka obwakakasa enkola ya Miller n’obubaka bwe mu byafaayo by’omalayika asooka n’ow’okubiri.
Bwe byaggwaawo ebyafaayo ebyo ku Okitobba 22, 1844, ekkondeere ey’omusanvu n’etandika okufuuwa, era ekkondeere ey’omusanvu ye yennyini Akabi ak’okusatu, era ye n’ekyama eky’obutukuvu, kye Kristo mu mmwe, essuubi ly’ekitiibwa. Ekkondeere eyo erimu obubaka bw’okulabula obw’ebweru era n’obw’omunda. Olw’ensonga eno, obunnabbi bw’emyaka 2,520 bukwatagana n’ekiwummulo ky’ettaka eky’omwaka ogw’omusanvu, ekirimu n’Yubile. Ku Okitobba 22, 1844, ekkondeere ey’omusanvu yatandika okufuuwa mu kutuukiriza obunnabbi bw’emyaka 2,520 n’obw’emyaka 2,300.
Naye mu nnaku ez'eddoboozi lya malayika ow'omusanvu, nga atandika okufuuyira mu kkondeere, ekyama kya Katonda kiriba kiwedde, nga bwe yalangirira eri abaddu be, bannabbi. Okubikkulirwa 10:7.
Okitobba 22, 1844 kyali Olunaku lw'Okutangiriramu, era ekkondeere erya Yubile lyali liruvugibwa ku Lunaku lw'Okutangiriramu. Okuva olwo, tuli mu byafaayo bya Malaika ow'okusatu, era ne mu bulabe obw'okusatu, kye ekkondeere ery'omusanvu. Ku Agusito 11, 1840, Malaika ow'amaanyi ow'Okubikkulirwa essuula eya kkumi yakka okwanagaza ensi n'ekitiibwa kye, nga bwe yakola ne Malaika ow'Okubikkulirwa essuula eya kkumi n'omunaana ku 9/11.
Mu 2012 okutuuka mu Janwali wa 2013, ebyogerwa eby’oluddiring’ana ebyayitibwa “Ebipande bya Abakuki” byakolebwa, nga bikwatagana n’okufulumizibwa kw’ekyapa ky’abatandisi eky’omwaka gwa 1843 mu Mayi wa 1842. Mu kiseera ekyo, emisinde gy’ekitambuza gyateekebwawo, oba nga kyali ekitambuza kya Alufa eky’Omulayika Ow’olubereberye n’Ow’okubiri, oba ekitambuza kya Omulayika Ow’okusatu. Ebipande bibiri bya Abakuki byatundibwa mu byafaayo n’obubaka. Okulabula okwategeezebwa ku 18 Julaayi 2020 okwaggwaamu kwafaananagana n’olunaku lwa 19 Apuli 1844, era ekiseera eky’okulindirira mu lugero kyali kitandise.
Ekiseera ky’eddungu eky’ennaku 1,260 kyaggwa ku kubikkulwa okw’abaawo nga Disemba 31, 2023. Kirungi okujjukira nti Kristo emirundi ebbiri yagirongoosa yeekaalu ye ng’agigyamu okuswaza ebitukuvu, nga Sister White bw’akiyita. Yabikola ku ntandikwa n’okukomekkereza kw’obuweereza bwe, n’afuula okwerongoosa kwombi okwa Alufa n’Omega.
Mwannyina White ategeeza mu bulambulukufu nti okutukuza kw’Yeekaalu okwasooka kugenderagana ne 9/11 n’eddoboozi eryasooka; eddoboozi eryo alirambulula ng’olunyiriri 1–3 mu essuula 18 ey’Okubikkulirwa. Oluvannyuma, alambulula “eddoboozi eddala” ery’olunyiriri olwa nnya ng’okutukuza kw’Yeekaalu okw’okubiri, era nga n’etteeka erya Sande. April 19, 1844 yali okutukuza kw’Yeekaalu okw’okusooka eri Abamillerite, ate October 22, 1844 yali okw’okubiri. Mu myaka amakumi ana mu mukaaga okuva mu 1798 okutuuka mu 1844, Yeekaalu ey’Abamillerite yazimbibwa, era fractal y’okuzimbibwa kwa Yeekaalu ey’Abamillerite esangibwa mu byafaayo by’okunaakuwala ebbiri, ebyombi ebiraga okutukuza kw’Yeekaalu. Ebyafaayo ebyo bikwata ku Yeekaalu.
Okuva nga 18 July 2020 okutuuka nga 31 December 2023, abawala baasinzira mu kiseera eky’okulindirira. Bwe bazuukuka, bazuukukira obuvunaanyizibwa bwabwe okuteeka omusingi era n’okuzimba yeekaalu. Okuva mu kiseera ekyo, Kristo, ng’Empologoma ey’omu kika kya Yuda, abadde ng’asumulula ekitangaala ky’obunnabbi, era ekitangaala ky’obunnabbi bwe kisumululwa bulijjo kireeta omugendo gw’okugezesebwa ogw’emitendera esatu oguggwa ku kikebera kya ‘litmus,’ awali mpisa zirabisibwa, naye tezikulizibwa. Mu kikebera kya ‘litmus’ abawala abeesigwa balifuna okufukibwa kw’Omwoyo Omutukuvu okusinga buli kulabisibwa kw’amaanyi ga Katonda wakati mu bantu ba Katonda okwawandiikibwa mu byafaayo byonna. Wanaabangawo okweyongera kw’ekitangaala okutannalabibwa. Bwe kityo, ndiyanjulira olunyiriri olulala olw’ebyafaayo oluwaagira okufaananako wakati w’ebyafaayo bya Abamillerite n’eby’abo 144,000.
Naye ggwe, Danyeri, ziba ebigambo, era osibe ekitabo n’akabonero, okutuusa ku biro by’enkomerero: bangi banaatambulira wano n’ewali, n’okumanya kunaayongera. N’ayogera nti, Genda mu kkubo lyo, Danyeri: kubanga ebigambo bino byazibiddwa era byasibiddwa n’akabonero okutuusa ku biro by’enkomerero. Abangi banaatukuzibwa, era banaafuulibwa abyeru, era banaagezesebwa; naye ababi banaakola obubi: so tewali ku babi anategeera; naye ab’amagezi banaategeera. Danyeri 12:4, 9, 10.
Tujja okugenda mu maaso n’ebintu bino mu kiwandiiko ekiddako.
Obw’okuba omu yekka
Elon Musk yawanjagira nga 21 Febwali 2026 nti "Kati tuli mu 'singularity'".
Singulaliti eya tekinologiya
Singularity ey’etekinologiya (emirundi mingi eyitibwa ‘the singularity’ bokka) ye kaseera ak’omumaaso akateeberezebwa, we enkulaakulana y’etekinologiya—nga esukulibwa nnyo obw’amagezi obukolebwa (Artificial Intelligence)—efuuka ey’amangu ennyo era ey’amaanyi okutuusa ng’eyanguyirira okweyongerayo okusinga obufuzi n’okutegeera kw’omuntu, n’ereetawo enkyukakyuka ezitagaanika era ez’amaanyi ennyo mu sivulizeshoni y’abantu. Endowooza ey’omusingi ye “okulipuka kw’amagezi”: bwe tuba tumaze okutonda sisitimu y’obw’amagezi obukolebwa (AI) erisinga amagezi g’abantu abasinga amagezi bonna—emirundi mingi eyitibwa Obw’amagezi Obukolebwa Obw’Okusinga (Artificial Superintelligence, ASI)—sisitimu eyo esobola okuddamu okwekyusa n’okwongera obusobozi bwayo mu bwangu obutasingibwa kibinja kyonna ky’abantu kye kyandisobodde okutuukiriza. Ekyo kireeta omuzinga oguddamu ogw’okwekolako okulongoosa, omwo obusobozi bubeera bubiri ne bweeyongera emirundi emirala n’emirala mu bbanga ttono ennyo (ennaku → ssaawa → eddakiika), era ne kifuula enkulaakulana egiddirira ey’okulipuka era nga tekyasobeka ‘eri abantu ab’obudde obutannatuuka ku singularity’ okulagula mu ngeri eya mugaso oba okugifuga. Ekigambo ‘singularity’ kifuniddwa okuva mu fizikisi ne mateematika; mu ‘black hole,’ ‘singularity’ ye kifo we graviti efuuka nga teriiko kkomo era amateeka gaffe agaliko mu fizikisi ne gagwaamu—tetusobola kulaba oba kulagula ekibaawo emitala w’ensalo eyitibwa event horizon.
Mu ngeri y’emu, singularity ya tekinologiya erabwa ng’ ‘event horizon’ mu byafaayo: tusobola okuteebereza eŋŋendo z’enkyukakyuka okutuusa awo, naye okusinga awo, eby’omu maaso bifuuka bitataganjulukuka eri amagezi g’abantu abatayongerezebwamu.
Ebyafaayo mu bufunze n'Abalowoozi Ab'enkalakkalira
Mu myaka gya 1950—embuto ezasooka zalabikira mu mirimu gy’omukugu w’ebibalo John von Neumann (eyayogera ku nkyukakyuka ya tekinologiya eyeyongera okuyanguwa) ne gy’omukugu w’ebibalo era omukugu mu eby’okukweka n’okusumulula obubaka I.J. Good (eyategeeza mu 1965 “okubwatuka kw’amagezi” bwe kiba nti ebyuma biyinza okukola ebyuma ebirala ebirungi okusinga).
Mu 1993, omukugu mu by'ekkompyuta era omuwandiisi w'ebiwandiiko eby'obusosoze mu sayansi Vernor Vinge yasaasaanya endowooza ey'omu mulembe mu kiwandiiko kye, "The Coming Technological Singularity." Yalagula nti tujja kutonda amagezi agasinga ag'omuntu wakati wa 2005 ne 2030; oluvannyuma lw'ekyo, "ekiseera ky'abantu" kijja kuggwaawo (mu ngeri ey'okutegeeza nti abantu abatayambibwako tebakyaliba be bakulembera mu magezi).
Mu 2005—Omuyiiya era omulabi w’ebiseera eby’omu maaso Ray Kurzweil aleetera endowooza eno okumatizibwa mu bantu abasinga, okuyita mu kitabo kye, The Singularity Is Near. Asimbawo ensonga nti Singularity ejja okutuuka nga mu 2045, nga ekuleetebwa olw’okukula okwa eksiponensi mu maanyi ga kompyuta (nga ligoberera Tteeka lye erya ‘Law of Accelerating Returns’), awamu ne nanotekinologiya, bayotekinologiya, n’enkolagana wakati w’obwongo n’ekikompyuta. Abadde bulijjo akwatiriza ku nteekateeka y’ebbanga lino, era mu biseera bya kaakano yakakasizza nate AGI mu 2029 ne Singularity okwetooloola 2045.
Ebiteeberezo by’ensengeka y’ebiseera (nga mu ntandikwa y’omwaka gwa 2026)
Ebiseera ebibadde biteeberezebwa byakendeera nnyo mu myaka egiyise emitono olw’enkulaakulana ey’amangu ennyo mu bifaananyi binene eby’ennimi, mu sisitimu ez’okulowooza, ne mu mateeka ag’okugaziya: Ebirowoozo ebikambwe ennyo/eby’ekiseera eky’okumpi (2026–2027): Abakulembeze abamu abamanyiddwa mu by’AI (nga Dario Amodei owa Anthropic, ne Elon Musk) bategeezezza mu lwatu nti amagezi agasukkiridde oba ekintu ekingana mu nkola n’ekiyitibwa singularity trigger kisobola okutuuka nga bukya 2026 oba mu bbanga ery’emyaka 1–3.
Omuwendo ogw’akati ogw’ebibuuza by’abakugu gukyanyikira wakati wa 2040–2050 olw’okutuukirivu ddala kw’amagezi agasinga ennyo/singularity.
Amakambi abiri g’ebivuddemu ebisoboka
Utopiya / okusuubira ennyo → obungi obuyitirivu, okugyibwawo ddala kw’endwadde n’obwavu, obutafa obukola mu ngeri entegeerekeka okuyitira mu kutika obwongo oba mu bujjanjabi bwa nano, abantu okuyungana ne AI (transhumanism), okuzibulwa mu ddakiika kw’ebizibu bya sayansi ebyali tebisoboka.
Endowooza eya dystopian/ey’obutaba na ssuubi → okufiirwa obusobozi bw’omuntu bw’okweefuga n’okulamulira, obutakkwatagana (AI ng’egoberera ebigendererwa ebitali bimu n’eby’omuwendo by’abantu oba ebibirwanyisa), okuzikirira kw’enfuna n’embeera z’ebyobuganda, oba newaakubadde obulabe obw’okubulaawo kw’ekika ky’abantu.
Singularity si kyokka “AI eyasukkiridde nnyo”; kye kiseera mwe okukulaakulana kwa tekinologiya kusumulukuka okuva mu bikomo eby’obulamu n’obwangu bw’omuntu ne kufuuka enkola eyekola ku bwayo, etambula nga tesobola kukomekkerezebwa. Obubeera mu 2026, 2030, 2045, oba ne butabeerawo ddala, kikyali kimu ku bibuuzo ebikulu ennyo ennyo ebyakyali tebinnaddibwamu mu byafaayo by’obuntu mu kiseera kino.
Ekiseera eky’enkomerero - 1989
Ensi eyakwataganyiziddwa etandika
Okukyuka okuva ku kukola kwa kompyuta okw’ekyekka okudda ku kukola kwa kompyuta okwegattira mu mutimbagano. Mu 1989, Tim Berners‑Lee yawa ekiteeso eky’Omutimbagano gw’Ensi Yonna ku CERN. Okunoonyereza okw’ebyamaguzi ku mikutu gy’obwongo kwegaziya (mu bya maggye n’eby’amasomero agawaggulu); Intel 80486 etandika okuwerezebwa—amaanyi ga kompyuta z’eby’omuntu galinnya nnyo; ARPANET etambula okutuuka ku kye kyafuuka Intaneti ey’emulembe. Nga tekinnaba kubeera bwe kityo, okukola kwa kompyuta kwali n’amaanyi naye okusinga kwali butagattiddwa. Oluvannyuma lwa 1989, okukola kwa kompyuta ne kuba okusinziira ku mutimbagano. Mu 1989, emikutu gy’obwongo gyali mu ntandikwa, nga gali mu kkomo ly’ebyuma, era okusinga nga gya sisitimu z’enfaanana ezayongerwako amateeka—naye amagye n’amalaboratoori ag’okunoonyereza gaali gatandise dda okugezesa ensengeka ez’okuyiga ez’okulondoola n’okuteekateeka ebigendererwa, okukulembera, n’okutondeka obubonero mu bika. Kino kyali essinziro erya byonna ebyaddirira.
Obubaka obwafuulibwa entongole - 1996
Okubwatuka kw’obusuubuzi ku Intaneti
Omukutu gwa Webu gufuuka gwa buli muntu, ogw’obusuubuzi, era ogw’ensi yonna. Netscape mu lutalo lw’ebibulaawuza; Amazon ne eBay ne balaga nti obusuubuzi ku Mutimbagano bukola. Google yatandikibwawo (nga BackRub e Stanford, 1996), ate okutwalibwa mu nkola kwa Windows 95 ne kuyanguyiza enkozesa ya kompyuta mu bakozesa ababulijjo. Mu 1996 Mutimbagano yava mu mbeera ey’eby’amasomo n’okunoonyereza n’efuuka ey’eby’enfuna. Enteekateeka y’emikutu eyatandikibwa mu 1989 kati etuuse ku mugero gw’abakozesa ababulijjo. Ekiseera kya dot-com si ku bibanja bya Webu; kiri ku kufuula obusuubuzi bw’eddijito. Ebbanga lino lyakyusa obusuubuzi, okwamamaza, engeri ey’okuzuula amawulire, n’enkola z’okukwataganya.
Obubaka obufunye obuyinza - 9/11, 2001
Emulembe gwa Ensimu ne Pulatifomu gutandika.
Okufuula eby’amawulire eby’edijito, wamu n’enteekateeka entandikirwako ey’ekyomuggulu, n’obutimbagano bwa broadband obutayimirira. Apple etadde ku katale iPod (ekosistemu ey’edijito eyitwalika etandika), Wikipedia etandikibwa (enkola ya pulatifomu ey’obumanyirivu obw’awamu), okukozesebwa kwa broadband kweeyongera nnyo, Amazon etandika nga buteerereze okuzimba ekijja okufuuka AWS. Oluvannyuma lwa 9/11, tekinologiya y’okulondoola enyuka nnyo nnyo, era n’enteekateeka y’emikutu n’ebyuma egy’okwekebeza data ekulira mangu. Wano we watandikira okukompyuta mu kyomuggulu, ekosistemu za pulatifomu, obukulembeze obw’amaanyi bw’ebirimu eby’edijito, n’enteekateeka eyungiddwa bulijjo; era wano we wateekebwawo emisingi egy’emikutu gya social media n’essimu ez’amagezi.
Omusingi Gutekeddwa - Ebipande bya Habakkuku - 2012, 2013
Obuvumbuzi Obukulu mu Kuyiga kwa Bukiika Ddala
Okuzalibwa kw’amagezi agakoleddwa ag’omulembe guno
Kino kye kiseera eky’obukulu ennyo we neural networks zaakomya okubeera bya kukezebwako ne zifuuka ez’amaanyi mu nkola; ekkindo ddala eryagatta wakati w’emmulembe gwa 2001 ogwa “platform/cloud” n’okubwatuka kwa 2023 kwa “generative AI”. Sebutemba 2012: AlexNet (deep convolutional neural network) yawangula empaka za ImageNet n’enjawulo ennene nnyo, ng’esukkirira algorithimu zonna ezasooka. Ekyo kimu kikkiriziddwa yonna mu kunoonyereza kwa AI ng’ekiseera we deep learning ey’amulembe guno yazaalibwa. 2012: Ttimu ya Geoffrey Hinton yalaga obukakafu nti deep neural nets, ezitendekeddwa ku GPUs, ziyinza okuyiga hierarchical features bwennyini. 2013: Google yegula kampuni ya Hinton (DNNresearch). Olutindiro lw’ekolero ne byobusuubuzi lwafukirira mangu bilyoni by’ensimbi mu deep learning. Enkulaakulana za GPU za NVIDIA (CUDA) zifuuka hardware ya “standard” eya AI. Ebikozesebwa bya big data (Spark 1.0 eyatululwa mu 2013) byakula wamu n’eno, ne bisobozesa datasets ennene ezetaagibwa ku deep learning.
Okumenyebwa kw'Obusiba - 2023
Obugezigezi obukolebwa obuzalayo buyita ku nsalo y’omulyango
AI efuuka okubeerawo, okukozesebwa, era n’efuuka eky’okutabangula eby’enfuna. Si “mikutu gya nnayirooni egisingako obulungi” gwokka. Kino kye kiseera AI lwe ewandiika koodi, n’ekola ebifaananyi, n’efuula emirimu gy’abakozi b’omu ofiisi eya otomatiki, n’egaziya emirimu egy’okulowooza; era omulundi ogusooka AI elekera awo okuba ey’enjawulo mu mirimu emitono emitono n’efuuka ekikozesebwa eky’amagezi eky’ensonga zonna.
2026 - Singyulariti?
-
1989 nga okubikkulibwa kw’ekiseera eky’enkomerero kennyini (okutandika kw’okuyungagana mu mikutu, ensibuko ey’okusaasaana kw’obumanyi mu nsi yonna; nga kigattiddwa ku kugwa kwa USSR ng’akabonero k’ekkubo akalaga ekiseera ky’okugezesebwa okwasembayo okw’Obwadiventisiti).
-
1996 ng’okufuulibwa mu ngeri entongole kw’obubaka (omutimbagano ogw’ebyamaguzi gugaziya enfuna ey’amawulire era gudijitaliza eby’obusuubuzi n’okuzuula).
-
2001 nga ekiseera ky’okunywezebwa kw’obubaka (pulaatifoomu, klaawuudi, n’okuyingirwamu obutayimirira byateekawo enteekateeka y’obutonde bwa ddijito ey’amagezi ag’ekibiina era agatambulika).
-
2012/2013 ng’okuteekawo emusingi gw’amagezi amazima (empinduka ennene mu deep learning efuula okutegeera kwa makompyuta okusoboka mu nkola era okugaziibwa).
-
2023 nga entikko y’okuggulwako ekisiba (AI ey’okuzalawo esomoka n’eyingira mu magezi n’okutegeera ag’okukozesebwa mu mirimu egy’enjawulo gyonna, ng’efuula okuzalawo obumanyi n’okulowooza mu magezi okutuukika era okuleeta obukyukakyuka obuzing’amya).
Enkulaakulana eno ennongoofu: buli mutendera guzimba nga gugattikira ku ogubanjirira, nga guva ku kuyungagana → okufuula eby’obusuubuzi → ekosisitimu → amagezi → obutegeera.
2012/2013 kye ky’okukyukirako eky’amaanyi ennyo; ekiseera neural nets lwe zaalaga obusobozi bw’okuyiga mu nteekateeka y’emitendera mu ngeri ewekola kennyini (okuwangula kwa AlexNet ku ImageNet, omulimu gwa Hinton ne gukakasibwa, era n’okuyinzibwamu okugaziya kwa GPU), ekyo ne kifuula okubuuka kwa generative okw’omwaka 2023 okutasoboka kuziyizibwa. Bwe kutabaawo okukyuka kw’enkalagiriro kw’omwaka 2012, emodeli za transformer (2017) wamu n’okugaziya okunene ennyo tebyandibadde bituukiriza obusobozi obw’awamu ku mutendera gwa ChatGPT.