Olw’okugwa kwa USSR mu 1989, olunyiriri 40 mu Danyeri essuula 11 lyatuukirira. Olunyiriri 41 lwe tteeka lya Sande mu United States, era bwe kityo ne mu lunyiriri 16. Okuva mu 1989 okutuuka ku tteeka lya Sande mu United States, olunyiriri 40 lubeera bwereere. Okugwa kwa USSR mu 1989 kwategeezebwa era mu lunyiriri 10 mu Danyeri 11, olwo olwatuukirizibwa okusooka Antiochus Magnus.
Antiochus III Magnus, kabaka wa Seleucid amanyiddwa nga “kabaka w’obukiikakkono,” yafuga okuva mu 223 okutuuka mu 187 BC era yagezaako okuddamu okwefunyiza ebitundu ebyali bifiiriddwa Ptolemies (“kabaka w’obukiikaddyo”) oluvannyuma lw’Entalo eya Suliya ey’okusatu (246-241 BC). Okulwanyisa kwe mu Ntalo eya Suliya ey’okuna (219-217 BC) kwagenderera okuddamu okutwala Coele-Syria, Phoenicia, ne Palesitayini. Mu 219 BC Antiochus yatambula ng’agenda ebukiikaddyo, n’awamba Seleucia-in-Pieria, Tyre, ne Ptolemais (Acre), ng’addizzaawo ebigo eby’oku lubalama lw’ennyanja. Mu 218 BC yeeyongerayo okusingawo, n’awamba Philadelphia (Amman) era n’ayongera okusembera ku nsalo za Misiri, ng’agenderera okuddamu okwefunyiza ebitundu bya Seleucid ebyali bifiiriddwa okutuuka e Gaza. Antiochus yayimiriza entambula ye mu 218 BC, n’anyweza ebyo bye yali afunye era yeetegekera akalumbe akasalawo. Ptolemy IV Philopator, kabaka wa Ptolemaic, yakuŋŋaanya eggye okumusiisira, nga linywezeddwa n’abaserikale ba Misiri. Danyeri essuula 11 omutundu ogw’ekkumi gwanjula okutambula kuno kwa Antiochus, nga bwe gulagulira mu maaso okugwaamu kwa USSR mu 1989, era gufaananyiriza omutundu ogw’amakumi ana.
Naye batabani be balizukizibwa, era balikuŋŋaanya ekibiina ekinene ky’amaggye amanene; omu alijja ddala, n’abuna n’ayitamu; awo aliddawo, era alizukizibwa, okutuusa ne ku kigo kye. Danyeri 11:10.
Bwe kiba nti kabaka w’obukiikakkono mu olunyiriri amakumi ana “abuna era ayitirira,” kikwatagana n’ebiri mu olunyiriri ekkumi ebyogera ku kabaka w’obukiikakkono “ng’abuna era ng’ayita mu.” Mu nnyiriri zombi amagambo g’Olwebbulaniya ge gimu ddala, wabula gataputiddwa mu ngeri entonotono ey’enjawulo. Kigambo kye kimu nga bwe kisangibwa mu Isaaya 8:8.
Era aliyita mu Yuda; alikulukuta n’ayitirira, alituuka n’okutuukira ddala ku bulago; n’okuwanika ebiwaawaatiro bye kujjuza obugazi bw’ensi yo, ayi Immanuel.
Buli limu ku nninyiriri ssatu liraga kabaka ow’obukiikaddyo nga awanguddwa kabaka ow’obukiikakkono. Antiochus, kabaka ow’obukiikakkono, yawangula Ptolemy, kabaka ow’obukiikaddyo, nga bwe Sennacherib yawangula Yuda, obwakabaka obw’obukiikaddyo, era nga bwe kabaka ow’obukiikakkono mu olunyiriri amakumi ana yasangula USSR mu 1989. Enninyiriri ssatu, wamu n’okutuukirizibwa okw’ebyafaayo okusatu kw’enninyiriri ezo, biraga “ekiseera eky’enkomerero” mu 1989. Noolwekyo, olunyiriri kkumi lwe 1989, ate olunyiriri kkumi mu mukaaga lwe tteeka lya Sande mu United States, nga bwe kiri ku olunyiriri amakumi ana mu emu.
Ennyiriri okuva ku kkumi n'emu okutuuka ku kkumi n'ettano zikola ekitundu ky'Ebyawandiikibwa ekirina n'okutuukirizibwa okw'ebyafaayo okulaga obubonero obutereevu obw'obunnabbi mu byafaayo ebikwekebwa eby'olunyiriri lwa amakumi ana. Nga etteeka lya Ssande terinnaba kubeerawo mu Amerika, naye oluvannyuma lwa 1989, olutalo lwa Raphia n'ebigobererwa byalwo lulambikiddwa mu nnyiriri kkumi n'emu ne kkumi n'ebbiri, ate olutalo lwa Panium lulambikiddwa mu nnyiriri okuva ku kkumi na ssatu okutuuka ku kkumi n'ettano.
Eteeka lya Sande lye kiseera ekiteekebwawo; kubanga eyo we kiwonyebwa ekiwundu eky’okufa eky’obwofuge bwa Papa, era Papa addayo ku nnamulondo y’ensi. Okunywezebwa okwo kwafaananyizibwa n’okutuuzibwa ku nnamulondo kw’obwofuge bwa Papa mu 538, era n’okutuuzibwa ku nnamulondo kwa Roma ey’obusinzibifaananyi mu lutalo lwa Actium. Roma ey’obusinzibifaananyi bwe yatuuzibwa mu ngeri ey’obwannabbi, yafuga mu buyinza obusukkulumye okumala emyaka 360. Obwofuge bwa Papa bwe bwatuuzibwa mu 538, ne bufuga mu buyinza obusukkulumye okumala emyaka 1,260. Bw’ekiwundu eky’okufa kiwonyebwa ku tteeka lya Sande, obwofuge bwa Papa bujja kufuga mu buyinza obusukkulumye okumala emyezi 42 egy’ekifaananyi.
Era ne ndaba omu ku mitwe gye nga gwakomereddwa okufa; era ekisago ekyo eky’okufa ne kyawona: ne abantu ab’ensi yonna ne beewuunya ne bagoberera ekisolo. Era ne basinza ejjoka eryaawa ekisolo amaanyi: era ne basinza ekisolo, nga boogera nti, Ani afaanana ekisolo? Ani ayinza okutabaala naye? Era ne muweebwa akamwa akayogera ebigambo ebikulu n’eby’okunyooma Katonda; era ne muweebwa amaanyi okweyongerayo okumala emyezi amakumi ana mu bbiri. Okubikkulirwa 13:3-5.
Olunyiriri 27 lugamba nti "bombi" b'abakabaka bano:
Era emitima gya bakabaka bano bombi giri ku kukola obubi, era banaayogera obulimba ku emmeza emu; naye te kirituukirira, kubanga enkomerero ejja kuba mu kiseera ekiteekeddwa. Danyeri 11:27.
Bakabaka babiri ab’omu lunyiriri lw’amakumi abiri mu musanvu be bakabaka ab’omu nnyiriri ebbiri ezisooka aba oluvannyuma ne balwana olutalo lwa Actium.
Era alizuukiza amaanyi ge n'obugumu bwe okulumba kabaka w'amaserengeta n'eggye eddene; ne kabaka w'amaserengeta naye alizuukizibwa mu lutalo n'eggye eddene ennyo era ery'amaanyi; naye tajja kuyimirira, kubanga balimutegekera enkwe. Weewaawo, abo abalya ku mugabo gw'emmere ye balimuzikiriza, n'eggye lye linaayitiririra; era bangi baligwa battiddwa. Danyeri 11:25, 26.
Noolwekyo olunyiriri olw’amakumi abiri mu musanvu luleeta ekintu ekitali kya bulijjo ekirina okutegeerwa nga tetunnagenda mu maaso. Mu olunyiriri olw’amakumi abiri mu nnya, “ekiseera” kiyimirira ebbanga ly’emyaka 360, nga litandikira ku lutalo lwa Actium era ne liggwawo ku kiseera ekyateekebwawo mu mwaka gwa 330.
Kabaka ow’obukiikaddyo mu lutalo yali Kireopaatula, eyali mu ndagaano ne Maaka Antooni. Okutaaviyaano ye yali kabaka ow’obukiikakkono, eyandibawangudde bombi. Mu biro ebyalagirwawo (31 BC), bakabaka abo bombi abaali basooka okutuula ku mmeeza emu ne balimbalimbaŋŋana bandisimbagananga mu lutalo olw’e Akitiyamu.
Abakama babiri abali ku mmeeza bakwatagana n’ebyafaayo by’Olutalo lwa Panium (emisoko 13 okutuuka ku 15), awaalimu omukago wakati wa Antiochus Magnus ne Phillip wa Makedoniya. Omukago ogwo ogw’ebyafaayo gufaanagana n’omukago ogw’akabonero oguyimirizibwa mu linnya lya Panium mu biro bya Kristo—Kayisaliya Firipi. Omukago guno guliwo era mu musoko 40, we USSR yasangulwawo mu 1989 olw’omukago wakati wa Reagan ne Papa John Paul II. Abakama babiri balimbalimbana nga tekunnaba kutuuka mu 31 BC, ekyo ekikwatagana n’etteeka lya Sande mu United States, era bwe kityo obulimba bwabwe buba nga bukyali nga tekunnaba kutuuka ku musoko 16, mu byafaayo ebyayimirizibwa mu emisoko 13 okutuuka ku 15 ebyatuukirizibwa mu Lutalo lwa Panium emyaka 17 oluvannyuma lw’Olutalo lwa Raphia, era emyaka 137 nga tekunnaba kubeerawo Pompey okuwamba Yerusaalemi mu kutuukiriza omusoko 16.
Mu lunyiriri abiri mu munaana, Okitaviyasi, omuwanguzi ku byombi Kiliyopaatula (kabaka ow’obukiikaddyo) ne Maaka Antooni, “addayo mu nsi ye ng’alina obugagga bungi; n’omutima gwe gunaaba eri endagaano entukuvu; era alikola eby’amaanyi, n’addayo mu nsi ye.” Uriah Smith ategeeza obuwanguzi buno bubiri ng’entalo y’e Akitiyamu mu mwaka 31 BC n’okuzikirizibwa kwa Yerusaalemi mu mwaka 70 AD. Noolwekyo, olunyiriri olw’abiri mu munaana lulaga ebyafaayo ebitandika ku lutalo lw’e Akitiyamu, kwe kutandika kw’emyaka 360, ne kuzikirizibwa kwa Yerusaalemi mu mwaka 70 AD.
Olwo anaddayo mu nsi ye n’obugagga bungi ennyo; era omutima gwe gunaabeera mulabe w’endagaano entukuvu; era anaakola ebikolwa eby’amaanyi, n’addayo mu nsi ye. Danyeri 11:28.
Akagambo akasembayo ak’olunyiriri amakumi abiri mu nnya (wadde ekiseera), okuva awo okweyongerayo, kalaga ebyafaayo ebyatandika mu 31 BC era ne bikoma ku kagambo akasembayo ak’olunyiriri amakumi asatu mu emu (baliteekawo eky’omuzizo ekizikiriza), ekyaatuukirizibwa mu 538. Olugendo luno lutandikira ku lutalo lwa Actium, olulaga okutandika kwa Loma ey’obupagani okufuga waggulu ddala okumala emyaka 360. Olugendo luno luggwa mu 538, nga Loma ey’obupapa etandika okufuga waggulu ddala okumala emyaka 1260. Mu nnyiriri ezo n’ebyafaayo ebyaazituukiriza, ekiseera ekyateekebwawo mu 330 kiraga okweyawukamu mu byafaayo bya Loma ey’obupagani ng’obwakabaka obw’okuna mu obunnabbi bwa Bayibuli. Oluvannyuma lw’ebbanga eryasooka ery’okufuga waggulu ddala okumala emyaka 360, ne giddirira emyaka 208 egy’okusanuka kw’obwakabaka nga bwe bwasemberera obupapa okutuula ku ntebe mu nnyiriri amakumi asatu mu emu mu mwaka gwa 538. Mu nteekateeka y’enniriri munaana ezo, olunyiriri amakumi abiri mu musanvu lwokka lwe lulaga okutuukirizibwa okw’ebyafaayo okwabaawo nga tannaba kubeerawo olutalo lwa Actium mu 31 BC.
Olunyiriri lw’amakumi abiri mu musanvu lulaga okusisinkana kw’abakabaka babiri nga tekunnatuuka ‘ekiseera ekyateekebwawo,’ era olunyiriri lw’amakumi abiri mu mwenda lulaga ‘ekiseera ekyateekebwawo.’ ‘Ekiseera ekyateekebwawo’ eky’olunyiriri lw’amakumi abiri mu musanvu kye kutandikwa kw’ebbanga lya myaka 360, ate ‘ekiseera ekyateekebwawo’ eky’olunyiriri lw’amakumi abiri mu mwenda kye kuggwaawo kw’ebbanga lya myaka 360. Okutandikwa n’okukoma bukiikirira ‘ekiseera ekyateekebwawo.’
Okuyongerwamu amaanyi kwa Luuma olw’Abapagani kwatandika bwe yawangula ekiziyizo eky’okusatu eky’ebitundu by’ensi, nga bwe kiragiddwa mu Danyeri 8:9.
Era mu kimu ku byo ne muvawo akapembe akatono, ne kasukkirira mu bunene, eri Maserengeta, eri Buvanjuba, n’eri ensi ennungi. Danyeri 8:9.
Okunyweza obuyinza kwatandika mu lutalo lw’Actium, era n’okuddako okuteekebwa wansi kwa kabaka w’amaserengeta (Misiri) mu olunyiriri olw’omwenda olw’essuula ey’omunaana.
Okukoma kw’obufuzi bwa Roma ey’Abapagani ng’obwakabaka obw’okuna mu bunnabbi bwa Bayibuli kwabaawo mu 538 bwe Roma ey’Obwa Papa yawangula ekiziyirizo kyayo eky’eby’ettaka eky’okusatu. Ekiseera kyonna eky’emyaka 568 okuva ku Lutalo lw’e Actium okutuuka mu 538, kyatandikira Roma ey’Abapagani okuwangula ekiziyirizo kyayo eky’okusatu n’efuuka obwakabaka obw’okuna mu bunnabbi bwa Bayibuli, era ne kyaaggwa Roma ey’Obwa Papa bwe yawangula ekiziyirizo kyayo eky’eby’ettaka eky’okusatu.
Ng’obwakabaka obw’okuna mu bunnabbi obw’omu Bayibuli, ebyafaayo ebiragiddwa biraga ebiseera bibiri: ekisooka kwe Roma bwe yeeyimusa, oluvannyuma n’ekiseera ekinyonnyola okugwa kwa Roma. Entandikwa y’ekiseera ekisooka eky’okweyimusa ye n’entandikwa y’ebbanga lyonna Roma ey’obupagani lwe yafugira ng’obwakabaka obw’okuna mu bunnabbi obw’omu Bayibuli. Ekiseera ekisooka eky’okweyimusa kwa Roma kitandika era ne kiggwa mu kiseera ekyateekebwawo, era kitandika n’okwegatta kw’obwakabaka obwa Obukiikaddyo n’obwa Obukiikakkono. Kiggwaamu nga kyawuliddwa mu bwakabaka obw’Obuvanjuba n’obwa Obugwanjuba. Okutandika n’okukomekkereza mu kiseera ekyateekebwawo, era entandikwa n’enkomerero biraga obutundu obuna bw’obwakabaka bwa Aleksanda.
Ebiseera ebibiri ebiteekebwawo eby’olunyiriri 27 n’olunyiriri 29 bikiikirira obubonero obulaga entandikwa n’enkomerero, obulondoola ebbanga Loma lwe efuga mu buyinza obusukkulumu. Ku tteeka lya Sande mu Obumwe bwa Amerika, ng’okutuukiriza olunyiriri 41 n’olunyiriri 16 mu Danyeri essuula 11, we watandikira ebbanga Loma ey’omu kiseera kino erifuga mu buyinza obusukkulumu okumala emyezi 42 egifaananyizibwa. Ekiseera ekyasooka eky’olunyiriri 27 kye tteeka lya Sande mu Obumwe bwa Amerika, ate ekiseera eky’okubiri ekyateekebwawo kikiikirira ekiseera lwe eggwanga eryasembayo ku nsi ligoberera ekyokulabirako ky’Obumwe bwa Amerika ne liteeka mu nkola etteeka lya Sande eryasembayo, era bwe kityo ne kilambulula okussa mu nkola okw’ensi yonna kwa Ssabbiiti y’ekifaananyi.
Obubonero obulaga ekkubo eby'obunnabbi ebyo ebiri bye bino: etteeka lya Sande mu United States okutuuka ku kukaka okussa mu nkola etteeka lya Sande mu nsi yonna, era amateeka ga Sande ago abiri ge biseera ebibiri ebiteekebwawo mu olunyiriri amakumi abiri mu musanvu n’amakumi abiri mu mwenda. Ekiseera ekisooka ekiteekebwawo eky’olunyiriri amakumi abiri mu musanvu kyafaananyizibwa era n’etteeka lya Sande lya Constantine mu mwaka gwa 321, ate n’etteeka lya Sande erya Papa mu Lukiiko olw’e Orleans mu mwaka gwa 538 likiikirira etteeka lya Sande ery’ensi yonna.
Mu nteekateeka y’ennyiriri okuva ku kkumi n’asatu okutuuka ku kkumi n’etaano, olutalo lwa Panium lye byafaayo ebisooka okutuuka ku tteeka lya Sande ery’olunyiriri olw’ekkumi n’omukaaga. Mu byafaayo ebyo, okusisinkana kw’abakabaka babiri abalimbiragana kutuukirizibwa. Ennyiriri okuva ku kkumi n’asatu okutuuka ku kkumi n’etaano zibeera ekitundu ku byafaayo eby’eragibwa mu nnyiriri okuva ku kkumi okutuuka ku kkumi n’omukaaga. Ennyiriri zino ziraga Olutalo olw’e Siriya olw’okuna mu nnyiriri ey’ekkumi, olutalo lwa Raphia mu nnyiriri ey’ekkumi n’emu, n’ebigoberera olutalo olwo mu nnyiriri ey’ekkumi n’ebiri. Ennyiriri okuva ku kkumi n’asatu okutuuka ku kkumi n’etaano zimiririra ebyafaayo by’omwaka gwa 200 BC, lwe lwatuukirizibwa olutalo lwa Panium, era mu kiseera kino Roma ey’obupagani, eriragibwa ng’abambuzi b’abantu bo, yayingira mu mboozi ey’obunnabbi.
Danyeri 11:40 eraga okugwa kwa USSR mu 1989, ate Danyeri 11:16 eraga etteeka lya Sande mu Amerika. Okusisinkana wakati w’abassekabaka babiri abalagirana obulimba, nga tekunnaba kutuuka ekiseera ekyalagirwa—olutalo lwa Actium—kwabaawo mu byafaayo ebyogerwako mu Danyeri 11:40, ebigoberera ekiseera eky’enkomerero mu 1989 era ne bikoma ku tteeka lya Sande mu Amerika. Danyeri 11:27 lye kabonero k’ekkubo mu byafaayo ebisirikiddwa ebyo ebiri mu Danyeri 11:40, nga libaawo oluvannyuma lwa 1989 naye nga tekinnaba kubeerawo etteeka lya Sande. “Okusisinkana” okwogerwako mu Danyeri 11:27 kwe kabonero k’ekkubo akiriwo nga tekunnaba kubeerawo okufunibwa amaanyi kwa Loma ku tteeka lya Sande. Waliwo obubonero bungi bw’ekkubo obutambuliza okutuuka ku kufunibwa amaanyi kw’Obwa Paapa mu 538, era n’obubonero obwo nabwo bubaawo nga tekunnaba kutuuka ekiseera ekyalagirwa. Omu ku bubonero obwo obw’obunnabbi kwe kiragiro kya Justinian mu 533, ekyatuukiriza ebigambo bya Danyeri 11:30 ebyogerako ku “okukolagana n’amagezi n’abo abaleka endagaano.”
Ebirala ebibonero eby’ekkubo ebileeta ku kiseera ekitegekeddwa mu byafaayo bya Loma ey’obpagani bye bino: omwaka 330, nga Loma ey’obpagani yasuulibwa wansi era mu bbanga limu neewa “entebe” eri obuyinza bw’obwapaapa. Mu 496 Clovis yawa “obuyinza” bwe eri obwapaapa. Mu kutuukirizibwa kwa Danyeri 7 Loma ey’obpagani yaggyawo “empondo ssatu” ku lwa obwapaapa, eyasembayo nga kugobebwa kwa Ostrogoths okuva mu kibuga Loma mu 538. Mu 508 eddiini y’obpagani yaggibwamu obuyinza okuba ddiini ey’amateeka mu bwakabaka, ne esikiddwaamu eddiini y’Obukatoliki. 538 kiyimirira etteeka lya Sande ery’olunyiriri 41, ate 496 kiyimirira 1989, lwe Reagan, nga bwe yakola Clovis, yawayo obuyinza bwe eri Paapa wa Loma. Omwaka 330 gulaga etteeka lya Sande, kubanga eyo mwe obwapaapa buzzayo ku ntebe y’obuyinza.
Kino kiraga nti 538 ne 330 byombi bikiikirira ekiseera ekyateekebwawo, nga byogeddwako mu nnyiriri 16 ne 41. 496 kiraga nti mu 1989 olunyiriri 10 n’olunyiriri 40 mu Danyeri 11 n’e Isaaya 8:8 byaatuukirizibwa. 508 kiraga ekiseera lwe eddiini ey’obwakabaka yaggyibwawo ne yasikizibwa Obukatolika. Okuva ku Clovis mu 496 okutuuka mu 508, kwalabisibwa okuggyibwawo mpolampola n’okusikizibwa kw’eddiini ey’amateeka ey’obwakabaka. Mu byafaayo ebyatandika mu 330, okuggwaawo mpolampola kw’Obwakabaka bwa Roma obwa Bugwanjuba kwakiikirirwa amakondeere ana agasooka, era bwe kityo ne kulaga okuzikirira okweyongera mpolampola okutandika ku tteeka lya Ssande mu United States.
Okugwa mpolampola kwa Roma ey’obupagani oluvannyuma lw’etteeka lya Sande lya Konsitantino mu mwaka gwa 321 kulaga okugwa kwa Amerika Amagatte ng’obwakabaka obw’omukaaga mu bunnabbi bwa Baibuli obutuuka ku tteeka lya Sande. Awo ebibonerezo ebina eby’etarumpeta bireetebwa ku Amerika Amagatte, nga Sister White bw’akiraga bw’agamba nti, “obujeemu bw’eggwanga mu by’eddiini bujja kugobererwa obuzikiriza bw’eggwanga.” Ezeekyeri ayongerako obujulizi ku kibonerezo ekibeerawo mu ngeri ennya.
Ekigambo kya Mukama kyajja gye ndi nate, nga kigamba, Omwana w’omuntu, bwe nsi enneeyonoona mu maaso gange nga esusse nnyo mu kumenya amateeka, ndigolola omukono gwange kuyo, era ndimenya omuggo gw’omugaati gwagyo, era ndissa kuyo enjala, era ndiggyaawo kuyo omuntu n’ensolo: Newaakubadde ng’abasajja bano abasatu, Nuuwa, Danyeri, ne Yobu, bali mu yo, balinunula kyokka emmeeme zaabwe olw’obutuukirivu bwabwe, bw’ayogera Mukama Katonda. Bwe nnyisa ensolo ez’akabi okuyita mu nsi ne zigiyonona, ne gibeera matongo, nga tewali muntu ayinza okuyitamu olw’ensolo: Newaakubadde ng’abasajja bano abasatu bali mu yo, nga bwe ndi omulamu, bw’ayogera Mukama Katonda, tebalinunula baana baabwe ab’obulenzi newaakubadde ab’obuwala; be bokka bebalokoka, naye ensi erisigalira nga matongo. Oba bwe nleetera ekitala ku nsi eyo ne njogera nti, Ekitala, yitamu mu nsi; ne nkumalako ku yo omuntu n’ensolo: Newaakubadde ng’abasajja bano abasatu bali mu yo, nga bwe ndi omulamu, bw’ayogera Mukama Katonda, tebalinunula baana baabwe ab’obulenzi newaakubadde ab’obuwala, wabula be bokka bebalokoka. Oba bwe ntuma kawumpuli mu nsi eyo, ne nsuulula obusungu bwange ku yo mu musaayi, okumalako ku yo omuntu n’ensolo: Newaakubadde Nuuwa, Danyeri, ne Yobu, bali mu yo, nga bwe ndi omulamu, bw’ayogera Mukama Katonda, tebalinunula mwana wa bulenzi newaakubadde omwala; wabula balinunula emmeeme zaabwe bokka olw’obutuukirivu bwabwe. Kubanga bw’ati bw’ayogera Mukama Katonda: Kale tekirisinga nnyo bwe ntuma ebibonerezo byange ebikambwe ebina ku Yerusaalemi, ekitala, n’enjala, n’ensolo ez’akabi, ne kawumpuli, okumalako ku yo omuntu n’ensolo? Naye, laba, mu yo walisigalawo ekitundu ekisigaddewo ekirifulumizibwa, abaana ab’obulenzi n’ab’obuwala: laba, balijja gyemuli, era munaalaba engeri yaabwe n’ebikolwa byabwe: era munaagumibwa ku bubi bwe nnaleetedde Yerusaalemi, n’e byonna bye nnagireetera. Era bajja kubagumya, nga mulaba engeri zaabwe n’ebikolwa byabwe: era munaamanya nti saakola bwereere byonna bye nnakola mu yo, bw’ayogera Mukama Katonda. Ezekyeri 14:12-23.
Tujja kweyongerayo okutunuulira ensonga zino mu kiwandiiko ekiddako.