Twaaggala oluwandiiko olwasembayo nga tukakasizza nti malaika basatu ab’Okubikkulirwa omutwe ogw’ekkumi n’ena bonna balina obubaka mu ngalo zaabwe. Omumalaika ow’okubiri n’ow’okusatu balambikiddwa nga balina ‘omukanda’ nabo, nga bazzika n’obubaka bwabwe. Buli mumalaika akiikirira obubaka, era okujja kw’obubaka kuleeta ekivuddemu. Omumalaika asooka yatuuka mu 1798. Obubaka obwo bwabikkulwawo era waabawo okweyongera mu bumanyi ku musango ogwali okutuuka. Okweyongera okwo mu bumanyi kwazaalawo ebika bibiri by’abasinza. Omumalaika ow’okubiri bwe yatuuka, obubaka bw’okugwa kw’Abaprotestanti bwabikkulwawo, era waabawo okweyongera mu bumanyi ne wazaalibwa ebika bibiri. Obubaka bw’Okukaaba kwa wakati w’ekiro bwe bwatuuka nga 22 Okitobba, 1844, bwabikkulibwa ku lukuŋaana mu nkambi e Exeter, era waabawo okweyongera mu bumanyi ne wazaalibwa ebika bibiri by’abawala abatamanyiddwa. Omumalaika ow’okusatu bwe yatuuka nga 22 Okitobba, 1844, obubaka bw’omumalaika ow’okusatu, n’ebyonna bye buyimirira, byabikkulwawo, era waabawo okweyongera mu bumanyi ne wazaalibwa ebika bibiri.

Ennekanya endala esangibwa mu bamalayika ekikwata ku kunywezebwa kw’obubaka bw’abamalayika. Obubaka bw’omumalayika ow’okubiri bwayongerwamu amaanyi olw’obubaka bw’Okukaaba okw’ettumbi ly’ekiro, nga bwe yalaga ekiwandiiko ekyasooka; naye Okukaaba okw’ettumbi ly’ekiro tekuyimirizibwa mu mmalayika omu, kuyimirizibwa abamalayika abangi. Ebyafaayo ebyakwatanagana n’omumalayika ow’okubiri n’Okukaaba okw’ettumbi ly’ekiro biraga nti obubaka bw’omumalayika ow’okubiri bwayongerwamu amaanyi bwe Okukaaba okw’ettumbi ly’ekiro bwe kweyunga n’obubaka obwo. Mu kitabo kye kimu tugambibwa nti:

Nnalaba bamalayika nga baddukira wano na wali mu ggulu. Baali bakka ku nsi, ne baddayo ne bayambuka mu ggulu, nga beetegereza okutuukirizibwa kw’ekintu ekikulu ennyo. Ate ne ndaba omalayika omulala omuzira ennyo aatumiddwa okukka ku nsi, n’agatta eddoboozi lye n’erya malayika ow’okusatu, era n’awa obuyinza n’amaanyi ku bubaka bwa malayika ow’okusatu. Obuyinza obunene n’ekitiibwa byawaibwa eri omalayika oyo, era bwe yakka, ensi n’eyaka n’ekitiibwa kye. Omusana ogwamutambuliranga mu maaso n’ogwamugobereranga, gwayingira wonna, nga ayogerera waggulu n’eddoboozi ery’amaanyi, ng’agamba nti, Babulooni Omukulu agudde, agudde, era afuuse ekifo eky’okubeeramu baddayimooni, n’ekifo eky’okukwatiramu buli mwoyo omubi omwonoonefu, era ekisenge eky’okusibiramwo buli nnyonyi etali nnongoofu era enyinyizibwa. Obubaka bw’okugwa kwa Babulooni, nga bwe bwaweebwa omalayika ow’okubiri, buweereddwa nate, nga bwongeddwako obwonoonefu obw’ayingidde mu makkanisa okuva mu mwaka gwa 1844. Omulimu gw’omalayika ono guyingira mu budde obutuufu, era gugatta n’omulimu omukulu ogw’enkomerero ogw’obubaka bw’omalayika ow’okusatu, nga gukula ne gufuuka okukaaba okw’amaanyi ennyo. Era abantu ba Katonda bategekeddwa wonna okuyimirira mu ssaawa y’okukemebwa gyebagenda okusisinkana mangu. Nnalaba omusana omukulu nga guwummuze ku bo, ne beegatta mu bubaka, era nga tebatya, ne balangirira n’amaanyi amangi obubaka bw’omalayika ow’okusatu.

Bamalayika baatumibwa okuyamba omulayika omw’amaanyi ava mu ggulu, era ne mpulira amaloboozi agalabika nga gasikika wonna, Muve mu ye, mmwe abantu bange, mulemenga okubangako ku bibi bye, era mulemenga okufuna ku makaba ge; kubanga ebibi bye bituuse mu ggulu, era Katonda ajjukidde obujeemu bwe. Obubaka buno bwalabika ng’eyongerako ku bubaka bw’omulayika ow’okusatu, era ne bwegatta nabwo, nga bwe kyali okukoowoola kwa ttumbi ly’ekiro bwe kwagattibwa ku bubaka bw’omulayika ow’okubiri mu mwaka gwa 1844. Ekitiibwa kya Katonda ne kibikka ku batukuvu abagumiikiriza era abalindirira, ne babuwa nga batali na kutya obulabula obw’enkomerero obw’amaanyi, nga balangirira okugwa kwa Babulooni, era nga bayita abantu ba Katonda bave mu ye; balyoke balokoke ekibonerezo kye eky’entiisa. Spiritual Gifts, Volumu 1, 193, 194.

Okukaaba okw’ewakati mu kiro kwayungana ne malayika ow’okubiri, era malayika w’omu Kubikkulirwa ekkumi n’omunaana ayungana ne malayika ow’okusatu; era bw’ayungana ne malayika ow’okusatu, aba ng’addamu okukola okugatta okw’Okukaaba okw’ewakati mu kiro n’omalayika ow’okubiri okwaliwo ku ntandikwa y’Obudiventisiti. Okusinziira ku bajulirwa babiri — omalayika ow’okubiri n’ow’okusatu — buli bubaka bw’omalayika bulina obubaka obw’ekyokubiri obubuyongeramu amaanyi. Bano bajulirwa babiri bayigiriza nti bwe yatuuka mu byafaayo obubaka bw’omalayika asooka, waaliwo oluvannyuma ekiseera we bwaleyongerwamu amaanyi olw’obubaka obw’ekyokubiri. Kino, ddala, kyali kituufu era ku malayika asooka. Mu katundu akasooka ak’omu kyawandiiko ekiwanvu kye twateekawo, Nny. White alaga ebifaananyi ebimu ku malayika asooka, nga bwe Yokaana abigaba ku malayika w’omu Kubikkulirwa ekkumi n’omunaana, bw’agamba nti, "Nayogerwa nti omulimu gwe kwe kukaanyisa ensi n’ekitiibwa kye, era okulabula abantu ku busungu bwa Katonda obugenda okujja." Kitegeerekeka mu kyawandiiko nti ayogerako ku malayika asooka.

Obubaka bwa malaika ow’asooka bwatuuka mu mwaka gwa 1798, era oluvannyuma ne bwanywezebwa nga ku 11 Agusito 1840, lwe bufuzi bwa Ottoman bwaggwaawo. Mu kiseera ekyo malaika ow’amaanyi owa Okubikkulirwa 10 n’ava mu ggulu n’akka, n’ateeka ekigere kye ekimu ku ttaka n’ekirala ku nnyanja. Akiikirira okunywezebwa kwa malaika ow’asooka, era kino kye kiraga nti omulimu gwa malaika ow’asooka gwe gumu n’omulimu gwa malaika owa Okubikkulirwa 18. Bombi baali baakumasamasa ensi n’ekitiibwa kyabwe, naye malaika owa Okubikkulirwa 18 yeegatta ne malaika ow’okusatu, nga bwe Okukaaba okw’ettumbi ly’ekiro kwe kwagatta ne malaika ow’okubiri, era nga bwe malaika eyakka mu Okubikkulirwa 10 yegatta ne malaika ow’asooka.

N’olwekyo, bwe yatuuka malayika asooka, wabaawo obubaka obwabikkulirwa obwaleeta ebika bibiri by’abasinzi. Obubaka bwa malayika asooka bwe bwaweebwa amaanyi okuva eri malayika ow’Okubikkulirwa ekitundu eky’ekkumi, oyo malayika yali ng’alina mu ngalo ze ekitabo ekitono kye yalagira Yokaana akirye, ekiraga nti yajja n’obubaka, n’abubikkula, era ne buleetawo ebika bibiri by’abasinzi. Bwe baatuuka malayika ow’okubiri, Midnight Cry, ne malayika ow’okusatu, wabaawo obubaka obwabikkulirwa obwagezesa ne buleetawo ebika bibiri by’abasinzi.

Ekitundu ky’ebyawandiiko kye twogerako kissaako essira, nga kigerageranya ebyafaayo bya Kristo n’ebyafaayo by’aba Millerites, nti enteekateeka y’okugezesebwa mu ngeri ey’okuddiriramu eyaliwo mu byafaayo by’aba Millerites, nayo yaliwo mu nnaku za Kristo, ezali enkomerero ya Isirayiri ey’edda. Bwe kiba nti enteekateeka y’okugezesebwa mu ngeri ey’okuddiriramu yaaliwo ku ntandikwa ya Isirayiri ey’omwoyo era ku nkomerero ya Isirayiri ey’edda, kale walibaawo enteekateeka y’okugezesebwa mu ngeri ey’okuddiriramu ku nkomerero ya Isirayiri ey’omwoyo, nga bwe yali ku ntandikwa ya Isirayiri ey’edda.

Mu byafaayo by’Abamillerite, obubikkulibwa okutaano buno bwayezesa era ne buleta emitundu ebiri gy’abasinza okuva mu 1798 okutuuka ku Okitobba 22, 1844. Ekitundu kino ky’ebyawandiikibwa kiraga bulungi nti bwe ofiirwa mu kugezebwa, tojja kuyita mu kugezebwa okuddako, kubanga togezako n’akatono. Era kyeyoleka bulungi nti mu biro bya Kristo enteekateeka y’okugezesa yakoma nga abantu b’endagaano abaalondwanga edda bali mu kizikiza kyonna ku nteekateeka y’obulokozi. Danyeri ne Yokaana balaga abo abawulira eddoboozi eriba emabega gyaabwe, abo abaatambulira mu nteekateeka y’okugezebwa eyeyongerayongera, nga buli mazima mapya agabikkulibwa gaasabanga buli muntu okwekenneenya yekka.

Ebitabo bya Danyeri n’Okubikkulirwa bikola kitabo kimu, era Danyeri ne Yokaana be bajulizi babiri b’ekitabo ekyo. Omu ku bajulizi ye ntandikwa y’ekitabo, ate omulala ye nkomerero y’ekitabo. Bombi bajulizi baayitamu okufa n’okuzuukira mu kifaananyi; omu yatulugunyizibwa obwakabaka bwa Aba Meedi n’Abaperusi (nga kiyimirira Amerika), ate omulala yatulugunyizibwa Roma (nga kiyimirira obwa Papa). Yokaana atulugunyizibwa kubanga akuuma Ssabbiiti, nga bwe kiri ne Danyeri eyatulugunyizibwa olw’okugaana okukyusa enkola ze z’okusinza. Wamu balaga abo ab’ekkomerero ly’ensi abatulugunyizibwa olw’okugaana okukkiriza okusinza kwa Sande mu kifo kya Ssabbiiti y’olunaku olw’omusanvu.

Abantu abakiikirirwa Danyeri ne Yokaana, baali oba baliba abo abateekebwako akabonero, kubanga bwe baateeka Danyeri mu kinnya ky’empologoma olw’obutagondera ekiragiro kya kabaka, kabaka n’assaako ku lwazi akabonero k’empeta ye, okulaba nti ekigendererwa tekikyusibwa. Danyeri yalabika ng’asibiddwa obutaggwaawo, kubanga ekiragiro kya kabaka, era n’obuyinza bw’akabonero ke, tebyasobolanga kukyusibwa, ng’amateeka g’Aba Meedi n’Abaperusi bwe galagira. Akabonero k’empeta ya kabaka kaateekebwa ku lwazi era oluggi ne luggibwa. Oluggi luggibwa ku kiseera ky’etteeka lya Sande, era tewali muntu ayinza okugulawo oluggi olwo, nga bwe lwaliggibwa ku Okitobba 22, 1844. Kino kyali ekyokulabirako ekyangu ekiraga obukulu bw’okutunuulira si byokka ebintu eby’obunnabbi ebiteekeddwawo mu bubaka obw’obunnabbi, naye era n’obukulu bw’okussa mu mutima embeera ezamwetooloola nnabbi ng’alabirizibwa mu mboozi.

Kyokka kino kya kulabirako ku maanyi agali mu kutunuulira awamu entandikwa (Ekitabo kya Danyeri) n’enkomerero (Ekitabo ky’Okubikkulirwa) ng’abajulizi babiri b’obunnabbi bumu, kubanga kyetaagisa abajulizi babiri okukakasa amazima ag’ebyawandiikibwa. Ebintu ebyalagirwa okubaawo n’ekyokulabirako eky’emirimu gy’abannabbi egyakolebwa nga bikwatagana n’obunnabbi byombi byasikirizibwa.

Ebyawandiikibwa byonna byasikirizibwa Katonda, era bigasa mu kuyigiriza, mu kunenya, mu okulungamya, ne mu kugunjula mu butuukirivu: omuntu wa Katonda alyoke abeere omutuufu ddala, ng’ategekeddwa ddala okukola buli mulimu omulungi. 2 Timoseewo 3:16, 17.

Singa ebintu ebyaloboolwa mu Bayibuli bifaanaanyiriza enkomerero y’ensi, kale ekifaanaanyizo eky’omunnabbi n’ebintu ebimwetooloola mu kiseera lwe afuna era n’ajuliriza obubaka obwo obw’obunnabbi, kiba kifaanaanyizo ky’enkomerero y’ensi. Noolwekyo, bwe bifaanaanyizibwa mu ngeri ey’obunnabbi ebintu ebimwetooloola n’ebikolwa by’omunnabbi, omunnabbi abera ekifaanaanyizo ky’abantu ba Katonda ku nkomerero y’ensi. Nga tuli n’okutegeera okwo, bwe tuteeka awamu olunyiriri lw’okuloboola kwa Malaki okw’Eriya n’ennyiriri z’Okubikkulirwa essuula 14 ne 18, byonna bijuliriza ebyafaayo by’obubaka obulabula obusembayo, naye obujulirwa bwabyo buli mu njuyi bbiri.

Obubaka bulimu ebintu ebyalagulwa okubaawo ebya bweru eri abantu ba Katonda, ate obujulizi obw’okuddirira bubeera ku byonna nnabbi bye yayitamu ng’afuna era ng’alangirira obubaka. Endowooza y’obunabbi ey’ennyiriri ebbiri eziraga eby’ebweru n’eby’omunda eby’ebyafaayo bimu yakkirizibwa era n’eteekebwa mu biwandiiko by’awamu abatandisi ba Adventism. Okulabirako okwa bulijjo okw’enkozesa eno okw’abatandisi, mu maaso gange, kwe bwe baalambulula nti amakanisa musanvu ag’Okubikkululwa n’ebisiba musanvu eby’Okubikkululwa bye byafaayo ebitambulira awamu ebiraga eby’omunda n’eby’ebweru eby’ekkanisa. Ebisiba biraga ebyafaayo eby’ebweru, ate amakanisa galaga eby’omunda.

Obubaka bwa Eriya obuli mu Malaki, era n’ensuula ey’ekkumi n’ena n’ey’ekkumi n’omunaana ez’Okubikkulirwa, birambulula obubaka obumu obw’okulabula obusembayo, era obumanyiddwa mu ssuula esooka ey’Okubikkulirwa nga "Okubikkulirwa kwa Yesu Kristo." Mu ssuula esooka, Katonda Kitaffe yawa obubaka eri Kristo; Kristo n’abuwa Gabuliyeri; Gabuliyeri n’abuwa Yokaana; Yokaana n’abutuma eri amakanisa. Obubaka bwa Eriya, awamu n’obubaka obuli mu ssuula esooka, ey’ekkumi n’ena n’ey’ekkumi n’omunaana ez’Okubikkulirwa, bwebumu ddala.

Era emyoyo gy'abannabbi gigondera bannabbi. Kubanga Katonda si wa kutaataaganya, naye wa mirembe, nga bwe kiri mu makanisa gonna g'abatukuvu. 1 Abakkolinso 14:32, 33.

Obubaka buba bumu bulijjo, kubanga “abannabbi bagondera abannabbi.” Ekigambo ekihinduliddwa ng’ “subject” mu ebyawandiikibwa kitegeeza, “okuteeka wansi; mu ngeri ey’okwennyini okugondera: okubeera wansi w’obugondererwa (ng’ogonderera), okuteekebwa wansi, okussa wansi eri, (okubeera, okufuula) omugondererwa (eri), okubeerwa mu bugondererwa (eri, wansi wa), okweteeka wansi eri.” Abannabbi bonna bakkiriziganya ne bannaabwe era babeera mu bugondererwa eri buli omu munne; singa si bwe kityo, obubaka bwe baawa bandireese obutabanguko.

Ebyokulabirako byonna eby’obunnabbi eby’obubaka bw’okulabula obwasembayo bukiikirira obubaka bumu. Kye kyateekateekebwa Mukama nti abo abeebalirwa “ab’amagezi” mu lugero lw’abawala kkumi, era abeenyitibwa “ab’amagezi” abategeera “okweyongera kw’bumanyi” ekitabo kya Danyeri bwe kigguddwawo; ky’okwagala kwa Mukama nti “ab’amagezi” bategeere obubaka obw’enjawulo bwe buggulwawo. Okutegeera okwo kutuukirizibwa mu kukozesa enkola y’okusoma n’okunoonyereza mu Byawandiikibwa eyalambikibwa mu Bayibuli gyennyini. Enkola eyo etuukirizibwa ng’ekwatagana ne Isaaya 28, okuyita mu nkola ey’okukuŋaanya ennyiriri ez’enjawulo z’obunnabbi ezikwata ku nsonga ya Bayibuli ne kuziteeka wamu nga ziringana olunyiriri ku lunyiriri, okusobola okukakasa ebigenda okubaawo eby’obunnabbi ebituufu.

Nsaba obugumiikiriza bwammwe nga tumaliriza ekiwandiiko kino wano, era tujja okwongera ku birowoozo bino mu kiwandiiko ekiddako.