Tubadde tulambulula olunyiriri lw’ebintu eby’obunnabbi, ebitegeerekeka okuyita mu byafaayo ebyakwekebwa eby’amaduuma musanvu, ebyeragirwa mu ssuula 11 okutuuka ku 13 ez’Okubikkulirwa. Tetunnatuuka ku kifo mu ntambulira y’eby’okubaddewo bino, gye tunaagattiriramu ebyafaayo by’enyanga ey’Obuprotesitanti n’enyanga ey’Oburepulikaani. Era tetunnazimba musingi gw’okutegeera ogutulaga bulambulukufu ekifo kya Obusiraamu mu bubaka bw’Okukaaba kw’ettumbi ery’ekiro. Waliwo kyokka amazima ag’amaanyi ennyo agakwatanira ku bintu bino, agalaga kye omuntu alina okukola bw’aba ategedde amazima agali nga gabikkulibwa. Omukisa ogw’Okubikkulirwa gugatta n’obuvunaanyizibwa bw’“okukuuma” ebyo ebiwandiikiddwa.
Olunyiriri lw’ebyafaayo oluli mu kubikkulibwa kati lutuusa obuyinza bw’okutonda bwa Katonda eri abo abawulira, abasoma era ne bakuumanga ebiwandiikiddwa omwo. Noolwekyo, kati kwe kiseera okwawukana ku kwekenneenya kwaffe ku ennyonnyola y’obunnabbi eyasembayo eya Isaaya, n’emitwe gya Okubikkulirwa egy’ekkumi n’emu okutuuka ku kkumi n’essatu, okukakasa obukulu bw’ennaku ‘ssatu n’ekitundu’ Eriya ne Musa ze baali bafudde ku luguudo olukulu lw’ebyamawulire oluyita mu kiwonvu ekyajjudde amagumba ag’omufu ag’omye. Kati kye tugenda okulambulula ye ekifaananyi ky’eddungu.
Mu kiwandiiko ekyasembayo twalambulula obujulirwa buna obw’obunnabbi obulaga olunyiriri lw’ebintu ebigobererana, olwateekebwawo ebyafaayo ebyakwekebwa eby’ebibwatuka musanvu. Olunyiriri lw’ekifaananyi kya Kristo, olunyiriri lw’abajulirwa ababiri, olunyiriri lw’ekifaananyi ky’ekisolo era n’olunyiriri lwa kabaka ow’obukiikakkono ow’obulimba.
Ekitundu eky’okubiri ky’olunyiriri olw’kabaka ow’obukiikakkono ow’obulimba, kitandikira ku kuteekebwamu obuyinza kw’obwapapa mu mwaka gwa 538. Awo obwapapa, kabaka ow’obukiikakkono ow’obulimba ow’eby’omwoyo, bwaalinnyirira Yerusaalemi ey’eby’omwoyo n’Isirayiri ey’eby’omwoyo okumala emyaka 1260.
Era banaakuttibwa n’ekitala, era banaatwalibwa nga basibe mu mawanga gonna; era Yerusaalemi enaakandagiribwa abannaggwanga, okutuusa ebiseera by’abannaggwanga bwe binaatuukirira. Lukka 21:24.
Yokaana yagambibwa apime ekifo ekitukuvu n’abo abali omwo, naye era yagambibwa alekewo oluggya, kubanga lwali lwaweereddwa Abaamawanga okumala emyaka 1260.
Era ne mpiwa ekikoola ekifaanana omuggo; malayika n’ayimirira, n’agamba nti, Yimirira, opime yeekaalu ya Katonda, n’ekyoto, n’abo abasinza omwo. Naye oluggya oluli ebweru wa yeekaalu oluleke, tolupime; kubanga luweereddwa bannaggwanga: era ekibuga ekitukuvu balikikandagiriranga wansi emyezi amakumi ana mu bbiri. Okubikkulirwa 11:1, 2.
Yokaana ne Lukka bajuliriza nti Ab’amawanga "bakandagirira wansi" "Yerusaalemi," okumala "emyezi amakumi ana mu ebiri." Yokaana alaga obuwanvu bw’ebbanga, ate Lukka alaga enkomerero y’ebyafaayo. Bajulirwa bano babiri baddamu ekibuuzo ekiri mu Danyeri essuula omunana, ekitundu eky’ekkumi n’asatu.
Awo ne mpulira omu ku batukuvu ng’ayogera; omutukuvu omulala n’agamba oyo omutukuvu eyayogera nti, Ekirabirirwa ekikwata ku biweebwayo eby’abulijjo n’omusobyo oguzza obuzikiriza, okutuusa okuweebwa ekifo ekitukuvu n’eggye byombi okulinnyiririrwa wansi w’ebigere, kinaabeerera okumala bbanga ki? Danyeri 8:13.
Ekibuuzo ekikwata ku bbanga ekifo ekitukuvu n’eggye lwe byandilinyiriddwa wansi, kimanyisa amaanyi ababiri abireeta obwazikirivu, aganaakola omulimu ogw’okulinyirira Yerusaalemi, nga mu Danyeri eriragibwa nga "sanctuary" era ne "host." Okutegeera okutuufu okw’ensibuko ku lunyiriri luno, nga J. N. Andrews bwe yalulambulula, kwe nti olunyiriri luno lukumanyisa amaanyi ababiri abireeta obwazikirivu, agaalinyirira wansi byombi ekifo ekitukuvu n’eggye. Amaanyi agasooka agalambikiddwa mu lunyiriri luno gwe obusamize, ate ogw’okubiri gwe obwakapapa. Ekigambo "host," kye Danyeri ky’akozesa okwogerako ku kye Yokaana ayawandiika nga "worshippers" mu yeekaalu, e Yerusaalemi.
Waliwo 'obuzikirivu' bubiri mu Danyeri 8.—Ensonga eno Josiah Litch agirambudde bulungi nnyo, noolwekyo tuteeka wano ebigambo bye:
‘The daily sacrifice’ kye kisomebwa kaakano mu kiwandiiko ky’Olungereza. Naye tewali kigambo kya ‘ekiweebwayo’ kisangibwa mu kyawandiiko ekyasooka. Kino kikkiriziddwa ku njuyi zonna. Kye kyongerwako ennyinyonnyola oba ensengeka gye baateekako abafuuyi b’ennimi. Ensoma entuufu ye nti, ‘ekya bulijjo n’obujeemu obw’okuzikiriza,’ ‘ekya bulijjo’ n’ ‘obujeemu’ nga bigattiddwa wamu n’ekigambo ‘ne;’ okuzikirira okw’obulijjo n’obujeemu obw’okuzikiriza. Byo by’obuyinza obubiri obuzikiriza, ebyalina okuzikiriza Ewatukuvu n’eggye. —Prophetic Expositions, Voliyumu 1, omuko 127.
Kyeyoleka nti ekifo ekitukuvu n’eggye byali bigenda okukandagiribwa wansi w’ebigere olw’ebya bulijjo n’okujeema okw’okuzikiriza. Okusoma n’obwegendereza olunyiriri olw’ekkumi n’asatu kikakasa ensonga eno. Era kino kikakasa ekirala, okugamba nti: obuzikiriza obubiri buno bye ngeri ebbiri ennene mwe Sitaani agezezza okusambya wansi okusinza n’ensonga ya Yakuwa. Ebigambo Mista Miller by’agamba ku kitegeeza ky’ebigambo bino byombi, wamu n’engeri gye yakozesa okuzuula ekitegeeza ekyo, bireeteddwa wansi w’omutwe ogugoberera:
Okuzikirira okubiri kuno kwe obupagani n’obwakapapa.
"Nayongera okusoma, ne siraba kifo kirala konna we [eky’obulijjo] kyasangibwa, wabula mu Danyeri. Awo ne [nga nnyambisizza olukalala lw’ebigambo] ntwala ebigambo ebyali bikwatana nakyo, 'aggyewo;' 'aliggyaawo,' 'eky’obulijjo;' 'okuva ku kiseera eky’obulijjo lwe kijja okuggyibwawo,' n’ebirala. Nayongera okusoma, ne nteebereza nti sijja kufuna kutegeera kwonna ku kiwandiiko kino; oluvannyuma, ne ntuuka ku 2 Abatesalonika 2:7, 8. 'Kubanga ekyama eky'obujeemu kitandise dda okukola; wabula oyo aziyiza kaakano aliziyiza, okutuusa lw’aggyibwawo mu kkubo; newo olwo omubi alibikkulibwa,' n’ebirala. Era bwe nnatuuka ku kiwandiiko ekyo, ayi! amazima gaalabika nga ga matuufu era ga kitiibwa! Wewali! Ekyo kye 'eky’obulijjo!' Kale kaakano, Paulu ategeeza ki ku 'oyo aziyiza kaakano,' oba aziyiza? Mu 'musajja w’ekibi,' ne 'omubi,' kitegeeza obupapaali. Kale, kiki ekiziyiza obupapaali okubikkulibwa? Mazima, ye obusamize; kale, 'eky’obulijjo' kiba kirina okutegeeza obusamize.' - Second Advent Manual, omuko 66." J. N. Andrews, The Sanctuary and the 2300 Days, 33, 34.
Mu kutuukirizibwa kw’ "emirundi musanvu" mu Eby’Abaleevi 26, obupagani bwayinnyirira ekifo ekitukuvu n’eggye okumala emyaka 1,260, oluvannyuma obufuzi bwa Papa ne bukola omulimu gumu ogwo okumala emyaka 1,260 emirala. Obufuzi bwa Papa bwabadde buyinnyirira Yerusaalemi okumala emyaka 1,260 okusinziira ku Luka ne Yokaana, okutuusa lwe bwafuna ekiwundu ekitta mu 1798. Bwe waggya emyaka 1,260 okuva mu 1798, ofuna 538. Bwe waggya emyaka 1,260 okuva mu 538, ofuna 723 nga tannazaalibwa Kristo, lwe Asiriya, kabaka w’obukiikakkono ddala mu kiseera ekyo, yatwala obwakabaka obw’obukiikakkono obwa Isirayiri mu buddu.
Yokaana ayogera ku myaka 1,260 gyokka mwe obwa Paapa bwalinnyirira wansi ekifo ekitukuvu n’eggye, naye Luka ye ayogerako ku biseera byombi bya myaka 1,260 mwe obuwaggu n’obupaapaali byalinnyirira wansi Yerusaalemi, kubanga agamba nti, "okutuusa ebiseera by’Ab’amawanga lwe binaatuukirira." Luka alaga nti okulinnyirirwa kwa Yerusaalemi si "ekiseera" kimu kyokka, kubanga akiyita okutuukirira kwa "ebiseera" by’Ab’amawanga.
Mazima ddala, mu 1856, Adiventisimu ey’Abamillerite n’efuuka ey’Laodikiya, era emyaka musanvu oluvannyuma ne bagaana amazima ag’“emirundi musanvu” agali mu Levitiko 26, bwe kityo tekisoboka nti Adiventisimu esobole okulaba eby’amazima eby’Bayibuli ebyangu bino. Eky’amazima kye ndalaga kwe kuba nti ebyafaayo ebyakwekebwa eby’okubwatuka musanvu kw’enkuba, ebyerambulula obubonero busatu obw’ekkubo, era ne biraga ekiseera wakati w’akabonero akasooka n’akakubiri, ate ne biraga ekiseera ekyokubiri wakati w’akakubiri n’akakasatu, kiragibwa mu olunyiriri lw’obunnabbi lwa kabaka ow’Obukiikakkono ow’obulimba.
Olunyiriri olwo lwatandika mu 723 BC, nga obwakabaka obw’omu bukiikakkono bwa Isirayiri bugenda mu buddu mu mikono gya kabaka wa Asuliya, kabaka w’omu bukiikakkono ow’eby’ensi ddala. Oluvannyuma mu 538, kabaka w’omu bukiikakkono ow’omwoyo yaweebwa obuyinza, n’alyoka asambagira Yerusaalemi ey’omwoyo okumala emyaka 1,260 emirala, okutuusa lwe yaweebwa ekiwundu ekitta mu 1798. Okuva mu 723 BC okutuuka mu 538, obufuzi obwawaliriza Isirayiri okubeera wansi bwali bulijjo obw’abapagani.
Olunyiriri lwa Kristo lulaga okusiigibwa amafuta kwa Kabaka omutuufu ow’amambuka mu kubatizibwa kwe mu mwaka gwa 27, era oluvannyuma lw’ennaku 1,260 ez’obunnabbi, yasalibwako. Abayigirizwa be ne baweebwa amaanyi okubuulira obubaka bwa Kabaka omutuufu ow’amambuka okutuusa ku kukubirwa amayinja kwa Stefano mu mwaka gwa 34. Obudde bwokka Kristo mwe teyatambulira ku bigere mu nnaku zonna 1,260 ez’obuweereza bwe, kwe yayingira Yerusaalemi ng’atudde ku ndogoyi mu kuyingira okw’obuwanguzi. N’olwekyo yanyirira Yerusaalemi okumala ennaku 1,260, era n’abayigirizwa be ne bakikola bwe batyo oluvannyuma lw’omusalaba. Ennyiriri zombi, Kabaka ow’amambuka ow’obulimba ne Kristo, Kabaka omutuufu ow’amambuka, baanyirira Yerusaalemi n’eggye okumala ennaku 1,260.
Obupagani bwali ekikoppe ky’enkola y’okusinza ey’obuweereza bw’Ewatukuvu ery’ensi ey’Abayudaaya ab’omubiri, ate n’obwakapapa bwe kikoppe ky’obuweereza bw’Ewatukuvu ery’omu ggulu bw’Abayudaaya ab’omwoyo. Emyaka 1260 egy’obupagani gyaali mu kiseera ekyenkana n’ennaku 1260 za Kristo, era emyaka 1260 egy’obwakapapa gyaali mu kiseera ekyenkana n’ennaku 1260 z’Abayigirizwa.
Buli ku bibiri ebyo birimu enteekateeka ey’obunnabbi efaanagana ddala ey’ebyafaayo ebyali bikwekeddwa eby’emidumu omusanvu, ebyatandika okuggulwawo mu lwatu mu Julaayi 2023. Okuggulwawo okwo kwasobozebwa mu kitundu olw’okutegeerwa okusuulibwa essuubi okw’olubereberye okw’ekkibiina kya Millerite. Okusuulibwa kwabwe essuubi okw’olubereberye kwaleeta ebbanga eriyitibwa “ebbanga ery’okulindirira” mu lugero lw’abawala abatonnyevu kkumi. “Ebbanga ery’okulindirira” lyaggwaawo ku kusisinkana okw’omu kkambi e Exeter, New Hampshire, nga obubaka bw’okukoowoola okw’omu ttumbi l’ekiro bumaze okukakasibwa ddala. Okusisinkana okw’e Exeter ne kufuuka akabonero k’ekkubo ak’okubiri, ne kwaleeta oluvannyuma ebbanga we mwalangirirwangamu obubaka bw’okukoowoola okw’omu ttumbi l’ekiro, okutuusa lwe yatuuka akabonero k’ekkubo ak’okusatu ak’omusango n’okusuulibwa essuubi okw’enkomerero.
Obubonero busatu obw’ekkubo bye bino: okugwaamu essuubi okw’okusooka, obubaka bw’okukaaba okw’omu ttumbi ly’ekiro, n’okugwaamu essuubi okw’enkomerero. Obubonero obusatu buno bukwatagana n’ekigambo ky’Olwebbulaniya “amazima” ekiyimirira ennukuta esooka, ey’ekkumi n’asatu, n’ey’enkomerero mu nnukuta z’Olwebbulaniya. Okuba nti esooka n’enkomerero byombi biggwaamu essuubi, kikola ng’akasayini ka Alufa ne Oomega.
Tewali kulaga mu butereevu kw’ennaku 1,260 mu byafaayo bya Millerite, naye ebyafaayo ebyo bye by’omuvimenti ogusooka era bw’otyo bifaananyiriza omuvimenti ogw’enkomerero. Ebyafaayo by’okugwaamu essuubi okw’asooka mu muvimenti ogw’enkomerero byatandika nga 18 Julaayi 2020, era byalabisibwa mu Kitabo ky’Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu. Mu Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu, abajulizi babiri battibwa, ne kimaka okugwaamu essuubi okw’asooka mu muvimenti ogw’enkomerero, nga ogwo gwafaananyizibwa omuvimenti ogusooka.
Mu Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu, obwenyamivu bwayingizaamu ebbanga ly’ennaku 1,260 nga emibiri gyabwe egifudde gyali mu luguudo, ne kityo nekimaka ebbanga ery’okulindirira ery’olugero. Mu kuzuukira kwabwe, bayimusibwa ng’ekibendera mu ssaawa y’emu yennyini ey’omusango gw’etteeka lya Sande. Ebyafaayo by’abajulirwa babiri birimu ebbanga ery’ekifaananyi ery’ennaku 1,260.
Obulambulukufu bw’entambula y’omubaka ow’okusatu mu byafaayo ebyakwekebwa eby’enkuba omusanvu buwa obunnyonnyo obusinga obuli ku layini endala ezitambulira wamu; naye layini y’omubaka ow’okusatu, layini ya kabaka ow’omu bukiikakkono omutuufu, n’elayini ya kabaka ow’omu bukiikakkono omulimba, zonna zirina ebiranga eby’obunnabbi ebimu: entandikiro, n’oluvannyuma ekiseera ekituuka ku wakati, ne kigobererwa ekiseera ekituuka ku kusalibwa omusango ku nkomerero.
Ekiseera ky’ennaku 1260 kye kitundu ekikulu ku byafaayo ebikwekeddwa eby’ebibwatuka by’eggulu musanvu. Ekiseera ky’ennaku 1260 kifaananyizibwa ng’ "eddungu" mu kitabo ky’Okubikkulirwa essuula ey’ekkumi n’ebiri.
Ate omukazi n’adduka n’agenda mu ddungu, gy’alina ekifo ekyategekeddwa Katonda, nga alissibwa eyo ennaku 1,260. Okubikkulirwa 12:6.
Ekkanisa yadduka n’eyingira mu ddungu okuwona okukandagiribwa kw’obuyinza bwa Papa okumala emyaka 1260. Olunyiriri olw’ekkumi n’ena lutuwa omujulirwa omulala.
Era omukazi y’awaiddwa ebibawa bibiri by’enkunguzi ennene, alyoke abuuke mu ddungu, mu kifo kye, gy’agabirirwa okumala ebbanga, n’ebibanga, n’ekitundu ky’ebbanga, okuva mu maaso g’omusota. Okubikkulirwa 12:14.
Ekkanisa yadduka okuva mu kutulugunyizibwa kw’ejjoka n’obufuzi bwa Papa okumala emyaka 1260, ky’ensonga lwaki “eddungu” kiba akabonero k’ebiro 1260. Omuwendo ogwo guboneka mu butereevu emirundi musanvu mu bitabo bya Danyeri n’Okubikkulirwa, naye gulagibwa mu ngeri endala nnyingi mu Byawandiikibwa. Mu buli mbeera, guyimirira “emirundi musanvu” egy’Abaleevi 26.
Woba nga kyali obuwaggu nga bukandagira wansi ekifo ekitukuvu n’eggye okuva mu 723 BC okutuuka mu 538, oba obupapa nga bukandagira wansi Yerusaalemi ey’omwoyo n’abasinziza omwo, byonna byali okulabirako okw’okusasanyizibwa kw’abantu ba Katonda, ekyaleetebwa olw’abantu ba Katonda okuvunjamu endagaano eya “Ssabbiiti z’ettaka” nga bwe kiyolekerwa mu kitabo kya Lewitiko essuula 25 ne 26. Mu ssuula 26 kiyitibwa “okuwakana kw’endagaano ya Katonda.”
Era ndibaleetera ekitala ekinaasalira omusango olw’okumenya endagaano yange; era bwe munaaba mukuŋŋaanyiziddwa mu bibuga byammwe, ndituma kawumpuli mu mmwe; era munaagabwa mu mukono gw’abalabe bammwe. Abaleevi 26:25.
Okujeemera endagaano ya Katonda kwaleta ku bantu ba Katonda obuddu n’okusasaanyizibwa, ebyayolesebwa nga "ensonga y’endagaano yange". Bw’otategeera ekibonerezo, Danyeri kye ayita "ekikolimo" n’"olweyamo" lwa Musa, ekiyitibwanso "ensonga y’endagaano yange", ekyo kiziba omuntu amaaso okulaba amakulu agazama g’omulimu gwa Kristo nga bwe kyayolesebwa mu Danyeri essuula ey’omwenda. Okukebera okw’enkalakkalira okuli mu byawandiikibwa bya Ellen White ku bantu ba Katonda abali mu buzibe bwa Laodokiya kwe kuli nti tebasobola "okulowooza okuva ku kivaako, okutuuka ku kyavaamu." Oyinza okwogera nti otegeera emyaka 1,260 egy’ekiseera eky’ekizikiza, naye bwe tomanyi "ekivaako" eky’okunyigirizibwa okwo, oli muzibe.
Anaanyweza endagaano n’abangi okumala sabiiti emu: era mu wakati wa sabiiti alikomya ssaddaaka n’ekiweebwayo; era olw’okusaasaana kw’emizizo alikifuula ekyazikira, okutuusa ku nkomerero; era ekiteekeddwawo kinafukibwa ku kyazikiriddwa. Danyeri 9:27.
Okukkakasa kwa Kristo kw’endagaano kukwataganiddwa butereevu n’“obutakkaanya bw’endagaano ye.” Obuwanvu bw’ebbanga erya “ekikolimo” bwali emyaka 2520, ate n’ebbanga Kristo lye yamala ng’akkakasa endagaano eyo yennyini lyali ennaku 2520. Mu kukwatagana n’ekigambo ky’Olwebbulaniya “amazima,” ekikiwa enteekateeka y’ebyafaayo eby’ekyama eby’okubwatuka kw’eggulu musanvu, sabbiiti ey’obunnabbi Kristo gye yali agenda okukkakasaamu endagaano ye yalina obubonero bw’ekkubo busatu, nga biyimirirwa mu nnyukuta eyaasooka, ey’ekkumi n’asatu, n’ey’enkomerero mu nnyukuta z’Olwebbulaniya.
Akabonero akasooka aka sabiiti kaali obatizo lwe, akabonero ak’okubiri kaali omusalaba, ate ekisembayo kaali okufa kwa Sitefano. Okugaana okulaba “emirundi musanvu” egiri mu Leviitiko 26, nga bamalayika b’omu ggulu bwe baakulembera William Miller okulaba “emirundi musanvu,” kiggya obusobozi bw’okulaba mu bujjuvu obunnabbi obwennyini mwe Kristo yayiwa omusaayi gwe era n’akakasa endagaano yennyini gye abantu be ab’omubiri ab’edda baali bagaanira ddala. Buli alokolebwa ku nkomerero ajja kuba n’okutegeera kwa kitundu, okutatuukirira, ku “mazima.” Naye tewali alokolebwa agaanira ddala mu bugendererwa okulaba “amazima.” Waliwo ekkubo limu lyokka ery’okutuuka eri Kitaffe, era eryo liyita mu Yesu, era Yesu ye “mazima.”
Kino kye kitegeera eky’omugaso okutekerezangako, kubanga kiyogera ku ndagaano esangibwa mu Eby’Abaleevi omutwe 25 n’omutwe 26. ‘Ekikolimo’ ky’ ‘emirundi musanvu’ kyaleetebwa ku Isirayiri ey’omubiri ey’edda olw’obutayagala kwabwe okuteeka mu nkola ebiragiro eby’okuleka ettaka lipuumule, n’okutuukiriza ebiragiro eby’omwaka ogw’Yubile. Kyali ekibi eky’okulekerawo okukola. Ekikolimo kyajja ku bo olw’okulekerawo okukola omulimu gwe baalagirwa, so si lwa kuba baamenya mu butereevu ekiragiro, nga ‘Totta’ oba ‘Tobba’. Baabirabirako byokka ebiragiro ebikwata ku kuleka ettaka lipuumule. Abadiventisti abatakkiriza ‘emirundi musanvu’ gino (bwe bamalayika baakulembera William Miller okuzuula) olw’ensonga yonna etatukuzibwa, kubanga tebaatwala budde kunoonyereza ddala ku mazima, babeera nga bakola obujeemu mu ngeri y’emu obw’okulekerawo okukola, nga balabirako obubaka bw’endagaano obw’obumu ddala bwe Isirayiri ey’omubiri ey’edda yalabirako. Entandikwa eraga enkomerero.
Ennaku 1,260 ez’omu Okubikkulirwa essuula 12, ezirambikiddwa ng’eddungu, ze kabonero ka ‘emirundi musanvu.’ Byombi, ennaku 1,260 ez’obuweereza bwa Kristo, n’ennaku 1,260 ez’obuweereza bw’abayigirizwa, ziyimirira wiiki yonna lwe ndagaano yali nkakasibwa. Byombi, emyaka 1,260 mwe obupagani bwakandagirira wansi abantu ba Katonda, n’emyaka 1,260 mwe obwapapa bwakandagirira wansi abantu ba Katonda, biyimirira ‘emirundi musanvu’ gyonna egy’ekikolimo kya Musa.
Mu Okubikkulirwa essuula kkumi n’emu, nga wayise ennaku 1,260, amagumba agafu gazzibwa mu bulamu okusobola okuyingira mu ndagaano nga 144,000. Naye okusobola okutuukiriza obwenkolagana bw’endagaano obwo, bateekeddwa okutuukiriza ebimusabwa by’endagaano, nga Danyeri bwe yakola mu essuula ey’omwenda. Ebisanyizo by’endagaano eya “emirundi musanvu” birimu ebiragiro ebirambulukufu eby’abo abeesanga mu nsi y’omulabe. Bwe bazuukiramu okutegeera nti basaasanyiziddwa ne beegombereza okudda eri Mukama, Leviitiko 26 liwa obulagirizi ku ngeri gye banaaddayo.
Abo abalisigalayo ku mmwe balimalira ddala mu bujeemu bwabwe mu nsi z’abalabe bammwe; era ne mu bujeemu bwa bajjajjaabwe balimaliriramu wamu nabo. Bwe banaatula obujeemu bwabwe, n’obujeemu bwa bajjajjaabwe, awamu n’okwonoona kwe baanyonoona ku nze, era nti baatambula nga bankontana; era nti nange natambula nga nkontana nabo, ne mbatwala mu nsi y’abalabe baabwe; bwe kityo emitima gyabwe egitakomolebwa bwe gigonda, ne bakkiriza ekibonerezo ky’obujeemu bwabwe: awo ndijjukira endagaano yange ne Yakobo, era ndijjukira n’endagaano yange ne Isaaka, era ne ndagaano yange ne Ibulayimu ndijjukira; era ndijjukira n’ensi. Ekitabo ky’Abaleevi 26:39-42.
Ekigambo "pine away" mu Byawandiikibwa kitegeeza okusaanuuka, okubola era n’okumalibwa. "Pine away" kitegeeza okwonooneka okutuuka okufuuka amagumba amakalu agafu. Era ekiragiro kino kilaga okufa, kubanga kiikirira abo abagolokoka ne bategeera embeera yaabwe nga bali "mu nsi y’abalabe bammwe."
Omulabe ow'enkomerero ajja kuzikirizibwa, ye kufa. 1 Abakkolinso 15:26.
Ku lwa 18 July 2020, okusuulibwaamu essuubi okwasooka mu kikwekweto ky’obubaka bw’omubaka omusatu kyabaawo. Kyalabiriziddwa n’okusuulibwaamu essuubi okw’asooka okwonna okwaliwo mu njira ezitukuvu ez’ennubaganyi z’obunnabbi. Ezeekyeri essuula 37 ekiraga nti abantu ba Katonda mu nnaku ez’enkomerero basasanyiziddwa, bayononese era bamalibwawo, okutuusa ne basigala nga kiwonvu ky’amagumba amalamba agafu. Bali mu nsi y’omulabe, era y’ensi y’obufa. Mu Kubikkulirwa essuula 11, abajulirwa babiri baattibwa ne balekebwa mu luguudo. Bannabbi bonna bakkiriziganya. Noolwekyo Musa ayogera ne abo abafu mu luguudo oluyita mu kiwonvu kya Ezeekyeri. Mu mbeera yaabwe ey’okusuulibwaamu essuubi, bawereddwa obulagirizi okuyita mu Yeremiya.
Awo bw’ati bw’ayogera Mukama nti, Bw’oddayo, nange ndikuzza nate, onaayimiriranga mu maaso gange; era bw’oggyamu eky’omuwendo mu ekitaliimu mugaso, onoba nga akamwa kange; baliddire gy’oli; naye ggwe toliddira eri bo. Yeremiya 15:19.
Yeremiya ategeezebwa nti bw’ayagala okwogerera Katonda, alina okudda, era mu kukikola alina okwawula eky’omuwendo okuva mu eky’obubi. Obukwakkulizo bw’ekitundu ky’ekiwandiiko kino bulaga nti abakyamu be abo be tasaanidde kuddirayo eri bo. Bwe yeeyolekerwa mu kitundu ekyo ng’ali mu mbeera ey’okusuulibwaamu essuubi, ayogera nti yali yekka.
Saatuula mu lukiiko lw'abasekerera, so saasanyuka; nnatuula nzekka olw'omukono gwo; kubanga onjjuze obusungu. Yeremiya 15:17.
Yeremiya teyatuula mu "kibiina ky'abanenyooma", kubanga yatuula yekka. Teyalina kuddayo eri ababi, abo be "kibiina ky'abanenyooma". Mu 1863, Adiventizimu lyatandika okuddayo mu "kibiina ky'abanenyooma" bwe lyadda ku nkola ey'omu Bayibuli ey'abawala ba Babulooni okulw'okugaana "emirundi musanvu" gya Musa. Naye Yeremiya asinga okwogera ku nnaku ez'olukomerero, si ku byafaayo by'Abamillerite. Abali mu kiwonvu ky'amagumba agafu bwe bagolokoka ne bategeera nti bali mu nsi y'abalabe, tebalikuddayo nate eri abo abaasanyuka olw'okufa kwabwe mu luguudo. Ekibiina ekyo kisobola okuddayo eri Yeremiya, naye ye tasobola kuddayo eri bo.
Naye singa bagenda okudda, balina era okutuukiriza ebiragiro Musa bye yawa ebikwatagana butereevu ne "emirundi musanvu." Abo abafu mu luguudo mu Okubikkulirwa omutwe ogw'ekkumi n'emu, bafu okumala ennaku ssatu n'ekitundu, ekyo mu bunabbi kye "ddungu."
Lw’ensonga eyo, okuzuukusibwa okusooka kw’abafu kutuukirizibwa mu bubaka obuleetera amagumba okukuŋŋaanyizibwa ne okugattibwa wamu, naye tebannaba kuba balamu. Kyetaagisa obubaka bw’empewo ennya, obw’okuteekako akabonero, okubafuula eggye ery’amaanyi. Obubaka obusooka obubakuŋŋaanya buva mu "eddoboozi".
Mugumye, mugumye abantu bange, bw'ayogera Katonda wammwe. Muwogere ebigumya omutima eri Yerusaalemi, era mukubirire eddoboozi gye nti, olutalo lwe luggweewo, ebyonoono bye bisonyiyiddwa; kubanga yakiridde okuva mu mukono gwa Mukama emirundi ebiri olw'ebyonoono bye byonna. Eddoboozi ly'oyo ayogerera mu ddungu nti, Mutegeke ekkubo lya Mukama, mugolole mu ddungu oluguudo olw'Katonda waffe. Buli kiwonvu kijja okugulumizibwa, era buli lusozi ne buli kasozi bijja okukendeezebwa; ebireramye bijja kugololwa, n'ebifo ebizibu bijja kufuuka butereevu. Isaaya 40:1-4.
Eddoboozi lijja okuva mu ddungu, ddungu eryo bwe bubonero bw’okusaasaana kw’ ‘ebiseera musanvu.’ Eddoboozi eryo liri mu ddungu, kubanga Ezekyeri naye yatwalibwa mu kiwonvu ky’amagumba agafu. Yali ajulira okuva mu kiwonvu kennyini, si okuva wala.
Omukono gwa Mukama gwali ku nze, era mu Mwoyo gwa Mukama yantwala, n’anteeka wansi mu makkati g’ekiwonvu ekyali kijjudde amagumba. Ezekyeri 37:1.
Ekiwonvu kye kidungu ky’ennaku ssatu n’ekitundu. Ekisuubizo ky’eddoboozi kiri nti obutali butuukirivu bwa Yerusaalemi busonyiyiddwa era nti olutalo lwe luwedde. Ekisuubizo kino kiyamiririra okuteekebwaako akabonero kw’aba 144,000 okutuukirizibwa mu nnaku ez’enkomerero. Naye okusonyiyibwa kw’obutali butuukirivu bwe kikwatagana n’okuddizibwa kwe "emirundi ebiri" olw’ebibi byonna bye. Obulagirizi Musa bwe yawa bwetaaga okwatula, si bibi byabwe byokka, wabula ne bibi bya bajjajja baabwe. Bwe banaatuukiriza ekiragiro ekyo, ebibi byabwe bijja okusonyiyibwa.
Tujja kwongera ku mazima gano mu kiwandiiko ekiddako.
Weewaawo, Abaisiraeri bonna baamenye amateeka go, ne bava mu kkubo baleme kugondera eddoboozi lyo; ky’ensonga lwaki omukolimiro gufukiddwa ku ffe, n’ekirayiro ekyawandiikiddwa mu mateeka ga Musa omuddu wa Katonda, kubanga twamuyonoonera. Era akakasa ebigambo bye, bye yayogera ku ffe ne ku balamuzi baffe abaabalamulira ffe, mu kutuleetera ekibi ekikulu: kubanga wansi w’eggulu lyonna tewali kyakolebwa nga bwe kyakolebwa ku Yerusaalemi. Nga bwe kiwandiikiddwa mu mateeka ga Musa, ekibi kino kyonna kitutuuseko: naye tetwasaba mu maaso ga Mukama Katonda waffe, okusobola okukyuka okuva mu bibi byaffe, ne tutegeera amazima go. Danyeri 9:11-13.